Tupolev-160 - Thiên nga tung cánh

[nghiahoa]

Liensovsky viết

Trong chiến tranh Việt nam Mỹ cũng sử dụng loại máy bay F111 cánh cụp cánh xòe rất đắt tiền (giá tới 15tr USD so với B52 chỉ có hơn 9 tr).Ưu thế của cánh xòe là sức nâng lớn, đỡ tốn nhiên liệu nhưng vận tốc nhỏ, cánh cụp thì ngược lại, vì vậy lúc xòe lúc cụp là để phù hợp với thời điểm nào trong quá trình hoạt động.

bác nói có lý đấy! Ta có thể thêm một số thông tin như thế này:
Lý do ra đời của loại máy bay cánh cụp-xoè này giải quyết vấn đề nan giản của kỹ thuật hàng không: bay nhanh thì tốn nhiên liệu, tầm bay ngắn, bay xa mang nặng bom đạn thì không thể nhanh. Sau WW2 thế hệ máy bay supersonic có vẻ hoàn hảo với F105 và người Mỹ tự hào đặt cho cái tên kiêu hãnh Thunder. Lâm trận trong chiến tranh Việt nam, đúng là nó có sức mạnh sấm sét, nhưng lại tỏ bất lực trước các đối thủ cơ động tốt hơn trong không chiến, dù nó bay nhanh hơn. Hệ máy bay F4 tinh xảo hơn với cái tên Fantom cũng không giải quyết triệt để đưọc nhiệm vụ.
Cần phải có một loại máy bay mang được trọng tải của F105, lại có được sự linh hoạt của F4, vừa bay thấp tránh được ra đa vừa bay cao để không chiến. muốn vậy máy bay phải thay đổi được hình dạng phù hợp trong quá trình bay để có kết quả tối ưu, một trong cách đó là cụp và xoè cánh. F111 ra đời để đáp ứng yêu cầu đó.
Khi xoè cánh ngang, có thể mang được trọng tải tối đa và bay hành trình như một máy bay vận tải. Khi cụp cánh lại, phần mũi cánh thành hình mũi tên, đuôi cánh xếp lại thành hình tam giác, lúc này nhanh và linh hoạt như những chiếc tiêm kích. Do khả năng của nó, các máy bay cánh cụp xoè luôn được chủ nhân của nó xếp vào hạng tấn công chủ lực. Nó ở đâu thì lực lượng chủ công sẽ ở đấy.
Cho nên dễ hiểu là F111 ra đời mà không có tên đã phải lâm chiến, chỉ sản xuất kịp 40 chiếc đã phải sang VN, làm nhiệm vụ đi trước mở đường đánh phá sân bay, áp chế trận địa tên lửa..cho các loại máy bay khác theo sau. Năm 1986 dưới thời tổng thống Reagan, cuộc tấn công bằng không lực vào Libi chỉ do 2 loại máy bay đảm nhiệm F111 và F105 (không tính các máy bay hỗ trợ). Bay từ Anh sang, vòng qua không phận Pháp (Pháp lúc ấy không muốn dính líu vào cuộc chiến nên không cho phép bay ngang qua), tiếp dầu trên không, tiến đánh rồi quay về an toàn.
F111 là loại Mỹ không trang bị cho đồng minh, các loại máy bay hiện đại khác đồng minh Mỹ cũng có nhưng cánh cụp cánh xoè thì không. Phía bên kia Mig23 cũng ra đời nhưng đồng minh của Liên xô được trang bị cũng khá nhiều (ngày nay vẫn sử dụng). Không có vụ nào Mig23 nổi đình đám, nhưng cũng dưới thời tổng thống Reagan, Mỹ kêu rinh lên về việc Cuba có Mig23, loại vũ khí tiến công, Cuba thì thừa nhận đã có cả năm rồi và phủ nhận việc gây nguy hiểm cho Mỹ.
Khoảng năm 1975, chưa hài lòng với F111 phía Mỹ đưa vào trang bị cho hải quân loại cánh cụp cánh xoè sử dụng trên tàu sân bay. Loại máy bay này được đánh giá hơn hẳn F4 về mọi mặt. Sau này nó nổi tiếng hơn nữa khi tham gia phim "Top gun". Đó là F-14. Đến ngày nay F14 lại chính thức về vườn thay thế bằng F18 không xoè không cụp. Bởi trong quá trình vận hành đã nảy sinh những yếu tố về mặt kỹ thuật, đó là trên cánh của loại cụp xoè có những chỗ phải xếp lồng vào nhau. Chỗ tiếp giáp này phải đảm bảo kín tuyệt đối qua mỗi lần thay đổi chế độ bay(Cụp\xoè) Một khe hở khi bay với vận tốc supersonic cũng đủ lực xé toang chỗ hở gây tai họa khôn lường. Hơn nữa vấn đề bảo dưỡng vô cùng phức tạp.
Nhưng điều quan trọng nhất là kỹ thuật hàng không ngày nay đã tiến bộ vượt bậc, máy bay thế hệ sau đã vượt xa tính năng của máy bay thế hệ trước, người ta có nhiều cách để đạt được tính năng mà không cần phải thay đổi hình dạng máy bay. F18 có thể đảm nhiệm tác chiến cho F14, F15 có thể thay thế cho F111, hay F16 đa năng đủ khả năng tấn công tầm xa. hay Su 27\30....thay thế cho cánh cụp xòe Su-22....
Vậy tương lai nào sẽ dành cho loại máy bay này? Mời các bác tham gia ý kiến!