HANOI, ADIEU - Hồi ký cay đắng của một người Pháp Đông Dương

[danngoc]

Chuyện ấy thì đồng chí nói đúng. Người Pháp vào còn làm một chuyện rất quan trọng, nghe có vẻ rất nghịch lý là biến người Việt 3 miền từ những cộng đồng rời rạc thành một dân tộc thống nhất để chống lại kẻ thù chung là người Pháp. Dẫn chứng nhé: chuyện Pháp đánh thành Hà Nội mà dân tình không ủng hộ triều đình mà thản nhiên đứng xem là 1 ví dụ. Hay một ví dụ khác: Thanh Thực lục, bản dịch của Hồ Bạch Thảo, NXB Hà Nội 2007 dịch in toàn bộ các chỉ dụ của Càn Long trong chiến dịch xâm lược Việt Nam. Chỉ dụ của Càn Long ngày 13 tháng 10 năm Càn Long thứ 53 (10/11/1788) hạ lệnh cho Tôn Sĩ Nghị bắt đầu chiến dịch, toàn chiến dịch huy động 1 vạn quân (chưa tính dân phu). Có lẽ nếu kể cả dân phu là 5 vạn, cách xa con số 20 vạn của Hoàng Lê Nhất thống chí. Lý do của Càn Long đưa ra là lấy kinh nghiệm chiến dịch đánh Đại Việt của Thoát Hoan thất bại do quân kéo đi đông quá, không tổ chức hậu cần được. Dịch giả Hồ Bạch Thảo thì nghi ngờ là Càn Long nói láo, nhưng theo tôi thì không vì chỉ dụ lưu trong văn khố, không phải chuyện đùa. Nhưng đúng là một chiến dịch đánh nước lớn như VN thì 1 vạn quá ít. Vậy chỉ có thể hiểu là trong chiến dịch này, chủ yếu là... người Việt đánh người Việt, hay ngầm hiểu là người Việt miền bắc xem người Tây SƠn không phải là đất nước mình.