Andrei Voznesensky - Андрей Вознесенский
 

Ông được coi là một trong ba chân kiềng một thời của thơ Nga xô viết (cùng với Evtushenko và Rozhdesvensky) - đây là lời của trưởng lão NguyenAnh khi mở topic về ông trong diễn đàn cũ...

http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?t=2162

Bây giờ ... lại nhắc về ông. Vì Nina vừa đọc xong một bài thơ của ông về thời sinh viên, và cảm thấy xúc động (nhưng chưa đủ xúc động để dịch ngay trong vòng 5 phút)

Cảm thấy những ngày xưa lại trở về trong thơ của Voznesensky - những tháng ngày sinh viên lộn xộn, ầm ỹ, bề bộn và trẻ trung... Mời các bác cùng đọc nhé

ПРОЩАНИЕ С ПОЛИТЕХНИЧЕСКИМ

Большой аудитории посвящаю

В Политехнический!
В Политехнический!
По снегу фары шипят яичницей.
Милиционеры свистят панически.
Кому там хнычется?!
В Политехнический!

Ура, студенческая шарага!
А ну, шарахни
по совмещанам свои затрещины!
Как нам мещане мешали встретиться!

Ура вам, дура
в серьгах-будильниках!
Ваш рот, как дуло,
разинут бдительно.
Ваш стул трещит от перегрева.
Умойтесь! Туалет - налево.

Ура, галерка! Как шашлыки,
дымятся джемперы, пиджаки.
Тысячерукий, как бог языческий,
Твое Величество -
Политехнический!
Ура, эстрада! Но гасят бра.
И что-то траурно звучит "ура".

12 скоро. Пора уматывать.
Как ваши лица струятся матово.
В них проступают, как сквозь экраны,
все ваши радости, досады, раны.

Вы, третья с краю,
с копной на лбу,
я вас не знаю.
Я вас люблю!

Чему смеетесь? Над чем всплакнете?
И что черкнете, косясь, в блокнотик?
Что с вами, синий свитерок?
В глазах тревожный ветерок...

Придут другие - еще лиричнее,
но это будут не вы -
другие.
Мои ботинки черны, как гири.
Мы расстаемся, Политехнический!

Нам жить недолго. Суть не в овациях,
Мы растворяемся в людских количествах
в твоих просторах,
Политехнический.
Невыносимо нам расставаться.

Я ненавидел тебя вначале.
Как ты расстреливал меня молчанием!
Я шел как смертник в притихшем зале.
Политехнический, мы враждовали!

Ах, как я сыпался! Как шла на помощь
записка искоркой электрической...
Политехнический,
ты это помнишь?
Мы расстаемся, Политехнический.

Ты на кого-то меня сменяешь,
но, понимаешь,
пообещай мне, не будь чудовищем,
забудь
со стоющим!

Ты ворожи ему, храни разиню.
Политехнический -
моя Россия!-
ты очень бережен и добр, как бог,
лишь Маяковского не уберег...

Поэты падают,
дают финты
меж сплетен, патоки
и суеты,
но где б я ни был - в земле, на Ганге,-
ко мне прислушивается
магически
гудящей
раковиною
гиганта
ухо
Политехнического!

Андрей Вознесенский.

Bài thơ này không rõ Voznesensky viết tặng cho trường ĐH Bách khoa nào - theo tiểu sử thì ông tốt nghiệp Đại học kiến trúc Moskva và ... kỷ niệm dịp này bằng mấy câu thơ

"Прощай, архитектура! Пылайте широко, коровники в амурах, сортиры в рококо!"

Vĩnh biệt nhé những giáo khoa kiến trúc Những chuồng bò ngự các nàng thơ, Dãy nhà xí mốt rô cô cô, Hãy phủ bụi cho dày vào nhé

(Chị USY dịch)

Không biết nên không dám phán bừa, Nina xin tạm coi là một trường Bách khoa nào đó. Tuy nhiên bài thơ rất vui vẻ, trẻ trung, hừng hực chất sinh viên, một chút...buồn ly biệt, một chút sên sến và chút gì đó không biết nữa, tổng hợp tạo nên một cái gì đó (à, một bài thơ) quyến rũ. Tất nhiên Nina không hy vọng mình truyền đạt được thành công...

ПРОЩАНИЕ С ПОЛИТЕХНИЧЕСКИМ Андрей Вознесенский. Большой аудитории посвящаю В Политехнический! В Политехнический! По снегу фары шипят яичницей. Милиционеры свистят панически. Кому там хнычется?! В Политехнический! Ура, студенческая шарага! А ну, шарахни по совмещанам свои затрещины! Как нам мещане мешали встретиться! Ура вам, дура в серьгах-будильниках! Ваш рот, как дуло, разинут бдительно. Ваш стул трещит от перегрева. Умойтесь! Туалет - налево. Ура, галерка! Как шашлыки, дымятся джемперы, пиджаки. Тысячерукий, как бог языческий, Твое Величество - Политехнический! Ура, эстрада! Но гасят бра. И что-то траурно звучит "ура". 12 скоро. Пора уматывать. Как ваши лица струятся матово. В них проступают, как сквозь экраны, все ваши радости, досады, раны. Вы, третья с краю, с копной на лбу, я вас не знаю. Я вас люблю! Чему смеетесь? Над чем всплакнете? И что черкнете, косясь, в блокнотик? Что с вами, синий свитерок? В глазах тревожный ветерок... Придут другие - еще лиричнее, но это будут не вы - другие. Мои ботинки черны, как гири. Мы расстаемся, Политехнический! Нам жить недолго. Суть не в овациях, Мы растворяемся в людских количествах в твоих просторах, Политехнический. Невыносимо нам расставаться. Я ненавидел тебя вначале. Как ты расстреливал меня молчанием! Я шел как смертник в притихшем зале. Политехнический, мы враждовали! Ах, как я сыпался! Как шла на помощь записка искоркой электрической... Политехнический, ты это помнишь? Мы расстаемся, Политехнический. Ты на кого-то меня сменяешь, но, понимаешь, пообещай мне, не будь чудовищем, забудь со стоющим! Ты ворожи ему, храни разиню. Политехнический - моя Россия!- ты очень бережен и добр, как бог, лишь Маяковского не уберег... Поэты падают, дают финты меж сплетен, патоки и суеты, но где б я ни был - в земле, на Ганге,- ко мне прислушивается магически гудящей раковиною гиганта ухо Политехнического!

GIÃ BIỆT TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Andrei Voznesensky Tặng giảng đường lớn Đến Bách khoa! Đến Bách khoa! Đèn pha trên tuyết như miếng trứng lập là Các chú công an huýt còi sợ hãi Ai khóc than hớt hải?! Đến Bách khoa Ôi các bạn sinh viên, u-ra Nào cùng động đậy Góp chung những vỡ nứt Ối chà những kẻ thị dân Ngăn cản không cho ta gặp mặt Hoan hô những kẻ ngốc Đeo hoa tai to như chiếc đồng hồ Miệng như hốc cây há thật là to Ghế các cậu nứt vì nóng vãi Đi rửa đi. Nhà vệ sinh bên trái Hoan hô xóm nhà lá! Áo quần bốc hơi như thịt nướng mùa hè như thần phật nghìn mắt chói lòa Tâu bệ hạ bách khoa Hoan hô sân khấu! Nhưng đèn vội tắt rồi Và tiếng hoan hô nghe như tiếng than ôi 12 giờ đêm. Đã đến lúc chuồn mặt bạn bè sao mờ ra dài thuỗn Trên khuôn mặt, như trên màn ảnh rộng Mọi đau thương, thất vọng, vui buồn Kìa cô em đứng thứ ba Mái tóc trên trán lòa xòa Chúng ta chưa quen biết nhưng ta yêu em! Các cậu cười gì? Các cậu khóc gì? Liếc dọc liếc ngang, viết gì vào sổ? Cậu mặc áo xanh, có điều gì thế? Mà trong mắt là ngọn gió thoáng lo âu... Những người khác rồi sẽ tới - lãng mạn hơn nhưng không phải là các bạn - là những người khác. Ủng tôi đen như quả cân trĩu nặng Ta chia tay nhau, hỡi Bách khoa! Ta sống chẳng bao lâu! danh vọng chỉ phù hoa Chúng ta hòa tan trong biển đời sôi động Trong không gian của người lớn rộng Bách khoa Thật khó khăn, khi ta phải cách xa. Những phút ban đầu ta ghét căm người Sự thinh lặng của người làm tim ta đầy oan ức Trong giảng đường lặng câm ta đi như trong ngục Chúng ta thù nhau hồi đó, Bách khoa Và đến khi ta gặp khó khăn Mẩu giấy cứu nguy đến như tia lửa điện Bách khoa hỡi người có còn nhớ đến? Ta chia tay nhau, hỡi Bách khoa! Những kẻ khác rồi sẽ đến thay ta nhưng nếu hiểu thì xin người hãy hứa đừng độc ác với những người xứng đáng! Hãy quyến rũ, hãy bỏ bùa mê với anh chàng vụng về nhút nhát Bách khoa hỡi - như nước Nga thu nhỏ Rất hiền lành, như thượng đế trên cao Nhưng Maiakovsky người chẳng bảo vệ được nào... Các nhà thơ ngã xuống làm những đòn nghi binh giữa những ồn ào nhặng xị và chuyện ngồi lê đôi mách lăng nhăng nhưng dù tôi ở đâu - trong nấm mồ, hay trong nước sông Hằng tôi biết người đang nghe tôi như vỏ ốc vo vo kỳ diệu cái tai của người khổng lồ Bách khoa!

Phải nói là Voznesensky làm thơ dài là chính. Nhiều bài rất ... độc đáo, nhưng thấy độ dài của nó là phát nản, tựa như bài Giã biệt trường Bách khoa kể trên. Nhưng tìm mãi cũng ra một bài thơ ngắn...

* * * Андрей Вознесенский Поглядишь, как несметно разрастается зло — слава богу, мы смертны, не увидим всего. Поглядишь, как несмелы табуны васильков — слава богу, мы смертны, не испортим всего.

* * * Andrei Voznesensky Hãy nhìn kia, điều ác Lớn mạnh lên vô chừng - May ta không sống mãi, Để thấy hết tận cùng. Hãy nhìn kìa, hoa tím Thỉ xa thật yêu kiều - May ta không sống mãi, Để phá hết mọi điều.

Bài thơ sau của Voznesensky làm Nina khá ngạc nhiên - tại sao đại từ nhân xưng Ты lại được viết hoa? Rõ ràng đây không phải nói về ... thánh thần thiêng liêng, hơn nữa lại có một câu rất rõ ràng "Я - вечный Твой поэт и вечный Твой любовник." cho thấy Ты ở đây là một người phụ nữ trần tục...

Trong khi chờ đợi thắc mắc được giải đáp, xin giới thiệu bản dịch vậy

РОМАНС Андрей Вознесенский Запомни этот миг. И молодой шиповник. И на Твоем плече прививку от него. Я - вечный Твой поэт и вечный Твой любовник. И - больше ничего. Запомни этот мир, пока Ты можешь помнить, а через тыщу лет и более того, Ты вскрикнешь, и в Тебя царапнется шиповник... И - больше ничего.

ROMANCE Andrei Voznesensky Hãy nhớ lấy khoảnh khắc này em nhé. Gai tầm xuân non đâm nhẹ vai em. Anh là thi sĩ, là người tình vĩnh cửu. Chỉ thế thôi, và không có gì thêm. Cố nhớ lấy thế giới này em nhé. Ngàn năm sau, hoặc có thể lâu hơn, Em sẽ kêu, gai tầm xuân chạm khẽ... Chỉ thế thôi, và không có gì thêm.

Bài Romance Nina dịch rất hay, khó dịch lại, đặc biệt là câu cuối đoạn "Dịch chuẩn rồi - không thể chỉnh gì thêm"!:emoticon-0102-bigsm:emoticon-0150-hands
Nhưng vì câu Запомни этот мир, пока Ты можешь помнить Nina dịch chưa đủ ý tác giả muốn nói là "hãy nhớ khi còn có thể nhớ", nên tớ cứ băn khoăn muốn gò thêm vào... mà không được.
Đành tìm 1 phương án khác, cố không để trùng lặp với bản của Nina nên nhiều từ hết cách chọn lựa, hehe.

РОМАНС Андрей Вознесенский Запомни этот миг. И молодой шиповник. И на Твоем плече прививку от него. Я - вечный Твой поэт и вечный Твой любовник. И - больше ничего. Запомни этот мир, пока Ты можешь помнить, а через тыщу лет и более того, Ты вскрикнешь, и в Тебя царапнется шиповник... И - больше ничего.

ROMANCE Andrey Voznesensky Em hãy nhớ khoảnh khắc này. Một nhánh tầm xuân non Đau vai em một vết đâm nho nhỏ. Anh là thi sỉ cua riêng em, là người tình muôn thuở. Vậy thôi - không gì nữa cả. Em hãy nhớ thế giới này khi còn thể nhớ, chứ nghìn năm sau hay lâu nữa, biết đâu Em lại kêu lên khi tầm xuân chạm đau... Thế thôi - chẳng gì hơn nữa.

Hoàn cảnh dịch bài này gắn với một số cảm xúc khá là nhạy cảm, có thể đụng chạm đến một số bác nhạy cảm, nên thôi, tốt nhất không nên nói ra :) :)

ХУДОЖНИК И МОДЕЛЬ Андрей Вознесенский Ты кричишь, что я твой изувер, и, от ненависти хорошея, изгибаешь, как дерзкая зверь, голубой позвоночник и шею. Недостойную фразу твою не стерплю, побледнею от вздору. Но тебя я боготворю. И тебе стать другой не позволю. Эй, послушай! Покуда я жив, жив покуда, будет люд тебе в храмах служить, на тебя молясь, на паскуду. 1973

HỌA SĨ VÀ NGƯỜI MẪU Andrei Voznesensky Em kêu ca, rằng tôi là đao phủ Và trong cơn giận dữ lại càng xinh Em uốn cong như con thú láo xược Chiếc cổ mình, và cả sống lưng xanh Lời nói em ngu ngốc không chịu nổi Tôi tái xanh vì nghe chuyện tầm phào Nhưng tôi vẫn coi em như thần thánh Nên không cho em thành người khác được nào. Và nghe đây! Chừng nào tôi còn sống Chừng nào tôi còn sống, em ơi Người ta sẽ còn tôn thờ em trong điện Còn cầu khấn em cơ đấy, đồ tồi. 1973

Nina vừa mới nhận được góp ý của một bạn yêu thơ Nga như sau, xin chia sẻ với mọi người nhé

Hóa ra là Nina bị những cái ... hiển nhiên làm mờ mắt, nên suy luận một cách dễ dãi Политехнический + giảng đường + sinh viên thì là Đại học Bách khoa. Góp ý trên đã làm rõ thêm bài thơ này, cũng như tình cảm của Voznesensky trong bài thơ…

Cũng may là không ảnh hưởng lắm đến ý nghĩa của bản dịch - dịch sát nghĩa, ít phóng tác cũng có lợi phết :) :) :)

Đúng là Mátxcơva không có trường Đại học bách khoa. Đơn giản vì mỗi một "khoa" của ĐH bách khoa Mátxcơva là một trường đại học độc lập.

Tại Viện bảo tàng bách khoa Mát có một bộ sưu tầm đặc biệt: Những vật thể siêu siêu nhỏ do con người làm ra. Ví dụ: Một bàn cờ trên mũ chiếc đinh, bông hoa hồng trong lỗ chiếc kim khâu. Vua hề Sác-lơ cũng trong lỗ chiếc kim khâu. Chiếc máy bay trực thăng có đầy đủ động cơ chạy bằng xăng chỉ bằng con ... chuồn chuồn. Toàn tập của Lê-nin được viết gói gọn trong một tấm hình vẽ chân dung Lê-nin cỡ 40 x60cm và rất nhiều thứ khác. Bội sưu tầm này đã từng mang sang Việt Nam để triển lãm. Chắc có nhiều bác trong chúng ta đã được thưởng thức.

He he, xin lỗi hơi rang lạc một tý.

Đúng rồi, bộ sưu tập Thế giới siêu nhỏ này đã được triển lãm ở VN từ lâu rồi bác ạ, ở Bảo tàng Mỹ thuật.

Tôi khuân về đây bài thơ ngắn này, đề nghị nàng Siren 3N tự ...xử (dịch)này::emoticon-0136-giggl


СИРЕНЬ

Сирень похожа на Париж,
горящий осами окошек.
Ты кисть особняков продрогших
серебряную шевелишь.

Гудя нависшими бровями,
страшен от счастья и тоски,
Париж,
как пчелы,
собираю
в мои подглазные мешки.

Andrei Voznesensky.
Antiworlds and "The Fifth Ace".
Ed. by Patricia Blake and Max Hayward.
Bilingual edition.
Anchor Books, Doubleday & Company, Inc.
Garden City, NY 1967.

Hoa Tử Đinh Hương
 

Lạy thứ nhất cho Андрей Вознесенский!
Lạy thứ hai cho...bác Bản Đồ!

Bác khuân về bài thơ
Làm khó cho em quá
Nghĩ đêm tóc trắng xóa:emoticon-0107-sweat
Mà chẳng thành bài thơ

Thành Pari hoa lệ
Đóa Tử Đinh mơ màng
Đã đem chút đông sang
Cho xôn xao tuyết trắng

Hạnh phúc hay cay đắng
Pari hay hoa thơm
Cả đàn ong bay vờn
Em cho vào bao tất!!!!:emoticon-0136-giggl

( Lần sau bác tha cho em nhé, vụ dịch thơ phải dành cho chị USY, Nina, Trăng Quê, chị Rừng và các bác cao thủ khác nhé!):c4:

He he ....Lần đầu tiên, rất nhanh, thế là quá hay đi ấy chứ! Vậy là đã rõ, một cây dịch thơ tiềm tàng lãng mạn mà lâu nay đang ...ẩn. Đằng sau các trò đùa nghịch ngợm, cái "nhí nhảnh" ....là một tâm hồn rất thơ của 3N nhà mình, giờ mới lộ diện!:emoticon-0102-bigsm
Đề nghị :"Mỗi tháng góp một bài" cùng các bác ấy nhé! Xin chúc mừng bác Siren!:emoticon-0150-hands

Trong bài post trên đoạn nào cũng hay, nhưng hay nhất là hình ảnh cuối cùng! Mà chưa thấy bác BĐ đáp lễ tạ!:c3: Chắc phái ra 1 bản dịch mất thôi!:emoticon-0107-sweat

Thưa bác Bản Đồ, bài thơ này rất ngắn, nhưng là bài thơ khó hiểu kinh khủng. Em mạo muội trình ra đây cách hiểu của mình, mong các bác cho ý kiến, sai đúng ở đâu. Vì có hiểu rõ mới có thể dịch dọt gì được. Nếu bác nào tìm thêm hoàn cảnh xuất xứ xủa bài thơ thì càng tốt hơn nữa, ta lại cùng chính sửa sau cho đúng hơn.:emoticon-0150-hands Em cảm ơn các bác trước.

СИРЕНЬ Andrei Voznesensky Сирень похожа на Париж, горящий осами окошек. Ты кисть особняков продрогших серебряную шевелишь. Гудя нависшими бровями, страшен от счастья и тоски, Париж, как пчелы, собираю в мои подглазные мешки.

HOA SIREN Andrey Voznesensky Bụi siren giống hệt Pari, cháy rừng rực ong bám đầy cửa sổ. Em lay chùm hoa ánh bạc, màu rực rỡ, của những tòa biệt thự rung rung. Nhướng cặp lông mày sâu róm lao xao Sợ khiếp đi vì buồn rầu, và cũng vì hạnh phúc, tôi thu Paris như đàn ong đông đúc vào hai bộng mắt mình chảy xệ suy tư.

Hehe, bác Geo chắc bị em "xí" trước từ подглазные мешки là "bộng mắt", "túi chảy xệ dưới mắt" (do thiếu ngủ, do tuổi già, do vân vân...:emoticon-0100-smile) nên đành dịch là "hốc mắt" - không đúng bác ơi! Bác tìm từ sửa đi bác ạ, cho bản dịch của bác hoàn hảo. Em khoái nhất từ "gầm ghè nhíu mày" của bác đấy ạ!:emoticon-0155-flowe

Quả là bài này khó quá, dịch đại khi chưa hiểu gì về ý tứ của bài thơ. Dịch xong càng không hiểu... Rõ ràng đây không phải "tạng" của mình, nhưng thấy bác BĐ im hơi lặng tiếng quá từ khi trung giải thưởng lớn, đành múa rìu vậy thôi. Ai hiểu nghĩa bài thơ này thế nào mời tiếp thục trình bày... cách hiểu của mình.

TỬ ĐINH HƯƠNG

Khóm tử đinh hương hệt Paris,
Rừng rực đám ong bám ô cửa nắng.
Bàn tay em lay nhẹ làm rung
Những dãy nhà long lanh bạc trắng

Gầm ghè nhíu đôi mày rậm,
Sợ hạnh phúc, sợ buồn rầu,
Như những con ong, tôi cóp nhặt
Xếp Paris vào nếp mắt trũng sâu.

Em thú thật là em thấy bài thơ này từ trước, cũng đã định dịch vì nó ngắn, nhưng lại chùn bước vì nó quá khó hiểu. Sau khi trao đổi với chị USY thì có vẻ ... em cũng hiểu được lờ mờ bài thơ. Và vì bài thơ đã được các bác dịch, nên em cũng uống thuốc liều xin giới thiệu bản dịch này

СИРЕНЬ Андрей Вознесенский Сирень похожа на Париж, горящий осами окошек. Ты кисть особняков продрогших серебряную шевелишь. Гудя нависшими бровями, страшен от счастья и тоски, Париж, как пчелы, собираю в мои подглазные мешки.

TỬ ĐINH HƯƠNG Andrei Voznesensky Quanh tử đinh hương dày đặc ong vàng Giống như Paris cửa sổ ai rực cháy Tay em khẽ rung cành bạc đầy Những ngôi nhà lạnh giá đang run rẩy Lông mày tôi ồn ào nhấp nháy Trông đáng sợ vì hạnh phúc lẫn buồn đau Paris như đàn ong tôi uống vào quầng mắt thẳm sâu

Nhà em có phương án dự phòng thế này ạ:

Thành Pari hoa lệ
Tử Đinh Hương mơ màng
Đã đem chút đông sang
Cho xôn xao tuyết bạc

Đắng cay hay cực lạc
Pari hay hoa thơm
Cả đàn ong bay vờn
Em cho vào bao cất!!!!

( hoặc : Em giăng vào lưới mắt!!")

Bác Bản Đồ tệ thật!
Cho một viên sạn to
Nuốt thì cũng chẳng vô
Mà nhè ra thì..tiếc!!!!:emoticon-0136-giggl

http://163.180.145.72/khu/hoadep/tlh3.jpg

BẠCH ĐINH HƯƠNG

Chùm bạch đinh hương giống như Pari
Cháy trong lửa – đàn ong vàng giỡn nắng
Em lay nhẹ cành hoa theo mỗi bước đi
Làm xao động những tòa nhà bạc trắng.

Quàu quạu nhíu cặp mày rậm rạp,
Sợ làm sao - hạnh phúc lẫn buồn đau,
Pari,
oooonhư ong,
ooooooooooo tôi thâu lượm
Xếp cả vào từng nếp mắt hằn sâu.

--------------
Geo nghĩ bài này nói về cành bạch đinh hương (hoa đinh hương trắng), nở vào mùa chớm hè của Paris. Nhìn cành hoa có những chú ong vàng vo ve đeo bám, nhà thơ thấy nó hệt như Paris hoa lệ, bị cháy rừng rực bởi ngọn lửa ong (chữ "ong" dùng cách 5) bay ra vào các ô của sổ.
Em lay nhẹ cành hoa, khiến các bông hoa trắng muốt rung rinh, tưởng như những ngôi nhà, dinh thự màu trắng bạc của Pari lay động.

Chùm hoa (hay Paris) bị ong bao vây ấy, có thể cả người con gái vin nhành hoa lay nhẹ kia, là hạnh phúc hay nốicbuồn đây(?), với tuổi tác mình "tôi" đều thấy sợ. Chỉ còn biết thâu tóm tất cả vào những nếp nhăn già nua dưới mắt của mình. Nghĩa là không dám nhìn nữa, chỉ muốn cất giữ những hình ảnh long lanh xa vời như ảo mộng ấy...

Tạm thời Geo hiểu vậy. Dưới góc nhìn của một kẻ già nua... Mong được chia sẻ, dưới những ghóc nhìn khác...