Thành ngữ Nga

[Siren]

Мужик viết

Các bác xem «цыплят по осени считают» sang tiếng Việt là "Bảy mươi chưa đui, chưa què, chớ khoe rằng tốt" có được không?

цыплят по осени считают

- Có, không - mùa đông mới biết
- Giầu, nghèo - ba mươi Tết mới hay

[Nina]

Em không nghĩ rằng Развязать гордиев узел lại chỉ có nghĩ là một sự cố gắng không thành. Theo em, Alexander Đại đế đã cởi được cái nút này dù bằng một cách thô bạo, nhưng lại độc đáo (trước đó chưa ai dám nghĩ tới), và cái chính là ông ta giải được bài toán đặt ra. Truyền thuyết trên cũng cho thấy, lời giải của Alexander Đại đế là được thánh thần chấp nhận, vì sau đó ông liên tiếp chiến thắng. Do đó, em nghĩ rằng thành ngữ này mang sắc thái tích cực hơn là tiêu cực, tức có nghĩa là giải quyết vấn đề khó khăn bằng một biện pháp dũng cảm và kiên quyết.

[Dmitri Tran]

Nina viết

Em không nghĩ rằng Развязать гордиев узел lại chỉ có nghĩ là một sự cố gắng không thành. Theo em, Alexander Đại đế đã cởi được cái nút này dù bằng một cách thô bạo, nhưng lại độc đáo (trước đó chưa ai dám nghĩ tới), và cái chính là ông ta giải được bài toán đặt ra. Truyền thuyết trên cũng cho thấy, lời giải của Alexander Đại đế là được thánh thần chấp nhận, vì sau đó ông liên tiếp chiến thắng. Do đó, em nghĩ rằng thành ngữ này mang sắc thái tích cực hơn là tiêu cực, tức có nghĩa là giải quyết vấn đề khó khăn bằng một biện pháp dũng cảm và kiên quyết.

Bạn có cách suy luận hay thật, phải là người có tâm hồn lãng mạn mới nghĩ được như vậy!. Còn tôi, với đầu óc thực tế, thì cho là ông ta đã phá mất một bài toán dành cho thế hệ sau, vì cách giải quyết như vậy không khác gì các biện pháp "нет человека - нет проблем" - khẩu hiệu của bạo lực.
Với lại, theo cách diễn đạt của người Nga, ví dụ thường nói là "Решаешь вопрос как развязываешь гордиев узел!" để chỉ cách giải quyết không nhằm vào thực chất vấn đề mà vội vàng rồi bỏ nó đi cho rãnh việc...

Saomai viết

Theo nghĩa trên thành ngữ Việt có những câu:
- Đem trứng chọi đá
- Húc đầu vào đá
- Cạch đường tàu

Đúng ý là không làm được, thế nhưng đá vẫn còn, chứ không phá đi như trong thành ngữ.
Có thể dùng kiễu nói thế này được không: "Làm như ông Thiên lôi", hay là "Đúng là đồ hậu đậu" (không có kết quả và làm hỏng mất đồ vật)???

[Nina]

Hihi, em mà lãng mạn gì hả bác, em cũng vì suy nghĩ thực tế nên mới thấy là Alexandr Đại đế đã giải được bài toán, và cách giải này được thánh thần chấp nhận. Em không nghĩ cách giải ấy là quá thô bạo, nó cũng độc đáo, đơn giản, lại rất hợp thời điểm, có hiệu quả PR rất hoành tráng, và trước đó không ai ngờ đến, giống như kiểu Columb dựng đứng quả trứng trên đầu nhỏ ấy.

[Dmitri Tran]

Nina viết

Hihi, em mà lãng mạn gì hả bác, em cũng vì suy nghĩ thực tế nên mới thấy là Alexandr Đại đế đã giải được bài toán, và cách giải này được thánh thần chấp nhận. Em không nghĩ cách giải ấy là quá thô bạo, nó cũng độc đáo, đơn giản, lại rất hợp thời điểm, có hiệu quả PR rất hoành tráng, và trước đó không ai ngờ đến, giống như kiểu Columb dựng đứng quả trứng trên đầu nhỏ ấy.

"Thánh thần chấp nhận" là sau này thắng lợi, vậy nếu thua thì sao?. Do đó, theo tư duy hiện thực thì việc Thánh thần phù hộ không liên quan đến việc gỡ nút lúc đó. Tôi nghĩ như vậy.

[minminixi]

Dmitri Tran viết

...Có thể dùng kiễu nói thế này được không: "Làm như ông Thiên lôi", hay là "Đúng là đồ hậu đậu" (không có kết quả và làm hỏng mất đồ vật)???

Chào bác Dmitri Tran!
Em vốn dốt thành ngữ, hôm nay tình cờ lạc vào đây thấy câu"Развязать гордиев узел" và các bàn luận thú vị nên cũng mạn phép góp chút ý: theo trí nhớ bản thân thì hình như tiếng Việt không có thành ngữ tương đương, bởi thành ngữ Nga này dựa trên sự kiện lịch sử đặc thù của dân tộc Nga.
Thỉnh thoảng em cũng nghe một số cách nói dân dã gần gần với ý này: "gỡ rối bên ngoài", " giải quyết hình thức" ... và tuy cùng hành động mà lại không trùng ý với "đánh rắn giập đầu".
Có lẽ cần thời gian lục hết trong TDBK các thành ngữ tiếng Việt may ra mới tìm được câu gần tương đương thôi ah!

[Dmitri Tran]

minminixi viết

Chào bác Dmitri Tran!
Em vốn dốt thành ngữ, hôm nay tình cờ lạc vào đây thấy câu"Развязать гордиев узел" và các bàn luận thú vị nên cũng mạn phép góp chút ý: theo trí nhớ bản thân thì hình như tiếng Việt không có thành ngữ tương đương, bởi thành ngữ Nga này dựa trên sự kiện lịch sử đặc thù của dân tộc Nga.
Thỉnh thoảng em cũng nghe một số cách nói dân dã gần gần với ý này: "gỡ rối bên ngoài", " giải quyết hình thức" ... và tuy cùng hành động mà lại không trùng ý với "đánh rắn giập đầu".
Có lẽ cần thời gian lục hết trong TDBK các thành ngữ tiếng Việt may ra mới tìm được câu gần tương đương thôi ah!

Chào minminixi, tôi cũng không phải là dân văn học!.
"Tiếng Việt không có thành ngữ tương đương" thì đúng rồi, và còn nhiều trường hợp cũng không có tương đương. Điều này là đương nhiên vì văn hóa của 2 dân tộc khác nhau nhiều.
Nhưng khi gặp câu đó trong bài cần dịch thì ta phải tìm thành ngữ gần nhất trong tiếng Việt. Tôi nghĩ, chiều sâu và giá trị bản dịch nhiều lúc thể hiện ở những chổ không chuẩn như thế này.

Nhờ mọi người xem hộ, câu "Xôi hỏng bỏng không" liệu có được không?

[minminixi]

Dmitri Tran viết

...Nhờ mọi người xem hộ, câu "Xôi hỏng bỏng không" liệu có được không?

Câu này của bác thì lại cực đoan về hướng thất bại. Em nghĩ dẫn nghĩa của nó thì đơn giản là "một gươm xong chuyện" hay "giải quyết dứt khoát". Ông Đặng bên Tàu cũng có câu khá đủ ý tuy bề ngoài không giống " mèo trắng hay đen miễn là bắt chuột"....
Em chưa tìm ra cái thành ngữ thật sự thôi, tức là phải có lịch sử, có quá khứ...

[Siren]

minminixi viết

" mèo trắng hay đen miễn là bắt chuột"....

Câu này có thể tương đương như "Tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh" không bác Bộ trưởng? Và thành ngữ tương đương trong tiếng Nga là như thế nào ạ? Cảm ơn bác!

[Dmitri Tran]

Siren viết

Câu này có thể tương đương như "Tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh" không bác Bộ trưởng? Và thành ngữ tương đương trong tiếng Nga là như thế nào ạ? Cảm ơn bác!

Không là bộ trưởng nhưng cũng trả lời!
Theo tôi 2 câu " Mèo trắng hay đen miễn là bắt chuột" và "Tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh" có 1 chút khác nhau.
Sự giống nhau của các đối tượng trong câu trước để chỉ tác động lên môi trường bên ngoài, còn ở câu sau chỉ sự cảm nhận các yếu tố bên ngoài.

Nhân nhìn thấy link dẫn post cũ, đề nghị các bác xem lại câu này: “В ногах правды нет"

Мужик viết

В ногах правды нет: Có ai đánh thuế chỗ đâu?

Câu này bắt nguồn từ thời Thượng cổ, từ 1 tập tục của người Slavơ, tiếng Nga gọi là “правеж’ (nhục hình). Để lấy lời thú nhận, người ta dùng roi đánh bàn và ngón chân kẻ tình nghi rồi bắt đứng chân trần, (không giày dép, bít tất) trên tuyết. Rốt cuộc, lời thú nhận thì có, nhưng sự thật thì không.

Cho nên câu “В ногах правды нет" không thể dịch là “Có ai đánh thuế chỗ đâu?” hoặc như là bức ảnh chân đùi "mỡ màng" của cô gái làm mờ mắt dân chúng như có bác đã post!.

[minminixi]

Siren viết

Câu này có thể tương đương như "Tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh" không bác Bộ trưởng? Và thành ngữ tương đương trong tiếng Nga là như thế nào ạ? Cảm ơn bác!

Hai câu này khác nhau mà nàng Siren ah: mấy con mèo giải thích "mục đích biện minh cho phương tiện", còn chị Dậu lại bảo: đêm tối quá nên con người trông như con vật thôi...hi hi.
BT không biết "mục đích biện minh cho phương tiện" có phải là thành ngữ không, nhưng đừng tin lắm vì gần đây BT làm nhiều việc sai quá!

[Nina]

Em nghĩ có thể là
Ăn cây nào, rào cây nấy.

[socola94]

Nina viết

Em nghĩ có thể là
Ăn cây nào, rào cây nấy.

Em dịch là nồi nào úp vung nấy liệu có được không ạ?
Cho em hỏi thành ngữ tiếng nga có nghĩa đen hay nghĩa bóng như trong tiếng việt mình không ạ?

[Dmitri Tran]

socola94 viết

Em dịch là nồi nào úp vung nấy liệu có được không ạ?
Cho em hỏi thành ngữ tiếng nga có nghĩa đen hay nghĩa bóng như trong tiếng việt mình không ạ?

"Барин за барина, мужик за мужика" = "nồi nào úp vung nấy" - quá tốt, vừa sát nghĩa, vừa ngắn gọn!
(Hình như có thể bỏ "úp" thì "nồi nào vung nấy" nghe có vẻ mạnh hơn)

Còn thành ngữ tiếng Nga không những chỉ có nghĩa đen, nghĩa bóng, mà còn nghĩa thô thiển, nghĩa nửa trắng nửa đen....Vài ví dụ:
Кто в нраве крут, тот никому не друг.
На миру и смерть красна.
Куда матушка, туда и дитятко.
(Cũng có thể vốn tiếng Việt và văn học VN của tôi hạn chế, theo tôi, thành ngữ tiếng Nga, và nói chung cách diễn đạt các hoàn cảnh trong tiếng Nga..., phong phú và đa dạng hơn).

[Мужик]

Thưa các bác!
Đây là topic "Thành ngữ Nga" mà cứ diễn biến như thế này thì không hiểu sẽ thành ngữ gì? Đề nghị mọi người tập trung vào chuyên môn. Tôi sẽ xóa những nội dung hoặc những bài không liên quan đến chủ đề sau post này.
Trân trọng!

[Dmitri Tran]

Мужик viết

Thưa các bác!
Đây là topic "Thành ngữ Nga" mà cứ diễn biến như thế này thì không hiểu sẽ thành ngữ gì? Đề nghị mọi người tập trung vào chuyên môn. Tôi sẽ xóa những nội dung hoặc những bài không liên quan đến chủ đề sau post này.
Trân trọng!

Hơi đi quá thật, nhưng cũng trong khuiôn khổ thôi, vì nói để bảo vệ thành ngữ cũng quan trọng không kém việc hiểu nó.
Ví dụ, tôi có nhìn thấy ở đâu đó dịch từ "самовар" là "Ấm lò sa-mô-va". Muốn sửa nhưng ngại bị đánh giá là xét nét. Làm gì có chữ "lò" ở đây, đó là vì nhìn trên phim cũ, thấy ở nông thôn đun bằng củi, ống thông hơi to bự. Còn người Nga chủ yếu dùng самовар điện do Tula sản xuất đã 50 năm nay, có khác gì ấm thường ngoài hình dáng và khóa vặn.
Đã lâu rồi, hồi tôi còn nhỏ, đọc sách thấy viết là "ấm sa-mô-va". Ta cứ dùng như vậy, việc gì phải bịa thêm để các em học sinh mới học tiếng Nga nhầm!?.

[Saomai]

Меньше денег - меньше хлопот.

Ăn thịt bò lo ngay ngáy - Ăn mắm cáy ngáy o o...

Мужик богатый - что бык рогатый.

Nông phu có của – bò mộng có sừng

(Cấu này phải bác MU dịch mới chuẩn )

[nguyentiendungrus_83]

Dmitri Tran viết

Hơi đi quá thật, nhưng cũng trong khuiôn khổ thôi, vì nói để bảo vệ thành ngữ cũng quan trọng không kém việc hiểu nó.
Ví dụ, tôi có nhìn thấy ở đâu đó dịch từ "самовар" là "Ấm lò sa-mô-va". Muốn sửa nhưng ngại bị đánh giá là xét nét. Làm gì có chữ "lò" ở đây, đó là vì nhìn trên phim cũ, thấy ở nông thôn đun bằng củi, ống thông hơi to bự. Còn người Nga chủ yếu dùng самовар điện do Tula sản xuất đã 50 năm nay, có khác gì ấm thường ngoài hình dáng và khóa vặn.
Đã lâu rồi, hồi tôi còn nhỏ, đọc sách thấy viết là "ấm sa-mô-va". Ta cứ dùng như vậy, việc gì phải bịa thêm để các em học sinh mới học tiếng Nga nhầm!?.

Dạ! đúng là giờ làm bằng điện, nhưng mà ngày trước nữa thì nó được đốt bằng than bên trong đấy ạ! Từ ấm lò em không tự bịa ra đâu ạ! Thầy em bảo nó đc dịch ra là như thế đấy ạ!

[Saomai]

nguyentiendungrus_83 viết

Dạ! đúng là giờ làm bằng điện, nhưng mà ngày trước nữa thì nó được đốt bằng than bên trong đấy ạ! Từ ấm lò em không tự bịa ra đâu ạ! Thầy em bảo nó đc dịch ra là như thế đấy ạ!

Có thể bạn không bịa ra, nhưng SM nghĩ dịch ẤM SAMOVA là quá đủ, dù nó được đun bằng điện hay đốt than bên trong. Nguyên tắc dịch thuật là kiệm lời (chữ), có lẽ vì thế "ấm lò samova" là phương án dịch rất hiếm gặp.

При сытости помни голод, а при богатстве - убожество

Hãy nhớ đói khi no - Nằm giường lò so nhớ ổ rơm ướt.

(Tạm dịch vì không tìm được thành ngữ tương đương)

[USY]

Saomai viết

Có thể bạn không bịa ra, nhưng SM nghĩ dịch ẤM SAMOVA là quá đủ, dù nó được đun bằng điện hay đốt than bên trong. Nguyên tắc dịch thuật là kiệm lời (chữ), có lẽ vì thế "ấm lò samova" là phương án dịch rất hiếm gặp.

При сытости помни голод, а при богатстве - убожество

Hãy nhớ đói khi no - Nằm giường lò so nhớ ổ rơm ướt.

(Tạm dịch vì không tìm được thành ngữ tương đương)

Cũng có thể dịch là:
Một miếng khi đói bằng một gói khi no.