SUY NGẪM 2

[SSX]

Xem ra vì mỗi chữ "Cộng Hòa" mà lắm rắc rối.

Về mặt phe phái, thì thời phong trào lật đổ vua chúa, phe cộng hòa này là cấp tiến, là dân chủ, là tự do... ít ra thì họ xưng như thế. Lúc đó phe bảo thủ còn gọi là bảo hoàng.

Thời nay, thì phe cộng hòa lại là bảo thủ, còn phe dân chủ mới là cấp tiến. Chắc là cấp tiến đến chính phủ 1 thế giới kiểu NWO.

Cái sự đổi ngôi này xem ra tréo ngoe. Nhưng xét trên 2 thái cực thống trị và bị trị thì không lạ. Thống trị thì luôn luôn muốn duy trì trạng thái hiện có, còn bị trị thì không.

Trên góc độ thể chế nhà nước, theo định nghĩa của wiki như sau, thì thực sự chẳng có quốc gia nào là cộng hòa cả. Ai chỉ ra nước nào mà nhân dân lại kiểm soát được bọn thống trị nào? Ai?

Theo nghĩa rộng nhất, một nền cộng hòa là một bang hay một quốc gia được lãnh đạo bởi những người không dựa sức mạnh chính trị của họ vào bất kỳ một quy luật nào vượt khỏi tầm kiểm soát của nhân dân trong bang hay nước đó. Một vài định nghĩa, bao gồm cả 1911 Encyclopædia Britannica, nhấn mạnh sự quan trọng của sự tự trị và luật pháp như là một phần của những điều kiện cần cho một cộng hòa.

Vậy lần theo dấu vết lịch sử, thì ra cái khái niệm Cộng Hòa, tên tiếng Anh là Republic có gốc La-tinh là res publica. Còn La tinh xa hay gần thì chỉ đến cái đế chế Rome ở Italia.

Rome đích thực là thể chế cộng hòa mà lại rất cổ, tuổi cỡ 2000 năm vì thế nên cái Republic này mới có gốc La-tinh. Khác hẳn với vô số học kiểu thuyết 5 hình thái, với giai cấp này nọ.

Ở Rome, dĩ nhiên chẳng có vua nào cả, rất đúng khái niệm cộng hòa. Có ông tổng thống được bầu gọi là Hoàng Đế, tên hoàng đế hơi khác tên tổng thống ngày nay 1 chút nhưng giống như đúc là chẳng nhân dân nào bầu hoàng đế cả, cũng như ngày nay ở bên Anglo-Saxon, chẳng nhân dân nào bầu tổng thống Mỹ hay thủ tướng Anh cả.

Ở Rome, người bầu Hoàng Đế là các đại diện vùng miền, kiểu Đại cử tri như ở Mỹ hiện nay, hay nghị sĩ như Anh hiện nay.

Còn Nghị viện thì Rome gọi là Viện nguyên lão. Viện nguyên lão mới là cơ quan nắm thực quyền, còn nếu gọi các nguyên lão là nhân dân thì còn trùng với khái niệm cộng hòa của wiki hơn khối thứ xưng là cộng hòa ngày nay.

Rất khó tin nhưng cứ lục lại sách vở tử tế viết về Rome thì rõ. Ngẫm cái res publica hay thế mà nước Nga không có. Thảo nào đám Anglo-Saxon toàn gọi Putin là Sa Hoàng, cộng thêm những tính từ mạnh kiểu độc tài, tàn bạo... Xem ra cũng có tý lý do đấy chứ.