Konstantin Simonov

[minminixi]

Nina viết

Có thể đời là vậy, nhưng theo chỗ em hiểu thì hai dòng thơ gốc của Simonov không có nghĩa như vậy bác ạ.

Жди меня, и я вернусь,
Всем смертям назло.

thì có nghĩa là - Cứ đợi anh đi, và anh sẽ trở lại, khiến mọi cái chết phải tức.

chị cứ đề nghi phương án sát nghĩa, có thể là:

em hãy đợi, anh sẽ trở về
thần chết tức chết luôn...

nhiều khi nói theo kiểu Nga thì người Viêt lai thấy chướng, tôi chưa thấy cách nào khả thi.

[USY]

Các bác ơi, cuối cùng thì em vẫn thấy câu thơ này nhà thơ Tố Hữu dịch là tuyệt vời nhất:

Đợi anh, anh sẽ về,
Trông chết cười ngạo nghễ.

[Bùi Huy Bằng]

Thấy cư dân của chuyên mục này bàn nhiều về bài Жди меня, tôi xin góp vui bằng một cách dịch sau đây:

Hãy đợi anh C. Ximonov Hãy đợi anh, anh sẽ về. Nhưng hãy đợi rất lâu nhé, Đợi đến khi buồn tái tê Bởi mưa rơi, rơi dãi dề, Đợi đến khi tuyết lạnh giá, Đợi đến khi nóng cháy da, Đợi đến khi những ai khác, Bị quên đợi từ ngày qua. Đợi đến khi từ nơi xa Những bức thư sẽ không tới, Đợi đến khi đã chán rồi Cả những người đang cùng đợi. Hãy đợi anh, anh sẽ về, Nhưng đừng mong điều tốt nhé Cho những ai biết thuộc kỹ, Điều đến lúc cần quên đi. Hãy để mẹ và con thơ Tin rằng anh không còn nữa, Để bạn hữu mệt mỏi chờ, Ngồi quây quần bên bếp lửa, Cùng uống cạn ly vang nồng Ngấm tầng sâu của tâm hồn... Hãy đợi nhé. Và cùng họ Uống cạn ly chẳng vội chi. Hãy đợi anh, anh sẽ về, Những thần chết bị thi gan. Hãy để ai không đợi anh, Sẽ thốt rằng: - đã may mắn. Do không hiểu, tưởng không đợi, Làm cách nào giữa đạn bom Bằng chờ mong của chính mình Em đã cứu được mạng anh. Anh sống sót như thế nào, Chỉ có anh cùng em hay, - Đơn giản là em biết đợi, Không phải như ai khác đâu. Bùi Huy Bằng dịch

Жди меня Константин Симонов Жди меня, и я вернусь. . Только очень жди, Жди, когда наводят грусть Желтые дожди, Жди, когда снега метут, Жди, когда жара, , Жди, когда других не ждут, Позабыв вчера. Жди, когда из дальних мест Писем не придет, Жди, когда уж надоест Всем, кто вместе ждет. Жди меня, и я вернусь, Не желай добра Всем, кто знает наизусть, Что забыть пора. Пусть поверят сын и мать В то, что нет меня, Пусть друзья устанут ждать, Сядут у огня, Выпьют горькое вино На помин души... Жди. И с ними заодно Выпить не спеши. Жди меня, и я вернусь, Всем смертям назло. Кто не ждал меня, тот пусть Скажет: - Повезло. Не понять, не ждавшим им, Как среди огня Ожиданием своим Ты спасла меня. Как я выжил, будем знать Только мы с тобой,- Просто ты умела ждать, Как никто другой. 1941

Thời trẻ, tôi (trong số đông các bạn trẻ) đã từng say sưa đọc bài Đợi Anh về do nhà thơ Tố Hữu dịch từ bài Жди меня của C. Ximonov. Hơn 50 năm trôi qua, trong chuyên mục này tôi được đọc lại bài dịch cùng bài thơ nguyên tác thì thấy HẪNG. Bởi lẽ:
- Khá ít câu dịch trùng với thơ của C. Ximonov.
- Khá nhiều câu dịch phải suy luận mới thấy hơi hướng thơ của C. Ximonov.
- Không ít câu dịch lạc điệu với thơ của C. Ximonov.
- Đặc biệt chùm câu sau đây vừa sai, vừa hư cấu làm tôi thấy quan ngại khi nói đến thơ dịch:
Dù bạn viếng hồn anh
Yên nghỉ nấm mồ xanh
Nâng chén tình dốc cạn
Thì em ơi mặc bạn
Đợi anh hoài em nghe
Còn câu "Bạn cũ có quên rồi" thì không thấy có câu nào tương ứng.
Câu "Trông chết cười ngạo nghễ "- tôi nghĩ câu này thật tuyệt vời nếu xét theo ngữ pháp tiếng Việt, như có bạn đã viết là đạt ĐỈNH. Tôi hiểu câu này nhà thơ Tố Hữu muốn diễn đạt: “Cười ngạo nghễ khi trông thấy cái chết”. Câu này tương ứng với câu "Всем смертям назло", tôi đã dịch là"Những thần chêt bị thi gan" (bị thách thức, bị trêu ngươi, bị chế nhạo), gần tương tự dạng câu “thi gan cùng tuế nguyệt”. Tuy nhiên tôi muốn bày tỏ sự băn khoăn sau đây:
Trước cái chết, trong văn học, trong phim ảnh, trên các tượng đài, trên các phù điêu, các chiến sĩ cách mạng, những người lính bảo vệ Tổ quốc thường có nét mặt nghiêm trang, nếu có cười thì chỉ CƯỜI GẰN, CƯỜI MỈA MAI, CƯỜI CĂM GIẬN trước kẻ thù, thậm chí cất tiếng ca, còn CƯỜI NGẠO NGHỄ liệu có thái quá? Ngay như ông Nguyễn Văn Trỗi khi ra pháp trường đã để lại dấu ấn “Có những phút làm nên lịch sử” (thơ Tố Hữu), tuy phong thái rất hiên ngang, nhưng trên gương mặt vẫn có nét suy tư.
Có người cho rằng, có sự khác biệt nêu trên là do Cụ Tố Hữu dịch từ tiếng Pháp. Nhưng cho đến cuối đời, bài dịch lưu truyền 50 năm có lẻ, xung quanh Cụ có rất nhiều người phục vụ, có thể họ không dám góp ý hoặc có nhưng Cụ vẫn bỏ qua!
Theo tôi nếu đây là môt sáng tác thơ của Cụ thì không dám bàn nữa vì rất hay , nhất là về hình thức thể hiện. Nhưng nếu đặt bài đó trong mối liên quan đến thơ của C. Ximonov thì không thể liệt vào loại dịch, phỏng dịch, kể cả là phóng tác, vì phóng tác vẫn phải bảo đảm đúng ý thơ của nguyên tác.
Tôi xin dẫn ra đây phần dịch nghĩa của tôi để tạm làm cơ sở so sánh cho những ai chưa (không) biết tiếng Nga, không có ý rằng bản dịch nghĩa này hoàn toàn chính xác.

Dịch nghĩa: Hãy đợi anh C. Ximonov Hãy đợi anh, và anh sẽ về Chỉ hãy đợi rất lâu Hãy đợi, khi gây ra nỗi buồn Bởi những cơn mưa màu vàng Hãy đợi, đến khi tuyết rơi Hãy đợi, đến khi nóng cháy Hãy đợi, đến khi những người khác không [được] ai đợi, Vì đã bị quên từ hôm qua. Hãy đợi, đến khi từ nơi xa Những bức thư sẽ không tới, Hãy đợi, đến khi làm chán ngán Cả những ai đang cùng đợi. Hãy đợi anh, anh sẽ về. Nhưng đừng mong điều tốt lành Cho những ai biết thuộc lòng, Điều đến lúc cần quên đi. Hãy để con trai và mẹ tin Vào điều không còn anh, Hãy để các bạn mệt mỏi chờ, Ngồi quây quần bên ngọn lửa, Cùng uống cạn rượu vang chát Ngấm tầng sâu của tâm hồn... Hãy đợi nhé. Và cùng với họ Uống cạn đi chẳng vội vã. Hãy đợi anh, anh sẽ về. Những thần chết bị thi gan, Hãy để ai không đợi anh, Sẽ nói rằng: - Đã may mắn. Do không hiểu, tưởng [nó] chẳng được đợi, Làm cách nào giữa đạn bom [chỉ] Bằng chờ mong của chính mình [mà] Em đã (lại) cứu được anh. Anh đã sống sót thế nào, [chúng ta] sẽ biết Chỉ chúng ta cùng nhau thôi, - Đơn giản là em biết đợi, Không như ai khác . Bùi Huy Bằng dịch nghĩa

Nhà thơ Tố Hữu dịch: Đợi Anh Về K. Simonov Em ơi đợi anh về Đợi anh hoài em nhé Mưa có rơi dầm dề Ngày có buồn lê thê Em ơi em cứ đợi. Dù tuyết rơi gió thổi Dù nắng cháy em ơi Bạn cũ có quên rồi Đợi anh về em nhé! Tin anh dù vắng vẻ Lòng ai dù tái tê Chẳng mong chi ngày về Thì em ơi cứ đợi! Em ơi em cứ đợi Dù ai thương nhớ ai Chẳng mong có ngày mai Dù mẹ già con dại Hết mong anh trở lại Dù bạn viếng hồn anh Yên nghỉ nấm mồ xanh Nâng chén tình dốc cạn Thì em ơi mặc bạn Đợi anh hoài em nghe Tin rằng anh sắp về! Đợi anh anh lại về. Trông chết cười ngạo nghễ. Ai ngày xưa rơi lệ Hẳn cho sự tình cờ Nào có biết bao giờ Bởi vì em ước vọng Bời vì em trông ngóng Tan giặc bước đường quê Anh của em lại về. Vì sao anh chẳng chết? Nào bao giờ ai biết Có gì đâu em ơi Chỉ vì không ai người. Biết như em chờ đợi. (Tố Hữu dịch)

[Vania]

Bản dịch của ông Lành đọc lên buồn cười lắm, ngay từ cái tựa đề đã dở rồi.

[Saomai]

Bùi Huy Bằng viết

Thấy cư dân của chuyên mục này bàn nhiều về bài Жди меня, tôi xin góp vui bằng một cách dịch sau đây:
Hãy đợi anh
C. Ximonov

Hãy đợi anh, anh sẽ về.
Nhưng hãy đợi rất lâu nhé,
Đợi đến khi buồn tái tê
Bởi mưa rơi, rơi dãi dề,
Đợi đến khi tuyết lạnh giá,
Đợi đến khi nóng cháy da,
Đợi đến khi những ai khác,
Bị quên đợi từ ngày qua.
Đợi đến khi từ nơi xa
Những bức thư sẽ không tới,
Đợi đến khi đã chán rồi
Cả những người đang cùng đợi.

Hãy đợi anh, anh sẽ về,
Nhưng đừng mong điều tốt nhé
Cho những ai biết thuộc kỹ,
Điều đến lúc cần quên đi.
Hãy để mẹ và con thơ
Tin rằng anh không còn nữa,
Để bạn hữu mệt mỏi chờ,
Ngồi quây quần bên bếp lửa,
Cùng uống cạn ly vang nồng
Ngấm tầng sâu của tâm hồn...
Hãy đợi nhé. Và cùng họ
Uống cạn ly chẳng vội chi.

Hãy đợi anh, anh sẽ về,
Những thần chết bị thi gan.
Hãy để ai không đợi anh,
Sẽ thốt rằng: - đã may mắn.
Do không hiểu, tưởng không đợi,
Làm cách nào giữa đạn bom
Bằng chờ mong của chính mình
Em đã cứu được mạng anh.
Anh sống sót như thế nào,
Chỉ có anh cùng em hay, -
Đơn giản là em biết đợi,
Không phải như ai khác đâu.

Thời trẻ, tôi (trong số đông các bạn trẻ) đã từng say sưa đọc bài Đợi Anh về do nhà thơ Tố Hữu dịch từ bài Жди меня của C. Ximonov. Hơn 50 năm trôi qua, trong chuyên mục này tôi được đọc lại bài dịch cùng bài thơ nguyên tác thì thấy HẪNG. Bởi lẽ:
- Khá ít câu dịch trùng với thơ của C. Ximonov.
- Khá nhiều câu dịch phải suy luận mới thấy hơi hướng thơ của C. Ximonov.
- Không ít câu dịch lạc điệu với thơ của C. Ximonov.
- Đặc biệt chùm câu sau đây vừa sai, vừa hư cấu làm tôi thấy quan ngại khi nói đến thơ dịch:
Dù bạn viếng hồn anh
Yên nghỉ nấm mồ xanh
Nâng chén tình dốc cạn
Thì em ơi mặc bạn
Đợi anh hoài em nghe
Còn câu "Bạn cũ có quên rồi" thì không thấy có câu nào tương ứng.
Câu "Trông chết cười ngạo nghễ "- tôi nghĩ câu này thật tuyệt vời nếu xét theo ngữ pháp tiếng Việt, như có bạn đã viết là đạt ĐỈNH. Tôi hiểu câu này nhà thơ Tố Hữu muốn diễn đạt: “Cười ngạo nghễ khi trông thấy cái chết”. Câu này tương ứng với câu "Всем смертям назло", tôi đã dịch là"Những thần chêt bị thi gan" (bị thách thức, bị trêu ngươi, bị chế nhạo), gần tương tự dạng câu “thi gan cùng tuế nguyệt”. Tuy nhiên tôi muốn bày tỏ sự băn khoăn sau đây:
Trước cái chết, trong văn học, trong phim ảnh, trên các tượng đài, trên các phù điêu, các chiến sĩ cách mạng, những người lính bảo vệ Tổ quốc thường có nét mặt nghiêm trang, nếu có cười thì chỉ CƯỜI GẰN, CƯỜI MỈA MAI, CƯỜI CĂM GIẬN trước kẻ thù, thậm chí cất tiếng ca, còn CƯỜI NGẠO NGHỄ liệu có thái quá? Ngay như ông Nguyễn Văn Trỗi khi ra pháp trường đã để lại dấu ấn “Có những phút làm nên lịch sử” (thơ Tố Hữu), tuy phong thái rất hiên ngang, nhưng trên gương mặt vẫn có nét suy tư.
Có người cho rằng, có sự khác biệt nêu trên là do Cụ Tố Hữu dịch từ tiếng Pháp. Nhưng cho đến cuối đời, bài dịch lưu truyền 50 năm có lẻ, xung quanh Cụ có rất nhiều người phục vụ, có thể họ không dám góp ý hoặc có nhưng Cụ vẫn bỏ qua!
Theo tôi nếu đây là môt sáng tác thơ của Cụ thì không dám bàn nữa vì rất hay , nhất là về hình thức thể hiện. Nhưng nếu đặt bài đó trong mối liên quan đến thơ của C. Ximonov thì không thể liệt vào loại dịch, phỏng dịch, kể cả là phóng tác, vì phóng tác vẫn phải bảo đảm đúng ý thơ của nguyên tác.
Tôi xin dẫn ra đây phần dịch nghĩa của tôi để tạm làm cơ sở so sánh cho những ai chưa (không) biết tiếng Nga, không có ý rằng bản dịch nghĩa này hoàn toàn chính xác.
Dịch nghĩa:
Hãy đợi anh

Hãy đợi anh, và anh sẽ về
Chỉ hãy đợi rất lâu
Hãy đợi, khi gây ra nỗi buồn
Bởi những cơn mưa màu vàng
Hãy đợi, đến khi tuyết rơi
Hãy đợi, đến khi nóng cháy
Hãy đợi, đến khi những người khác không [được] ai đợi,
Vì đã bị quên từ hôm qua.
Hãy đợi, đến khi từ nơi xa
Những bức thư sẽ không tới,
Hãy đợi, đến khi làm chán ngán
Cả những ai đang cùng đợi.

Hãy đợi anh, anh sẽ về.
Nhưng đừng mong điều tốt lành
Cho những ai biết thuộc lòng,
Điều đến lúc cần quên đi.
Hãy để con trai và mẹ tin
Vào điều không còn anh,
Hãy để các bạn mệt mỏi chờ,
Ngồi quây quần bên ngọn lửa,
Cùng uống cạn rượu vang chát
Ngấm tầng sâu của tâm hồn...
Hãy đợi nhé. Và cùng với họ
Uống cạn đi chẳng vội vã.

Hãy đợi anh, anh sẽ về.
Những thần chết bị thi gan,
Hãy để ai không đợi anh,
Sẽ nói rằng: - Đã may mắn.
Do không hiểu, tưởng [nó] chẳng được đợi,
Làm cách nào giữa đạn bom
[chỉ] Bằng chờ mong của chính mình
[mà] Em đã (lại) cứu được anh.
Anh đã sống sót thế nào, [chúng ta] sẽ biết
Chỉ chúng ta cùng nhau thôi, -
Đơn giản là em biết đợi,
Không như ai khác .
Bùi Huy Bằng dịch nghĩa

Có lẽ bác Bùi Huy Bằng đã quá tự tin, vì sau khi đã xem cả topic này mà bác vẫn không nhận ra, cho đến nay bài dịch "Đợi anh về" của Tố hữu vẫn được coi là đỉnh, kể cả bác Thúy Toàn cũng nói vậy (dịch thơ chấp nhận như thế, không như dịch văn xuôi). Thật khó có bài dịch nào khác đạt mức Việt hóa chuẩn đến thế, đi vào lòng người đến thế. bác Minminixi còn nói, bác ấy rất ngại đọc thơ dịch, trừ khi dịch được như bản Đợi anh về của Tố Hữu.

Rất nhiều bác am hiểu thi ca và dịch thuật đã phát biểu rồi, SM chỉ muốn nói thêm chút: Bản dịch của bác Bằng không nhuần nhuyễn, chưa kể có một số chỗ đến giờ bác vẫn hiểu chưa đúng nội dung bài thơ gốc. Ví dụ đoạn sau với phần dịch nghĩa của bác:

Жди, когда снега метут, Жди, когда жара, Жди, когда других не ждут, Позабыв вчера.

Hãy đợi, đến khi tuyết rơi Hãy đợi, đến khi nóng cháy Hãy đợi, đến khi những người khác không [được] ai đợi, Vì đã bị quên từ hôm qua.

Chữ когда dịch là đến khi thì không chuẩn. Trong tiếng Việt, nói đến khi, có nghĩa là đến lúc đó thì thôi. Ví dụ: Chúng ta đứng trú ở đây đến khi mưa tạnh. Nghĩa là khi mưa tạnh thì ta không trú nữa. Trong bài thơ gốc không có ý đó, mà là lời nhắn nhủ người vợ hãy vững lòng chờ đợi cả khi tuyết rơi, khi nắng cháy, khi những người khác không còn đợi người thân nữa...

Hay như đoạn sau:

Жди меня, и я вернусь, Всем смертям назло. Кто не ждал меня, тот пусть Скажет: - Повезло. Не понять, не ждавшим им, Как среди огня Ожиданием своим Ты спасла меня.

Hãy đợi anh, anh sẽ về. Những thần chết bị thi gan, Hãy để ai không đợi anh, Sẽ nói rằng: - Đã may mắn. Do không hiểu, tưởng [nó] chẳng được đợi, Làm cách nào giữa đạn bom [chỉ] Bằng chờ mong của chính mình [mà] Em đã (lại) cứu được anh.

Cần nhớ Thần chết chỉ là duy nhất, nên viết “những Thần chết” nghe hơi buồn cười.

Còn 4 câu sau hình như bác đã hiểu sai:

Не понять, не ждавшим им,
Как среди огня
Ожиданием своим
Ты спасла меня.

Nghĩa đúng có lẽ là:

Những người không chờ đợi
Họ không hiểu được, giữa đạn lửa chiến trường
Bằng tình yêu của mình
Em đã cứu được anh như thế nào (как)

Câu “Trông chết cười ngạo nghễ” được rất nhiều người cho là cách dịch đạt nhất của “Всем смертям назло”. Đó làhình ảnh người chiến sỹ coi cái chết nhẹ như lông hồng. Là khinh mạn cái chết. Là niềm lạc quan cách mạng. Câu ấy là câu dịch nâng cao hơn bản gốc “Всем смертям назло” -- (ý nói mọi cái chết thì nghĩa lý gì cơ chứ).

Chính Ximonov cũng cảm kích viết trong bài thơ “Gửi đồng chí Tố Hữu” những câu thơ sau (sau khoảng thời gian có đến 15 năm ông không động bút đến thi ca):

Tôi biết thơ tôi nơi đây đang sống
Trong bản dịch tuyệt vời của anh
Và sẽ sống khi còn bao người vợ
Đợi chờ chồng nơi chiến tuyến xa xôi

Và ông mong ước đến khi:

Những người trong chiến trận trở về
Ngày ấy đất cũng thanh bình trở lại
Thì thơ tôi sẽ chết đi với tiếng thở dài êm ái
Trong lời dịch tuyệt vời của anh.

Bài đó ông viết sau khi chứng kiến sức sống mãnh liệt của bài thơ “Đợi anh về” qua bản dịch của Tố Hữu, sau khi ông đi đến tận những vùng chiến sự ác liệt Quảng Bình – Vĩnh Linh. Cho đến nay, chiến trận qua đã lâu, nhưng những lời thơ của bản dịch ấy còn sống mãi. Vì trong lịch sử dài lâu của Việt Nam dường như chưa bao giờ hết bóng quân thù…

(Xin nói thêm: Bản Pháp văn của bài "Đợi anh về" dịch khá sát bản gốc)

[Vania]

K.Simonov không biết tiếng Việt, Tố Hữu thì không biết tiếng Nga. Hài thật !

[hungmgmi]

Tôi thì thấy những nhận xét của Vania về bản dịch của cụ Tố Hữu rất hàm hồ, như thành viên này đã từng có nhận xét vội vã, sổ toẹt về "phim propoganda" mà không hề đưa ra được bất cứ luận cứ, lý lẽ nào.
Chúng tôi đã từng viết, đưa ra nhận xét, phân tích ngữ pháp, cách dịch bài Жди меня rồi, bạn muốn chê bai, nào hãy phân tích cho mọi người xem nào, dở chỗ nào, buồn cười chỗ nào?
Tôi biết bạn là một sinh viên, thấy bạn gọi nhà thơ Tố Hữu là "ông Lành" nghe rất xa lạ, và xin lỗi, khá là láo xược, dù rằng ai cũng biết đây là tên của ông. Nhưng khi đã trở thành một tác giả lớn, không ai lôi tên cúng cơm ra mà gọi như thế, mà gọi theo bút danh sáng tác. Như không ai láo lếu gọi nhà thơ Chế Lan Viên là ông Hoan, nhà viết kịch Tào Mạt là ông Thực cả đâu...
Chẳng nhẽ điều tối thiểu đó mà bạn Vania không biết sao?

[Vania]

Thôi khỏi ạ, khi nào gặp trực tiếp nhất định cháu sẽ nói, chứ còn phân tích ra ở đây thì thực tình... dài lắm, máy tính của cháu đang dính virus nên chậm hơn cả ốc sên.

[Nina]

Mình chả thấy việc K.Simonov không biết tiếng Việt có gì mà hài cả. Pluton cũng có biết tiếng Việt đâu, một loạt vĩ nhân khác cũng thế cơ mà.

[dubravka]

Bùi Huy Bằng viết

Thấy cư dân của chuyên mục này bàn nhiều về bài Жди меня, tôi xin góp vui bằng một cách dịch sau đây:


Thời trẻ, tôi (trong số đông các bạn trẻ) đã từng say sưa đọc bài Đợi Anh về do nhà thơ Tố Hữu dịch từ bài Жди меня của C. Ximonov. Hơn 50 năm trôi qua, trong chuyên mục này tôi được đọc lại bài dịch cùng bài thơ nguyên tác thì thấy HẪNG. Bởi lẽ:
- Khá ít câu dịch trùng với thơ của C. Ximonov.
- Khá nhiều câu dịch phải suy luận mới thấy hơi hướng thơ của C. Ximonov.
- Không ít câu dịch lạc điệu với thơ của C. Ximonov.
- Đặc biệt chùm câu sau đây vừa sai, vừa hư cấu làm tôi thấy quan ngại khi nói đến thơ dịch:
Dù bạn viếng hồn anh
Yên nghỉ nấm mồ xanh
Nâng chén tình dốc cạn
Thì em ơi mặc bạn
Đợi anh hoài em nghe
Còn câu "Bạn cũ có quên rồi" thì không thấy có câu nào tương ứng.
Câu "Trông chết cười ngạo nghễ "- tôi nghĩ câu này thật tuyệt vời nếu xét theo ngữ pháp tiếng Việt, như có bạn đã viết là đạt ĐỈNH. Tôi hiểu câu này nhà thơ Tố Hữu muốn diễn đạt: “Cười ngạo nghễ khi trông thấy cái chết”. Câu này tương ứng với câu "Всем смертям назло", tôi đã dịch là"Những thần chêt bị thi gan" (bị thách thức, bị trêu ngươi, bị chế nhạo), gần tương tự dạng câu “thi gan cùng tuế nguyệt”. Tuy nhiên tôi muốn bày tỏ sự băn khoăn sau đây:
Trước cái chết, trong văn học, trong phim ảnh, trên các tượng đài, trên các phù điêu, các chiến sĩ cách mạng, những người lính bảo vệ Tổ quốc thường có nét mặt nghiêm trang, nếu có cười thì chỉ CƯỜI GẰN, CƯỜI MỈA MAI, CƯỜI CĂM GIẬN trước kẻ thù, thậm chí cất tiếng ca, còn CƯỜI NGẠO NGHỄ liệu có thái quá? Ngay như ông Nguyễn Văn Trỗi khi ra pháp trường đã để lại dấu ấn “Có những phút làm nên lịch sử” (thơ Tố Hữu), tuy phong thái rất hiên ngang, nhưng trên gương mặt vẫn có nét suy tư.
Có người cho rằng, có sự khác biệt nêu trên là do Cụ Tố Hữu dịch từ tiếng Pháp. Nhưng cho đến cuối đời, bài dịch lưu truyền 50 năm có lẻ, xung quanh Cụ có rất nhiều người phục vụ, có thể họ không dám góp ý hoặc có nhưng Cụ vẫn bỏ qua!
Theo tôi nếu đây là môt sáng tác thơ của Cụ thì không dám bàn nữa vì rất hay , nhất là về hình thức thể hiện. Nhưng nếu đặt bài đó trong mối liên quan đến thơ của C. Ximonov thì không thể liệt vào loại dịch, phỏng dịch, kể cả là phóng tác, vì phóng tác vẫn phải bảo đảm đúng ý thơ của nguyên tác.
Tôi xin dẫn ra đây phần dịch nghĩa của tôi để tạm làm cơ sở so sánh cho những ai chưa (không) biết tiếng Nga, không có ý rằng bản dịch nghĩa này hoàn toàn chính xác.

Bác nói là góp vui mà em chẳng thấy đoạn nào vui cả. Nhưng em xin cảm ơn Bác nhiều. Bác đã cho em nguồn cảm hứng dịch bài thơ này.
Bản dịch của em định đưa vào sạp của Bác USY ở chợ Bắc Qua, nhưng em tìm không thấy ở đâu. Treo lên topic này em cũng xấu hổ lắm.

ĐỢI TỚ.


Đợi tớ thì tớ về.
Chờ hơi bị lâu đấy,
Chờ khi mà buồn vãi
Những hạt mưa màu vàng,
Chờ khi tuyết mênh mang,
Chờ khi trời nóng bỏng,
Chờ cả khi vô vọng,
Ai cũng quên ngày qua.
Chờ khi từ phương xa
Tin thư không hề có,
Chờ khi chán tận cổ
Đứa nào chờ mỏi mê.

Đợi tớ thì tớ về.
Đừng vội vui như Tết
Với thằng nhắc như vẹt
Là tới lúc phải quên.
Mẹ tớ con tớ rên
Là tớ chết mất xác,
Mấy thằng bạn tao tác
Ngồi nhậu ở bên lò,
Ly nhỏ lại ly to
Vì hương hồn của tớ…
Chờ đi. Đừng cùng họ
Gấp gì mà ngứa nghề.

Đợi tớ thì tớ về.
Trêu gan cả cái chết.
Ai không chờ thì thiệt
Ấp úng là tớ may.
Không chờ thì không hay
Giữa một trời lửa đỏ
Bằng nhớ mong vò võ
Cậu lôi tớ về đây.
Tớ còn đến hôm nay
Về với cậu là vợ,-
Chỉ vì cậu còn nhớ
Các cô khác thì quên.


Em kính chào các bác. Các bác đại xá cho em.

[USY]

Cảm ơn bác dubravka còn nhớ đến... chợ Bắc Qua nhà em. Em cảm ơn bản dịch rât sát nghĩa của bác. Trừ câu "Về lấy cậu làm vợ" e rằng hơi quá xa, xa mà lại làm thời gian quay ngược lại, so với bản gốc bác ạ. Liệu có thể thay bằng "Về với cậu là vợ" không ạ?
Nhờ BQT chuyển hộ bài này của bác dubravka vào topic chợ Bắc Qua nhé!

[Saomai]

dubravka viết

Bác nói là góp vui mà em chẳng thấy đoạn nào vui cả. Nhưng em xin cảm ơn Bác nhiều. Bác đã cho em nguồn cảm hứng dịch bài thơ này.
Bản dịch của em định đưa vào sạp của Bác USY ở chợ Bắc Qua, nhưng em tìm không thấy ở đâu. Treo lên topic này em cũng xấu hổ lắm.

ĐỢI TỚ.

Đợi tớ thì tớ về.
Chờ hơi bị lâu đấy,
Chờ khi mà buồn vãi
Những hạt mưa màu vàng,
Chờ khi tuyết mênh mang,
Chờ khi trời nóng bỏng,
Chờ cả khi vô vọng,
Ai cũng quên ngày qua.
Chờ khi từ phương xa
Tin thư không hề có,
Chờ khi chán tận cổ
Đứa nào chờ mỏi mê.

Đợi tớ thì tớ về.
Đừng vội vui như Tết
Với thằng nhắc như vẹt
Là tới lúc phải quên.
Mẹ tớ con tớ rên
Là tớ chết mất xác,
Mấy thằng bạn tao tác
Ngồi nhậu ở bên lò,
Ly nhỏ lại ly to
Vì hương hồn của tớ…
Chờ đi. Đừng cùng họ
Gấp gì mà ngứa nghề.

Đợi tớ thì tớ về.
Trêu gan cả cái chết.
Ai không chờ thì thiệt
Ấp úng là tớ may.
Không chờ thì không hay
Giữa một trời lửa đỏ
Bằng nhớ mong vò võ
Cậu lôi tớ về đây.
Tớ còn đến hôm nay
Về lấy cậu làm vợ,-
Chỉ vì cậu còn nhớ
Các cô khác thì quên.

Bản dịch của bác vui thật, đúng truyền thống Bắc Qua! Và vui nhất là câu:

Chờ khi mà buồn vãi
Những hạt mưa màu vàng

Tuy nhiên ý sau cùng thì chưa đúng (bài này viết cho vợ, nên không có chuyện cưới xin ở đoạn cuối - như bác USY đã lưu ý)

hungmgmi viết

Vì thật ra bản dịch tuyệt vời này (mà bác Simonov đã đánh giá là Thơ của bác ấy đã chết trong bản dịch của cụ Tố Hữu) nếu đi đọ các câu các từ với nguyên bản, thấy nhiều chỗ khác xa, thậm chí còn không đủ ý.

Ở đây, bác hungmgmi nhớ mang máng ý thơ của Simonov (trong bài “Gửi đồng chí Tố Hữu”). Mấy câu thơ chính xác của Simonov là:

Những người trong chiến trận trở về
Ngày ấy đất cũng thanh bình trở lại
Thì thơ tôi sẽ chết đi với tiếng thở dài êm ái
Trong lời dịch tuyệt vời của anh.

Ý nghĩa có khác đi: Simonov muốn nói bài thơ của ông, trong bản dịch tuyệt vời của Tố Hữu sẽ chết đi, khi nó đã hoàn thành sứ mệnh ở mảnh đất VN, khi hòa bình trở lại, khi không ai còn phải đợi người từ tiền tuyến trở về nữa. Gần giống ý câu thơ của Việt Phương:

Đảng của ta lịm đi không sống nữa
Sẽ để lại cuộc đời chỉ còn rực rỡ có Tình yêu

[hungmgmi]

Bản dịch của bác dubravka theo trường phái chợ Bắc Qua khá thú vị. Em thích nó phải mộc mạc, thô vụng hơn một chút nữa bác ạ, kiểu như Cầm Vĩnh Ui ấy nó mới thú

[hungmgmi]

Nhân nhắc đến bài thơ "Đợi anh về", xin chia sẻ một thông tin mới đọc được về tình hình xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh năm nay:

Lĩnh vực âm nhạc chỉ có 1 đề cử xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh duy nhất là cụm tác phẩm “Đợi anh về”, “Ba cô gái đảm”, “Pì noọng ơi”, “Đếm sao” và các tác phẩm về hợp xướng, khí nhạc của nhạc sĩ Mai Đức Chung hay còn biết đến với tên Văn Chung

Bài hát "Đợi anh về" do nhạc sĩ Văn Chung phổ nhạc bản dịch thơ của cụ Tố Hữu.

[dubravka]

hungmgmi viết

Bài hát "Đợi anh về" do nhạc sĩ Văn Chung phổ nhạc bản dịch thơ của cụ Tố Hữu.

Em xin phép phụ họa với Bác hungmgmi một chút ạ.
Xin mời các bác nghe NSND Quang Thọ trình bày "Đợi Anh Về",
sáng tác nhạc: Văn Chung,
lời thơ: K.Simonov qua bản dịch của Tố Hữu.

http://www.mediafire.com/?b060dkdo9ijj1ll

[leminh99981]

Em muốn đọc tác phẩm "người ta sinh ra không phải đã là lính" của Simonov. Mà không biết tìm đâu, các bác ai có chia sẻ cho em được không ?

[Nina]

Mình chỉ có bản tiếng Nga thôi.

Константин Симонов. Солдатами не рождаются
http://lib.guru.ua/PROZA/SIMONOV/livdead2.txt