Dịch từ Nga sang Việt - hỏi đáp và trao đổi

[Hồng Lĩnh]

" Будьте как дома" tiếp theo... СИМФОНИЯ НА ТЕМУ МЕТРО
О московском метро написанны стихи и песни. Вы наверное много раз слышали. что станции нашего метро похожы на дворцовые залы. Иностранцы шутя говорят, что в других странах, дорогие строительные материалы добывают из-под земли, а в советском Союзе – наоборот—опускают под землю. Но строители нашего метро хотят, чтобы люди, которые проводят в метро по полтора часа ежедневно ( по дороге на работу и с работы) не чуствовали, что они находятся под землей, забывали об этом . Поэтому станции метро у нас строятся по прoектам лучших архитектуров и художников Советского Союза . Длина всех линии москоского метро составляет сейчас около двухсот километров, К моменту вашего приезда эта цифра, наверное уже увеличилась. Поезда метро идут один за другим с интервалом в одну-две минуты, по часам метро мосвичи, спешащие утром на работу, проверяет свои часы.
Когда мосвич получает новую квартиру, друзья первым делом спрашивают его, далеко ли от его дома станция метро. Если близко—значит, ритм его жизни будет более современным, за полчаса он сможет доехать до центра города, до его лучших театров и магазинов; практически весь город будет лежать у его ног.
Около метро и в метро всегда идет особенная жизнь. Влюбленные по вечерам назначают друг-другу свидания не где-нибудь, а возле станций метро, и молодой человек с букетом светов, стоящий под огненной буквой «М»( это символ метрополитена)—типичная деталь, нашего городского пейзажа,. Зимой в метро тепло—летом- прохладно, и всегда людно.
Да что там говорить о значении метро для нашей городской жизни. По територии Москва—огромный город, мы не любим тесноты и строимся просторно. Путь на метро из конца в конец Москвы занимает меньше часа, а на любом другом виде транспорта ,включая такси--- почти в двое дольше.Если когда нибудь после часу ночи , когда метро уже закрыто, вы окажетесь на краю Москвы далеко от дома, то сразу почуствуете себя, как ребенок, потеравший маму.
Мой единственный совет—прежде чем ехать куда-нибудь на метро, изучите план линий и точно определите, до какой станции вы собираетесь ехать и где лучше сделать пересадку. А не то окажетесь в положении иностраного туриста, который на каждой станции выходить из вагона, смотрит вокруг и удивляется, почему станции в московском метро называется одинаково---« Выход в город».

BẢN GIAO HƯỞNG VỀ CHUYÊN ĐỀ
TÀU ĐIỆN NGẦM
Về tàu điện ngầm ở Max-cơ-va đã được viết thành thơ, thành ca khúc . Có lẽ đã nhiều lần bạn được nghe là các ga tàu điện ngầm của chúng tôi giống như các gian phòng hoàng cung.Những người ngoại quốc khi đùa vui nói rằng : ở các nước khác những vật liệu quý được khai thác từ lòng đất còn ở Liên xô thì ngược lại – đem xuống dưới lòng đất. Nhưng những người thợ xây dựng đường tàu điện ngầm của chúng tôi thì mong muốn mọi người đi tàu một giờ rưỡi mỗi ngày ( chặng đường đi về từ công sở) cảm thấy quên đi cảm giác họ ở dưới lòng đất . Vì vậy các ga tàu điện ngầm của chúng tôi được xây theo đồ án thiết kế của những kiến trúc sư và các hoạ sỹ lỗi lạc của đất nước Xô viết . Độ dài đường tàu điện ngầm ở Max-cơ-va hiện nay gần 200 km. Đến lúc bạn đến con số chắc sẽ còn lớn hơn.. Các chuyến tàu nối đuôi nhau cách nhau một vài phút. Theo giờ tàu, những người dân Max-cơ-va vội đi làm kiểm tra đồng hồ của mình
Khi một người Max-cơ-va nhận căn hộ mới , câu hỏi đầu tiên của bạn bè là : Có xa ga tàu điện ngầm hay không?. Nếu gần thì có nghĩa là nhịp điệu cuộc sống của bạn sẽ hiện đại hơn , sau nửa giờ bạn có thể đến trung tâm thành phố , đến những rạp hát, những cửa hàng tốt nhất , thực tế là cả thành phố đều nằm dưới chân của bạn rồi .Bên cạnh và ở dưới tàu điện ngầm cuộc sống có nét đặc biệt .Những đôi lứa yêu nhau hẹn hò không phải đâu khác mà cạnh ga tàu điện ngầm , và hình ảnh một chàng trai trẻ với bó hoa trên tay đứng dưới ngọn đèn đỏ hình chữ “M” ( Biểu tượng tàu điện ngầm) – Là chi tiết đặc trưng trên bức tranh thành phố . Mùa đông ở trên tàu điện ngầm thì ấm áp, còn mùa hè thì mát mẻ và luôn đông người .
. Chẳng cần phải nói về ý nghỉa của nó trong đời sống thành phố chúng tôi . Về địa phận – Max-cơ-va là một thành phố khổng lồ . Chúng tôi không thích chật chội và xây dựng thành phố một cách thông thoáng . Đường đi tàu điện từ ga đầu đến ga cuối mất gần một tiếng đồng hồ, còn đi những phương tiện khác thời gian tốn gấp đôi. Nếu một khi nào đó sau một giờ đêm lúc tàu điện đóng cửa bạn đang ở ngoại ô cách nhà xa xôi thì lập tức bạn có cảm giác như đứa trẻ lạc mất mẹ vậy .
Tôi có một lời khuyên duy nhất này: Trước khi đi đâu đó trên tàu điện ngầm hãy nghiên cứu sơ đồ các tuyến và xác định chính xác bạn lên ga nào và chuyển ga ở đâu .Nếu không sẽ giống như một khách du lịch nước ngoài cứ mỗi ga lại xuống , nhìn quanh ngơ ngác không hiểu tại sao các ga tàu ngầm Max-cơ-va đều có tên gọi giống nhau là
“ LỐI RA THÀNH PHỐ”
НА КОГО МЫ ПОХОЖИ ?
Принято считать.что каждый народ имеет характерную внешность, Наверно и вам до приезда в Москву казалось, что все советские люди голубоглазные или сероглазые, светловолосые, высокие и крепкие ( не исключая женшин), как же сибиряки или казаки, о которых вы наверно, читали. и в первый же день вы убедились, что это представление было неправильным.
Конечно на московской улице вы могли повстречать такого человека, о котором можно с увереностью сказать « типичный русский», « типичный москвич», но не чаще,чем в любой другой европейской стране. Советский Союз—многонацианальная страна, и наша столица—как раз такой город, где говоря словами поэта , « Восток встречается с Западом». Во время вашей первой прогулки вы видели на улицах людей, похожих на скандинавов и на монголов, на индийцев и на жителей Средиземноморья.
Вот настоящий латиноамериканец...но нет, он мосвич и родился в Москве, и родители его тоже коренные москвичи, только бабушка или дедушка много лет назад переселились сюда из Азербайджана
А это Фин или Швед...нет, он тоже москвич, его отец родом из Белоруссии .
А эта девушка? Она наверное , Италянка? Нет, тоже Москвичка.
А этот молодой высокий человек с серыми глазами и светлыми волосами—он, конечно, тоже ностоящий Москвич? Нет, оказывается он приезжий, студент из Латвии, по-русски он говорит с небольшим среднеевропейским оцентом.
Возможно раньше вам казалось, что и одеваются советские люди как-то особенно. Теперь вы видите, что это не так. Выйдите вечером на улицу Горького или на проспект Калинина, это любимые места вечерных прогулок москвичей ( главным образом жителей центра, но приезжают сюда вечерами и из новых районов, особенно молодые люди)- как говорится, на других посмотреть и себя показать. Вряд ли ( вы увидите здесь людей в национальных русских рубахах навыпуск, в украинских свитepах или в восточных халатах; по улицам не спеша прогуляются по европейски одетые люди, каких можно было бы встритить и в Лондоне на Пикадилли, и в Париже в Елисейских полях. и в Вашавве на Маршаловской. Вы не увидите здесь только молодых людей одетых небрежно или вызывающе : Это у нас не принято. Но модно одетых - сколько угодно, даже больше чем нужно, скажет пожилой москвич... впрочем, пожилые люди во всех странах мира судят о моде примерно одиннаково. Если вы скажете, что во всех встреченных вами москвичах есть что-то общее вы не ощибетесь. Но не спешите с выводами: для того, что бы не просто почуствовать, но и понять это общее, надо поближе познакомиться с нами

CHÚNG TÔI GIỐNG AI ?
Có quan điểm chung là mỗi dân tộc có ngoại hình đặc trưng của mình.Hình như trước khi đến đây các bạn đều hình dung người dân Xô-viết là những người mắt xanh, mắt xám, tóc trắng , cao và rắn rỏi ( kể cả phụ nữ) giống như những người Xi-bi-ri hay dân Cô-dắc mà bạn đọc trong sách , và ngay ngày đầu tiên bạn chợt nhận ra rằng hình dung như vậy là nhầm rồi.
Tất nhiên trên đường phố Max-cơ-va bạn có thể bắt gặp một” người Nga điển hình” một “ Người Max-cơ-va điển hình “ nhưng không thường xuyên bằng ở bất kỳ nước Âu châu nào khác . Liên xô là quốc gia đa sắc tộc và thủ đô của chúng tôi- chính là một thành phố như vậy, nơi mà như lời một nhà thơ thì “ Phương Đông hoà với Phương Tây”. Trong cuộc dạo chơi đầu tiên bạn sẽ gặp trên phố những con người giống người Xơ-can-đi-na-vơ hay người Mông cổ, giống ngưới Ấn độ hay là người Trung Á vậy.
Kia hình như là người Mỹ la-tinh chính cống hay sao? ..không..nhầm rồi .Anh ta là người Max-cơ-va và sinh ra ở Max-cơ-va và cha mẹ cũng chính gốc Max-cơ-va đấy.Chỉ có ông hay là bà nhiều năm trước đây di cư đến từ A-dec-bai-gian mà thôi .
Còn đây là người Phần lan hay Thuỵ điển.?. không . Họ cũng dân Max-cơ-va đấy thôi. Bố họ có gốc gác Bạch Nga .Còn cô gái kia? Hình như cô ta là người Ý ? Không phải nốt - người Max-cơ-va đấy mà .
Còn cái cậu thanh niên cao kều mắt xám tóc sáng kia – anh ta tất nhiên là dân Max-cơ-va chính hãng chứ ? Không, anh ta là người quá giang thôi, là sinh viên đến từ Lát-via đấy mà , anh ta nói tiếng Nga pha cả giọng Trung âu .Có lẽ trước đây bạn nghĩ dân Xô-viết ăn vận có vẻ đặc biệt . Giờ thì bạn thấy không phải vậy . Hãy ra thăm các con phố Go-rơ-ki hay đại lộ Ca-li-nin vào buổi chiều –đây là chỗ người Max-cơ-va thích dạo chơi vào buổi chiều( chủ yều là dân trung tâm nhưng những cư dân ngoại ô nhất là thanh niên cũng đến đây) như người ta hay nói là để xem người và phô diễn mình . Chưa hẳn đâu ( bạn sẽ nhìn thấy ở đây những người mặc áo truyền thống Nga áo bỏ ngoài quần chẳng hạn ) , áo len dài tay U-cơ –rai-na hay là áo khoác phương Đông, rồi những người ăn mặc kiểu châu Âu thong dong dạo chơi trên các phố như là những người ta gặp ở Luân đôn trên khu Pi-ca-đi-ly hay ở Pa-ri trên những cánh đồng E-ly-xây, hay là ở Vác-sa-va vùng Ma-sa-lốp-xơ-ky...Bạn không những chỉ nhìn thấy ở đây những người thanh niên ăn mặc cẩu thả hay như cố ý chọc tức .Việc này chỗ chúng tôi không được thừa nhận . Nhưng mặc mốt thì thoả sức bao nhiêu tuỳ thích, thậm chí còn trên cả mức cần thiết.Tuy nhiên những người lớn tuổi ở tất cả các quốc gia đều nhìn nhận về mốt hầu như giống nhau.Nếu bạn nhận xét rằng trong những cuộc giao lưu với những người Max-cơ-va họ có cái gì đó chung như nhau thì bạn đã không nhầm . Đừng vội vàng đưa ra kết luận chỉ để đơn giản chỉ là cảm nhận mà là để hiểu biết thật sự thì phải gần gũi làm quen thêm với chúng tôi.

БУДЕМ ЗНАКОМЫ
Вы скоро заметите, что познакомиться с москвичом несложно : совсем не обязательно дожидаться, чтобы какой-то общий знакомый вас представил, вы можете и сами сказать « Давайте познакомимся», назвать себя и протянуть руку ( или так: назвать себя и протянуть руку и сказать при этом « Будем знакомы»). Разумеется перед этим должен состояться какой-то ( пусть небольшой) разговор: ну, например, вы спросили у незнакомого москвича дорогу. он любезно ответил на ваш вопрос, задал вам несколько встречных вопросов, и вы оба полняли, что вызываете друг у друга интерес. Можно пoзнакомиться и в середине беседы, как бы спохватившихсь сказать: « А теперь давайте познакомимся».
Если вы хотите можно попросить общего знакомого представить вас: ничего обычного в такой форме для нас нет, просто она не обязательна. Общий знакомый поведет вас друг к другу и скажет:» Позвольте вам представить такого-то» . после того он назавет ваши имена ( возможно дабавив еще несколько слов в кочестве рекомендации, например « Петров Владимир Сергеевич., старший научный сотрудник, работает в той же области и вы)
затем вы с Петровым пожмете друг другу руки—и знакомство состоялось . Как, правило, при этом произносятся этикетные фразы типа « очень рад» или очень приятно ( а можно и так:
« Давно хотел с вами познакомиться»») , но и это совершенно не обязательно: можно монча пожать руку своему новому знакомому.
Молодые люди при знакомстве у нас вообще не произносить слов « Будем знакомы», просто называют себя и пожимают друг другу руки
Разумется речь идет о неофициальном знакомстве в официальных делах свой этикет, который вам , конечно знаком.
Если вы знакомитесь с женшиной, есть такое правило: дама первая протягивает руку ( если считает это необходимым), но и об этом правиле, наверное, не стоит слишком много думать.

CHÚNG MÌNH SẼ LÀM QUYEN VỚI NHAU NHÉ.
Bạn sẽ mau chóng nhận ra rằng làm quen với người Max-cơ-va không phức tạp gì đâu. Hoàn toàn không nhất thiết phải chờ lúc có người quen giới thiệu mà bạn có thể tự mình nói là “ Xin phép được làm quen” , giới thiệu mình và đưa tay ra ( Hay là thế này: giới thiệu mình trước , chìa tay ra và nói : chúng ta sẽ là người quen”) . Tất nhiên là trước đó đã có câu chuyện gì ( dù là nhỏ thôi) chẳng hạn bạn hỏi đường một người không quen và anh ta chỉ cho bạn đến nơi đến chốn , hỏi bạn một số câu xã giao, và bạn cảm thấy là giữa hai người đã xuất hiện sự quan tâm . Có thể làm quyen cả khi giữa câu chuyện như sực nhớ ra và nói :
“ Còn bây giờ ta làm quyen nhé”
Nếu bạn muốn một người quen đứng ra giới thiệu thì đối với chúng tôi đó cũng chẳng có gì là bất bình thường , đơn giản là không nhất thiết phải vậy thôi. Người quen chung dẫn hai người gặp nhau và giới thiệu : Cho phép tôi giới thiệu...sau đó thì xưng tên của bạn lên ( có thể thêm một số từ làm rõ thêm chẳng hạn “ Pe-tơ-rốp Vơ-la-đi-mi-rơ Vơ-la-đi-mi-rô-vi-sơ trưởng cộng tác viên khoa học cùng làm việc trong một lĩnh vực như anh ...) sau đó thì anh và anh Pe-tơ-rốp bắt tay nhau và quá trình làm quen coi như xong. Như đã được quy định, trong quá trình này thường có những câu xã giao đại loại “ Rất vui “ “ Rất hân hạnh” ( và cũng có thể là “ Đã lâu muốn được làm thân với anh”…) nhưng việc này hoàn toàn không nhất thiết phải làm.Cũng có thể bắt tay người mới làm quyen mà không nói gì thêm. Thanh niên chúng tôi khi làm quyen nói chung không dùng câu “ Chúng ta sẽ là người quen” đơn giản chỉ nêu tên và bắt tay nhau thôi.
Dĩ nhiên là đang nói về việc làm quen không trang trọng, còn khi trang trọng thì tất nhiên các nghi lễ phải làm . Đó là việc bạn cũng đã biết rồi .Nếu bạn làm quen với phu nữ thì có thông lệ là chị em sẽ đưa tay ra trước ( nếu như họ thấy cần thiết) nhưng ngay thông lệ này bạn cũng không phải bận tâm nhiều lắm đâu.