ЕСЛИ ЛЮБОВЬ УХОДИТ!

[minminixi]

Nói về thi ca, nếu là thơ tự sáng tác thì chỉ có hay và chưa hay, còn thơ dịch thì còn có thêm chuyện “đúng” và “sai” nên dịch thơ luôn khó “gấp đôi” so với làm thơ.
BT ra HN mấy ngày lại đụng việc nên ngoài thời gian hội nghị lại đóng cửa ngồi lỳ bên cái laptop trục trặc, chỉ kịp bỏ ra một buổi đi mấy hiệu sách dọc Tràng Tiền kiếm cuốn STBD mà không thấy, nay vào SG đi kiếm lại vậy, rồi từ từ đọc cả OB của Thụy Anh sau vậy.
Nếu nói dịch thơ thì thật là vô chừng, cách cảm nhận và đam mê chẳng ai giống ai. Nhưng có lẽ ở đây thì tôi nghĩ nên đặt cái đam mê lên trước đã. Cách hiểu của cá nhân tôi về câu thơ:
Сквозь волнистые туманы
Пробирается луна,
На печальные поляны
Льет печально свет она

thì đầu tiên theo nghĩa và ý tác giả là: mặt trăng ta thấy xuyên qua những đợt sóng sương mù, và nàng (mặt trăng) đổ ánh sáng buồn lên những khoảng rừng thưa buồn.

Đặt thơ cho vần thì có thể thế này:

Xuyên qua những đợt sóng sương mù
Ánh trăng khi mờ khi tỏ
Trên những khoảnh rừng thưa buồn lặng
Mặt trăng đổ ánh trăng buồn

Sóng sương mù ở đây là do sương tràn theo từng đợt như sóng, ai từng ngủ rừng ở Nga vào thời gian giao mùa sẽ thấy điều này, và nó báo hiệu sắp có những trận mưa tuyết ướt như mưa phùn ngoài Bắc ta vậy. Do sóng sương mù nên mặt trăng ta thấy như nhấp nháy nhanh chậm, không rõ hẳn nhưng cũng không biến mất hẳn. Ánh trăng kiểu đó chiếu lên những khoảng rừng thưa “поляны” hẳn nhiên gây nên cảm giác buồn nhiều hơn vui, hơn là “sáng vằng vặc” thường tạo nhiều cảm hứng thơ mộng. Bạn nào lang thang trong rừng bạch dương đêm thu sắp vào đông sẽ dễ hiểu hơn cái cảm giác này. Rừng ôn đới và hàn đới thường mọc không đều, đôi chỗ có những khoảng thưa hẳn vì nhiều lý do: chất đất kém hơn, lộ đá nhiều, hay thú rừng thường tới ăn cỏ và cây non khiến chúng không kịp lớn, hoặc do người ta khoanh vùng chặt đốn lấy gỗ và dân du lịch lại tập trung cắm trại ở đó...Vì thế tiếng Nga có hẳn một từ riêng để chỉ những khoảnh rừng như vậy.
Bản dịch của NV không thoát đủ ý thơ hẳn chỉ là do thiếu trải nghiệm kiểu thực tế đó, cũng dễ hiểu vì khó ai có thể trải nghiệm hết mọi thứ trong đời, cũng như BT do ngành học nên từng thấy khung cảnh trên nhưng lại không thấy khung cảnh khác trong câu khác, bài khác, ngay bản dịch của bác TT cũng chưa hoàn hảo ở câu này-dĩ nhiên là theo ý riêng tôi thôi.
Lòng đam mê cộng khả năng mới đạt đến hoàn hảo, và chỉ một số nhân tài mới có được điều này. Còn “chúng ta chỉ là những người bình thường” – lời anh Gấu mới nói hơn tháng trước – nên chưa hoàn hảo cũng chẳng lạ. Cốt có lòng đam mê là qúy rồi, chỉ mong sẽ tự hoàn thiện sau vậy thôi !