Konstantin Balmont – nhà thơ quý tộc Nga.

[cun09]

@ TQ:

"Dịch như của bạn thì cũng không thơ. Một số từ bạn dịch chưa chính xác движутся = chuyển động chứ không phải vận hành. Hai câu thơ bắt đầu bằng Которым

Кто не любил, не выполнил закон,
Которым в мире движутся созвездья,
Которым так прекрасен небосклон.

sau dấu phẩy của câu thứ nhất có vai trò tương đương chứ không phải vì cái nọ mà có cái kia

Ai không yêu là trái luật tự nhiên,
Bầu trời sao cũng vận hành theo luật đó,
Nhờ đó - chân trời đến thế diệu huyền."


Lẽ ra cun09 đã không phát biểu thêm gì nữa. Nhưng cũng muốn nói rằng:

- Ai mà không biết một bản dịch nghĩa thì chắc chắn không phải là thơ,

- Ai mà không biết “vận hành” cũng là “ĐI” (vận là vận động, hành là đi) , cũng là một dạng của “chuyển động”, nhưng hợp hơn so với “chuyển động” khi đối tượng là các vì tinh tú. Xuân Diệu từng viết câu thơ nổi tiếng:

“Trái đất ba phần tư nước mắt
Đi như giọt lệ giữa không trung”

Liệu TQ dịch движутся thành "bay" thì chính xác hơn chăng?

- Ai mà không hiểu trong đoạn dịch nghĩa của cun09:

“Ai không yêu là trái luật tự nhiên,
Bầu trời sao cũng vận hành theo luật đó,
Nhờ đó - chân trời đến thế diệu huyền”

không hề có cái sự “vì cái nọ mới có cái kia”, ở đây, cái quy luật tự nhiên ấy chi phối tất cả: tình yêu của con người, sự vận hành của trời sao, sự rực rỡ của bình minh... Cũng nên hiểu, trong tiếng Việt, "nhờ đó" khác hẳn "vì đó" hay "vì thế"

- Ai mà không thấy đoạn dịch:

“Ai không yêu, trái quy luật tự nhiên,
Mà các vì sao bay trong vũ trụ,
Mà chân trời tuyệt diệu thần tiên”

Là chưa thoát được ý của nguyên tác. Đặc biệt chữ "bay" quá xa với những gì tác giả rmuốn thể hiện. Vì trong tiếng Nga cũng có chữ "bay", nhưng tác giả đã cố ý tránh từ đó. Chữ đó thường chỉ dùng cho chim chóc, côn trùng, máy bay... cùng lắm là sao băng (thực chất là thiên thạch). Rất cần ghi nhận là chữ Которым tác giả để ở cách 5.

- Ai mà không thấy “возмездья” không hề có nghĩa "báo oán" v.v… Nghĩa "trừng phạt", "trừng trị" trong từ điển là chuẩn rồi.

Thực ra khi góp ý cho TQ, cun09 chỉ muốn người dịch không nên tùy tiện khi dịch thể sonnet (son nê) của châu Âu sang tiếng Việt. Trước hết là ở hình thức 14 câu của nó. Không ngờ câu chuyện đi hơi xa. Còn nhiều vấn đề đòi hỏi người dịch lắm, ví dụ hoa bạch dương có tròn như hoa đồng tiên, hay hoa cúc , cẩm tú cầu... hay không, xin xem hình các hoa bạch dương kèm theo dưới đây để tự phán xét:





Xin lượng thứ vì quá dài dòng văn tự về 1 bài thơ ngắn chỉ 14 câu...