ЕСЛИ ЛЮБОВЬ УХОДИТ!

[Hoa Pion]

Nguyệt VŨ viết

Chào các bạn, chưa bao giờ mình thấy chỉ một bài thơ cực ngắn thế này, mọi chữ nghĩa đều rất rõ ràng mà lại có những bàn luận vô cùng thú vị trong một không khí rất thi đàn như thế này. Vì là người khơi mào ra bài thơ nên xin đáp lễ với các bạn vài lời cảm ơn.
Mình rất thích các cảm nhận rất thơ của minminixi, độ chính xác của chị USY và phân tích tiếng Nga cực chuẩn của Hoa Pion. Mình bỗng bật cười khi nhớ lại các thói quen của người Việt khi người Nga hỏi là không làm cái này nhé, thay vì lắc đầu nói không thì mình cứ đa và gật đầu, khiến họ không hiểu .
Riêng bà giáo dạy tiếng Nga thì biết điều đó nên ngoài cử chỉ bà còn nhìn vào ánh mắt để hiểu xem lũ SV của mình đồng tình hay phản đối. Vì vậy hoàn toàn nhất trí với lập luận sau của Thụy Anh

Và xin phép em dùng nó để hoàn thiện lại bài dịch. Riêng về phần này
Chị muốn nói với em rằng khi dịch chị đã rất lăn tăn. Bản thân nghĩa của từ đó rất rõ ràng, phi nhanh, chạy như bay, lao đến. Bài thơ này buồn thật nhưng không phải buồn vì nhớ nhung xa cách mà buồn đau đớn vì mất người yêu, nên việc phi đến, lao đến vào gào lên thảm thiết hoàn toàn là hợp cảnh hợp tình và không hề làm giảm cái buồn mà chỉ làm nên nhưng nghịch cảnh khiến cái buồn lô gic và tang thương hơn mà thôi.
Mình sẽ không hiểu được nỗi nhớ của những người yêu nhau nếu không một lần vô tình đọc được một tin nhắn là: anh nhớ em lắm, không hiểu làm sao ấy, anh chết mất. Hoặc: nếu không được gặp em anh sẽ phá nát Hà nội ra. Nghe ra có vẻ điên điên những quả thực là khi yêu có những người rất điên như vậy, bất kể đó là đàn ông hay đàn bà.
Bản thân Fet là một người yêu mãnh liệt và đam mê. Khi nghe tin người yêu chết mà không có những hành động thái quá mới là lạ. Vì vậy khó mà dịch khác đi được. Nếu không dùng từ phi thì chị NV sẽ dùng từ lao đến thôi. Mình gọi nó là nỗi buồn gào xé và bất lực...

Là một người làm thơ mình cũng hiểu thêm một điều là khi bài thơ còn ở bản thảo nó là của mình nhưng khi đã công bố nó là của bạn đọc bởi ngay cả khi đọc thơ tiếng Việt mỗi người cũng có những cảm nhận khác nhau với một bài thơ tùy theo tâm trạng, cấp độ độc giả và văn hóa đọc của mỗi người.
Thẩm thấu bài thơ nhỏ này ở các góc độ khác nhau và chia sẻ của các bạn thật quý báu. Xin cảm ơn tất cả

Hì, em nghĩ, dịch văn học khác với dịch kỹ thuật ở chỗ này. Câu chữ của từ điển đầy ra đó mà chọn một từ đắt, đúng, hợp - lại do cảm nhận cá nhân của mỗi người. Là em nói em nghĩ -chứ không dám sửa từ đâu, vì mỗi người khi bắt tay vào dịch đã có một con người cá thể-thơ riêng của mình áp đặt vào cho bản dịch tương lai rồi. Mình không thể cứ nghe người này người kia được, chị nhỉ?

Em cũng ko phản đối việc những người yêu có động thái mạnh đâu hị hị. Riêng từ нестись thì em cũng nghĩ phải dùng là "lao đến", thì đúng hơn, hợp hơn, chứ anh chàng có là ngựa hay tàu hỏa đâu mà phi hi hi.

Khi chị đưa bản dịch lên Thi Viện, em đã "nhủ lòng" là Избегай; Cố gắng ko đọc nó để khỏi phải suy nghĩ về một bài thơ, vì, như bác mixixipi, ý quên, bác minminixi nói, cuối năm rồi, dính vào thơ ko làm gì được hết ấy. Thế mà cả đêm qua em cứ phải loay hoay nghĩ về bài thơ nhỏ này. Chứng tỏ ma lực của thơ ca và ma lực của Fet thật là kinh khủng. Nghe bác Minminixi kể về cách cảm của bà Tây (có phải bà Natasha ở hàng Bông ko ạ, hì, em tò mò ), mới thấy để hiểu được bài thơ, hiểu được Fet, cần không chỉ giỏi tiếng. Vì thế em nghĩ, khi dịch phải rất thận trọng, hic.

[Nguyệt VŨ]

Khi chị đưa bản dịch lên Thi Viện, em đã "nhủ lòng" là Избегай; Cố gắng ko đọc nó để khỏi phải suy nghĩ về một bài thơ, vì, như bác mixixipi, ý quên, bác minminixi nói, cuối năm rồi, dính vào thơ ko làm gì được hết ấy. Thế mà cả đêm qua em cứ phải loay hoay nghĩ về bài thơ nhỏ này. Chứng tỏ ma lực của thơ ca và ma lực của Fet thật là kinh khủng. Nghe bác Minminixi kể về cách cảm của bà Tây (có phải bà Natasha ở hàng Bông ko ạ, hì, em tò mò ), mới thấy để hiểu được bài thơ, hiểu được Fet, cần không chỉ giỏi tiếng. Vì thế em nghĩ, khi dịch phải rất thận trọng, hic.

Hi Thuy Anh, đây là trang của Fet, nơi mà bài thơ gốc được lấy ra http://www.litera.ru/stixiya/authors/fet.html chị cũng không chắc là họ có đánh máy chính xác không khi mà mình lấy văn bản trên mạng.
Chị sẽ hoàn thiện bài thơ sau và cảm ơn em nhé

[Hoa Pion]

minminixi viết

hi hi, ngẫm ra thì HoaPion viết "lủng củng" mà thể hiện rõ ý hơn. Tối hôm qua tôi vẫn nghĩ không có cách nào thể hiện ý tứ của hai câu đầu chăng? Tôi chợt nhớ cái bà Nga mà có lần AT giới thiệu, lục lại số của bà để hỏi. Thật kỳ lạ là bà ngẫm nghĩ và giải thích vòng vo hơn cả Pion, cuối cùng tôi đề nghị bà chỉ nói dẫn nghĩa bằng tiếng Nga riêng 4 câu đầu: bà nghĩ cả phút rồi nói gần như Pion, cũng là điều tôi cảm nhận nhưng không thể giải thích. Chắc là, chính tôi đã bị cái tư tưởng "sát ý bản gốc" nó chỉ đạo từ đầu nên không chịu nghĩ cái gì khác với "đừng trốn tránh" hay na ná với nó.
Bà ấy nói theo kiểu văn xuôi: anh ta tự nhủ mình đừng quên, và (hình bóng) cô gái cũng đừng đi mất (trốn khỏi) tâm hồn anh, vì anh nhớ đến cô không phải để (chính mình) đau xót khóc than, anh chấp nhận tất cả nỗi buồn đau ấy và muốn cứ nhắc mãi lời yêu....
Cái hay của bài này là dòng đầu và cuối, tôi chưa từng đọc nó gần đây nhưng hồi xưa đã nghe tụi Nga (một thằng bạn thân gốc Do thái) đọc lẩm nhẩm bài này cùng một số bài ngắn khác của Puskin. Dĩ nhiên bây giờ cảm nhận lại khác. Bà Nâtly tối qua cũng nhắc: mỗi người Nga đọc sẽ hiểu cái hay của bài này ở từng chỗ khác nhau.
Trên mạng, những phân tích thật sự của bài này là không thể tìm ra, như có một ý kiến trên trang web của viện VH nga thì phải có nói: không có phân tích chuẩn cho riêng bài này. Cái kỳ cục nhất trong câu thơ của Fet như Pion lờ mờ cảm thấy là từ mệnh lệnh: đừng trốn! thay vì nói với cô thì anh ta cũng tự nói với mình, mà để dấu ; thì nó là tự nhủ - yêu cầu chứ không phải mệnh lệnh cho ai cả.
Có lẽ thử ngẫm một phương án khác hẳn:

Trốn đâu nữa; anh chẳng cầu xin
Mặc lệ rơi và buốt nhói con tim
Anh muốn mặc cho nỗi buồn cuộn sóng
và nhắc mãi lời "anh yêu em"
...
Tôi nói hình ảnh núi đá cho vui chứ không có ý nói tứ thơ của chị USY. Cảm nhận kiểu Nga cho thấy "đá hoa cương lạnh" nó còn buồn và rõ ràng hơn cả từ "bia mộ" trần trụi, và cái từ "chết" cuối cùng cũng thực sự khó dịch nhất. Nó nói cái chết ước vọng, ý là cho đến chết vẫn sẽ còn đau khổ về nàng...
Cứ cảm nhận dù đúng hay sai, mới ngẫm bài này buồn thế nào. Nhưng nguy hiểm, nghĩ về thơ buồn thì chả làm được chút nào cái công việc đang ngập đầu vì cuối năm

Cảm ơn bác minminixi, đã cho em thấy một sự "nhập hồn" vào bài thơ, dù bác bảo bác chỉ "nghiệp dư" không chuyên văn thơ.
Chúc bác nghĩ về thơ buồn thì càng làm việc tốt hơn, vì có thêm niềm hưng phấn của sự dịch thơ - mình đã và đang hiểu được một bài thơ

[Anh Thư]

AT rất phục các bác suy tư, trăn trở chuyện văn chương. Thèm được có khả năng cảm thụ và niềm đam mê như các bác thế. Nói thật, cả đời AT chưa bao giờ đọc 1 bài thơ Nga hay nghe 1 bào hát Nga nào mà không phải hỏi lại người Nga chính cống (không phải người CCCP) cho cặn kẽ. Thế mà còn chả hiểu thấu đáo vì nhiều khi mỗi người giải thích một kiểu. Cho nên chả dám tham gia. Hôm qua AT cũng chát với chị N và chị ấy cũng giải thích như bạn Hoapion vậy, đó là mới giải quyết cho AT khâu hiểu thôi, chứ còn cảm thì trình độ tiếng Nga còi của AT chịu chết.

@Hoapion: Chị Natasa sống và làm việc ở SG, chị tốt nghiệp MGIMO, đã về hưu và chỉ nói tiếng Việt khi ở VN.

@ TQ: thực lòng AT nghe từ người mà "phi" trong văn chương nó lạ tai quá. Hay mình già quá rồi, tư duy rệu rã chẳng theo kịp thời đại?

@ bác minminixi: bác chăm chỉ, chịu khó ghê, sang bên em làm để chăn dắt lớp trẻ giùm đi

[Nguyệt VŨ]

@ TQ: thực lòng AT nghe từ người mà "phi" trong văn chương nó lạ tai quá. Hay mình già quá rồi, tư duy rệu rã chẳng theo kịp thời đại?

Ối...ối, lâu lắm mới thấy bác Cọp đáo gia. Đúng vậy, NV tàu hỏa nhập ma đang dùng ngôn ngữ đời thường. Sẽ sửa ngay ạ, rưng mà bác đừng có rủ rê chuột bạch " của nhà iem" đi chỗ khác nha, giữ " khâu đoàn kết" nha

[minminixi]

Anh Thư viết

...
@ bác minminixi: bác chăm chỉ, chịu khó ghê, sang bên em làm để chăn dắt lớp trẻ giùm đi

Bên đó có "phòng văn chương" thì BT sang để "dìu" đám hổ nhỏ, dĩ nhiên có "đắt" hổ nào đi sẽ báo cáo nghiêm chỉnh cho hổ lớn biết ạ! Nhưng hình như đám hổ nhỏ đó lại thích "đại gia tóc muối" hoặc "nam hậu tóc đen" thôi nên BT đành gửi chút tâm sự trước:
Trốn đi đâu hỡi chuột bạch bạc đầu
Đã định rồi một số phận hẩm hiu
Để hổ - mèo thi nhau làm thí nghiệm
Nghiệm ra rồi thì đầu bạc còn đâu!
Hic, nghỉ trưa...
@Hoa Pion: đọc thơ buồn để làm việc tốt thì chỉ để cho...nhà thơ thôi, chứ dân kỹ thuật mà viết bản báo cáo buồn thì bên "chùm khế ngọt" nó chẳng chịu nghiệm thu trả tiền cho đâu tá!

[Nguyệt VŨ]

minminixi viết

Bên đó có "phòng văn chương" thì BT sang để "dìu" đám hổ nhỏ, dĩ nhiên có "đắt" hổ nào đi sẽ báo cáo nghiêm chỉnh cho hổ lớn biết ạ! Nhưng hình như đám hổ nhỏ đó lại thích "đại gia tóc muối" hoặc "nam hậu tóc đen" thôi nên BT đành gửi chút tâm sự trước:
Trốn đi đâu hỡi chuột bạch bạc đầu
Đã định rồi một số phận hẩm hiu
Để hổ - mèo thi nhau làm thí nghiệm
Nghiệm ra rồi thì đầu bạc còn đâu!
Hic, nghỉ trưa...
@Hoa Pion: đọc thơ buồn để làm việc tốt thì chỉ để cho...nhà thơ thôi, chứ dân kỹ thuật mà viết bản báo cáo buồn thì bên "chùm khế ngọt" nó chẳng chịu nghiệm thu trả tiền cho đâu tá!

Hic...chuột bạch mà chả có ai chịu làm thí nghiệm thì...có mà khóc bằng tiếng Mán lẫn tiếng Bồ đào Nha nhé
Như vậy là vẫn còn " hạn sử dụng" và đừng vì mèo với hổ tranh nhau mà kiêu đó .
Dân kỹ thuật mà thi ca nhạc họa đủ cả thì...bản vẽ cứ lơ mơ là cái chắc. Cầu Chúa Chuột đừng có thiết kế chung cư nha hi hi để khói lan tỏa trên mái nhà giống như những dải sương mù gợn sóng thì mèo em không chạy nhanh ...cũng chít đó ạ
Chả giấu gì bác Cọp, từ phi bọn em dùng như từ cửa miệng hàng ngày nên nó ngấm đó đại loại là:
- Mày phi đến chỗ tao đi rồi cùng lượn he he

[hungmgmi]

Em thích đọc những bài phân tích trên của các bác, để thấy rằng nhiều khi để hiểu hết ý tứ tác giả quả không đơn giản chút nào. Cá nhân em thích bản dịch của bác BT và chị USY, TQ, còn bản của bạn Hoàng Thị Vinh thì em không thích câu cuối, vần điệu của nó phá hỏng toàn bộ bản dịch, như là dịch cho nó xong. Hihi, em không sợ Vinh giận nếu tình cờ Vinh đọc được những dòng này, vì cô ấy là bạn của em mà. Gần đây, em ngạc nhiên suýt ngất khi biết Vinh đã xuất bản một tập thơ tình và được một số bác như Trần Nhương, Nguyễn Trọng Tạo khen.
Em cũng là một kẻ mù tịt về thơ ca, nên không dám bon chen dịch. Hôm nay là ngày đội tuyển chúng ta đá với quân Mã, em đang vui quá, bỗng nhớ lại ngày xưa ở NNN có topic dịch thơ tếu táo, tức là "mô-li-phê" đi tí cho vui, không cần bám sát nguyên văn lắm. Em xin phép các bác nhớ lại topic ngày xưa bằng mấy câu sau phóng tác từ bài của cụ FET nhé:

"Rứa là hết, đời ni em đi mãi
Còn mong chi ngày trở lại em ơi"*
Anh đau khổ lệ tràn tim đau nhói
Miệng thì thào Yêu em mãi mà thôi

Anh ước mình làm sao phi thân tới
Như bay trên hồ dậy sóng mù sương
Hôn tấm bia đục từ đá hoa cương
Được một lúc rồi lăn ra chết giấc
------------
*Mượn ý câu thơ của cụ Tố Hữu

[Hoa Pion]

hungmgmi viết

Em cũng là một kẻ mù tịt về thơ ca, nên không dám bon chen dịch. Hôm nay là ngày đội tuyển chúng ta đá với quân Mã, em đang vui quá, bỗng nhớ lại ngày xưa ở NNN có topic dịch thơ tếu táo, tức là "mô-li-phê" đi tí cho vui, không cần bám sát nguyên văn lắm. Em xin phép các bác nhớ lại topic ngày xưa bằng mấy câu sau phóng tác từ bài của cụ FET nhé:

"Rứa là hết, đời ni em đi mãi
Còn mong chi ngày trở lại em ơi"*
Anh đau khổ lệ tràn tim đau nhói
Miệng thì thào Yêu em mãi mà thôi

Anh ước mình làm sao phi thân tới
Như bay trên hồ dậy sóng mù sương
Hôn tấm bia đục từ đá hoa cương
Được một lúc rồi lăn ra chết giấc
------------
*Mượn ý câu thơ của cụ Tố Hữu

Hài quá hài quá, anh Hùng dịch gần được chất hài của chị Nina mà em rất hâm mộ rồi đấy. Hôm nọ chị ý cho em đọc một loạt bài dịch theo trường phái này mà cứ nghĩ đến là em không ngậm được miệng .
Fet (Xin nhà văn thứ lỗi) làm được người ta khóc đã khó, các bác làm người ta cười khó hơn nhiều Thế đoạn đầu sao anh ko dịch cả luôn cho nó khỏi lạc đàn, lại phải mượn cụ Tố Hữu là sao ?

Hay là bác cho em ghép bản dịch, ghi là đồng tác rả, có được không ạ?

Chớ né tránh; lạy van chi cho mệt
Khóc hay sầu như thế thấm vào đâu!
Đã buồn rồi buồn tí nữa thì sao?!
Khổ nhục kế! Nói "Yêu" hoài vẫn mới!

Anh ước mình làm sao phi thân tới
Như bay trên hồ dậy sóng mù sương
Hôn tấm bia đục từ đá hoa cương
Được một lúc rồi lăn ra chết giấc

[Hoa Pion]

minminixi viết

Bên đó có "phòng văn chương" thì BT sang để "dìu" đám hổ nhỏ, dĩ nhiên có "đắt" hổ nào đi sẽ báo cáo nghiêm chỉnh cho hổ lớn biết ạ! Nhưng hình như đám hổ nhỏ đó lại thích "đại gia tóc muối" hoặc "nam hậu tóc đen" ...

Cho em hỏi với ạ. Em mới vào nên không biết vì sao bác này là Hổ bác kia là BT ... Nếu là do các con giáp thì em cũng là hổ đấy! (Em khoe )

[minminixi]

Hoa Pion viết

Cho em hỏi với ạ. Em mới vào nên không biết vì sao bác này là Hổ bác kia là BT ... Nếu là do các con giáp thì em cũng là hổ đấy! (Em khoe )

Đây đúng là tấm gương cho lòng chân thật!
BT là Big Tý, AT là Aunt Tiger... Hoa Pion chắc là Hổ medium thôi!
Anh Hung bê cái trang nhạc chế qua đây thì coi chừng những tập thơ sau của các nhà thơ 3N chuyển sang hơi hướng thơ hài thì ...có khi nổi như cồn.
...
Đừng chui lủi, lạy van rồi chẳng thoát
Lệ có tuôn, tim có nát kệ anh
Phách không chưởng mang nỗi sầu thế kỷ
Và nhẩm lại thần chú: "anh iu em"

Anh vận công phi thân vùn vụt tới
Mặt đại dương phải nổi sóng thần kinh
Hôn đánh ầm tảng hoa cương em đắp
Một cái hôn - ôi vỡ nát đời anh!

Mà thôi...đọc qua bỏ luôn các bác, tối nay cụ Fet về vặt hết r...dâu!
TB: Câu cuối còn xơ cua: Đá vẫn còn-nhưng tan nát đời anh.

[minminixi]

Đêm qua cầu được ước thấy, không mơ đội VN trả được nợ ở lượt về mà mơ cụ Fet về, nhặt cành bạch dương quất cho 3 cái nữa mắng: Đá như thế mà còn thơ với thẩn, lại còn trêu chọc người thật thà.Tội chế láo thơ ta không tính, nhưng liệu mà theo bài đó sửa đi!
Toát mồ hôi lạnh mở mắt thì 4h sáng, đành bật máy gõ lại vài dòng. Lần này không để song ngữ được vì cụ bảo: để song ngữ vào mày lại làm hỏng Nga ngữ của ta!

Không dối lòng; anh chẳng cầu xin để
Những lệ rơi, đau thầm xé con tim
Anh muốn để thuyền sầu không bến đợi
Và lại nhắc thầm: “anh yêu em”

Anh muốn đến với em từ xa thẳm
Như gợn sóng lướt đại dương nước lặng
Một lần hôn bia đá trắng lạnh lùng
Một lần hôn-một lần chết bên em

A.A.Fet - 1862

@người chân thật: BT là Bộ trưởng, nhận xằng từ việc trùng tên họ, và diễn dịch từ nick minminixi-minister milixi. Còn AT mang con giáp Ba mươi, một thế kỷ sau bài thơ ngắn trên của cụ Fet.
Chắc hạt sạn năng khíu thơ thẩn của BT đến đây phải dứt, không thể nghĩ bản dịch nào khá hơn vì cuối năm rồi, khoai khoái buồn buồn thì nhẩm tiếng Nga vẫn thú vị hơn.

[Nguyệt VŨ]

Не избегай; я не молю Ни слез, ни сердца тайной боли, Своей тоске хочу я воли И повторять тебе: «люблю». Хочу нестись к тебе, лететь, Как волны по равнине водной, Поцеловать гранит холодный, Поцеловать — и умереть!

Tự nhủ* A.A Fet Đừng lẩn tránh; anh chẳng van xin giọt lệ rơi, tim âm thầm đau đớn, Phóng thích nỗi buồn của riêng mình anh muốn và nhắc lại với em rằng: " anh yêu em". Muốn bay thật nhanh, lao đến bên em, như sóng lướt trên mặt hồ bằng lặng Hôn lên đá hoa cương giá lạnh, Hôn và rồi chết ở bên em! * Tiêu đề do Nguyệt VŨ đặt

Xin cảm ơn các bạn BT, Hoa Pion, chị USY đã góp ý và cùng dịch bài thơ này

[Nguyệt VŨ]

Мы встретились вновь после долгой разлуки Мы встретились вновь после долгой разлуки, Очнувшись от тяжкой зимы; Мы жали друг другу холодные руки И плакали, плакали мы. Но в крепких незримых оковах сумели Держать нас людские умы; Как часто в глаза мы друг другу глядели И плакали, плакали мы! Но вот засветилось над чёрною тучей И глянуло солнце из тьмы; Весна, — мы сидели под ивой плакучей И плакали, плакали мы!

Ta lại gặp nhau sau đẵng đẵng ly tan A.A. Fet Ta lại gặp nhau sau đẵng đẵng ly tan, được hồi sinh từ mùa đông khốn khó; Ta nắm lấy bàn tay nhau buốt giá Và đã khóc hoài, khóc mãi hai ta. Xiềng xích vô hình ta đã vượt qua Lý trí con người giúp ta trụ vững; Mắt trong mắt ta nhìn nhau xao động Và đã khóc hoài, khóc mãi hai ta! Kìa sáng lên rồi trên đám mây đen Và mặt trời ló ra từ bóng tối; Ta ngồi dưới rặng liễu buồn- Xuân tới Và đã khóc hoài, khóc mãi hai ta!

[Nguyệt VŨ]

ĐỌC : " SƯƠNG TRẮNG BẠCH DƯƠNG "...

Kim Kim Hạnh
Nguồn http://vn.360plus.yahoo.com/kimkimhanh/article?mid=2245


Tôi cũng như nhiều người Việt nam , chưa một lần đặt chân đến nước Nga. Nhưng lại có tình cảm thật đặc biệt , gần gũi , ấm áp thân quenvới đất nước và con nguời xứ sở Bạch dương ấy .Từ thời người ta còn gọi là Liên-xô, chúng tôi đã thuộc lòng những bài hát dân ca Nga: " Cây thuỳ dương ", " cây Liễu "...những điệu múa , những bộ phim Nga nổi tiếng .

Khi đọc " Sương trắng Bạch dương " , tập thơ của nhiều tác giả Nga do Nguyệt Vũ dịch, tôi thấy lòng mình rộn lên thật nhiều cảm xúc ...Những bài thơ của Olga Berggoltz, của S.A.Yesenin, của Pushkin...đặc biệt là thơ của Y.V.Drunina , một nhà thơ nữ của quân đội Xô viết .Những vần thơ là những lời thủ thỉ ,tâm tình . Là những nắng mưa , là cơn gió thổi ...mang âm hưởng của cuộc sống bình dị rất đời thường mà con người ở bất cứ nơi nào trên trái đất này cũng mong muốn và nếm trải .

Trong khuôn khổ của một bài viết ngắn , tôi chỉ mong được chia sẻ với các bạn những dòng cảm xúc với một vài bài thơ của hai tác giả S.A.Yesesnin và Y. V. Drunina.

Có thể nói Nguyệt Vũ đã rất thành công khi dịch những vần thơ Nga sang Việt ngữ. Bài thơ như được sinh ra lần thứ hai, bởi người đọc không biết tiếng Nga, nhưng đọc xong cảm thấy tình yêu ấy , nỗi niềm ấy...của tác giả cứ thấm đẫm trong lòng mình .

" Anh nhớ lắm , em yêu , anh nhớ lắm
Ánh bạch kim mái tóc yêu kiều
Không dễ gì chia xa em được
Xa em anh vui sướng gì đâu ...
.........

Trái tim anh giờ đập bẽ bàng
Yêu người khác buồn đau héo hắt
Giống như một thiên tình tiểu thuyết
Ở bên người anh chỉ nhớ em thôi ."
( S.A. Yesenin )

Tôi nhìn thấy những bông Lipa đang nở, nghe thấy cả những tiếng đập " bẽ bàng " trớ trêu của trái tim Anh " Ở bên người anh chỉ nhớ em thôi ". cái nỗi " éo le " ấy cứ tưởng chỉ đàn bà mới có ...Cái nỗi éo le mà không thể làm cho anh quên được em đâu ...

Nhưng tôi đặc biệt cảm tình với thơ của Y.V. Drunina. Khi đọc vài dòng giới thiệu của dịch giả NV . Tôi thấy lòng mình thổn thức . Trong bà tôi thấy bóng dáng của mình , của những người nữ đồng đội của mình thấp thoáng thấp thoáng trong màn sương trắng ấy.Một dòng của dịch giả nói về bà làm tôi xót xa ,nuối tiếc : " Bà đã không chết trong chiến tranh , nơi người ta ngàn lần có thể chết mà tự tìm đến cái chết tại nhà riêng của mình ". Cuộc đời thật bất công, một phụ nữ xinh đẹp , tài năng . một tâm hồn ấm áp ,biết yêu thương những gì đáng yêu trên đời này bằng cả tấm tình chân thành trong sáng nhất, mà lại đón nhận nỗi bất hạnh lớn nhất là sự bế tắc đến phải tự vẫn .Bà là một người chiến sĩ quân y . Đã từng lăn lộn quên mình để cứu đồng đội trong chiến đấu , nhưng cũng là người đàn bà rất giàu lòng vị tha , bao dung trong tình yêu của mình :
"Tình yêu
Đau đớn đi qua
Hận thù mòn mỏi cũng tha thứ rồi "..
Một lời nhắn nhủ chân tình , chia sẻ với những người đang yêu :

" Đừng níu kéo những ngày qua đã mất
Không đáng mà , mọi chuyện đã khác xưa..."
Rồi cay đắng nhận ra cái điều tệ hại mà bà đã từng trải nghiệm như một Triết lí :

" Sống lâu hơn ở trên trần
Hiểu thêm sự thật dối gian trên đời
Cô đơn đáng sợ có đôi
Một mình đơn lẻ ơn Trời nhẹ hơn..."

(Nguyệt Vũ đã dùng thể loại thơ lục bát để nói cái điều mà nguời ta thường chỉ "gật gù ", to nhỏ khi ngồi trầm ngâm nhâm nhi ly cà phê đắng với bạn bè tri kỷ vào cái phút lãng đãng nỗi buồn nào..)

Hay lại một nghịch lý trong tình yêu , một tình yêu đầy lòng cao thượng, một sự thật mà không phải ai cũng dám nói thẳng ra:

"Chúng ta cùng sâu nặng một tình yêu
Nhưng em yêu anh , anh yêu người khác
Hai ngọn lửa song song không gặp
Em cháy vì anh , anh lại vì người ta ..."

Thơ của Y.V.Drunina gây ấn tượng nhất trong tôi là những lời nói thật sâu lắng , là tiếng rung của trái tim người đàn bà . Là cung bậc thăng trầm của cây Dương cầm . Của trái tim nhân ái , mà kiêu hãnh :

" Em không quen ,
Ai đó xót thương mình
Em tự hào giữa đạn bom khói lửa
Những người đàn ông mặc áo Capốt đầy máu đỏ
Gọi cô gái quân y cứu giúp
Là em ..."

Người nữ chiến sĩ có thể hết mình cho đồng đội . Dũng cảm trong trận chiến ,Cô mạnh mẽ và tự hào với những gì mình đã làm được nhưng lại rất yếu mềm , hiền dịu , mỏng manh khi tiếng súng và kẻ thù đã trở về quá khứ ...:

" Nhưng chiều nay tiếng súng đã lặng yên
Mùa đông về tuyết dày trắng phủ
Em không muốn nhớ về quá khứ
Chỉ muốn làm người đàn bà
ngỡ ngàng , nhút nhát
Ngả đầu vào vai anh . "

Thì ra là một người đàn bà , thì dù họ là ai , là người chiến sĩ từng ra trận , là người làm thơ , là người thợ ...Họ mang màu da nào , ở đâu thì họ vẫn mang những tâm hồn dào dạt những thiết tha , hiền dịu và khao khát lắm những yêu thương , êm ái , những sẻ chia ấm áp của người đàn ông mình yêu , để được ngả đầu vào vai anh , bờ vai mạnh mẽ của người đàn ông ấy ...Thương quá những câu thơ , thương quá những khát khao, những " cây dương liễu " mềm mại , dẻo dai mà mong manh làm sao ...

Dẫu còn có những điều chưa hoàn toàn toại nguyện , nhưng đọc xong " Sương trắng Bạch dương "của dịch giả Nguyệt vũ .Tôi cứ có cảm giác lâng lâng , say say , mơ mơ, văng vẳng bên tai tiếng đàn balalaika, âm hưởng vi vút của những hàng Bạch dương thẳng đứng, tiếng rì rào của lá đung đưa , lặng lẽ thì thầm giai điệu bài dân ca Nga, để bao người thẫn thờ đi theo câu hỏi mà đã bao mùa thay lá , hàng thuý dương vẫn chưa trả lời được: " Này cành Thuỳ dương yêu mến !nói đi em vì cớ sao buồn ..."

Sau khi đọc tập thơ này , tôi gọi hỏi một chị bạn , chị là phó giáo sư , tiến sĩ hhọc ở nga : Cây bạch dương khác cây thuỳ dương như thế nào ? _ chị nói : Bạch dương thì bạn biết rồi , cây thẳng đứng , thân cây trắng ...nhưng câyThuỳ dương thì do người việt tạm dịch gọi vậy , chỉ biết Thuỳ dương có những chùm quả màu đỏ ( gần giống như chùm dâu da xoan ) rất đẹp ...

Cảm ơn Nguyệt vũ , Thật thú vị khi biết thêm một người " Dân tự nhiên " mà lại nặng lòng với thi ca đến thế ." Sương trắng Bạch dương " đã mang tâm hồn Nga đến làm phong phú , ấm áp hơn chia sẻ với những người yêu thơ ở đất nước của những luỹ tre xanh , của " muối mặn gừng cay " và những sự hy sinh và tình yêu chung thuỷ của người phụ nữ đã trở thành huyền thoại...

[Saomai]

Nguyệt VŨ viết

Trái tim anh giờ đập bẽ bàng
Yêu người khác buồn đau héo hắt
Giống như một thiên tình tiểu thuyết
Ở bên người anh chỉ nhớ em thôi ."

Tôi nhìn thấy những bông Lipa đang nở, nghe thấy cả những tiếng đập "bẽ bàng" trớ trêu của trái tim Anh " Ở bên người anh chỉ nhớ em thôi ". cái nỗi " éo le " ấy cứ tưởng chỉ đàn bà mới có ...Cái nỗi éo le mà không thể làm cho anh quên được em đâu ...
Dẫu còn có những điều chưa hoàn toàn toại nguyện , nhưng đọc xong " Sương trắng Bạch dương "của dịch giả Nguyệt vũ .Tôi cứ có cảm giác lâng lâng , say say , mơ mơ, văng vẳng bên tai tiếng đàn balalaika, âm hưởng vi vút của những hàng Bạch dương thẳng đứng, tiếng rì rào của lá đung đưa , lặng lẽ thì thầm giai điệu bài dân ca Nga, để bao người thẫn thờ đi theo câu hỏi mà đã bao mùa thay lá , hàng thuý dương vẫn chưa trả lời được: " Này cành Thuỳ dương yêu mến !nói đi em vì cớ sao buồn ..."

Sau khi đọc tập thơ này , tôi gọi hỏi một chị bạn , chị là phó giáo sư , tiến sĩ hhọc ở nga : Cây bạch dương khác cây thuỳ dương như thế nào ? _ chị nói : Bạch dương thì bạn biết rồi , cây thẳng đứng , thân cây trắng ...nhưng câyThuỳ dương thì do người việt tạm dịch gọi vậy , chỉ biết Thuỳ dương có những chùm quả màu đỏ (gần giống như chùm dâu da xoan) rất đẹp ...

@ Đôi điều với tác giả Kim Kim Hạnh:

SM từng lang thang trong thế giới rất phong phú của NNN, và có lọc ra được đôi điều liên quan đến bài viết trên của KKH:

1) Ở nước Nga không hề có cây Thùy dương nào cả. Tên cây như thế chỉ người miền Trung nước ta gọi, có khi gọi đơn giản hơn là cây Dương. Còn người Bắc thì gọi cây ấy là Phi lao.

Bài hát mà KKH nhắc đến chính là bài “Уральская рябинушка”, bị dịch thành “Cây thùy dương”. Thực ra phải dịch là “Cây thanh lương trà Ural” mới đúng. Nhưng chắc dịch “thanh lương trà” không hát được, nên dịch giả đành “liều”?

2) Tương tự như vậy, chữ “bẽ bàng” trong câu “Trái tim anh giờ đập bẽ bàng” là sáng tác của Nguyệt VŨ, chứ trong nguyên bản tiếng Nga không hề có. Đành rằng người dịch có quyền sáng tác…

Trong nguyên bản là:

“И сердце, остыть не готовясь,
И грустно другую любя”.

Thành viên Tykva của NNN khi xưa từng dịch là:

“Và con tim không dễ gì nguội lạnh
Yêu một người vẫn buồn nhớ một người”

Tất nhiên “nguội lạnh” và “bẽ bàng” về nghĩa thì chẳng có gì chung cả… Những người "bình" thơ dịch mà không biết ngoại ngữ hoặc không đối sánh với bản gốc rất dễ khen nhầm tác giả... Nhưng điều đó cũng có thể thông cảm.

[Nguyệt VŨ]

ĐỌC SƯƠNG TRẮNG BẠCH DƯƠNG

nguồn blog Đặng Hà My



Nếu làm thơ là một cuộc lao động miệt mài cần mẫn không ngưng nghỉ của cảm xúc, một sự dâng hiến hết mình cho ý tưởng và cho con chữ, thì dịch thơ còn khó hơn rất nhiều.

“Sương Trắng Bạch Dương„ là một tập thơ dịch từ 68 bài thơ tình chọn lọc của 8 nhà thơ kinh điển Nga, do nhà thơ Nguyệt Vũ soạn và biên dịch. Dịch giả đã rất kỳ công qua bút pháp dịch thuật công phu, và trách nhiệm từ trang bìa cho đến nội dung cuốn sách.

Lần mới đây về Việt Nam, tôi được gặp chị vài lần, cuốn sách vừa xuất bản tháng 11.2010, tôi được đón nhận món quà tinh thần qúi báu từ tay chị. Một người phụ nữ thông minh, quyến rũ, với đôi mắt nâu to tròn như có nắng, có thơ. Và còn ngạc nhiên hơn nữa khi biết chị vừa làm Giám đốc hành chính của B.Braun VN, khối lượng công việc ngập đầu, mà vẫn sắp xếp được thời gian sáng tác và dịch thơ.

Người ta nói đùa "dịch" là "diệt". Hiểu nôm na là công việc dịch thơ là diệt thơ. Chỉ cần chuyển tải được ý thơ 50 phần trăm đã là thành công rồi. Người dịch thơ không những có một tâm hồn yêu thơ đến vô hạn, mà còn phải có một trình độ thẩm thấu thơ rất cao. Đặc biệt là phải có một trình độ ngôn ngữ đẳng cấp của hai cả hai thứ tiếng mới có thể có hy vọng truyền tải đến cho người đọc thông điệp thi ca của bài thơ, của tác giả được. Nhất là khi chuyển tải lối dùng kích ngữ sang tiếng Việt, mỗi ngôn ngữ có một cách biểu đạt khác nhau, làm sao có thể vừa sát, vừa thoát, để người đọc cảm nhận gần gũi.

Tôi đã từng đọc những tác phẩm dịch, nhất là những bài thơ của các thi hào nổi tiếng trên thế giới qua các dịch giả như Thái Bá Tân, Đặng Thúy Toàn, Đoàn Tử Huyến, Phạm Xuân Nguyên...Mặc dù, Nguyệt VŨ cũng đã dịch khá nhiều thơ và cũng có nhiều thơ dịch và thơ sáng tác được đăng các báo lớn và Tạp chí Văn học nước ngoài. Nhưng khi cầm tập thơ Sương trắng bạch dương của chị, tôi không tránh khỏi hồ nghi.
Thơ Pushkin, âm vang quen thuộc qua lời dịch của Thuý Toàn, trong tâm trí bao người: " cầu em được người tình như tôi đã yêu em"
Và khi đọc đến đoạn thơ khác của Pushkin do Nguyệt VŨ dịch thì tôi kinh ngạc vô cùng:
“ Suối tình chảy mãi đầy em
Mắt em lấp lánh trong đêm tối òa
Ánh cười, âm vọng thiết tha:
Anh…yêu…ứ hự…
này là…của anh…”
Phồn thực chưa? Hồn “ta„ đấy! Tôi chợt nghĩ đến điệu ca trù, bài chầu văn…với những hồng hồng tuyết tuyết; với "...thuyền quên ứ hự anh hùng nhớ chăng?"

Hoặc, rất ít khi người đọc được thưởng thức thơ dịch bằng thể thơ lục bát:

" Nơi đây mình đã chia ly
Nhìn nhau ngoảnh lại, dại gì đau thêm.

“Và rồi lần nữa anh ơi
Hát lên câu hát- giận rồi, lại thương...„
Hình như có điệu hò ví rất quen thuộc trong tâm khảm của chúng ta. Chị đã tài tình chuyển tải vần điệu cho trở nên gần gũi với văn hóa Việt.

Tôi nghĩ có lẽ đây là cuộc lao động thơ thật sự của một tâm hồn đam mê thơ thật sự. Vậy là tôi chìm đắm vào Sương trắng bạch dương, chìm đắm vào vào thiên nhiên Nga ăp ắp trữ tình, và chìm đắm vào thế giới thi ca huyền diệu.Tôi bị cuốn hút bởi lời tựa thủ thỉ của chị: “Đất nước Nga trong tôi là tiếng bạch dương reo, là mùa đông tuyết trắng, là mùa thu vàng rực rỡ, là mùa hè hoa nở…Con người Nga trong tôi là những con người nồng hậu, ấm áp và mở rộng trái tim.„

Chợt ngỡ ngàng, khi chính tôi đang sống ở một đất nước cũng tươi đẹp không kém, vậy mà, tôi chưa bao giờ nói được một lời yêu, phải chăng, nơi mình đang hiện hữu đây chỉ là “nơi đất ở„. Chỉ khi xa rồi, có lẽ, nó mới trở thành hoài niệm đau đáu và nên thơ chăng?

Nguyệt Vũ tri âm những tháng năm tuổi trẻ của mình học tập bên nước Nga. Cùng với những thế hệ đi trước, chúng ta đã có gần nửa thế kỷ giao lưu với văn hoá Nga, văn hoá Nga đã bắt rễ rất sâu vào văn hoá Việt (ít nhất là những người sinh ra và lớn ở miền Bắc).Văn hoá xô viết, đó là diện mạo cuả thế kỷ XX. Nước Nga đã sản sinh cho thế giới những thiên tài văn hóa - Pushkin, Tolstoy, Tchaikovsky…
Những tác phẩm của sông Đông êm đềm, Bác sĩ Givagô, Chiến tranh và hoà bình, Thép đã tôi thế đấy…Những giai điệu âm hưởng tiếng đàn Balalaika, những bức họa Mùa thu nổi tiếng của Levitan. Những rừng sồi, cây bạch dương, đàn sếu…Thơ Nga mở ra một thế giới lung linh đầy mầu sắc, tâm hồn Nga phơi phới, trong sáng đầy kiêu hãnh, vẫn thăm thẳm nỗi niềm u uẩn diệu vợi. Cho dù, đất nước có biến đổi theo chiều hướng nào. Thì phong cách Nga và văn hoá Nga vẫn hiện hữu không thể phủ nhận.

Qua lời dịch của Nguyệt VŨ, thơ A.A. Fet, trẻ trung, run rẩy:

“ Trái tim đập rụt rè bẽn lẽn
Hy vọng trào dâng, sợ hãi âu lo,- „
Lung linh huyền ảo như trong vườn cổ tích:

“ Kim cương lác rác dưới ánh trăng,
Lung linh ngời tỏa giữa bầu trời,
Long lanh nhè nhẹ trên cây lá,
Lấp lánh hào quang trên tuyết rơi.”

Olga Berggoltz, người ta ví bà là cây ngải đắng của thi ca xô viết. Lối chuyển thể rất sát:

“ Vạt cỏ của em, ngải đắng,
Nở bừng sắc hoa bên đời.”

Với bao đau đớn trăn trở, những dấu hỏi từ vô thức:

“ Anh cầm lấy chiếc khăn hoa,
Xé tan đường viền chẳng tiếc
Cần chi chiếc khăn đã rách
Anh làm gì với những đường viền?..”
Đi qua sự bất toàn trong tình yêu…như mặt hồ vờ lặng sóng, chỉ còn lại những đợt sóng ngầm miên man, và tôi thích từ “đắng đót”:

“ Ngừng bặt từ lâu những trận mưa rào,
thấm xuống cánh đồng đêm bình lặng...
Em hạnh phúc hơn vì ánh nhìn mê đắm,
Ít khi ghen và ghen đắng đót hơn.”

S.Yesenin, mắt xanh như hồ thu, chàng thi sĩ đa tình đẹp trai nhất thế giới -“đặc phái viên cuối cùng của làng quê Nga”. Quả thực, Yesenin đã sống mãi trong lòng nhân dân Nga bởi một hồn thơ thành thật, yêu quê hương đắm say, lắng đọng chất trữ tình đượm buồn thanh khiết, sự cao thượng và chân thành trong tình yêu.

Lời thơ ngân lên rì rào, ta gặp trong nhiều điệu hát dân ca Nga:

“ Anh nhớ đêm thanh vắng mùa thu,
Bạch dương reo trong lá vi vu”

Sự trải lòng cao thượng của thi sĩ với người yêu:

“ Anh buồn rầu khi ngắm nhìn em
Thật đớn đau, thật là thương xót”

“Ôi sao qua con đường quá ngắn
Mà lỗi lầm nhiều thế em ơi”

Đau đáu với tình yêu dành cho mẹ trong xa cách, an ủi mẹ:

“ Họ viết cho con, rằng mẹ giấu lo âu,
Quá rầu rĩ vì con mà phiền muộn,
Rằng mẹ thường ra đường đi thơ thẩn
Mặc áo choàng cổ lỗ nát tả tơi”

" Con đâu phải là con sâu rượu
Mà, không gặp mẹ, khi chết mẹ ơi”.

Pushkin, một mặt trời thi ca, một hiện tượng duy nhất của hồn Nga, sinh ra để yêu và chết cũng vì yêu, ông hoàng thơ tình luôn lãng mạn, say đắm và bốc cháy qua những vần thơ:

“Lưỡi cứng đờ và trí khôn biến mất
Trên đầu anh chỉ có một mắt thôi
Ngắm em bằng: mắt duy nhất của tôi”
Tình trải đầy ăm ắp với những ẩn dụ phồn thực, Nguyệt Vũ đã dùng thể lục bát:

“ Suối tình chảy mãi đầy em
Mắt em lấp lánh trong đêm tối òa”

Yuliya Drunina- Tài hoa nhưng cũng gặp bi kịch cuối đời. Thơ bà ngắn gọn, xúc tích nhưng cũng đầy mạnh mẽ cá tính, bà mô tả rõ ràng cả những hiện thực xã hội:

“ Tôi yêu dữ dội mùa đông-
Bão tuyết cuồng say điên đảo”

“ Có phải đây chăng
Cội nguồn tính cách người Nga?-
Và hào phóng,
và vô tư,
và thói hư tật xấu…”

Nhẹ nhàng sâu thẳm với ý thơ, lời dịch dung dị, ước mơ gần gũi:

“ Cô đơn đáng sợ có đôi,
Một mình đơn lẻ ơn trời nhẹ hơn…”

“ Chỉ muốn làm người đàn bà-
ngỡ ngàng nhút nhát-
Ngả đầu vào vai anh”

Constantin Dmitrievich Balmont. Ông đã kết hợp các ý tưởng mầu sắc và âm thanh:

“Yêu nhau đi cây bạch dương khẽ hát”
“Yêu nhau đi!- tử đinh hương rắc phấn
Yêu, yêu đi!-hoa hồng ngát tỏa hương”

“ Như bông lúa mì rạp trong bão táp
Anh nghiêng mình trước mặt em yêu”

“ Dẫu có biến thành người điên loạn
Anh muốn có em!”

Eduard Asadov trải lòng với từng cung bậc:

“ nếu tình yêu đột nhiên lóe cháy
Mà để quen- máu sẽ lạnh thôi mà
Như đồng xu cuối cùng thua canh bạc đêm”

“Nếu như anh bị nạn
Đau đớn đến hôn mê
Anh vẫn đến. Em nghe
Dù bò, lê…vẫn đến!”
Nicolai.M.Rubtsov. Bình dị, ân cần, đầy nhân bản:

" Mẹ sống thế nào mẹ yêu qúi của con
Trong làng mình có gì mới nhỉ?”

“Như tiếng ong. Cùng gió mưa bão táp
Cũng xao xác thế này mùa lá vàng rơi

Tôi yêu bạch dương của người, nước Nga của tôi ơi!”

Gấp cuốn sách lại, thầm cảm ơn và tri âm cùng chị, đã cho tôi có những giờ phút thanh thản yên bình bên những trang thơ Nga.

Tôi mở rèm cửa sổ, ánh nắng chiều nhè nhẹ vương vấn trên vòm cây, lẩm nhẩm hát khẽ “chiều thanh vắng là đây âm thầm gió rì rào…”- tôi đang thả hồn vào giấc mơ đó, đã lâu lắm rồi, tôi mới lại mê mải đến thế...

Đặng Hà My.
10.01.2011

[Nguyệt VŨ]

A.A Fet Какое счастие: и ночь, и мы одни! Река - как зеркало и вся блестит звездами; А там-то... голову закинь-ка да взгляни: Какая глубина и чистота над нами! О, называй меня безумным! Назови Чем хочешь; в этот миг я разумом слабею И в сердце чувствую такой прилив любви, Что не могу молчать, не стану, не умею! Я болен, я влюблён; но, мучась и любя - О слушай! о пойми! - я страсти не скрываю, И я хочу сказать, что я люблю тебя - Тебя, одну тебя люблю я и желаю!

Đêm hạnh phúc Hạnh phúc sao: đêm và hai đứa ta thôi! Sông như gương, dưới sao trời lấp lánh; mà ở đó... Ngước đầu lên cùng ngắm: đêm thẳm sâu sao, thanh khiết trên ta! Gọi anh là kẻ điên! Em hãy gọi đi Bất kể là gì; khoảng khắc anh đơ dại Anh thấy trong tim tình yêu trào dâng mãi, Không thể lặng yên, không chịu được đâu! Anh tương tư, yêu say đắm; khổ đau- Hãy hiểu, hãy nghe! - Tình si không phủ nhận, Anh muốn nói rằng: yêu em nhiều lắm - Em, chỉ mình em anh mơ ước và yêu!

* Tiêu đề do NV đặt

[minminixi]

Nguyệt VŨ viết

Nghĩa đen chưa sát, cảm nhận chưa khớp, đọc chưa nhận ra cụ Fet trốn ở đâu NV ah! Mới thấy một chàng trai Việt nam bạo dạn thôi!

[Dmitri Tran]

minminixi viết

Nghĩa đen chưa sát, cảm nhận chưa khớp, đọc chưa nhận ra cụ Fet trốn ở đâu NV ah! Mới thấy một chàng trai Việt nam bạo dạn thôi!

"Tuân thủ" nhận xét của bác, tôi đem bài dịch thơ của NV lên "đong" lại trên chiếc "cân chính xác" về dịch các tài liệu kỹ thuật của mình. Chỉ phát hiện thấy 2 chổ "Nghĩa đen chưa sát" như bác nhận xét.
1. "Bất kể là gì; khoảng khắc anh đơ dại". Thiếu từ "trong", nhưng nếu thêm vào thì mất ngữ điệu, dùng như NV cũng đã có ý ấy rồi.
2. "Что не могу молчать, не стану, не умею!' dịch là "Không thể lặng yên, không chịu được đâu!" thì chỉ không sát ở chổ: sẽ không im lặng, không biết im. NV dùng "không chịu được đâu!" là toát ý đó rồi. Nếu dịch "sát sàn sạt" như trong kỹ thuật thì còn gì là thơ nữa!

Theo tôi, bạn NV dịch quá tốt!. Tôi trân trong những bản dịch như vậy và công lao của người dịch. Còn về cảm nhận và hồn thơ, bản dịch truyền cảm được những gì trong nguyên bản của bài thơ này mà tôi nhận thấy qua tiếng Nga. Còn hồn của cụ Fet nói chung thì tôi không dám nói, tôi ít đọc nguyên bản của cụ lắm.