Hỏi-đáp

[USY]

nguyentiendungrus_83 viết

Thứ nhất là từ "xôi lúa" chị đưa ra em công nhận là nó có tồn tại, vì khi đọc văn bản của chị, nhưng nó vẫn không thể gọi là phương ngữ đc, vì bây giờ nó không đc sử dụng nữa, nó đã bị mất hẳn đi, giông như các từ như chánh tổng, lý trưởng hay các nhiều các từ hán việt giờ không đc sử dụng thông dụng trong xã hội ngày nay nữa. Thì nó đc coi là các từ cổ ( устаревшие слова) chứ không thể coi là phương ngữ của Hà Nội đc. Ngôn ngữ luôn luôn biến đổi theo từng thời kỳ, như ở Nga bây giờ làm gì còn sử dụng царь, народный комитет, исполком....
Thứ 2 nó có thể coi là phương ngữ HN nếu thời gian mà nó đc sử dụng rộng rãi ở HN và các nơi khác không sử dụng , tức là tồn tại đồng thời các từ khác như xôi ngô, xôi lúa.....khi mà thời đó chưa có quy định nào về ngôn ngữ chuẩn quốc gia, thời bấy giờ thì các cơ quan chính luận, truyền hình đã làm gì có , nước ta còn đang trong thời bị đô hộ, thì làm gì có quốc gia?? để mà đưa ra những quy định. Chị có hiểu không? em đưa ra những giải thích như thế? chị có thấy hợp lý không? nếu không? chị có thể phản bác lại!
Thực ra em cũng không phải người HN em dân tỉnh lẻ thôi, nhưng em muốn bảo vệ cái đúng. Rõ ràng chả ai nói phương ngữ HN cả! tiếng nói thủ đô lại gọi là phương ngữ. Người ta nói người thủ đô chứ chả ai nói người địa phương thủ đô. Luôn lấy thủ đô làm gốc rồi để nói những nơi khác là địa phuơng.

Hì, bạn nguyentiendungrus_83,
Tôi đang muốn chứng minh "xôi lúa" không phải là phương ngữ (1), nhưng không thể nào với lý lẽ như bạn nói ở trên. Vậy trước khi chứng minh điều (1), xin phép được tranh cãi về chuyện bạn bác bỏ nó đã nhé:

Thứ nhất, mình hoàn toàn có thể nói "phương ngữ Hà Nội", vì phương ngữ chỉ là ngôn ngữ, cách nói... của 1 địa phương, cho dù địa phương đó là thủ đô đi chăng nữa. "Địa phương" ở đây đâu có nghĩa là "những nơi không phải thủ đô" hả bạn. Trên phương diện là một "vùng đất", thủ đô trước tiên cũng ngang bằng với các nơi khác, cũng có những tập tục, lề thói, ngôn ngữ, diện mạo riêng của nó, có "phương ngữ". Sau đó có thể vùng đất đó sẽ được nâng tầm thành thủ đô, nhưng những tập tục, lề thói, ngôn ngữ riêng ấy chưa chắc đã vì thế mà trở thành đại chúng, cũng như chưa chắc đã trở thành hình mẫu, thành tinh hoa, để mà các nơi phải "nói như người thủ đô".
Và ta không nói "phương ngữ thủ đô", ta chỉ nói "phương ngữ Hà Nội". "Xôi lúa" có thể là "phương ngữ Hà Nội", nhưng không thể là "phương ngữ thủ đô".
Còn "phong cách thủ đô" thì lại là chuyện khác, nó gắn liền với những gì được sản sinh ra sau khi nơi đó trở thành thủ đô.

Thứ hai, những từ bạn nêu như "xôi lúa, lý trưởng, chánh tổng..." không thể coi là từ cổ, mặc dù hiện nay đã không còn sử dụng những tên gọi như vậy (riêng từ "xôi lúa" thì vẫn được gọi nhé). Ngôn ngữ chỉ trở thành "cổ" khi hiện tại nó hầu như biến mất khỏi cộng đồng, khỏi văn bản, không còn được người ta sử dụng, thậm chí không còn được hiểu là gì, và đã có những từ tương đồng khác thay thế. Những từ bạn nêu có thể bị coi là lạc hậu, chứ chưa thể trở thành từ cổ. Thí dụ như những từ sau đây mới gọi là cổ: "dín" (sợ) ("ngại ngùng dín gió e sương"), "khứng" (là "nghe")...
Mời bạn tham khảo ở đây về từ cổ:
http://khoavanhoc-ussh.edu.vn/index....nom&Itemid=248