Olga Berggoltz - thơ và cuộc đời

[Hoa Pion]

Old Tiger viết

Chính cụ!

Cụ đã say xưa giới thiệu Hoa Pion với Hổ Già.

Tò mò không biết cụ giới thiệu những gì

A anh vẫn làm ở Dung Quất ạ? Hôm nào anh lại ra HN, anh nhớ nhắn với bọn em với. Để bọn em còn có... cớ gặp nhau.

[Old Tiger]

Hoa Pion viết

Ủa thế ngày xưa bác Muzhik cũng ở đó ạ? Thật là độc đáo.

Lão Mu ở phòng nhỏ. Phòng của em. Còn anh và gã Adam ở phòng lớn. Phòng của Trung Quyên, he he!!!

Chúc Giáng sinh vui vẻ!

Gần Tết anh sẽ ra HN. Cũng tiếc. Nếu mà ra HN vào dịp Tết, sẽ được nghe em ... nói thế nào nhỉ? Như năm trước em ở Văn Miếu Quốc Tử Giám ý!

[Hoa Pion]

Nhân chị Nina nói về Olga với góc độ một người mẹ đau khổ đã lần lượt mất những đứa con - cả những đứa ra đời mà không sống được - cả những đứa chưa được tượng hình trong người mà chỉ là những ước mơ của người mẹ, người đầy ắp tình mẫu tử đến nỗi "khi cho con bú cũng cảm thấy tai và đuôi của mình vẫy vẫy", em gửi mấy bài thơ viết cho con của Olga Berggoltz lên đây. Nguyên tác thì em phải đánh lên sau vì em không tìm thấy trên web, trừ 1 bài.

KÝ ỨC

1.
Khóc chưa hết và thét to chưa hả
mẹ không đập đầu mình vào đá mà chết đi:
bé con ơi mẹ vẫn nghĩ, giống mọi khi
con còn sống nguyên lành, về với mẹ.

Không, không mù quáng cũng không hề duy lý
nhiệt thành hơn và đáng sợ hơn đời –
tin trọn vẹn bằng những gì ta nhận
từ phút giây ban đầu sự sống sinh sôi…

Giờ làm sao mẹ có thể ngắm vườn xuân lũ trẻ dạo chơi
các bà mẹ cùng con vui hớn hở?
Thế giới càng non tơ hé nở
nỗi đau càng già cỗi tủi hờn.

Giờ mẹ xoay sở sao đây với cuộc sống đau buồn
của riêng mẹ, đầy mông lung trắc trở,
với bàn tay con mảnh mai mát lạnh
nằm gọn trong tay này như bông tuyết mong manh?

Không níu giữ được bé con, nó đang tan ra, không ấm được lên!
Bằng trái tim tôi, bằng hơi thở, bằng lệ trào nóng bỏng
vẫn không sưởi được cho con, tôi không làm sao giữ cho nó sống
nó không cựa quậy nữa rồi như trước, con ơi!

Giờ mẹ phải giữ gìn hơi lạnh buốt cuối đời
của bàn tay con, không được rơi nước mắt…
Chỉ ước sao đừng quên điều gì hết
và chỉ xin đừng mong ước được quên!


2.
Hồn ta ơi, hãy cầu được tìm quên:
ngươi không chịu nổi đâu nỗi đau xé ruột.
Hãy khẩn cầu ngọn gió xuân ấm ướt
với hy vọng tràn trề và nhẫn nại vô biên,
xin cây dương thân dấp dính, hoa đang trổ toòng teng,
xin mặt đất dưới chân lầy lội,
cầu xin cả đám cỏ bòng mọc rối
đang đuổi dần đất thành phố về xa…
Hãy van xin cả trái đất bao la-
Hãy hạ mình thôi không còn kiêu hãnh -
cái chết của người thân yêu bất hạnh
xin cả địa cầu cho hồn được lãng quên
Và dẫu sau này phải trả giá nhiều thêm,
bị trả hận thế nào đi chăng nữa,
hồn ta hỡi hãy cứ xin không phải nhớ
cũng như ta đang van lạy ngươi đây!
1937
(Viết cho con gái Irina)


HÃY VỀ VỚI MẸ TRONG MƠ

Hãy về với mẹ, con ơi, dù chỉ trong giấc mộng,
nhưng đừng giống hình con trong tấm ảnh chết cuối cùng:
hãy như tia nắng trời, như cánh chim, sự sống,
Như tuổi thanh xuân như hạnh phúc vô song

Con thân yêu giờ đã ở quá xa
khoảng cách khiến gương mặt con nhòa nhạt.
Trái tim giữ bao tàn tro mất mát,
cháy ngậm ngùi mà chẳng thể bùng lên.

Mẹ là người có lỗi, chỉ mẹ thôi,
rằng đã buông tay để con đi quá sớm,
không mất trí vì nỗi đau mà vẫn sống…
Ôi cái sức sống tham lam đáng nguyền rủa quá trên đời!

Dù chỉ trong mơ hãy về với mẹ, con ơi,
nhưng đừng giống tấm hình con màu xám
hãy như tia nắng trời, như cánh chim, sự sống,
Như tuổi thanh xuân như hạnh phúc vô song!
1937
(Viết cho con gái Irina)

[Nina]

Mình viết chữ mềm mại mà cảm thấy hơi hơi ghen tỵ, một chút thôi, vì đó là những gì bản dịch của mình không có được.

Và những món quà tặng nhau buổi đêm Lá thông tỏa mùi hương cổ tích Những đốm sao vàng đêm tĩnh mịch Ngay trên mái nhà của chị em ta... Trích "Gửi em gái", 1939. Thụy Anh dịch

А вечером дарят подарки, и сказками пахнет хвоя, и звезд золотые огарки над самою крышей стоят. Сестре. Март 1939. Ольга Берггольц

Mình rất thích đoạn này, nó gợi cho mình mùi lá thông thơm tươi sực nức của những ngày chờ năm mới, và chờ các kỳ thi, và cái sự yên lặng đêm đông Nga, lặng tưởng chừng đặc quánh lại được.

Và mùi nấm mùa thu, mùi bánh mì mới nướng thật mới thân thuộc làm sao!

Hỡi người lạ, hãy vào đi, cùng trò chuyện!
Miếng bánh mì vàng sậm đợi tay người.
(Hỡi người xa lạ kia ơi)

Hỡi Zaruchevo, người đang chiều rồi đấy,
hương nấm thơm quấn quít những ngôi nhà...
(Trời đã im)

Và mình cũng mỉm cười nhận ra những dòng thơ mà Thụy Anh đã đăng trên mạng...

Đã nghe đặc quánh
bóng đêm buông dần.
Đã nghe nhóng nhánh
Tiếng đường dây ngân.

Và chữ nhóng nhánh mới ... ấn tượng làm sao, ơi là những đường dây rung lên trong chiều!

Mình chưa đọc hết những bài thơ, có bài mình đã dịch, có bài lần đầu đọc. Và mình rất khâm phục Thụy Anh với những bài thơ dài - Alionushka, Mùa thu năm bốn mốt, Chuyện trò với bà hàng xóm, Nhật ký tháng hai, Chùm thơ về kênh đào Volga - Sông Đông... Vì cứ tự suy ở mình - mình vốn thích dịch những bài ngắn... Nhưng qua những trang giấy, những dòng chữ, có thể thấy rõ tình yêu của dịch giả với Olga Berggoltz, tình yêu trong từng con chữ. Vì vậy, chỉ có thể cám ơn Thụy Anh, và chúc mừng em với quyển sách "Olga Berggoltz của tôi"!

[Hoa Pion]

Old Tiger viết

Lão Mu ở phòng nhỏ. Phòng của em. Còn anh và gã Adam ở phòng lớn. Phòng của Trung Quyên, he he!!!

Chúc Giáng sinh vui vẻ!

Gần Tết anh sẽ ra HN. Cũng tiếc. Nếu mà ra HN vào dịp Tết, sẽ được nghe em ... nói thế nào nhỉ? Như năm trước em ở Văn Miếu Quốc Tử Giám ý!

Hay quá, vậy anh qua nhà em chơi nhé? Xong rồi em sẽ hẹn các bạn nữa. Còn thì.. cần gì phải ra Văn Miếu, em vẫn có thể làm thế ở đâu đó
(, nói thế chứ ở chỗ khác mà làm thế thì cũng buồn cười thật)

[Old Tiger]

Hoa Pion viết

Hay quá, vậy anh qua nhà em chơi nhé? Xong rồi em sẽ hẹn các bạn nữa. Còn thì.. cần gì phải ra Văn Miếu, em vẫn có thể làm thế ở đâu đó
(, nói thế chứ ở chỗ khác mà làm thế thì cũng buồn cười thật)

Anh còn nhớ mãi Em trong bộ quần đen, áo nâu sồng ở Văn Miếu.

Anh khoe với gấu và 2 con trai: Ô ô! Cô đó ngày xưa học cùng trường với ba!

[Hoa Pion]

Nina viết

Nhưng qua những trang giấy, những dòng chữ, có thể thấy rõ tình yêu của dịch giả với Olga Berggoltz, tình yêu trong từng con chữ. Vì vậy, chỉ có thể cám ơn Thụy Anh, và chúc mừng em với quyển sách "Olga Berggoltz của tôi"!

Em bồi hồi, chị Nina. (Em nói tên chị và cứ thấy văng vẳng câu "Sầu quá, Nina, buồn xa vắng", lạ thế!).
Không phải vì chị khen em đâu. Em biết có chỗ đáng khen và có chỗ sẽ đáng chê, tự mình cũng cảm thấy có chỗ xử lý chưa được chưa ổn, nhưng không biết làm thế nào. Điều lớn hơn là em cảm động và bất ngờ vì chị không chỉ đọc Olga, chị "đọc" được em. Chị chắc chắn đọc được chỗ nào em cân nhăc, chỗ nào em bối rối và lúng túng, chỗ nào em đã sai lúc chọn từ, chỗ nào em vui sướng vì tìm ra được từ mình ưng ý, chỗ nào em thấy xúc động...
Thật cần cảm ơn người đọc như chị.
Bây giờ em chẳng dám đọc lại những bản dịch và lại so với nguyên bản, vì em sẽ chẳng nhận ra được cái gì. Một thời gian sau thể nào em cũng sẽ đọc lại và có thể sẽ sửa sang thế nào đó...

Rất đồng cảm với chị ở những hình ảnh chị lẩy ra trên kia... Có người chê Olga viết những bài như bài Gửi người em gái - đơn giản quá, ai cũng viết thế được, chẳng có hình ảnh gì đặc sắc, thô... Em nghĩ người ấy nói đúng, rất đúng, nhưng lại không có được sự đồng cảm như chị, như em với Olga nên đã không may mắn có thể rung động được ở bài thơ tưởng chừng giản dị ấy. Thêm nữa, bài thơ ấy viết trong tù, trong những hoảng loạn và dằng dặc ngày ngồi bó gối giữa xích xiềng tường lạnh, ký ức đã viết ra những câu thơ ấy - chúng càng bình thường, ta càng thấy xúc động!

[Hoa Pion]

Old Tiger viết

Anh còn nhớ mãi Em trong bộ quần đen, áo nâu sồng ở Văn Miếu.

Anh khoe với gấu và 2 con trai: Ô ô! Cô đó ngày xưa học cùng trường với ba!

Gấu là bác gái nhà mình ạ?
Ơ anh xem qua tivi ạ? Hồi ý em mặc bộ đó giống cái ống bơ, hì. Nhưng mà hôm đó cũng thật vui và cảm động - mặc dù có thể nhiều người cho là phù phiếm. Những ngày ấy em vừa ở Nga về, đầy bỡ ngỡ và cả sợ hãi (sợ hãi khi ở đất nước mình, vô lý thật!), việc được cùng mọi người hoạt động như thế khiến em cảm thấy cuộc sống mới đang đón nhận mình,

[Old Tiger]

Hoa Pion viết

anh xem qua tivi ạ?

Anh ở vùng sâu vùng xa thì chỉ có thể nhìn ra Thủ đô bằng TV thôi.

Có một lần anh xem một phóng sự quay về Em - Nói về Em là chủ của một trang web về trẻ thơ... Anh rất cảm động, thán phục và tự hào về em.

...

Nhưng anh cũng thấy buồn cho bản thân.

[Hoa Pion]

Old Tiger viết

Anh ở vùng sâu vùng xa thì chỉ có thể nhìn ra Thủ đô bằng TV thôi.

Có một lần anh xem một phóng sự quay về Em - Nói về Em là chủ của một trang web về trẻ thơ... Anh rất cảm động, thán phục và tự hào về em.

...

Nhưng anh cũng thấy buồn cho bản thân.

úi chà, anh lại quá lời rồi. Việc của em làm cho các cháu, em cũng thấy có ích nếu truyền hình họ quay, nên quay như thế thôi, chứ thật ra những cái "râu ria" đó chỉ là bề nổi, nhiều người có thể cho là PR bản thân, hic. Nhiều người làm được nhiều việc mà không cần phải lên TV, như anh và chị nhà anh . Em thấy các anh chị ở sư phạm Lenin khâm phục anh chị lắm.

[Old Tiger]

Hoa Pion viết

úi chà, anh lại quá lời rồi.

Không quá đâu. Anh rất hay vào đó. Nhưng lúc này bọn anh còn hơi bị bận. Hi vọng sẽ có lúc cùng chung sức với em.

[Hoa Pion]

Old Tiger viết

Không quá đâu. Anh rất hay vào đó. Nhưng lúc này bọn anh còn hơi bị bận. Hi vọng sẽ có lúc cùng chung sức với em.

Tuyệt quá. Bao giờ các anh chị rảnh, một lúc nào đó, giúp em với nhé! Chẳng bao giờ là muộn, và em rất cần giúp sức. Em cũng có lúc thấy mệt mỏi quá vì em chưa biết cách làm. Mà năm nay em năm hạn nên sức khỏe chán quá, lực bất tòng tâm.

[Old Tiger]

Hoa Pion viết

Tuyệt quá. Bao giờ các anh chị rảnh, một lúc nào đó, giúp em với nhé! Chẳng bao giờ là muộn, và em rất cần giúp sức. Em cũng có lúc thấy mệt mỏi quá vì em chưa biết cách làm. Mà năm nay em năm hạn nên sức khỏe chán quá, lực bất tòng tâm.

Nhất định rồi! Không những anh và gấu, anh sẽ hô hào cả mọi người nữa.
Chúc em thành công!
Chúc mọi điều tốt lành!

[Nina]

Một bài thơ không đề của Olga Berggoltz, mà mình dịch nhân một lúc tâm trạng không thoải mái lắm.

Ga Grebenka buổi chiều. Tranh của Krasnov Alexei - http://stgrebenka.narod.ru/

* * * Olga Berggoltz Sân ga ban chiều Hoàng hôn vàng vọt... Đường kè ẩm ướt Tôi bước hoài công. Tôi không đón ai Không ai hết cả Người bạn tốt nhất Đồng chí của tôi... Tôi không đi đâu Không đi đâu cả... Những thành phố lạ Không sáng chờ tôi. Tôi không tìm được Bạn đường tình cờ, Tôi không mở được Trái tim đơn cô. Bóng tối sẫm lại, Dây điện thở than. Trên đường tàu hỏa Ngôi sao mới lên. Con đường sực nức Mùi cơn giông qua Những con ếch nhỏ Nhảy dưới chân ta. 1935

* * * Ольга Берггольц Вечерняя станция. желтая заря... По перрону мокрому я ходила зря. Никого не встречу я, никого, никого. лучшего товарища, друга моего... Никуда не еду я никуда, никуда... Не блеснут мне полночью чужие города. Спутника случайного мне не раздобыть, легкого, бездомного сердца не открыть. Сумерки сгущаются, ноют провода. Над синими рельсами поднялась звезда. Недавней грозою пахнет от дорог. Малые лягушечки скачут из-под ног. 1935

[rung_bach_duong]

Никого не встречу я,
никого, никого.
Tôi không đón ai
Không ai hết cả

Никуда не еду я
никуда, никуда...
Tôi không đi đâu
Không đi đâu cả...

Nina dịch những câu này thật thành công. Cảm ơn Nina!

[Hoa May]

Hôm nay Hoa May đọc báo Thanh niên có bài viết về Thụy Anh và "Olga Berggoltz của tôi". Tự hào với con gái và lũ cháu trong nhà: "Cô ấy là bạn của mẹ đấy!" - làm bọn nhỏ nhìn mẹ với ánh mắt đầy ngờ vực lẫn ghen tị
Nói bừa thế, hi vọng Hoa Pion không phản đối nhé



Một cuốn sách đáng được nâng niu

Olga Berggoltz của tôi. Cái tên này hàm chứa ẩn ý: đây là những điều tôi (Thụy Anh) nghĩ về nữ sĩ xinh đẹp của nước Nga thế kỷ 20, có thể giống hàng triệu người trên thế giới, cũng có thể chẳng giống ai.
Gần sáu mươi trang đầu, Thụy Anh với từng câu chữ nắn nót cẩn trọng, viết về cuộc đời bà. Olga lúc nhỏ là một cô bé đặc biệt nhạy cảm và gương mặt “đôi khi mang một nỗi buồn kỳ lạ không lý giải nổi”. Olga đã lớn lên trong một gia đình mà mọi người đều quá giàu cảm xúc và dễ bị tổn thương: Bà nội “ghen tuông” với con dâu, vì nghĩ con dâu đã kéo con trai ra khỏi vòng tay bà; bà ngoại phát ốm vì chuyện đó; bố và mẹ có một tình yêu đáng được ngưỡng mộ nhưng phức tạp... Và Thụy Anh cho rằng chính cuộc sống ấu thơ ấy đã “như một tiền đề làm nên tâm hồn thi sĩ nhạy cảm, khao khát yêu thương của nàng”.

Thụy Anh chia cuộc đời Olga làm nhiều giai đoạn, trong đó phần “Những mối tình say mê và thống khổ” được viết kỹ nhất, với những dòng đồng cảm đầy xót xa của tác giả.

Thụy Anh viết về những mối tình của Olga Berggoltz một cách đầy “tư liệu” và “cảm tính”. Cái mà tôi gọi là “cảm tính” ở đây khiến cho người đọc cảm thấy tâm hồn đang được mở ra. Olga Berggoltz có ba người đàn ông, đều mang lại cho bà những cung bậc cảm xúc tột đỉnh. Hai người đầu từ biệt bà bằng cái chết, người thứ ba từ biệt bà bằng một cô gái trẻ.

Thụy Anh viết: “Chỉ đến bấy giờ, tình yêu hiện tại lụi tắt, bà mới rơi vào mép vực của cái chết - cái chết về tinh thần...”, và: “Tuy vậy, Olga không chìm mãi trong “rượu, mê, quên”. Bà còn làm việc,… say mê, hết lòng, hết sức cho đến cuối đời. “Cây ngải đắng” của nền thi ca Xô Viết trong mọi nỗi bất hạnh vẫn sống, vẫn nở hoa, tỏa mùi hương cay cực cùng đời”.

Một phần quan trọng của cuốn sách là những bản dịch. Bạn và tôi có thể đã quá quen với các bản dịch từ mấy chục năm trước. Thụy Anh là một người mẹ trẻ, một người vợ trẻ, một người đàn bà trẻ. Thụy Anh viết: “Câu chuyện của người con gái Nga Olga là câu chuyện chung của chúng tôi, những người phụ nữ dù ở độ tuổi nào, quốc tịch nào… Cảm nhận ấy khiến tôi dịch không sát từng câu chữ… Và tôi có thể mạo muội mà khẳng định rằng, chính trong cái bản dịch tưởng chừng như chưa trọn vẹn ấy, tôi lại có Olga hiện lên giống nhất”.

Thụy Anh đã mang đến cho độc giả một món quà, một cuốn sách đáng được nâng niu, vì nó mang tình cảm đặc biệt của một tâm hồn Việt Nam dành cho Olga.

Đỗ Bích Thúy

Đọc Olga Berggoltz của tôi của Thụy Anh, NXB Trẻ, tháng 11.2010
http://www.thanhnien.com.vn/news/Pag...101162753.aspx

[Hoa Pion]

Hoa May viết

Hôm nay Hoa May đọc báo Thanh niên có bài viết về Thụy Anh và "Olga Berggoltz của tôi". Tự hào với con gái và lũ cháu trong nhà: "Cô ấy là bạn của mẹ đấy!" - làm bọn nhỏ nhìn mẹ với ánh mắt đầy ngờ vực lẫn ghen tị
Nói bừa thế, hi vọng Hoa Pion không phản đối nhé

Em thích quá chứ. Cảm ơn chị.

[Xamova]

Ru Anh - OlgaBerggoltz Click để nghe

...

Chân thành cảm ơn món quà của T.A nhân Ngày Thơ Việt Nam lần thứ IX. Chúc bạn có thêm nhiều tác phẩm thơ sáng tác và thơ dịch sớm đến với tay độc giả!

[Hoa Pion]

Em cảm ơn bác Xamova.
Cho em xin phép post lên đây ảnh một đại hiệp giang hồ dừng chân quán thơ... Không biết bác có biết lão hiệp này không thì cho em được biết nhân thân của lão với ạ ^^


Ảnh Lê Tâm

[htienkenzo]

Hoa May viết

Hôm nay Hoa May đọc báo Thanh niên có bài viết về Thụy Anh và "Olga Berggoltz của tôi". Tự hào với con gái và lũ cháu trong nhà: "Cô ấy là bạn của mẹ đấy!" - làm bọn nhỏ nhìn mẹ với ánh mắt đầy ngờ vực lẫn ghen tị
Nói bừa thế, hi vọng Hoa Pion không phản đối nhé
...

Bắt chước bác Hoa May, em cứ "thấy sang bắt quàng làm họ" như bác nhé!
Có một bài viết, theo em, rất hay và cảm động! Xin chia sẻ cùng mọi người:

Thuỵ Anh - nhánh bạch dương bên trời ký ức
Dương Tử Thành

Có rất nhiều danh xưng mà chị đang sở hữu và hướng tới, từ nhà thơ, nhà văn, dịch giả, tiến sĩ… khiến mọi người không biết nên gọi chị là gì cho đúng, bởi với vai trò nào Thuỵ Anh cũng đầy tâm huyết.

Cơn bão khắc nghiệt đã đổ lên vai cô bé Việt Nam nhỏ nhắn vào một chiều mùa đông nước Nga u uẩn với gam màu xám. Năm ấy cô vừa 18 tuổi. Gần 20 năm sống và học tập tại Nga, cô đã lớn lên cùng nỗi mất mát, tự vun đắp từ những trải nghiệm để đứng lên sắp xếp, quy hoạch cuộc đời mình, đấu tranh với sự định đoạt của hai từ số phận. Ít ai nghĩ đó chính là câu chuyện cuộc đời của Tiến sĩ - nhà văn Thuỵ Anh. Mới chính thức xông đất làng văn Việt hơn hai năm từ khi về nước, nhưng những gì Thuỵ Anh đã và đang làm thật đáng trân trọng.

Cô gái nhỏ vượt qua cơn bão lớn

Năm Thuỵ Anh 17 tuổi, bố chị khi ấy mới được bổ nhiệm là Tùy viên quân sự làm việc tại Đại sứ quán Việt Nam tại Liên Bang Nga đã quyết định đưa cả gia đình sang Nga trong nhiệm kỳ công tác. Cô bé mới lớn vừa rời ghế phổ thông lên đường đến một đất nước xa lạ với niềm tin lớn lao và tình yêu thương dành cho người cha cùng dự định thi vào Trường Đại học Sư phạm tổng hợp Matxcơva.

Nhưng khi gia đình vừa đặt chân đến nước Nga được 2 tháng thì bố chị đột ngột mất vì trọng bệnh, bỏ lại ba mẹ con trên đất khách. Hôm ấy là một ngày tuyết rơi trắng trời Matxcơva. Sự việc quá đột ngột. Ba mẹ con bơ vơ giữa bốn bề tuyết trắng, không hiểu chuyện gì đang xảy ra, không tin đó là sự thật. Cú sốc quá lớn đổ lên vai người phụ nữ mất chồng, lên vai cô bé mới lớn.

Đó là biến cố lớn nhất mà Thụy Anh từng trải qua, cho đến bây giờ, 20 năm đã trôi qua nhưng mỗi khi bất giác nhắc đến khoảng thời gian ấy chị vẫn muốn trào nước mắt. Chị muốn khóc, bởi những năm tháng đó chị đã không được khóc, không cho phép mình được khóc. Tôi cứ hình dung đến hình ảnh một cô bé với đôi mắt tròn xoe đầy bỡ ngỡ, hoang mang, bỗng dưng mồ côi cha, bơ vơ giữa xứ người 20 năm trước. Có lẽ phải rất lâu, rất lâu sau đó Thuỵ Anh mới quen được với sự mất mát đó để bươn chải với sự khắc nghiệt của cuộc sống du học nơi xứ tuyết.
Sau khi bố mất, Thuỵ Anh từng muốn bỏ ngang con đường học tập để đi làm giúp mẹ, nhưng nhớ đến ánh mắt của bố, những lời căn dặn của bố, chị lại gắng gỏi bước tiếp. Trước lúc đi xa, bố đã nhìn vào mắt chị bảo: “Con không được bỏ học nhé”. Câu nói ấy đã cho chị thêm nghị lực để bươn chải với cuộc sống và bước tiếp con đường học tập.

Quyết định sẽ tiếp tục đi học của chị, quyết định sẽ tiếp tục ở lại cho các con học tập tại nước Nga sau khi chồng mất của mẹ chị đã biến Thuỵ Anh thành một con người khác. Chị đã phải làm quen và đối mặt với cuộc sống sớm hơn chúng bạn, như một cái cây độc lập trước gió, tự mình phải cứng cáp lên để chống chọi với bão giông. Ít ai nghĩ một cô gái luôn ngơ ngác trước mọi sự, luôn tròn xoe mắt ngạc nhiên trước cuộc đời lại từng làm những công việc rất xa lạ với văn chương và lĩnh vực giáo dục mà mình theo học ở một nơi xa lạ với quê hương. Ở Nga, có thời gian Thuỵ Anh thuê trang trại trồng bí, trồng rau bán kiếm tiền. Công việc phát triển tốt nhưng chị đã vấp phải sự cạnh tranh không lành mạnh và những “quy luật đen” của việc làm ăn nơi đất khách mà bất kỳ ai tham gia vào guồng quay ấy đều phải tuân thủ, nó đã khiến chị phải đối mặt với không ít tình huống hiểm nguy. Thời sinh viên chị cũng từng theo chúng bạn mang USD thuê từ Mát (Moscow) đi các thành phố khác để lấy tiền công, một việc làm có tính rủi ro khá cao của người Việt trên đất Nga. Tết đến, thay vì sum họp đón xuân thì ba mẹ con nhận việc gói bánh chưng bán kiếm lời. Phụ mẹ rửa lá, gói bánh, luộc bánh xong chị mang bánh đứng dưới trời đông tuyết trắng bán cho người Việt ở Nga đón Tết truyền thống của dân tộc. Công việc quá vất vả và xa lạ, chị còn không dám cất lời rao, những người cùng bán hàng nhìn cô bé run cầm cập vì lạnh đã thương tình cất lời rao bánh hộ.

Ngày ấy mẹ Thụy Anh sang Nga với tư cách phu nhân, khi bố chị mất thì Đại sứ quán tạo điều kiện cho làm chân tạp vụ, chuyên quét dọn tòa đại sứ để tiếp tục được ở lại. Còn thi hài của bố chị được hỏa táng và để ở một căn phòng trong Đại sứ quán, cùng những bình tro táng khác chưa có người nhận. Cô bé Thụy Anh phụ mẹ quét rác và ngày ngày vào căn phòng có những bình tro táng quét dọn, thắp hương cho bình tro của bố mình. Rồi mọi thứ cũng dần ổn định hơn, mẹ chị được phân công làm thường trực Đại sứ quán, còn Thụy Anh vẫn tiếp tục vừa học vừa làm. Cuộc sống với những bộn bề lo toan khắc nghiệt đã cuốn ba mẹ con vào guồng quay của nó. Năm tháng qua đi, tóc mẹ chị bạc đi nhiều, gương mặt thêm những nếp nhăn khắc khổ, chị cũng trưởng thành hơn, cậu em trai cũng lớn, thêm chững chạc vững vàng. Một ngày, nhìn lại những mất mát, đau khổ, những yêu ghét, si mê dại dột, chị bỗng giật mình nhận ra giá trị của thời gian, từ khi nào chị đã yêu đến nghẹn lòng những đường phố, làng mạc, những con người trên đất nước này… Tất cả đã trở thành một phần cuộc sống, đã trở thành máu thịt của chị.

Bước qua thời… “Nga ngố”

Những năm tháng trên đất nước Nga, Thuỵ Anh, như nhiều du học sinh khác, bị ám ảnh mạnh mẽ bởi thiên nhiên hùng tráng của nước Nga. Ám ảnh bởi những hàng bạch dương đứng thẳng vươn cao đầy cốt cách. Ám ảnh bởi nỗi nhớ về thành phố Saint Petersburg với những cây cầu hàng trăm năm tạc vào chân trời, vào những dòng sông trên xứ bạch dương, bởi những đêm trắng hoang hoải... Tất cả đã đi vào và ở lại với ký ức của chị như một phần cuộc sống. Sau này Thuỵ Anh đã có những bài viết đầy cảm xúc về cây bạch dương ở nước Nga, về những đêm trắng Saint Petersburg, về những ngôi nhà gỗ nhuốm màu thời gian... Chị yêu đến nghẹn ngào từ những hàng rào xiêu vẹo, những căn nhà xập xệ, những màu xám thê lương trong gió tuyết… Chị nhận thấy sự lộng lẫy của thiên nhiên nước Nga chính là từ những gì giản dị nhất, đó không phải là sự sắp xếp ngăn nắp chỉn chu thanh bình của thiên nhiên châu Âu, mà là sự phóng khoáng đầy bất trắc nhưng lại thân thuộc đến nhói lòng với những ai từng gắn bó. Điều bạn đọc cảm nhận sâu sắc nhất qua những trang viết của Thụy Anh, kể cả báo chí hay văn học chính là sự hồn hậu, tinh tế trong từng câu chữ.
Trải nghiệm thực tế có phần hà khắc của bản thân đã thành tư liệu sinh động cho những trang văn của Thụy Anh sau này. Nhưng dù đối mặt với một cuộc sống khắc nghiệt thì hơi thở đời sống xuất hiện trong văn Thuỵ Anh vẫn trong trẻo và tràn ngập lòng nhân ái. Chị vẫn giữ được một tấm lòng tinh khôi trước trang viết, thể hiện một tâm hồn rộng mở trước cuộc đời. Thiên nhiên, cây cỏ và loài vật luôn xuất hiện trong văn Thuỵ Anh ở những góc độ ít người khai thác và khai thác thành công. Những truyện ngắn của chị thường mang những cái tên rất gần gũi, từ Nắng chiều, Gió trắng, Tuyết ấm, đến Vĩnh biệt Lusia (1), Cây cải Tashkent… Liên tục trong hai năm 2008, 2009, truyện ngắn của Thuỵ Anh được tuyển chọn vào top 10 truyện ngắn hay trong năm của Báo Văn Nghệ.

Bên cạnh việc xuất hiện tích cực trong lĩnh vực sáng tác, có một lĩnh vực nữa mà chị hoạt động rất sôi nổi. Đó là thúc đẩy sự tương tác giữa văn học và giáo dục, văn học và đời sống. Dự án “Đọc sách cùng con” mà chị khởi xướng đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo các bậc phụ huynh quan tâm đến việc chọn lọc đầu vào tri thức cho con em. Bên cạnh đó chị cũng tham gia giảng dạy ở một số trường phổ thông ở Hà Nội với môn học nâng cao kỹ năng sống cho học sinh. Thời gian về nước chưa lâu nhưng Thuỵ Anh đã làm được nhiều việc đáng nể. Bên trong người phụ nữ ẩn chứa sự năng động chìm dưới tầng sâu. Tiếp tục với sở trường báo chí từ thời còn ở Nga, Thuỵ Anh vẫn đều đặn viết bài về lĩnh vực văn hoá, giáo dục thể hiện quan điểm của mình trước các vấn đề, sự kiện thế giới và trong nước. Hiện tại chị đang dồn tâm huyết dự án sách thiếu nhi. Năm 2010 Alpha Books đã phát hành hơn mười đầu sách thiếu nhi của Thụy Anh và đang tiếp tục đặt hàng chị với mảng sách này. Những công việc khác nhau luôn được thực hiện đan xen đã biến Thuỵ Anh thành một con người đa chiều để rồi cảm giác như thời gian với chị bao nhiêu cũng không đủ.

Thuỵ Anh cũng là người hoạt động tích cực trong việc truyền bá văn hoá Nga và việc dịch văn học Nga sang tiếng Việt. Trong cuộc gặp các du học sinh Việt Nam tại Hà Nội cuối năm 2010, chị cũng là người đề nghị Tổng thống Nga Medvedev về việc nên có quỹ hỗ trợ dịch thuật Văn học Nga trong khuôn khổ các dự án phát triển văn hoá Nga tại Việt Nam. Sau đó không lâu, khi Tổng thống Nga về nước, trong cuộc trao giải cho dịch giả Thúy Toàn của Việt Nam, ông đã công bố thành lập quỹ này.

Nếu bạn có một cái hẹn với Thuỵ Anh sẽ biết ngay chị là một người bận rộn và có phần đãng trí. Và nếu như chị có lỡ quên hoặc đến trễ vì… lạc đường thì cũng đừng vội nghĩ khác đi về chị. Sự bận rộn của Thuỵ Anh ngoài lý do công việc thì còn một lý do khác không kém phần quan trọng, đó chính là thời gian gần 20 năm sống trên đất nước Nga đã khiến chị khi trở về có phần… “Nga ngố”. Chị cần một khoảng thời gian dành cho việc làm quen với một không gian sống mới, dù không gian ấy chính là quê hương của chị, đã gắn bó với chị từ thời thơ bé. Và chị đang bước qua thời gian ấy để xây dựng hình ảnh một Thụy Anh năng động về mặt hình thức và cố gắng… đúng hẹn hơn.

Nhánh bạch dương và cây ngải ngọt

Olga Berggoltz của tôi là cuốn sách mới nhất đánh dấu lối rẽ sang dịch thuật của Thuỵ Anh cuối năm 2010. Nhìn cuốn sách do Nhà xuất bản Trẻ ấn hành có lẽ những người làm thơ đều thèm có một tập thơ sang trọng như thế. Ở đó thi ca được tôn vinh xứng đáng. “Cá tính chìm” của Thuỵ Anh cũng được thể hiện ở nhan đề của tập sách. Tại sao lại là Olga Berggoltz của tôi, chị giải thích đơn giản trong tập sách, đó là “Olga Berggoltz dưới góc nhìn của tôi, theo cách cảm của tôi”. Đó cũng là một cách ứng xử khéo léo để tránh “đụng độ” với bản dịch của các bậc tiền bối uy tín, đã thành danh. Nếu đọc hết những thông tin trong tập sách này sẽ thấy công sức lao động của dịch giả hiển hiện trên từng trang giấy. Vượt qua vai trò dịch giả, Thuỵ Anh dường như đã đồng hành cùng cuộc đời nhiều sóng gió và bất hạnh của nữ thi sĩ Nga. Bằng cách riêng của mình, chị đã đưa độc giả đến với những trang đời của Olga Berggoltz đằng sau những trang thơ rung động của một tác giả đã được bạn đọc Việt Nam nhiều thế hệ biết đến. Bằng cách riêng của mình, Thuỵ Anh đã dẫn dắt bạn yêu thơ và công chúng tiếp cận để có một cái nhìn xuyên suốt, trọn vẹn về một tác giả lớn. Trong tập sách, nữ thi sĩ nổi tiếng của nước Nga được Thuỵ Anh gọi là “cây ngải đắng của nền thi ca Xô Viết”. Cũng với hình ảnh ấy, với những gì Thuỵ Anh đang làm, đang có, có thể gọi chị là một “cây ngải ngọt”, một cây ngải ngọt bận rộn.

Trước khi rời nước Nga trở về Việt Nam, Thuỵ Anh đã gặp gỡ một số tác giả văn học Nga và những người có liên quan để xin phép, hoàn thiện thủ tục dịch một số tác phẩm văn học Nga ra tiếng Việt. Và giờ đây, chị đang bắt tay vào dịch những cuốn sách này, trong đó Olga Berggoltz của tôi là một sự khai mở đậm nét.

Suốt những trang thơ trong tập Olga Berggoltz của tôi là hình ảnh cây bạch dương làm nền. Đó là loài cây thân thuộc gắn bó với hình ảnh nước Nga và cũng để lại trong Thuỵ Anh nhiều ám ảnh. Bỏ qua một “cây ngải ngọt” ở bề mặt, không hiểu sao tôi lại cứ liên tưởng một Thuỵ Anh của chiều sâu với hình ảnh cây bạch dương của nước Nga nơi chị đã có những năm tháng dài gắn bó. Có lẽ nên gọi chị là một nhánh bạch dương thì đúng hơn, một nhánh bạch dương run rẩy dịu dàng. Sự run rẩy đầy nữ tính, tiềm tàng một sức mạnh. Sức mạnh ấy được tích tụ từ lòng nhân hậu, cũng là điểm gặp giữa chị và thiên nhiên, con người Nga. Và đó cũng là con đường để chị đến với chữ nghĩa. Với văn chương, Thuỵ Anh đã khơi đúng mạch ngầm ấy trong mình và bây giờ nó đang cần mẫn chảy róc rách đêm ngày để mang về những thành quả nho nhỏ, đều đặn nhưng không phải là không nhìn thấy được, không được mọi người thừa nhận. Một cái tên Thuỵ Anh đã đến và ở lại trong lòng bạn viết, bạn đọc nơi quê hương mà chị đã lựa chọn trở về mang theo hình ảnh nhánh bạch dương của nước Nga run rẩy dịu dàng bên trời ký ức, trước những buồn vui giông gió của cuộc đời.

http://evan.vnexpress.net/News/chan-...en-troi-ky-uc/