Dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga!!!

[La.w_rua]

xin chào bác admin, bác cho cháu hỏi là dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga vào mục nào được không ạ?
chùa muồn nhờ mọi ngừoi dịch hộ cháu bài "Thằng Bờm"

[Dmitri Tran]

La.w_rua viết

xin chào bác admin, bác cho cháu hỏi là dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga vào mục nào được không ạ?
chùa muồn nhờ mọi ngừoi dịch hộ cháu bài "Thằng Bờm"

Trong khi Admin đang bận, tôi xin phát biểu.

Chắc bạn đánh giá quá cao trình độ mọi người ở đây! Và sáng kiến "dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga" của bạn hơi to gan đấy, Dịch thơ là công việc của người bản ngữ, ta dịch thơ Nga sang Việt còn "trầy trật", nếu dịch ngược, e rằng không ai đọc được.

[nikitava2010]

Dmitri Tran viết

Trong khi Admin đang bận, tôi xin phát biểu.

Chắc bạn đánh giá quá cao trình độ mọi người ở đây! Và sáng kiến "dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga" của bạn hơi to gan đấy, Dịch thơ là công việc của người bản ngữ, ta dịch thơ Nga sang Việt còn "trầy trật", nếu dịch ngược, e rằng không ai đọc được.

Cái anh này hay nhi?.em nó muốn nhận được sự trợ giúp thì anh lại nói thế làm em nó mất hứng dịch thơ tiếng việt sang tiếng nga.Mặc dù là hơi khó nhưng em nghĩ anh nên khích lệ tinh thần và giúp đỡ chứ.

[hungmgmi]

Dân ta vẫn dịch rồi mà bác.
Ví dụ như Truyện Kiều: Đường đường một đấng anh hùng: сахар сахар один герой

[ADAM]

Dịch thơ thì quá khó, chứ dịch dân ca thì dễ hơn. Hồi sinh viên em đã dịch dân ca quan họ Bắc Ninh thế này...:

"Вечером на границе
Скучаю по тебе
Так кусает грусть
Знаешь ли нет
Мои слова...
А ой а, гы ой гы ля гы ой гы..."

[USY]

Ngày trước forrum cũ của NNN cũng có topic dịch thơ Việt ra tiếng Nga, cũng có nhiều phân tích, đánh giá rất hay. Tôi nhớ có một số mem của NNN ngày trước đã dịch, nhưng chuẩn nhất là bạn Đại_diện_Nga là người Nga giỏi tiếng Việt (theo tôi thấy là giỏi hơn nhiều người Việt) đã dịch thơ Việt ra Nga. Để tôi về tìm bản dịch của bạn ấy bài thơ "Mẹ yêu con" của Xuân Quỳnh post lên đây nhé.
Ngoài ra còn có bác Lê Văn Nhân ở ĐHHN cũng sáng tác cả thơ Nga nữa ("Из дома домой"), rồi còn cả "Nhật ký trong tù" dịch ra tiếng Nga v.v...
Riêng tôi thì thấy mình không đủ trình độ để dịch ngược thơ Việt ra Nga, nên không dám phát biểu gì về lĩnh vực này.

[USY]

USY viết

Tôi nhớ có một số mem của NNN ngày trước đã dịch, nhưng chuẩn nhất là bạn Đại_diện_Nga là người Nga giỏi tiếng Việt (theo tôi thấy là giỏi hơn nhiều người Việt) đã dịch thơ Việt ra Nga. Để tôi về tìm bản dịch của bạn ấy bài thơ "Mẹ yêu con" của Xuân Quỳnh post lên đây nhé.

CON YÊU MẸ Xuân Quỳnh - Con yêu mẹ bằng ông trời Rộng lắm không bao giờ hết - Thế thì làm sao con biết Là trời ở những nơi đâu Trời rất rộng lại rất cao Mẹ mong bao giờ con tới! - Con yêu mẹ bằng Hà Nội Để nhớ mẹ con tìm đi Từ phố này đến phố kia Là con gặp ngay được mẹ - Hà nội còn là rộng quá Các đường như nhện giăng tơ Nào những phố này phố kia Gặp mẹ làm sao gặp hết! - Con yêu mẹ bằng trường học Suốt ngày con ở đấy thôi Lúc con học, lúc con chơi Là con cũng đều có mẹ - Nhưng tối con về nhà ngủ Thế là con lại xa trường Còn mẹ ở lại một mình Thì mẹ nhớ con lắm đấy Tình mẹ cứ là hay nhớ Lúc nào cũng muốn bên con Giá có cái gì gần hơn Con yêu mẹ bằng cái đó - À mẹ ơi có con dế Luôn trong bao diêm con đây Mở ra là con thấy ngay Con yêu mẹ bằng con dế!

Я люблю тебя, мама! Bản dịch của Ôlia - mẹ bé Timur - Мама, я тебя люблю, родная! Как огромный, бесконечный небосвод, Так моя любовь без берега, без края, Никогда не кончится и не уйдет. - Как же, милый, сможешь ты понять, Где то небо, раз не видно края?! Небо не измерить, не достать. Лучше ты расти скорей, и буду рада я. - Ну, тогда люблю тебя я, как Ханой. И когда соскучусь иль взгрустнется, Чтобы мамы вспомнить силуэт родной, Я пройдусь по улицам столицы. - Но, сынок, Ханой – огромный город, Улицы растут, не прерываясь, как паучья сеть. Их не обойти тебе за годы!.. Как тогда ты сможешь всю меня узреть? - Я буду любить тебя, как школу, С самого утра до вечера я там: В классе, во дворе, в команде по футболу… Словно целый день со мной ты рядом, мам! - Но ведь вечером ты дома, милый, Школа остается далеко. А у мамы на душе так грустно и уныло, Знаешь, как одной скучать по сыну нелегко! Мамы так всегда, сынок, Мечтают, чтобы рядом были дети. Просто ты люби меня, дружок, Словно то, что ближе всех на свете. - Ой, ведь у меня же есть сверчок! С ним не расстаюсь я никогда. Он вот тут, смотри, от спичек коробок. Так, мам, и тебя любить буду всегда.

[Saomai]

USY viết

Bản dịch hẳn là hay rồi, có lẽ phải là người Nga mới dịch được như vậy. Tất nhiên bản gốc tiếng Việt của XQ cũng rất tuyệt, kiệm lời và ngây thơ, dễ hiểu, đúng giọng điệu trẻ con.

Trong bản tiếng Nga có những chỗ mình không hiểu dịch giả sử dụng dạng thức gì, ví dụ: Он вот тут, смотри, от спичек коробок. Bác nào biết, chỉ dùm. Thanks!

(Ý mình muốn hỏi từ Спичечный коробок, Коробка спичек cấu trúc thế nào để thành cụm từ от спичек коробок để ứng với ý "... luôn trong bao diêm con đây"?)

Hình như cũng có chỗ dịch giả không hiểu ý tác giả:

Trời rất rộng lại rất cao
Mẹ mong bao giờ con tới!

Небо не измерить, не достать.
Лучше ты расти скорей, и буду рада я.

Theo SM hiểu, đoạn này bà mẹ muốn nói với cậu con trai là ví mẹ với Trời thì cao xa quá, mẹ mong và biết bao giờ con tới được (logic là đến đoạn cuối, bà muốn con yêu mình như vật gì gần gũi nhất). Còn bản dịch tiếng Nga không bám theo ý này, mà phát triển theo ý khác hẳn...?

[Dmitri Tran]

Saomai viết

Trong bản tiếng Nga có những chỗ mình không hiểu dịch giả sử dụng dạng thức gì, ví dụ: Он вот тут, смотри, от спичек коробок. Bác nào biết, chỉ dùm. Thanks!
(Ý mình muốn hỏi từ Спичечный коробок, Коробка спичек cấu trúc thế nào để thành cụm từ от спичек коробок để ứng với "Luôn trong bao diêm con đây"?)

Hơi khó hiểu vì dùng 2 từ C2 liền nhau:
Короб - hộp; Коробка - hộp nhỏ
Hộp diêm = Спичечная коробка hay коробка спичек
От спичек коробок (hay thuận tai hơn: От коробок спичек) là: Từ những hộp diêm

Trong tiếng Nga hạn chế dùng nhiều (3 - 4 từ trở lên) danh từ C2 đi liền nhau, mặc dù về cấu trúc ngữ pháp không có gì là sai!

[Saomai]

Dmitri Tran viết

Hơi khó hiểu vì dùng 2 từ C2 liền nhau:
Короб - hộp; Коробка - hộp nhỏ
Hộp diêm = Спичечная коробка hay коробка спичек
От спичек коробок (hay thuận tai hơn: От коробок спичек) là: Từ những hộp diêm

Trong tiếng Nga hạn chế dùng nhiều (3 - 4 từ trở lên) danh từ C2 đi liền nhau, mặc dù về cấu trúc ngữ pháp không có gì là sai!

Cảm ơn bác Trần đã trả lời. Nhưng ý SM muốn hỏi cả về mặt logic, chỉ có 1 con dế (cả bản tiếng Việt và tiếng Nga đều viết thế) nên không thể nhốt nó trong nhiều bao diêm được. SM đồ là do bí vần mà dịch giả đành hy sinh tính logic, biến 1 bao diêm thành nhiều bao diêm chăng?

- Ой, ведь у меня же есть сверчок!
С ним не расстаюсь я никогда.
Он вот тут, смотри, от спичек коробок.
Так, мам, и тебя любить буду всегда.

[Dmitri Tran]

Saomai viết

Hình như cũng có chỗ dịch giả không hiểu ý tác giả:

Trời rất rộng lại rất cao
Mẹ mong bao giờ con tới!

Небо не измерить, не достать.
Лучше ты расти скорей, и буду рада я.

Theo SM hiểu, đoạn này bà mẹ muốn nói với cậu con trai là ví mẹ với Trời thì cao xa quá, mẹ mong và biết bao giờ con tới được (logic là đến đoạn cuối, bà muốn con yêu mình như vật gì gần gũi nhất). Còn bản dịch tiếng Nga không bám theo ý này, mà phát triển theo ý khác hẳn...?

Chắc là bác SM băn khoăn dòng này: "Лучше ты расти скорей, и буду рада я."
Nghĩa là người mẹ bảo con: Tốt hơn là con lớn nhanh lên, và mẹ sẽ vui khi được như vậy.
Hoàn toàn phù hợp với nghĩa đoạn thơ gốc: "bà mẹ muốn nói với cậu con trai là ví mẹ với Trời thì cao xa quá, mẹ mong và biết bao giờ con tới" để biết được mẹ.
Và theo logic cả bài dịch, ở những đoạn sau tôi không thấy người dịch "phát triển theo ý khác hẳn...?" ở chỗ nào cả.

Đọc lại lần nữa bài dịch, tôi càng thấy nó hay, phản ảnh cái logic khúc chiết trong bài tiếng Việt. Khó có thể dịch tốt hơn!

[Dmitri Tran]

Thấy bác sonsicone nhiệt tình dịch thơ sang tiếng Nga, nhờ bác "phang" hộ bài hát nền của phim "Cố gái trên sông"! Có ý định làm Sub Nga cho phim này nhưng đang bí bản dịch bài thơ:

Tiếng hát sông Hương - Tố Hữu.

Trên dòng Hương Giang
Em buông mái chèo
Trời trong veo
Nước trong veo
Em buông mái chèo
Trên dòng Hương Giang

Trăng lên trăng đứng trăng tàn
Đời em ôm chiếc thuyền nan xuôi dòng
Thuyền em rách nát
Mà em chưa chồng
Em đi với chiếc thuyền không
Khi mô vô bến rời dòng dâm ô!

Trời ôi, em biết khi mô
Thân em hết nhục giày vò năm canh
Tình ôi gian dối là tình
Thuyền em rách nát còn lành được không?

- Răng không, cô gái trên sông
Ngày mai cô sẽ từ trong ra ngoài
Thơm như hương nhụy hoa lài
Trong như nước suối ban mai giữa rừng.
Ngày mai gió mới ngàn phương
Sẽ đưa cô tới một vườn đầy xuân
Ngày mai trong nắng trắng ngần
Cô thôi sống kiếp đày thân giang hồ
Ngày mai bao lớp đời dơ
Sẽ tan như đám mây mờ đêm nay
Cô ơi tháng rộng ngày dài
Mỏ lòng ra đón ngày mai huy hoàng

Trên dòng Hương Giang...

(8-1938)

[Saomai]

Dmitri Tran viết

Chắc là bác SM băn khoăn dòng này: "Лучше ты расти скорей, и буду рада я."
Nghĩa là người mẹ bảo con: Tốt hơn là con lớn nhanh lên, và mẹ sẽ vui khi được như vậy.
Hoàn toàn phù hợp với nghĩa đoạn thơ gốc: "bà mẹ muốn nói với cậu con trai là ví mẹ với Trời thì cao xa quá, mẹ mong và biết bao giờ con tới" để biết được mẹ.
Và theo logic cả bài dịch, ở những đoạn sau tôi không thấy người dịch "phát triển theo ý khác hẳn...?" ở chỗ nào cả.

Đọc lại lần nữa bài dịch, tôi càng thấy nó hay, phản ảnh cái logic khúc chiết trong bài tiếng Việt. Khó có thể dịch tốt hơn!

Logic của bài thơ đơn giản, thông qua lời tâm tình, trao đổi giữa hai mẹ con.
Đứa con ví von khi nói về tình yêu của mình với mẹ, và luôn "bị" bà mẹ phản biện:

- Con yêu mẹ bằng ông trời.
- Trời cao, rộng quá. Mẹ mong thì bao giờ con tới được.
- Con yêu mẹ bằng Hà Nội.
- HN vẫn còn rộng quá, nhiều phố quá, con đi tìm thì sao gặp được mẹ.
- Con yêu mẹ bằng trường học.
- Trường sẽ vắng con khi đêm con về nhà, và mẹ sẽ buồn lắm...

Người mẹ đã phủ nhận hết những ví von về tình yêu mẹ của đứa con và gợi ý: Mẹ không thể xa mà luôn muốn gần con, nên có cái gì gần con nhất thì con hãy ví tình yêu mẹ với cái đó. Từ đó dẫn đến câu trả lời ngộ nghĩnh của cậu bé: Con yêu mẹ bằng con dế!

Do vậy khi đọc câu tiếng Nga với nghĩa: “Tốt hơn là con lớn nhanh lên, và mẹ sẽ vui khi được như vậy” thì SM thấy chẳng ăn nhập gì với mạch logic kể trên.

Vâng, bác Trần có thể hiểu theo ý bác. Trong thi ca mỗi người có cảm nhận riêng là bình thường mà. Thanks.

[La.w_rua]

vậy ạ!!!
đó là cháu có ý kiến đó vì cháu thấy văn học của mình cũng có rất nhiều nét đọc đáo không thua kém gì.
Nếu ai có ý kiến khác xin vào comment tiếp ạ.
rất mong đuọc mọi người ủng hộ!!!

[masha90]

Gửi bạn nikitava2010.
Ý kiến của bác Dmitri Tran là cực chuẩn vì bác ấy là 1 trong số không nhiều người biết tiếng Nga rất giỏi trên diễn đàn này, đương nhiên là bác ấy hiểu rõ những điều bác ấy đã viết. Và tôi tin rằng ai biết tiếng Nga càng giỏi thì càng hiểu rằng dịch thơ từ tiếng Nga ra tiếng Việt đã là rất rất khó rồi, huống hồ lại còn dịch ngược từ tiếng Việt ra tiếng Nga! Bạn mới vào diễn đàn, chưa biết ai là ai, thiết nghĩ không nên viết câu "cái anh này hay nhỉ?" với người mình chưa hề quen biết. Hay là bạn nghĩ rằng dịch thơ từ tiếng Việt ra tiếng Nga là công việc rất đơn giản và chẳng qua là bác Dmitri Tran lười nên trả lời bạn La.w rua thế?

[nguyentiendungrus_83]

Bản dịch tiếng Nga còn hay hơn cả bản tiếng Việt , các khổ các vần điệu rõ ràng. Như khổ 1 bản tiếng Việt chỉ có 2 câu, không cần bằng với cả bài thơ. Nhưng bản tiếng Nga cso 4 câu hợp với nhịp điệu cả bài. Đồng thời cách reo vần cũng rất khéo léo : родная -без края; небосвод - уйдет ....,cách chuyển tải nội dung và ý nghĩa bài thơ sang tiếng Nga cũng rất tuyệt vời :
- Мама, я тебя люблю, родная!
Как огромный, бесконечный небосвод ( Con yêu mẹ bằng ông trời)
-Так моя любовь без берега, без края,
Никогда не кончится и не уйдет. (Rộng lắm không bao giờ hết)

[La.w_rua]

La.w_rua viết

xin chào bác admin, bác cho cháu hỏi là dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga vào mục nào được không ạ?
chùa muồn nhờ mọi ngừoi dịch hộ cháu bài "Thằng Bờm"

Xin cho hỏi có ai dùng "nhầm" acount La.w_rua của mình đấy ạ? lâu lắm hum nay mới vào diễn đàn mà thấy nhiều topic và comment không phải của mình! Mình cũng thích thơ nhưng chưa yêu tới mức đăng đàn lập topic "dịch thơ từ tiếng Việt sang tiếng Nga!" này đâu ạ! mình cũng không cần tìm từ điển xây dựng gì đó như La.w_rua nào đó hỏi ở topic khác, còn cả вьетнамской фразеологии gì nữa! Nhân tiện báo luôn vs bạn là mình vừa đổi pass rồi ạ

[masha90]

Đơn giản là коробок = маленькая коробка (từ điển "Словарь русского языка" - С.И. Ожегов, tr.263, dòng 20 từ dưới lên). Người Nga nói "коробок спичек" chứ không nói "коробка спичек". Từ коробка thường dùng cho những hộp bình thường (hộp đựng bàn là hoặc to hơn), còn những hộp bé xíu thì phải là коробок. Chữ "коробок" trong khổ thơ này là từ số ít, giống đực ở cách 1, không phải là cách 2 số nhiều của từ коробка.

[Мужик]

masha90 viết

Người Nga nói "коробок спичек" chứ không nói "коробка спичек".

Bổ sung cho masha90:

"коробок спичек": bao diêm vẫn còn diêm, giống như "бутылка молока";
"коробок от спичек": cái bao diêm rỗng (đã hết diêm) giống như "бутылка из-под молока".

@ bác Saomai: Em chưa từng gặp thơ Nga viết theo phong cách thơ Bút Tre bao giờ cả, đại loại như:

Bộ đội hành quân qua đèo
Nhìn về phía bản thấy mèo gâu gâu.
(chú thích: mèo gâu gâu là con chó )

Bộ đội vừa đi qua cầu
Bỗng dưng xuất hiện con trâu vàng vàng.
(chú thích: trâu vàng vàng là bò )

[Saomai]

Мужик viết

Bổ sung cho masha90:

"коробок спичек": bao diêm vẫn còn diêm, giống như "бутылка молока";
"коробок от спичек": cái bao diêm rỗng (đã hết diêm) giống như "бутылка из-под молока".

Chỉ câu trả lời của bác Мужик mới làm cho SM hiểu được vấn đề. Thì ra dịch giả đã đảo thứ tự các chữ trong cụm коробок от спичек thành от спичек коробок. Lần đầu tiên SM biết được cái bao diêm rỗng trong tiếng Nga gọi là gì, nếu không biết thì vẫn còn nguyên thắc mắc... Thanks!