SUY NGẪM

[hungmgmi]

Có lẽ lão Râu sống trong rừng tai-ga lâu ngày nên khi viết phê phán người Việt chúng tôi hay dùng "Phần nổi của tảng băng chìm" đã quên mất rằng trong tiếng Việt, nhất là trong thành ngữ dân gian (mới hay cũ) luôn chú trọng hai yếu tố "vần, điệu" (ngắn, và để nói cho thuận miệng) và yếu tố biền ngẫu (đối nhau). Và nhiều khi, chấp nhận cả những yếu tố phi lý, ví như "con ông cháu cha", "cao chạy xa bay" chẳng hạn.
Như trong trường hợp này, chủ thể là tảng băng. Tảng băng thì tất nhiên là nổi trên nước rồi, ai cũng hiểu như vậy. Nhưng không lẽ lại viết dài dòng "Phần nổi của tảng băng đang trôi, phần dưới to lắm vẫn chìm dưới nước". Đó là chưa kể yếu tố biền ngẫu "nổi-chìm" được sử dụng, khiến ai đọc cũng hiểu ra ngay ý tứ của nó. Cũng vậy, người ta dễ dàng hiểu một số câu thành ngữ mới có xuất xứ phương Tây đã được Việt hóa, dạng như "Dấu chấm lên chữ i", "Giọt nước làm tràn ly" chẳng hạn.
Trong tiếng Nga, người ta cũng dùng hình ảnh "tảng băng", không nói "chìm-nổi" chi hết, khi ngụ ý nói đến phần lớn chưa biết được sau một sự việc nào đó. Họ chỉ nói đơn giản là "Phần trên của tảng băng"-Верхушка айсберга. Trong tiếng Anh cũng nói tương tự vậy.
Nhưng người Việt thì khác, ngôn ngữ phong ba của người Việt khác, lão Râu ạ, chẳng phải "tùy tiện" như lão nghĩ đâu.