Konstantin Simonov

[dubravka]

Bùi Huy Bằng viết

Thấy cư dân của chuyên mục này bàn nhiều về bài Жди меня, tôi xin góp vui bằng một cách dịch sau đây:


Thời trẻ, tôi (trong số đông các bạn trẻ) đã từng say sưa đọc bài Đợi Anh về do nhà thơ Tố Hữu dịch từ bài Жди меня của C. Ximonov. Hơn 50 năm trôi qua, trong chuyên mục này tôi được đọc lại bài dịch cùng bài thơ nguyên tác thì thấy HẪNG. Bởi lẽ:
- Khá ít câu dịch trùng với thơ của C. Ximonov.
- Khá nhiều câu dịch phải suy luận mới thấy hơi hướng thơ của C. Ximonov.
- Không ít câu dịch lạc điệu với thơ của C. Ximonov.
- Đặc biệt chùm câu sau đây vừa sai, vừa hư cấu làm tôi thấy quan ngại khi nói đến thơ dịch:
Dù bạn viếng hồn anh
Yên nghỉ nấm mồ xanh
Nâng chén tình dốc cạn
Thì em ơi mặc bạn
Đợi anh hoài em nghe
Còn câu "Bạn cũ có quên rồi" thì không thấy có câu nào tương ứng.
Câu "Trông chết cười ngạo nghễ "- tôi nghĩ câu này thật tuyệt vời nếu xét theo ngữ pháp tiếng Việt, như có bạn đã viết là đạt ĐỈNH. Tôi hiểu câu này nhà thơ Tố Hữu muốn diễn đạt: “Cười ngạo nghễ khi trông thấy cái chết”. Câu này tương ứng với câu "Всем смертям назло", tôi đã dịch là"Những thần chêt bị thi gan" (bị thách thức, bị trêu ngươi, bị chế nhạo), gần tương tự dạng câu “thi gan cùng tuế nguyệt”. Tuy nhiên tôi muốn bày tỏ sự băn khoăn sau đây:
Trước cái chết, trong văn học, trong phim ảnh, trên các tượng đài, trên các phù điêu, các chiến sĩ cách mạng, những người lính bảo vệ Tổ quốc thường có nét mặt nghiêm trang, nếu có cười thì chỉ CƯỜI GẰN, CƯỜI MỈA MAI, CƯỜI CĂM GIẬN trước kẻ thù, thậm chí cất tiếng ca, còn CƯỜI NGẠO NGHỄ liệu có thái quá? Ngay như ông Nguyễn Văn Trỗi khi ra pháp trường đã để lại dấu ấn “Có những phút làm nên lịch sử” (thơ Tố Hữu), tuy phong thái rất hiên ngang, nhưng trên gương mặt vẫn có nét suy tư.
Có người cho rằng, có sự khác biệt nêu trên là do Cụ Tố Hữu dịch từ tiếng Pháp. Nhưng cho đến cuối đời, bài dịch lưu truyền 50 năm có lẻ, xung quanh Cụ có rất nhiều người phục vụ, có thể họ không dám góp ý hoặc có nhưng Cụ vẫn bỏ qua!
Theo tôi nếu đây là môt sáng tác thơ của Cụ thì không dám bàn nữa vì rất hay , nhất là về hình thức thể hiện. Nhưng nếu đặt bài đó trong mối liên quan đến thơ của C. Ximonov thì không thể liệt vào loại dịch, phỏng dịch, kể cả là phóng tác, vì phóng tác vẫn phải bảo đảm đúng ý thơ của nguyên tác.
Tôi xin dẫn ra đây phần dịch nghĩa của tôi để tạm làm cơ sở so sánh cho những ai chưa (không) biết tiếng Nga, không có ý rằng bản dịch nghĩa này hoàn toàn chính xác.

Bác nói là góp vui mà em chẳng thấy đoạn nào vui cả. Nhưng em xin cảm ơn Bác nhiều. Bác đã cho em nguồn cảm hứng dịch bài thơ này.
Bản dịch của em định đưa vào sạp của Bác USY ở chợ Bắc Qua, nhưng em tìm không thấy ở đâu. Treo lên topic này em cũng xấu hổ lắm.

ĐỢI TỚ.


Đợi tớ thì tớ về.
Chờ hơi bị lâu đấy,
Chờ khi mà buồn vãi
Những hạt mưa màu vàng,
Chờ khi tuyết mênh mang,
Chờ khi trời nóng bỏng,
Chờ cả khi vô vọng,
Ai cũng quên ngày qua.
Chờ khi từ phương xa
Tin thư không hề có,
Chờ khi chán tận cổ
Đứa nào chờ mỏi mê.

Đợi tớ thì tớ về.
Đừng vội vui như Tết
Với thằng nhắc như vẹt
Là tới lúc phải quên.
Mẹ tớ con tớ rên
Là tớ chết mất xác,
Mấy thằng bạn tao tác
Ngồi nhậu ở bên lò,
Ly nhỏ lại ly to
Vì hương hồn của tớ…
Chờ đi. Đừng cùng họ
Gấp gì mà ngứa nghề.

Đợi tớ thì tớ về.
Trêu gan cả cái chết.
Ai không chờ thì thiệt
Ấp úng là tớ may.
Không chờ thì không hay
Giữa một trời lửa đỏ
Bằng nhớ mong vò võ
Cậu lôi tớ về đây.
Tớ còn đến hôm nay
Về với cậu là vợ,-
Chỉ vì cậu còn nhớ
Các cô khác thì quên.


Em kính chào các bác. Các bác đại xá cho em.