Thắc mắc&góp ý với BQT

[Dmitri Tran]

Trong khi chờ đợi góp ý thêm của nhiều bác cựu trào, xin có vài suy nghĩ vì bản thân hơi bị “khiếp” trước những ý kiến “khủng” ở đây:

Kóc Khơ Me viết

Về hoạt động của forum thì cũng như của 1 xã hội thu nhỏ, chỉ khác là không có hoạt động kinh tế là hoạt động chủ đạo quyết định các vấn đề khác như ngoài xã hội thật.

Qui luật thì rõ rồi: LLSX phát triển ==> buộc QHSX thay đổi cho phù hợp ==> buộc KTTT thay đổi theo và tác động "trở lại". Đối với forum thì khi mà số lượng và chất lượng thành viên thay đổi, nội dung bài viết phát triển cả về số lượng, cả về đề tài ... thì đến một lúc nào đó (như bây giờ chẳng hạn) sẽ phát sinh nhu cầu nâng chất về quan hệ giữa các thành viên với nhau trong các bài viết và sinh hoạt chung.....

Không gian ảo nói chung và các forum nói riêng, về cốt lõi hoàn toàn không có gì chung với xã hội thực, những quy luật của xã hội thực không thể suy diễn hay áp dụng trong sinh hoạt DĐ. Để thấy rõ, xin nêu 2 điểm đặc trưng khác nhau nhất:
Trong xã hội, về quan hệ làm việc – hưởng thụ có câu nói nỗi tiếng của nhà kinh tế Mỹ khi làm cố vấn kinh tế cho Nga những năm 90: “Самая опасная работа - это беззарплатная” (Công việc nguy hiểm nhất là làm việc không lương). Thế nhưng điều nguy hiểm trong xã hội thực này lại là “xương sống” để tất cả các forum tồn tại – các mod, kể cả BQT các forum phi lợi nhuận, đều làm việc không có thù lao. Nếu điều này là mấu chốt những mâu thuẫn rồi dẫn đến bùng nỗ trong cuộc sống thực, thì nó lại thúc đẩy xã hội ảo phát triển.
Điều thứ hai, không có 1 xã hội nào mà cơ quan trọng tài (tòa án...) lại tham gia với tư cách là người liên đới trong các vụ việc, ngay cả trong thể thao không thể có chuyện “vừa đá bóng vừa huýt còi”. Nhưng điều này là hiển nhiên và áp dụng ở các forum! Hơn nữa, trong Nội quy hay Quy chế... của hầu hết các forum đều có câu bảo đảm sự tồn tại (tức là có t/c “sống còn”) của chúng, đại ý là: BQT có thể xóa hay trừng phạt TV mà không cần phải giải thích lý do, quyết định của BQT là cuối cùng, không bàn cải...
Nếu ta lấy các điều này so với cuộc sống thực thì thấy ngay cái “hố” khoảng cách giữa xã hội thực và ảo

Đặc trưng nỗi bật của NNN là quan hệ trong tình cảm, giữa các thành viên với nhau vá với LB Xô Viết, Nga hay Đông Âu nói chung. Đây là những mối quan hệ thực về nội tâm của từng con người thực nên chúng tuân theo các quy luật của Tâm lý học, và khi thể hiện trong quan hệ thành viên thì theo các quy tắc ứng xử trong xã hội thực. Nếu ta coi nhẹ chuyện này như ở các nơi khác thì tác hại dần dần sẽ không nhỏ.
Một việc nhỏ tuy đã qua, nhưng xin được nhắc lại để thấy cái thực trong không gian ảo NNN của chúng ta. Post nhắc nhở xanh lè với cỡ chữ to đùng của BQT, với người viết hay theo ý một số người là không hề gì. Nhưng đa số TV trên NNN có tình cảm, ứng xử với nhau là thực (không ảo như một số nơi có tính tự do cá nhân trên mạng) nên nếu đem “soi” post này dưới lăng kính “Các quy tắc trong văn hóa thư từ”: không nên viết thư từ trao đổi bằng chữ quá lớn hơn bình thường, viết hoa hay chữ to tùy tiện hay dùng mực quá khác biệt.., thì viết post như vậy rõ ràng là không được! Ngay thông báo cảnh cáo của chính quyền cũng không viết to màu mè như vậy, có chăng chỉ ở vườn trẻ, trại hè dành cho thiếu nhi.


Cái thực trong sinh hoạt ảo của ta là như vậy, chứ không có những cái gọi là TT kiến trúc, HT cơ sở, LS phát triển hay QH sản xuất... của xã hội thực. Nếu cứ đặt vấn đề đối xử và quản lý trong “đời sống” ảo có t/c đề cao như vậy thì chúng sẽ là nền tảng để sớm muộn gì cũng sẽ dẫn đến khủng hoảng tâm lý. Như nhận xét của một số nhà tâm lý học: Trong không gian ảo, điều kiện để những mầm mống của bệnh Vĩ cuồng (Megalomania hay tiếng Nga: Мания величия) có nguy cơ phát triển mạnh hơn, vì vậy có nhiều người mắc căn bệnh này hơn.

Vì vậy, để giải quyết những “nỗi cộm” của ta hiện nay, theo tôi quan niệm, việc cải tiến Nội quy là phần nhỏ, cái chính là ở cách nhìn, quan niệm, tính cách từng người một, từ thành viên cho đến bộ phận điều hành.
Kiến thức của từng người một có thừa, nhưng nếu không phân biệt “thực” với “ảo”, không có cách nhìn đúng và biết sử dụng hợp hoàn cảnh... thì diễn đàn của ta không chỉ đang ở ngã ba đường hiện nay như bác USY nhận xét, mà ta sẽ dẫm mãi một chỗ, khi đó đầm lầy trong tương lai sẽ là hệ quả tự nhiên...