A. Puskin - Nhà thơ cổ điển Nga nổi tiếng thế giới

[USY]

Geobic viết

Hoan nghênh sự hưởng ứng của USY, Tykva và Nina.
@ USY: Chữ "Dạ thú" có lẽ USY dùng chưa ổn, trong ngôn ngữ Việt nó dường như đối lập với "lòng người", nhất là liền sau đó còn chữ "đêm" cũng được dùng.

Em xin tiếp thu góp ý của bác Geo - dịch vội nên còn nhiều sạn lắm bác ơi. Em "vá víu" lại rồi ạ war

[Geobic]

tykva viết

Chậc, chậc, bác Geo ra đề ...ác quá

Dòng sâu nước chảy lặng thinh,
Người khôn người sống ẩn mình mới hay.

Câu lục bát này Bí dịch rất hay, nhưng chưa chuyển tải được hết điều tác giả muốn gửi gắm. Theo Geo, chữ "khôn" trong câu nói cửa miệng của người Việt thường hàm ý không hẳn là tốt (nhất là khi kèm theo "đuôi" - lỏi, vặt, ngoan). Mà "премудрые" của Puskin, theo Geo cảm nhận, có lẽ nói về những người thông minh, uyên thâm, anh minh - nghĩa là theo ý tốt. Cũng chỉ là cảm nhận riêng thôi, mong mọi người cùng bàn luận.

[tykva]

Geobic viết

Câu lục bát này Bí dịch rất hay, nhưng chưa chuyển tải được hết điều tác giả muốn gửi gắm. Theo Geo, chữ "khôn" trong câu nói cửa miệng của người Việt thường hàm ý không hẳn là tốt (nhất là khi kèm theo "đuôi" - lỏi, vặt, ngoan). Mà "премудрые" của Puskin, theo Geo cảm nhận, có lẽ nói về những người thông minh, uyên thâm, anh minh - nghĩa là theo ý tốt. Cũng chỉ là cảm nhận riêng thôi, mong mọi người cùng bàn luận.

Theo em, nghĩa của chữ "khôn" trong tiếng Việt cũng không phải chỉ hàm ý không hẳn là tốt như bác Geo nói. Ví dụ, trong câu ca dao "Chim khôn đậu nóc nhà quan, trai khôn kén vợ, gái ngoan tìm chồng" chẳng hạn, thì "trai khôn" không hề có hàm ý gì đâu bác, mà chỉ là "khôn lớn" thôi. Hay là "Chim khôn chọn cây mà đậu, người khôn kết nghĩa bạn hiền"...

Cảm ơn bác đã góp ý, và xin phép bác, em đưa ra phương án dịch thứ hai mấy câu thơ của Pushkin

Dòng nước sâu
Chảy lặng thinh.
Người uyên bác
Sống ẩn mình.

[rung_bach_duong]

Cho em xin góp một phương án

Воды глубокие
Плавно текут.
Люди премудрые
Тихо живут.

1836

Nước sâu
Dòng chậm
Ngậm miệng
Người khôn

[Geobic]

rung_bach_duong viết

Cho em xin góp một phương án

Воды глубокие
Плавно текут.
Люди премудрые
Тихо живут.

1836

Nước sâu
Dòng chậm
Ngậm miệng
Người khôn

Không thể kiệm lời hơn, và đó là một chuẩn mực của thi ca. Geo thử hoán vị xem sao nhé, 1 chữ thôi:

Nước sâu
Dòng chậm.
Miệng ngậm:
Người khôn.

[USY]

Nước sâu/Dòng êm/Miệng dán tem/Người sáng suốt - Hì hì, em spam thôi ạ

[Nina]

Nước sâu dòng chảy lơ thơ
Người thông minh chẳng bao giờ gào to

Hì hì, em cũng spam thôi ạ

[tykva]

Hì hì, em cũng muốn spam

Nước sâu
Dòng chảy chậm
Hột thị ngậm
Người khôn ngoan

[Geobic]

Thơ Puskin

<table><tr><td valign="top"> ЗОЛОТО И БУЛАТ

"Все мое",- сказало злато;
"Все мое", - сказал булат.
"Все куплю", - сказало злато;
"Все возьму", - сказал булат.

1826

</td><td valign="top"> VÀNG VÀ KIẾM
"Tất cả của tao" - Vàng đã nói;
"Tất cả của tao" - Kiếm đã nói.
"Tất cả tao sẽ mua" - Vàng đã nói.
"Tất cả tao sẽ chiếm" - kiếm đã nói.

1826

</td></tr></table>


Còn dưới đây thử dịch khác bản gốc, không trung thành với nguyên tác, xem sao:

<table><tr><td valign="top"> ЗОЛОТО И БУЛАТ

"Все мое",- сказало злато;
"Все мое", - сказал булат.
"Все куплю", - сказало злато;
"Все возьму", - сказал булат.

1826

</td><td valign="top"> VÀNG VÀ KIẾM
"Tất cả của ta" - Vàng lảnh lót;
"Tất cả của ta" - Kiếm hầm hè.
"Tất cả ta sẽ mua" - Vàng thốt;
"Tất cả ta sẽ chiếm" - kiếm thề.

1826

</td></tr></table>

Geo không biết bản dịch nào của mình đạt hơn (so với nhau thôi). Một đằng dịch thật sát, còn một đằng thì không trung thành với nguyên tác. Bản thứ 2 có cần gọi là “phỏng dịch” không đây?

[butgai]

Butgai cháu cũng mon men vào chỗ Pushkin này 1 tí. Baidf này cụ Thúy Toàn dịch đã thành kinh điển rồi.
Nhưng kệ, vườn nhà ta, ta cứ leo trèo, các bác nhỉ!?

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Что в имени тебе моем </font></font></b>

Что в имени тебе моем?
Оно умрет, как шум печальный
Волны, плеснувшей в берег дальный,
Как звук ночной в лесу глухом.

Оно на памятном листке
Оставит мертвый след, подобный
Узору надписи надгробной
На непонятном языке.

Что в нем? Забытое давно
В волненьях новых и мятежных,
Твоей душе не даст оно
Воспоминаний чистых, нежных.

Но в день печали, в тишине,
Произнеси его тоскуя,
Скажи: есть память обо мне,
Есть в мире сердце, где живу я ......

1830</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Tên tôi còn ý nghĩa với em chăng </font></font></b>

Tên tôi còn ý nghĩa với em chăng?
Hay chìm đi như tiếng buồn ngọn sóng
Vỗ mỏi mòn nơi bến bờ xa vắng
Như tiếng đêm rơi lạc lõng giữa rừng sâu

Một cái tên trong tập ký ức dày
Sẽ chỉ như dấu vô hồn còn sót lại
Giống những dòng khắc trên bia mộ
Bằng thứ tiếng không rõ từ đâu

Có nghĩa gì không? Quên lãng từ lâu
Trong háo hức bởi muôn điều mới mẻ
Cái tên ấy không gợi lòng em nữa
Kỷ niệm xưa trong trắng dịu dàng

Nhưng mỗi khi em cô lặng buồn phiền
Thì cứ gọi tên anh em nhé
Em hãy nói: tên anh em còn nhớ,
Còn trái tim này, nơi anh sống vì em

</td></tr></table>

[butgai]

Bài này thì dịch rất dễ bị đụng hàng vì từ ngữ nó quá rõ ràng, khó tìm được từ thay thế. Nhà cháu dịch mà cứ như lái xe giữa Hà nội giờ tan tầm vậy: tránh bên nọ, né bên kia mà có khi vẫn va quệt

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Я вас любил</font></font></b>

Я вас любил: любовь еще, быть может,
В душе моей угасла не совсем;
Но пусть она вас больше не тревожит;
Я не хочу печалить вас ничем.

Я вас любил безмолвно, безнадежно,
То робостью, то ревностью томим;
Я вас любил так искренно, так нежно,
Как дай вам бог любимой быть другим.

1829
</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Tôi yêu em </font></font></b>

Tôi yêu em: tình vẫn còn, có lẽ,
trong hồn tôi chưa hẳn đã lụi tàn;
Nhưng không để tình đó bận lòng em,
Tôi chẳng muốn làm em thêm sầu muộn.

Tôi yêu em trong âm thầm, tuyệt vọng,
Lúc rụt rè, khi hùng hổ ghen tuông,
Tôi đã yêu em dịu nhẹ, chân thành,
Cầu cho em được ai yêu như thế.

</td></tr></table>

[Geobic]

butgai viết

Butgai cháu cũng mon men vào chỗ Pushkin này 1 tí. Baidf này cụ Thúy Toàn dịch đã thành kinh điển rồi.
Nhưng kệ, vườn nhà ta, ta cứ leo trèo, các bác nhỉ!?

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Что в имени тебе моем </font></font></b>

Но в день печали, в тишине,
Произнеси его тоскуя,
Скажи: есть память обо мне,
Есть в мире сердце, где живу я ......

1830</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Tên tôi còn ý nghĩa với em chăng </font></font></b>

Nhưng mỗi khi em cô lặng buồn phiền
Thì cứ gọi tên anh em nhé
Em hãy nói: tên anh em còn nhớ,
Còn trái tim này, nơi anh sống vì em
</td></tr></table>

Hai câu cuối có vẻ quay 180 độ so với bản gốc?

[butgai]

Geobic viết

Hai câu cuối có vẻ quay 180 độ so với bản gốc?

Chính em đang thắc mắc vì sao mà chủ thể rõ ràng là người viết mà các bản dịch khác lại đều đảo thành người nhận.

Ở đây không hề có dấu ngoặc kép nên "tôi", "về tôi" phải là người viết chứ, vậy nên em cứ hiểu là "anh". Không biết ý các bác thế nào???

[Nina]

Но в день печали, в тишине,
Произнеси его тоскуя,
Скажи: есть память обо мне,
Есть в мире сердце, где живу я ......

Bác butgai không để ý đến dấu hai chấm ( sau chữ Скажи ở câu thứ ba trong đoạn trích trên của em rồi. Скажи là thức mệnh lệnh, và lại có dấu hai chấm, do đó "tôi", "về tôi" phải là người nhận.

Hehe, còn em thì dùng chữ "tôi", chứ chả có anh em gì cả, nên ... ai muốn hiểu cách gì thì hiểu, em chỉ là người dịch thôi mà

[Nina]

Hehe, còn nói chung hai bản dịch về Vàng và kiếm của bác Geo thì bản nào cũng tốt cả (như trong bài hát Уральская рябина ấy: оба парни смелые, оба хороши!). Nhưng em mà dịch bài thơ ngắn ấy thì chỉ có ... vớ vẩn trở lên, nên em không chưng ra đây!

[butgai]

@Nina: Butgai có phân vân chỗ dấu 2 chấm, nó cũng không thể hiện rõ ràng lắm. Và cái память từ đầu là về người viết: em còn nhớ đến tên tôi chăng? còn lại kỷ niệm gì về tôi không?...
Nhưng đúng là cứ để tôi thì đỡ phiền nhất...
Có lẽ nhà cháu sửa lại khí còn kịp, cám ơn các bác Geo và Nina đã cho ý kiến

[Geobic]

butgai viết

Bài này thì dịch rất dễ bị đụng hàng vì từ ngữ nó quá rõ ràng, khó tìm được từ thay thế. Nhà cháu dịch mà cứ như lái xe giữa Hà nội giờ tan tầm vậy: tránh bên nọ, né bên kia mà có khi vẫn va quệt

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Я вас любил</font></font></b>

Я вас любил: любовь еще, быть может,
В душе моей угасла не совсем;
Но пусть она вас больше не тревожит;
Я не хочу печалить вас ничем.

Я вас любил безмолвно, безнадежно,
То робостью, то ревностью томим;
Я вас любил так искренно, так нежно,
Как дай вам бог любимой быть другим.

1829
</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Tôi yêu em </font></font></b>

Tôi yêu em: tình vẫn còn, có lẽ,
trong hồn tôi chưa hẳn đã lụi tàn;
Nhưng không để tình đó bận lòng em,
Tôi chẳng muốn làm em thêm sầu muộn.

Tôi yêu em trong âm thầm, tuyệt vọng,
Lúc rụt rè, khi hùng hổ ghen tuông,
Tôi đã yêu em dịu nhẹ, chân thành,
Cầu cho em được ai yêu như thế.

</td></tr></table>

Bài này dễ chừng có trên chục bản dịch rồi. Bảm dịch của Thúy Toàn được ca ngợi, tuy nhiên có người cũng chỉ trích nó gay gắt trên báo. Dẫu sao Geo cảm nhận nó vẫn có chỗ đứng cao nhất trong lòng độc giả VN.

Geo chỉ ghi lại đây 1 bản dịch, một nỗ lực lảng tránh cái "bóng", cái "hơi" của bản dịch Thúy Toàn. Tuy cố gắng tránh đấy, nhưng vẫn không hết bị ảnh hưởng...:

Anh đã yêu em... ngọn lửa tình
Đến nay chưa tắt hẳn trong tim
Nhưng thôi, chẳng bận lòng em nữa
Anh gói tình anh vào lặng im.

Anh đã yêu, tuyệt vọng tái tê
Day dứt ghen tuông với rụt rè
Cầu chúa ban em tình yêu mới
Như tình anh trân trọng, say mê.

(Huyền Anh dịch)

[hungmgmi]

Em thấy bài "Tôi yêu em" của bác Thúy Toàn dịch vẫn là đỉnh. Và các bản dịch sau, các dịch giả hình như là thiên về cố gắng "làm khác đi với bản dịch Thúy Toàn" nên đôi chỗ mất đi chất thơ, vần điệu. Tất nhiên, sự cố gắng đó là đáng trân trọng, nhưng hình như cái bóng của bác Thúy Toàn vẫn quá lớn, nên khi đọc các bản dịch khác, người đọc vẫn nhận ra:"A, câu này, ý này là của Thúy Toàn".

[Geobic]

hungmgmi viết

Em thấy bài "Tôi yêu em" của bác Thúy Toàn dịch vẫn là đỉnh. Và các bản dịch sau, các dịch giả hình như là thiên về cố gắng "làm khác đi với bản dịch Thúy Toàn" nên đôi chỗ mất đi chất thơ, vần điệu. Tất nhiên, sự cố gắng đó là đáng trân trọng, nhưng hình như cái bóng của bác Thúy Toàn vẫn quá lớn, nên khi đọc các bản dịch khác, người đọc vẫn nhận ra:"A, câu này, ý này là của Thúy Toàn".

Đúng vậy, Từ hồi biết bài đó đến giờ, Geo vẫn nghĩ nó là đỉnh mà không ai vượt qua được. Đành rằng ai cũng có quyền thử sức, theo các cách cảm nhận của mình, cách biểu hiện mới của mình. Geo cũng từng có 1 bản dịch về bài này, thậm chí đã in. Nhưng nếu ai bảo phát biểu cảm tưởng, Geo không ngần ngại: Bản của Thúy Toàn ở đỉnh, còn bản của Geo thì lởn vởn dưới chân núi.

* * *

Yêu em một thuở hết mình
Trong anh chưa hẳn dứt tình đâu em;
Nhưng thôi, trả lại bình yên,
Cất cho em gánh ưu phiền nặng vai.

Yêu em vô vọng tháng ngày,
Khi hờn ghen, lúc ngất ngây, muộn phiền,
Anh yêu cuồng nhiệt, dịu êm,
Cầu, như anh, sẽ yêu em... một người.

1829

[Geobic]

Nina viết

Hehe, còn nói chung hai bản dịch về Vàng và kiếm của bác Geo thì bản nào cũng tốt cả (như trong bài hát Уральская рябина ấy: оба парни смелые, оба хороши!). Nhưng em mà dịch bài thơ ngắn ấy thì chỉ có ... vớ vẩn trở lên, nên em không chưng ra đây!

Nina "ba phải" nhé!