Andrei Voznesensky - Андрей Вознесенский

[USY]

Geobic viết

BẠCH ĐINH HƯƠNG

Chùm bạch đinh hương giống như Pari
Cháy trong lửa – đàn ong vàng giỡn nắng
Em lay nhẹ cành hoa theo mỗi bước đi
Làm xao động những tòa nhà bạc trắng.

Quàu quạu nhíu cặp mày thật rậm,
Sợ làm sao - cả hạnh phúc lẫn buồn đau,
Pari,
oooonhư ong,
ooooooooooo tôi thâu lượm
Xếp cả vào từng nếp mắt hằn sâu.

--------------
Geo nghĩ bài này nói về cành bạch đinh hương (hoa đinh hương trắng), nở vào mùa chớm hè của Paris. Nhìn cành hoa có những chú ong vàng vo ve đeo bám, nhà thơ thấy nó hệt như Paris hoa lệ, bị cháy rừng rực bởi ngọn lửa ong (chữ "ong" dùng cách 5) bay ra vào các ô của sổ.
Em lay nhẹ cành hoa, khiến các bông hoa trắng muốt rung rinh, tưởng như những ngôi nhà, dinh thự màu trắng bạc của Pari lay động.

Chùm hoa (hay Paris) bị ong bao vây ấy, là hạnh phúc hay buồn đau đây(?), với tuổi tác mình tôi đều thấy sợ.
Chỉ còn biết thâu tóm tất cả vào những nếp nhăn già nua dưới mắt của mình. Nghĩa là không dám nhìn nữa, chỉ muốn cất những hình ảnh ấy đi...
Tạm thời Geo hiểu vậy. Mong được chia sẻ...

Được trưởng lão Geo "bật đèn xanh" em xin mạo muội có mấy trao đổi thế này ạ:
Em thì nghĩ tác giả ví chùm hoa siren trắng như Paris có những ô cửa sổ bám đầy ong vàng rực trong mùa hè (hình ảnh này bác Geo dịch tuyệt hay), chứ không phải là ong bám vào hoa bác ạ (nếu ong bám vào hoa thì đố cô gái kia dám lay hoa đấy, có mà... chạy mất giày hàng hiệu Paris ấy chứ, he he!) Và khi cô gái lay nhẹ cành hoa tử đinh hương xum xuê ấy thì cũng giống như lay cả những tòa biệt thự của Paris. Mà những cánh hoa siren xòe ra với những bầu hoa ở dưới thì giống như con ong thật, dưới nắng hè hoa trắng ánh màu bạc, lại rung rinh, quả là hình ảnh rất đẹp và sống động.

Còn vế thứ hai tác giả là 1 ông già, với bọng mắt chảy xệ, ngắm nhìn Paris, nhìn chùm siren rung rinh cùng người đẹp thì thấy mình hạnh phúc vì được ngắm nhìn cuộc sống, chiêm ngưỡng cái đẹp, và cũng rất buồn rầu, có thể vì tuổi tác, vì xa quê hương..., nên vẻ thì quàu quạu nhìn, nhưng lòng lại "rung rinh" cùng cuộc sống, chỉ còn biết cảm nhận, lưu giữ trong lòng mình. Và chính những suy tư ấy, những hạnh phúc và nhớ nhung, rầu rĩ ấy, nó làm tác giả già đi, làm tác giả có thêm nếp nhăn dưới mắt. Ở đây tác giả chơi chữ "thu ong vào bao, vào bộng", mà "bao, bộng" ở đây là "bao mắt, bộng mắt", ong ở đây vừa là ong, vừa tượng trưng cho sự sôi động của cuộc sống, thật quá tài tình!

Từ "собирать" ở đây bác Geo dịch là "thâu lượm" rất Ok, còn "cóp nhặt" thì không đúng lắm, chữ "thu phục" như Nina định dịch đầu tiên hay hơn chữ "uống" nhiều, còn Siren dùng chữ "giăng vào lưới mắt" nghe hay, rất thơ, nhưng có lẽ không đúng lắm, vì đây là ong, là suy tư, cóp nhặt, không phải là nhện chăng tơ bắt mồi . Em thì dùng chữ "thu" cho nó "trung tính"

Tóm lại, sau khi nghe cả nhà phân tích, dịch dọt, em thấy bài thơ này quả là rất hay, và đúng với tâm trạng của nhà thơ Voznesensky

Bác khổ chủ Bản Đồ đâu rồi, sao không lên tiếng, để cho toàn "thích khách" múa may thế này ạ?

[Nina]

Em thì em vẫn nghĩ dòng thứ hai của khổ thơ thứ hai là nói về bản thân tác giả - về tôi đấy một ông già lụ khụ, trông rất đáng sợ vì những hạnh phúc và đau buồn tôi đã trải qua trong cuộc đời...

Còn chữ "thu phục" có hân hạnh được chị USY khen ấy, thì em nghĩ một cách ngây thơ rằng - thu vào những cái bao dưới mắt - có phải những cái bao dưới mắt này tiếng Việt gọi là quầng mắt thâm do những đêm không ngủ? Và em nghĩ ngây thơ tiếp, rằng thu vào quầng mắt khác gì ... nhìn say đắm, như uống vậy, keke

Tuy nhiên chị USY đã có nhời khen thì để em ... xem lại, xem có dùng chữ "thu phục" vào đâu đó được chăng, biết đâu sẽ có một bản dịch đỡ xấu hơn...

[Cartograph]

Kính chào bà con ! Nhà em vừa đi trốn về, nghe thấy tiếng bác Siren “chửi” rát quá, nên vào trình diện ngay!
Bài thơ , như các bác Nina, USY , Geo …nhà mình đã phải thốt lên: Khó! Vậy thì chẳng có gì lạ, để có người phải mất ngủ, vò đầu bứt tai, hòng …rứt ra được vài từ ưng ý!
Bài này là một trong nhiều bài của nhà thơ , không biết làm vào thời gian nào(chứ chưa nói đến xuất xứ, hoàn cảnh ra đời của nó…) . Vậy lại càng tăng sự…khó hiểu. Chỉ biết, ông vốn là một nhà kiến trúc, nhưng lại theo nghiệp …thơ. Có thể vậy, nên nhìn những bụi hoa Bạch đinh hương nở rực(cái này nhà em cũng nhất trí với ý bác Geo ạ!), đàn ong xôn xao lấy phấn, hút mật trong nắng , ông nhìn chúng giống như thành Paris diễm lệ thu nhỏ, những nụ hoa, như những vòm nhà san sát , còn bầy ong bò vẽ với những khoang màu nóng vàng, đen … như ô cửa đang rực cháy….
Nhà em dịch đi dịch lại, chả có lần nào ưng…và quan trọng là: không biết có đúng không?
Nhưng …cứ liều chết cái, đây là lần thử…cuối ạ. Bà con xem xong đừng cười nha!



Bạch đinh hương!
Nhành Bạch đinh hương như thành Paris,
Ong bò vẽ- lửa cháy quanh ô cửa,
Búp tay mềm em chạm nhành hoa bạc
Những chùm nhà trên ấy rung rinh.

Nét ngài buồn, cùng tiếng thốt lên,
Khiếp sợ vì buồn đau và cả vì hạnh phúc
Như bầy ong
tôi gom
Paris
Vào những túi mắt mình.

***************

[Siren]

Thưa cả nhà, trong lúc đợi bác Bản đồ nộp phạt em xin phép được thưa thốt đôi câu ạ. Em thấy tác giả so sánh hoa Siren đẹp như Paris em cũng thấy thích! ( vơ vào!!!) nhưng mà đến cảnh đàn ong nó đậu kín đầu em thì em sợ lắm ạ, cả đàn ong vàng mà đốt thì em bất tử, à quên bất tỉnh luôn ấy chứ! ( chả là hồi bé em đã dại dột trêu ong làm cả tổ nó đuổi theo, em chui cả vào chăn mà vẫn bị đốt nên em sợ và nhớ đến già (giờ)
Nhưng mà bài thơ này đặc biệt thật, tác giả dùng biện pháp tu từ như những đường múa kiếm điêu luyện, đấy là em cảm nhận thế, nhìn thì thấy đẹp nhưng Ostarozno! thế mà không phải thế!!
Cảm ơn các "vãn bối" đã cho nhà em thêm vài ngọn nến để em tỏ đường khi đang dò dẫm ..tháo nụ xòe cho quả lựu đạn của bác Bản Đồ!

[Siren]

Ơ, giá mà bê được bài của em đặt trước bài của bác nhỉ?? Em bị "dớp" bấm chậm rồi!

[Cartograph]

Siren viết

Ơ, giá mà bê được bài của em đặt trước bài của bác nhỉ?? Em bị "dớp" bấm chậm rồi!

Hèn gì, nhà em đọc mà ...không hiểu!
Thôi cứ để thế, có cái giải thích ở bài dưới là hiểu bài trên!

Tiện đây, lại khuân được một bài thơ ngắn, chưa dịch, nhưng có vẻ dễ hơn, mời bà con ta cùng ra tay với bác Siren(tiêu chuẩn của tháng sau ạ!):

А.Вознесенский
НИКОГДА

Я тебя разлюблю и забуду,
когда в пятницу будет среда,
когда вырастут розы повсюду,
голубые, как яйца дрозда,
когда мышь прокричит "кукареку",
когда дом постоит на трубе,
когда съест колбаса человека
и когда я женюсь на тебе.
*****

[USY]

Cartograph viết

Hèn gì, nhà em đọc mà ...không hiểu!
Thôi cứ để thế, có cái giải thích ở bài dưới là hiểu bài trên!

Tiện đây, lại khuân được một bài thơ ngắn, chưa dịch, nhưng có vẻ dễ hơn, mời bà con ta cùng ra tay với bác Siren(tiêu chuẩn của tháng sau ạ!):

А.Вознесенский
НИКОГДА

Я тебя разлюблю и забуду,
когда в пятницу будет среда,
когда вырастут розы повсюду,
голубые, как яйца дрозда,
когда мышь прокричит "кукареку",
когда дом постоит на трубе,
когда съест колбаса человека
и когда я женюсь на тебе.
*****

Bài này tác giả dịch lại từ thơ của các cụ tổ nhà em đây mà:

Bao giờ cho chuối có cành
Cho Sung có nụ cho Hành có hoa
Bao giờ Chạch đẻ ngọn Đa
Sáo đẻ dưới nước, thì ta lấy minh.
Bao giờ cây cải làm đình,
Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta.

Khi tôi quên tiệt cả mình
Khi mà thứ sáu biến thành thứ tư
Khi hoa hồng biếc như mơ
Xanh như trứng sáo bụi bờ ngát hương
"Cúc cu" chuột hót váng đường
Nhà xây trên ống vươn lên đỉnh trời
Mồi ngon xơi nghiến bợm tôi
Thì tôi nguyện kết thành đôi với mình.

[Geobic]

Siren viết

Thưa cả nhà, trong lúc đợi bác Bản đồ nộp phạt em xin phép được thưa thốt đôi câu ạ. Em thấy tác giả so sánh hoa Siren đẹp như Paris em cũng thấy thích! ( vơ vào!!!) nhưng mà đến cảnh đàn ong nó đậu kín đầu em thì em sợ lắm ạ, cả đàn ong vàng mà đốt thì em bất tử, à quên bất tỉnh luôn ấy chứ! ( chả là hồi bé em đã dại dột trêu ong làm cả tổ nó đuổi theo, em chui cả vào chăn mà vẫn bị đốt nên em sợ và nhớ đến già (giờ)

Siren yên tâm, không phải ong vàng đâu mà sợ. Oca là ong bò vẽ đấy, chúng đốt êm như ru u u u...

Bài "Không bao giờ" USY dịch không chê vào đâu được, có lẽ bài "Cây cải làm đình" đúng là của cụ tổ nhà "ấy" thật.

[Siren]

USY viết

Khi tôi quên tiệt cả mình
Khi mà thứ sáu biến thành thứ tư
Khi hoa hồng biếc như mơ
Xanh như trứng sáo bụi bờ ngát hương
"Cúc cu" chuột hót váng đường
Nhà xây trên ống vươn lên đỉnh trời
Mồi ngon xơi nghiến bợm tôi
Thì tôi nguyện kết thành đôi với mình.

Chị USY : Chuẩn không cần chỉnh!
Bác Geo: Nếu là ong vò vẽ thì nhà cháu chỉ cần 1 chú là - lên trển ở!

[Cartograph]

Mặc dù bác USY đã đưa cả bản gốc của các cụ nhà, cùng cả dị bản, đều hay hết chê. Nhà em vẫn cố trình cái bản "nghe lỏm", chữ được, chữ mất cùng cả nhà, kẻo lại cho là "gắp lửa bỏ tay ai" ạ:

Không bao giờ

Tôi sẽ bỏ em và sẽ quên em
Khi ngày thứ Tư đến sau thứ Sáu
Khi những khóm hồng mọc ở khắp nơi
nở xanh như màu trứng sáo,
Khi chuột đồng cất tiếng gáy cúc cu...
Khi ngôi nhà dựng trên ống khói
Khi xúc xích ăn người
và khi tôi cưới em.

[Siren]

Em bổ xung 2 từ trong bản dịch của bác BD được không ạ? ( em rất thích "tiếng gáy cúc cu" của bác!

Không bao giờ

Tôi sẽ bỏ em và sẽ quên em
Khi ngày thứ Tư đến sau thứ Sáu
Khi những khóm hồng mọc ở khắp nơi
nở xanh như màu trứng sáo,
Khi chuột đồng cất tiếng gáy cúc cu...
Khi ngôi nhà dựng trên ống khói mịt mù

và những câu cuối bác cố tìm từ cho nó nuột nà hơn đi ạ!
Nếu từ giờ đến sáng mai em nghĩ ra được câu nào, sẽ tung chăn dậy pót luôn!
(Hà Nội đã vào đông, rét!)

[Nina]

Có ngày anh sẽ quên mình
Vào hôm thứ sáu biến thành thứ tư.
Khi hoa hồng nở mịt mù
Màu xanh trứng sáo không từ một nơi
Khi chuột gáy gọi mặt trời
Khi mà ống khói ở nơi móng nhà
Khi giò xơi hết người ta
thì anh sẽ gọi mình là vợ yêu

[Geobic]

Không thấy Siren tung chăn dậy giữa đêm, sáng ra Geo đành xem lại các văn bản và làm nhiệm vụ "tổng hợp", được bài sau đây:

Я тебя разлюблю и забуду, когда в пятницу будет среда, когда вырастут розы повсюду, голубые, как яйца дрозда, когда мышь прокричит "кукареку", когда дом постоит на трубе, когда съест колбаса человека и когда я женюсь на тебе.

Em sẽ ra khỏi tim anh, Khi ngày thứ sáu biến thành thứ tư, Khi hồng nở khắp bụi bờ Xanh màu trứng sáo làm mờ sắc thu Khi chuột nhắt gáy “cúc cu”, Nhà trên ống khói thù lù mọc lên, Khi giò nuốt kẻ say mèm, Và khi anh sẽ cưới em – vợ hiền.

Vậy ra anh chàng quá say đắm nàng, những điều nói ra "vui vui" chỉ là giả tưởng... Và nếu đúng vậy thì bài này ngược nghĩa với bài của các cụ tổ nhà USY, các bác nghĩ sao, hay vẫn cùng nghĩa? Thú thực Geo chưa thật hiểu nghĩa bài thơ Nga, chỉ dịch theo "văn tự". Chưa hiểu vì phần trên tất cả đều ở thì tương lai, nhưng câu cuối "и когда я женюсь на тебе" lại chia động từ ở thì hiện tại. Và tên bài thơ lại là Hикогда = Không bao giờ.

Liệu có thể hiểu như sau không: Tôi cưới em đây, và sẽ chỉ thôi yêu và quên em khi ... hồng nở hoa màu xanh trứng sáo, khi chuột gáy cuc cu, khi giò chả ăn người... Nghĩa là Không bao giờ xảy ra chuyện đó?

Còn bài của VN thì ngược lại: Tôi và em sẽ không bao giờ lấy nhau vì không bao giờ có chuyện chạch để ngọn đa, sáo đẻ dưới nước, rau diếp làm đình...

Bao giờ cho chuối có cành
Cho Sung có nụ cho Hành có hoa
Bao giờ Chạch đẻ ngọn Đa
Sáo đẻ dưới nước, thì ta lấy minh.
Bao giờ rau diếp làm đình,
Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta.

----------------
Riêng ý "hành có hoa" có vẻ không chuẩn? vì họ hành, hẹ, tỏi có hoa quá đi chứ!

[Siren]

Em "trả bài" nhé!

Anh đây chẳng thiết đến nàng
Khi đang thứ sáu lại màng thứ tư
Hoa hồng xanh ngắt vô ưu
Thảm hoa trứng sáo dập "dừu" lên non
Chuột kia biết hót véo von
Nhà kia lại ở chon von trên trời
Giò kia tự nuốt lấy người
...
Và anh lên ngựa rước người về dinh


Thực ra nhà em rất thích dùng câu " và anh lên ngựa rước nàng về dinh" - chữ "nàng" nghe rất dịu dàng âu yếm, như tình yêu của chàng dành cho cô gái nhưng khổ nỗi cái khúc giò kia lại chỉ ăn người mà không ăn khoai lang nên gò ép thế nào nó cũng không vần!
"Thôi đành ru lòng mình vậy", ngoài kia " mùa đông đã về.."

[ADAM]

Bác BĐ ra đề bài hay quá, em cũng bon chen "diễn Nôm" tí. Bác Geo đã có gợi ý rất thú vị về lôgich của bài thơ làm em thiết nghĩ: anh chàng này chỉ thích yêu mà không thích cưới con người ta nên tìm cách "hoãn binh" (ý tứ này được "chốt" ở câu cuối cùng ), ngay cả tên bài thơ cũng là một cách chơi chữ đầy ý tứ của tác giả ("Không bao giờ" hết yêu và cũng là "không bao giờ" cưới). 2 phương án của em đây ạh, mời các bác cùng thảo luận:

Phương án 1:

Không bao giờ

Anh sẽ quên và không còn yêu em nữa,
Khi thứ Sáu thứ Tư đổi chỗ cho nhau,
Khi hoa hồng hóa màu xanh trứng sáo,
Khắp nơi nơi xanh bát ngát một màu,
Khi chuột nhắt gáy vang như gà trống,
Ống khói cao làm móng đỡ ngôi nhà,
Khi miếng giò nuốt chửng được người ta,
...Và khi em muốn anh làm lễ cưới.

Phương án 2:

Không bao giờ

Tình anh sẽ hóa vào quên lãng,
Nếu thứ Tư, thứ Sáu đến cùng nhau,
Hoa hồng bỗng hóa màu trứng sáo,
Khắp nơi nơi xanh ngắt một màu,
Nếu chuột nhắt gáy như gà trống
Ống khói cao làm móng đỡ ngôi nhà,
Khi miếng giò nuốt chửng được người ta
...Và nếu em muốn anh làm lễ cưới.

[Geobic]

ADAM viết

Bác BĐ ra đề bài hay quá, em cũng bon chen "diễn Nôm" tí. Bác Geo đã có gợi ý rất thú vị về lôgich của bài thơ làm em thiết nghĩ: anh chàng này chỉ thích yêu mà không thích cưới con người ta nên tìm cách "hoãn binh" (ý tứ này được "chốt" ở câu cuối cùng ), ngay cả tên bài thơ cũng là một cách chơi chữ đầy ý tứ của tác giả ("Không bao giờ" hết yêu và cũng là "không bao giờ" cưới). 2 phương án của em đây ạh, mời các bác cùng thảo luận:

Phương án 1:

Không bao giờ

Anh sẽ quên và không còn yêu em nữa,
Khi thứ Sáu thứ Tư đổi chỗ cho nhau,
Khi hoa hồng hóa màu xanh trứng sáo,
Khắp nơi nơi xanh bát ngát một màu,
Khi chuột nhắt gáy vang như gà trống,
Ống khói cao làm móng đỡ ngôi nhà,
Khi miếng giò nuốt chửng được người ta,
...Và khi em muốn anh làm lễ cưới.

Phương án 2:

Không bao giờ

Tình anh sẽ hóa vào quên lãng,
Nếu thứ Tư, thứ Sáu đến cùng nhau,
Hoa hồng bỗng hóa màu trứng sáo,
Khắp nơi nơi xanh ngắt một màu,
Nếu chuột nhắt gáy như gà trống
Ống khói cao làm móng đỡ ngôi nhà,
Khi miếng giò nuốt chửng được người ta
...Và nếu em muốn anh làm lễ cưới.

Các bài dịch của ADAM đều rất hay, Tuy nhiên câu cuối "и когда я женюсь на тебе" dịch là "Và nếu em muốn anh làm lễ cưới" e không ổn? (Nhớ là động từ "cưới" chia ở thì hiện tại. Chính Geo rất lăn tăn ở chỗ này khi dịch...

[ADAM]

Cảm ơn bác Geo đã trao đổi. Vì em suy đoán tư tưởng của anh chàng trong bài thơ này là "không bao giờ hết yêu" nhưng cũng "không bao giờ muốn cưới" nên em mới dịch ý như thế chứ không dịch câu từ để nhấn mạnh tư tưởng này, mặc dù em cũng lăn tăn lắm. Không biết em hiểu tinh thần bài thơ có đúng không. Câu "Ống khói cao..." là có "đạo" ý của Nina thì phải (sry Nina nhé). Mong các bác cho em thêm ý kiến!

[Nina]

Hay bác ADAM sửa câu cuối thành
Và khi đó anh sẽ làm lễ cưới

chẳng hạn, em thấy có vẻ vẫn giữ được ý của Voznesensky.

 

Công nhận đàn ông ích kỷ thật!

[ADAM]

Cảm ơn Nina đã gợi ý. Phương án có thể như sau, các bác cân chỉnh thêm nhé:
Phương án 1:

Không bao giờ

Anh sẽ quên và không còn yêu em nữa,
Khi thứ Sáu thứ Tư đổi chỗ cho nhau,
Khi hoa hồng hóa màu xanh trứng sáo,
Khắp nơi nơi xanh bát ngát một màu,
Khi chuột nhắt gáy vang như gà trống,
Ống khói cao làm móng đỡ ngôi nhà,
Khi miếng giò nuốt chửng được người ta,
Và khi anh cưới em về nhà anh.

Phương án 2:

Không bao giờ

Tình anh sẽ hóa vào quên lãng,
Nếu thứ Tư, thứ Sáu đến cùng nhau,
Hoa hồng bỗng hóa màu trứng sáo,
Khắp nơi nơi xanh ngắt một màu,
Nếu chuột nhắt gáy như gà trống
Ống khói cao làm móng đỡ ngôi nhà,
Khi miếng giò nuốt chửng được người ta
Và khi anh cưới em về nhà anh

Đàn ông ích kỷ thật (vì không thể cưới được nữa, thật tiếc)

[Nina]

Em xin góp ý một chút nhé, có gì không phải mong các bác thông cảm
Phương án 1 của bác ADAM có 2 câu này em thấy chưa ổn lắm

Khi hoa hồng hóa màu xanh trứng sáo,
Khắp nơi nơi xanh bát ngát một màu,

là do 2 chữ xanh ấy ạ, nó gần nhau quá.

Còn câu cuối trong 2 phương án của bác thì ... em đọc lên thấy nó không xuôi lắm, về mặt bằng trắc ấy ạ, nó hơi thiếu hòa hợp với các câu trên. Ấy là với tai em thì nó thế.