Dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga!!!

[sonsicone]

Dịch thở Việt sang tiếng nga quả là khó. Bài dịch trên mình chẳng thấy chuẩn gì cà. Con và mẹ loạn cào cào. Nhà thơ Xuân Quỳnh mồ côi mẹ từ nhỏ nên mới làm thơ như vậy. Pú tủng à.
Kiểu dịch : Trăm voi ko bằng bát nước xáo vậy ko được. Đó là thơ của người khác rồi và câu tiếng Nga thì quá dài dòng
- Я буду любить тебя, как школу,
С самого утра до вечера я там:
В классе, во дворе, в команде по футболу…
Словно целый день со мной ты рядом, мам!

Chỉ có thể tạm dịch là:
Con (sẽ) yêu mẹ như trường
Nơi từ sáng đến chiều buông
Trong lớp, ngoài sân, trong đội bóng
Túm lại
suốt ngày vẫn cạnh mẹ thương

Heheh, chẳng giống thơ XQ tẹo nào cả. Hic.

[Saomai]

sonsicone viết

Dịch thở Việt sang tiếng nga quả là khó. Bài dịch trên mình chẳng thấy chuẩn gì cà. Con và mẹ loạn cào cào. Nhà thơ Xuân Quỳnh mồ côi mẹ từ nhỏ nên mới làm thơ như vậy. Pú tủng à.
Kiểu dịch : Trăm voi ko bằng bát nước xáo vậy ko được. Đó là thơ của người khác rồi và câu tiếng Nga thì quá dài dòng
- Я буду любить тебя, как школу,
С самого утра до вечера я там:
В классе, во дворе, в команде по футболу…
Словно целый день со мной ты рядом, мам!

Chỉ có thể tạm dịch là:
Con (sẽ) yêu mẹ như trường
Nơi từ sáng đến chiều buông
Trong lớp, ngoài sân, trong đội bóng
Túm lại
suốt ngày vẫn cạnh mẹ thương

Heheh, chẳng giống thơ XQ tẹo nào cả. Hic.

Dịch xuôi dễ hơn dịch ngược nhiều, ai cũng biết vậy. Thế mà đoạn bạn dịch, dù là dịch nghĩa, đọc lên không thấy tinh thần của đoạn bằng Nga văn.

Bạn hãy thử dịch bài thơ của Xuân Quỳnh ra tiếng Nga mà xem. Khi đó mới thấy vì sao mọi người khen bản dịch của Olia một cách chân thành.

[sonsicone]

Mình chỉ dịch chơi thôi vì nó ko giống của Xuân Quỳnh, là phụ nữ. ko đá banh. ekh
Con yêu mẹ bằng trường học
Suốt ngày con ở đấy thôi
Lúc con học, lúc con chơi
Là con cũng đều có mẹ
Люблю тебя как школу
ведь день целый я там
и в уроке, и в перерыве
чувств. что ты рядом, мам!

Эх. Xuân Quỳnh mồ côi nên "cái gì" cũng thành mẹ. Thật tội cho những người ko mẹ. Làm thơ khó dịch thía hông biết. heheh thử chơi thôi à nhen
vsevo khorosevo

[Nina]

sonsicone viết

Mình chỉ dịch chơi thôi vì nó ko giống của Xuân Quỳnh, là phụ nữ. ko đá banh. ekh
Con yêu mẹ bằng trường học
Suốt ngày con ở đấy thôi
Lúc con học, lúc con chơi
Là con cũng đều có mẹ
Люблю тебя как школу
ведь день целый я там
и в уроке, и в перерыве
чувств. что ты рядом, мам!

Эх. Xuân Quỳnh mồ côi nên "cái gì" cũng thành mẹ. Thật tội cho những người ko mẹ. Làm thơ khó dịch thía hông biết. heheh thử chơi thôi à nhen
vsevo khorosevo

Phần dịch này của bạn hoàn toàn không đạt về ngữ pháp (đoạn bôi xanh), ý nghĩa. Còn vần điệu thì chắc là quá tinh tế nên mình không nhận thấy.

[sonsicone]

Chào Nina,
Mình chỉ conpekschirovach mà cũng ko dược sao bạn( dấu chấm). phải nguyên cả động từ mà
câu : i i nên dịch bằng động từ kép thì có thể hay
ygraya etc. Thơ tiếng nga mang tính dân gian cao nên chỉ dám chơi, ko làm thiệt
vần điệu thì tùy nếu dịch cả bài mới có vần điệu

[sonsicone]

Mình ko biết người dịch có biết Xuân Quỳnh là nữ sỹ, mồ côi mẹ và viết bài này chỉ cho những người mồ côi mẹ hay không; ( hay mình hiểu sai?) và cứ lẫn lúc mẹ , lúc con là ko đúng. Vậy thôi.
Nếu sai thì phải sửa thôi.
dobro.

[Nina]

Mình đọc các bài của bạn trong chủ đề này thì thấy có vẻ bạn chưa hiểu hết ý nghĩa của cả bài thơ tiếng Việt của Xuân Quỳnh, cũng như bài tiếng Nga. Theo mình, bài thơ tiếng Việt của Xuân Quỳnh là viết cho con của bà, và người dịch bài thơ ra tiếng Nga chẳng lẫn lộn chỗ nào.

ygraya etc. Thơ tiếng nga mang tính dân gian cao nên chỉ dám chơi, ko làm thiệt

Lần đầu tiên mình nghe một điều tương tự đấy. Bạn chỉ giáo thêm được không - thế nào là tính dân gian cao (là do chữ "tiếng nga" của bạn không viết hoa à?), mà tại sao thơ tiếng Nga lại mang tính dân gian cao?

[Nina]

sonsicone viết

Chào Nina,
Mình chỉ conpekschirovach mà cũng ko dược sao bạn( dấu chấm). phải nguyên cả động từ mà
câu : i i nên dịch bằng động từ kép thì có thể hay
ygraya etc. Thơ tiếng nga mang tính dân gian cao nên chỉ dám chơi, ko làm thiệt
vần điệu thì tùy nếu dịch cả bài mới có vần điệu

conpekschirovach là gì hả bạn? Tại sao phải nguyên cả động từ? Thế thì trong câu đó của bạn, chủ ngữ là gì, vị ngữ là gì? Động từ kép là động từ gì? Mình hỏi thật, vì mình không biết.

[sonsicone]

Là khi nào con cũng cảm nhận thấy có mẹ bên cạnh, dù là mẹ ko còn trên cõi đời này bạn ạ,
Mẹ đã ở một nơi quá xa xôi
Con lla5i còn ở lại trên đời
Mỡi một thời gian Quỳnh đều nhớ mẹ
Tự an ủi rằng luôn có mẹ bên

Bằng phương pháp tự kỷ ám thị đó nên bài thơ có vẻ như chỉ viết cho phận mồ côi.
Thơ tiếng Nga phải dùng nhưng từ Nga cổ và rút gọn
Đã là thơ thì phải chuốt từng từ, từng câu mới gọi là thơ được
Còn như có cần vần là được thì dễ quá,
Nói làm gì và viế`t để ai nghe
Khi cứ đụng là nina lại cãi..
heheh
Vui nhé, snimi naprajen.

[Saomai]

sonsicone viết

Là khi nào con cũng cảm nhận thấy có mẹ bên cạnh, dù là mẹ ko còn trên cõi đời này bạn ạ,
Mẹ đã ở một nơi quá xa xôi
Con lla5i còn ở lại trên đời
Mỡi một thời gian Quỳnh đều nhớ mẹ
Tự an ủi rằng luôn có mẹ bên

Bằng phương pháp tự kỷ ám thị đó nên bài thơ có vẻ như chỉ viết cho phận mồ côi.
Thơ tiếng Nga phải dùng nhưng từ Nga cổ và rút gọn
Đã là thơ thì phải chuốt từng từ, từng câu mới gọi là thơ được
Còn như có cần vần là được thì dễ quá,
Nói làm gì và viế`t để ai nghe
Khi cứ đụng là nina lại cãi..
heheh
Vui nhé, snimi naprajen.

Tất nhiên, Nina cảm nhận đúng. Bài thơ của Xuân Quỳnh và bài Olia dịch ra tiếng Nga chẳng có gì "đá nhau". Có hiểu thơ, biết thẩm thơ tinh tế thì mới dịch được. Và Olia đã làm được điều đó, bởi bạn ấy người Nga và bác USY nhận xét thật chí lý: Olia là người Nga nhưng rất giỏi tiếng Việt, còn giỏi hơn cả nhiều người Việt! (Vì thực tế có rất nhiều người Việt viết câu cú chẳng ra hồn).

Bài thơ này chẳng có chút "ám ảnh" nào của thân phận mồ côi cả, bởi đơn giản: XQ viết cho con trai của mình, đối thoại với con trai - Tuấn Anh, con của XQ với người chồng đầu (anh Tuấn, nhạc công violon). Lúc đó, Tuấn Anh còn cả mẹ, cả bố, cả bố dượng (là Lưu Quang Vũ). Do vậy không thể nói bài thơ đó viết cho "phận mồ côi". Cũng chẳng vô lý khi Olia suy diễn "lúc học, lúc chơi" của cậu bé Tuấn Anh là khi trong lớp, lúc đá banh... Và vì là đối thoại giữa MẸ và CON, nên trong các khổ thơ "lúc mẹ, lúc con" là điều bình thường, có gì khó hiểu đâu?

Hiển nhiên bản dịch của Olia là một bài thơ tiếng Nga hoàn chỉnh, hiếm có người Việt nào đủ tài để dịch được như vậy.

[Мужик]

sonsicone viết

Nếu sai thì phải sửa thôi.
dobro.

Đúng rồi. Vậy nhờ bác sửa giúp:

sonsicone viết

и в уроке, и в перерыве

[sonsicone]

Привет мужик,
Ý tớ nói , nếu hiểu sai ý thơ XQ thì sẽ sửa lại cho đúng ý tác giả chứ ko phải sửa lỗi chính tả hoặc ngữ pháp gì gì đó.
Là novui membor nên liều mình tham gia chút cho vui ko phải muốn makhach toporom qua mặt các gospod trên 4rum này.
Trong vòng 5-3 phút dịch chơi 1 đoạn chơi nên cũng ko ngại để lỗi lại, vo vremia gì đó cũng ko quan trọng lắm mà.
Cái Olia tớ ko quen và đâu thù ghét gì, chỉ vì thấy 2 câu olia dịch thành 4 và thêm quá nhiều từ, nhiều giải thích thêm nên mới vội vào chọc ngoáy mấy câu cho vui, ai dè bị đao to búa lớn đuổi ... xuýt mất dép.
Tớ sai rồi, và sẽ sửa,
prosu proshiennhia,
Các bác thì: nhậu vui nói nói cười cười
vào 4rum té là người "ne prostoi
mujic",
Chúng mình vẫn cứ là bạn bè, ne tak ly? ( ko tắc lị)
zô...ô...ơ!

c uvajiennhiem,
sonsicone

[Nina]

Bạn sonsicone có gan chê người khác dịch là

sonsicone viết

Kiểu dịch : Trăm voi ko bằng bát nước xáo vậy ko được

mặc dù lý do là bạn hiểu sai ý tác giả bài thơ gốc, vậy mà không nghe nổi sự thật về các lỗi ngữ pháp trong bản dịch của bạn à?

sonsicone viết

Thơ tiếng Nga phải dùng nhưng từ Nga cổ và rút gọn

Ai bảo bạn thế?

sonsicone viết

Đã là thơ thì phải chuốt từng từ, từng câu mới gọi là thơ được

Thế để lại lỗi chính tả, ngữ pháp thì là chuốt kiểu gì?

sonsicone viết

Còn như có cần vần là được thì dễ quá,

Сделай, если можешь. (С) - Цицерон.

[Dmitri Tran]

Saomai viết

Hình như cũng có chỗ dịch giả không hiểu ý tác giả:

Trời rất rộng lại rất cao
Mẹ mong bao giờ con tới!

Небо не измерить, не достать.
Лучше ты расти скорей, и буду рада я.

Theo SM hiểu, đoạn này bà mẹ muốn nói với cậu con trai là ví mẹ với Trời thì cao xa quá, mẹ mong và biết bao giờ con tới được (logic là đến đoạn cuối, bà muốn con yêu mình như vật gì gần gũi nhất). Còn bản dịch tiếng Nga không bám theo ý này, mà phát triển theo ý khác hẳn...?

Chắc là bác SM băn khoăn dòng này: "Лучше ты расти скорей, и буду рада я."
Nghĩa là người mẹ bảo con: Tốt hơn là con lớn nhanh lên, và mẹ sẽ vui khi được như vậy.
Hoàn toàn phù hợp với nghĩa đoạn thơ gốc: "bà mẹ muốn nói với cậu con trai là ví mẹ với Trời thì cao xa quá, mẹ mong và biết bao giờ con tới" để biết được mẹ.
Và theo logic cả bài dịch, ở những đoạn sau tôi không thấy người dịch "phát triển theo ý khác hẳn...?" ở chỗ nào cả.

Đọc lại lần nữa bài dịch, tôi càng thấy nó hay, phản ảnh cái logic khúc chiết trong bài tiếng Việt. Khó có thể dịch tốt hơn!

[Dmitri Tran]

Thấy bác sonsicone nhiệt tình dịch thơ sang tiếng Nga, nhờ bác "phang" hộ bài hát nền của phim "Cố gái trên sông"! Có ý định làm Sub Nga cho phim này nhưng đang bí bản dịch bài thơ:

Tiếng hát sông Hương - Tố Hữu.

Trên dòng Hương Giang
Em buông mái chèo
Trời trong veo
Nước trong veo
Em buông mái chèo
Trên dòng Hương Giang

Trăng lên trăng đứng trăng tàn
Đời em ôm chiếc thuyền nan xuôi dòng
Thuyền em rách nát
Mà em chưa chồng
Em đi với chiếc thuyền không
Khi mô vô bến rời dòng dâm ô!

Trời ôi, em biết khi mô
Thân em hết nhục giày vò năm canh
Tình ôi gian dối là tình
Thuyền em rách nát còn lành được không?

- Răng không, cô gái trên sông
Ngày mai cô sẽ từ trong ra ngoài
Thơm như hương nhụy hoa lài
Trong như nước suối ban mai giữa rừng.
Ngày mai gió mới ngàn phương
Sẽ đưa cô tới một vườn đầy xuân
Ngày mai trong nắng trắng ngần
Cô thôi sống kiếp đày thân giang hồ
Ngày mai bao lớp đời dơ
Sẽ tan như đám mây mờ đêm nay
Cô ơi tháng rộng ngày dài
Mỏ lòng ra đón ngày mai huy hoàng

Trên dòng Hương Giang...

(8-1938)

[Saomai]

Dmitri Tran viết

Chắc là bác SM băn khoăn dòng này: "Лучше ты расти скорей, и буду рада я."
Nghĩa là người mẹ bảo con: Tốt hơn là con lớn nhanh lên, và mẹ sẽ vui khi được như vậy.
Hoàn toàn phù hợp với nghĩa đoạn thơ gốc: "bà mẹ muốn nói với cậu con trai là ví mẹ với Trời thì cao xa quá, mẹ mong và biết bao giờ con tới" để biết được mẹ.
Và theo logic cả bài dịch, ở những đoạn sau tôi không thấy người dịch "phát triển theo ý khác hẳn...?" ở chỗ nào cả.

Đọc lại lần nữa bài dịch, tôi càng thấy nó hay, phản ảnh cái logic khúc chiết trong bài tiếng Việt. Khó có thể dịch tốt hơn!

Logic của bài thơ đơn giản, thông qua lời tâm tình, trao đổi giữa hai mẹ con.
Đứa con ví von khi nói về tình yêu của mình với mẹ, và luôn "bị" bà mẹ phản biện:

- Con yêu mẹ bằng ông trời.
- Trời cao, rộng quá. Mẹ mong thì bao giờ con tới được.
- Con yêu mẹ bằng Hà Nội.
- HN vẫn còn rộng quá, nhiều phố quá, con đi tìm thì sao gặp được mẹ.
- Con yêu mẹ bằng trường học.
- Trường sẽ vắng con khi đêm con về nhà, và mẹ sẽ buồn lắm...

Người mẹ đã phủ nhận hết những ví von về tình yêu mẹ của đứa con và gợi ý: Mẹ không thể xa mà luôn muốn gần con, nên có cái gì gần con nhất thì con hãy ví tình yêu mẹ với cái đó. Từ đó dẫn đến câu trả lời ngộ nghĩnh của cậu bé: Con yêu mẹ bằng con dế!

Do vậy khi đọc câu tiếng Nga với nghĩa: “Tốt hơn là con lớn nhanh lên, và mẹ sẽ vui khi được như vậy” thì SM thấy chẳng ăn nhập gì với mạch logic kể trên.

Vâng, bác Trần có thể hiểu theo ý bác. Trong thi ca mỗi người có cảm nhận riêng là bình thường mà. Thanks.

[sonsicone]

sonsicone tôi cũng za theo ý của Saomai, chứ mẹ nào muốn con cao bằng trời?!
Còn "Лучше ты расти скорей, и буду рада я." chỉ là cách diễn giải.
Ở đây hai mẹ con cự nhau và kiểu nào cậu con cũng phải yêu mẹ bằng được. Vì bị ép đến cùng nên với tính cách trẻ con ngây ngô, cậu mới bảo " thế thì con yêu mẹ như con dế vậy". Chốt hạ vậy là đẹp rồi.
Chào Bác Dmitri Tran, Bác cho cái bài từ ấy đến chừ sông hương vẫn hát làm sao mà dịch ngay được. Hãy để mai đi, khi cô gái răng ko không còn bơi ở đó ta hãy dịch, Bi chừ nghe ra còn sớm quá. Các Bác làm đạo diễn cứ hay lo xa quá. hihihi sorry Bác nhé.
- Con yêu mẹ bằng ông trời
Rộng lắm không bao giờ hết
Dịch nôm na bằng tiếng Nga trình độ khoảng lớp 3 như mình:
Мама, Я тебя люблю, как небо
бесконечное и широкое
có khi đúng nghĩa hơn với bản gốc. Sai một chút thì đổ cho ngô nghê của trẻ và là văn nói giữa 2 mẹ con. Làm gì có родная, và 2 câu tiếp theo là của người lớn chêm vào với trình độ cao làm mất đi thơ XQ. Tại sao trong đầu trẻ lớp mấy đó lại không bờ bến, lại vĩnh viễn không kết thúc v.v...Nếu đến lượt mẹ nói thì may ra nghe còn được.
Xin lỗi các bạn trên 4rum vì ý kiến thật, đã sửa sai chứ không phải đem đá ném hội nghị.
Ý Mình là phải dịch sát nghĩa và từ của tác giả nhất thôi.
Chúc tất cả vui vẻ và gìn giữ hòa bình trên phòng,
bye,

[Dmitri Tran]

Saomai viết

Vâng, bác Trần có thể hiểu theo ý bác. Trong thi ca mỗi người có cảm nhận riêng là bình thường mà. Thanks.

Sao lại suy luận có vẻ "thái cực" như vậy, vì cảm nhận bài thơ gốc tiếng Việt của tôi (và chắc là của đại đa số người đọc) chẳng có gì khác với SM diễn giải!
Câu trên trong tiếng Nga là cách phản biện trìu mến của người mẹ, dùng chữ "Лучше" như kiểu nói mộc mạc trong cuộc sống: "Tốt hơn là mày làm thế này... tao sẽ cảm thấy vui hơn".
Nếu có khác nhau thì ở chỗ: Tôi cho là "logic khúc chiết", còn SM cho là "Logic của bài thơ đơn giản"
---------------------

@sonsicone: Tất nhiên, qua những post của bác thì tiếng Nga của bác chỉ "tàm tạm" thôi. Nhưng trân trọng nhiệt tình và tư tưởng "đột phá" của bác trong hành văn tiếng Nga, nếu ít thời gian thì nhờ bác "xem" tiếng Nga cho 2 câu mà tôi khá tâm đắc trong bài thơ trên:
Tình ôi gian dối là tình
Thuyền em rách nát còn lành được không?
(Thú thực, trong tiếng Nga tôi không biết dùng từ nào để chỉ từ "Tình", và hình ảnh nào cho "Thuyền em rách nát"?)

[sonsicone]

To Mr. Dmitri Tran,
Tình ôi gian dối là tình
Thuyền em rách nát còn lành được không?

Эх! Любобь, неверная штука - прост-ка
Откуды баксы подчинить дырочку тряпочной лодки моей

Dịch ý vậy thì dễ, dịch đúng ý tác giả xưa là quá khó
Hehehe, sao vắng khách quá vậy?

[thosergey]

Thật là thú vị khi thấy các bác tranh luận chủ đề thơ này. Bố em cũng là nhà thơ( Xin giấu tên). Ông không học tiếng Nga nhưng lúc nào cũng mong em dịch hộ ông mấy bài thơ tình ra tiếng Nga( vì em còn làm du lịch và thường tiếp xuc vớ khách Nga nên ông muốn họ đọc thơ ông và xem cách họ cảm nhận thơ Việt có hay không?). Nhưng quả thật em chỉ trả lời thẳng: "Tiếng Nga con không đủ để dịch thơ Việt ra Nga bố ơi!" vả lại dòng thơ trữ tình hiện đại không dễ hiểu được các bác ạh.