Phát minh của người Nga - Hay người Nga đã sáng tạo cái gì

[Julia]

danngoc viết

Julia ơi, sao ngày xưa tui nhớ người ta gọi là bom khinh khí chứ không phải bom kinh khí (bom H)

Cám ơn anh DN, em sẽ chỉnh sửa.

[SSX]

Ta tiếp tục bài #33 về ông Anosov nghiên cứu thép Damask



Khám phá ra bí mật thế kỷ “Thép Damask” là mong muốn của rất nhiều người. Điều đó không chỉ là danh tiếng mà còn là có thể đem kỹ thuật thép Damash áp dụng trở lại cho nghành chế tạo thép. Ở châu Âu, hầu như các nhà nghiên cứu thép đều để mắt tới thép Damask. Đến đầu thế kỷ XIX, khoa học đã rất phát triển và họ nghiên cứu nó dưới góc độ khoa học, chỉ có điều là cách tiếp cận của họ mắc sai lầm nên không đi đến thành công.

Anosov cũng là một người như vậy. Kể từ đầu năm 1828, ông dành sự quan tâm đặc biệt đến thép Damask. Ông đã gặp gỡ và trao đổi với những nhà luyện kim nổi tiếng lúc đó là Carsten (Đức), Faraday (Anh), Rinman (Thụy Điển), Berthier (Pháp) cũng như với những người khác mong muốn khám phá thép Damask. Ông làm quen với những người sở hữu các thanh kiếm Damask và trao đổi thư từ với họ. Ông nghiên cứu kỹ các bộ sưu tập vũ khí trong kho của Sa Hoàng, bộ sưu tập của Công tước Alexander Nikolaevich và Mikhail Pavlovich, của Hoàng thân Saltykov và những người khác.

Vào giữa thế kỷ XIX có bộ sưu tập “Vũ khí châu Á” rất phong phú ở Orenburg của tướng Perovsky, nhưng ngày nay đã không còn, chỉ còn bức ảnh chụp Perovsky với bộ sưu tập vũ khí Damask. Ông cũng nghiên cứu kỹ vũ khí thép Damask của Ấn Độ và các mẫu thép Damask. Đến Kyrgyz, ông sưu tập được một số thanh kiếm quí. Qua sưu tập và nghiên cứu, đầu tiên ông phân loại chúng trên cơ sở khoa học các mẫu thép Damask được đúc và rèn khác nhau (công việc đầu tiên như thường thấy trong các công trình nghiên cứu ngày nay). Ông chứng minh rằng, chất lượng của chúng có liên quan đến các hoa văn trên bề mặt. Hoa văn càng lớn và sáng, chất thép càng không đồng đều và lưỡi kiếm có chất lượng càng tốt. “Vì thế mà, khi mua sản phẩm có sẵn, tất cả bảo đảm về chất lượng bị bó hẹp trong nhãn hiệu của chủ xưởng." Nhưng kinh nghiệm lựa chọn sản phẩm kiếm Damask châu Á, để không bị sai lầm về phẩm chất thì không thể thiếu các thử nghiệm, và, hoặc thiếu ai đó nắm được phẩm chất của chúng, ví dụ, kiếm, dao găm, dao phay, rìu sắt hay dũa nguội. Nếu như thép Damask được tẩy sạch các vân hoa, để thử nghiệm là rất khó, thiếu chúng thấy rõ: thép là dẻo hay giòn, cứng hay mềm, đàn hồi hay yếu kém, sắc hay cùn.

Bên cạnh đó, hầu hết các nhà luyện kim tây Âu nhìn chung không nhận thấy có mối liên quan giữa hoa văn và chất lượng của thép Damask. Họ cho rằng, hoa văn là trang trí bên ngoài mang lại vẻ đẹp cho lưỡi kiếm. Hơn nữa, họ liên tưởng chất lượng thép cao duy nhất với tính đồng nhất chất thép (thép đơn pha). Ví như Carsten, Fabr du Faure và những người khác cho rằng “thép đồng nhất và tốt nhất dẫn đến có các vân hoa trên bề mặt”. Và “cho dù giá trị của thép Damask là ở vân hoa, nhưng nó không liên quan gì đến chất lượng thép”.

[Julia]

SSX viết

Ta tiếp tục bài #33 về ông Anosov nghiên cứu thép Damask


Ông chứng minh rằng, chất lượng của chúng có liên quan đến các hoa văn trên bề mặt. Hoa văn càng lớn và sáng, chất thép càng không đồng đều và lưỡi kiếm có chất lượng càng tốt. “Vì thế mà, khi mua sản phẩm có sẵn, tất cả bảo đảm về chất lượng bị bó hẹp trong nhãn hiệu của chủ xưởng." Nhưng kinh nghiệm lựa chọn sản phẩm kiếm Damask châu Á, để không bị sai lầm về phẩm chất thì không thể thiếu các thử nghiệm, và, hoặc thiếu ai đó nắm được phẩm chất của chúng, ví dụ, kiếm, dao găm, dao phay, rìu sắt hay dũa nguội. Nếu như thép Damask được tẩy sạch các vân hoa, để thử nghiệm là rất khó, thiếu chúng thấy rõ: thép là dẻo hay giòn, cứng hay mềm, đàn hồi hay yếu kém, sắc hay cùn.

Thế mà em cứ tưởng hoa văn càng nhỏ càng tốt, giống như vân gỗ. Có nghĩa là càng nhiều lớp càng tốt. Em đang đặt mua một con giá khoảng 700 $, nhờ bạn em mang về. Nhưng để em xem lại hoa văn cái đã.

[SSX]

Còn Anosov thì lần đầu tiên chứng minh các thợ cả phương đông đảm bảo chất lượng cho lưỡi kiếm của mình bằng thép không đơn pha.

Trên quan điểm đó, ông bắt đầu kiểm tra ảnh hưởng của các nguyên tố hợp kim đến những biểu hiện của chất lượng. Đó là hợp kim của sắt với bạch kim, vàng, bạc, crôm, măng-gan và các nguyên tố khác. Qua đó ông thấy, thép hợp kim với crôm có đặc điểm hơn măng-gan ở chỗ cho nước thép sáng bóng và hoa văn đẹp hơn hẳn, gần đạt đến so với thép Damask, vì thế mà “có lẽ nhà hóa học Pháp Bertye đã coi thép crôm là thép Damask”. Vàng và bạc có ảnh hưởng không cơ bản, nhưng chúng làm tăng tính dẻo và mềm. Anosov đi đến kết luận quan trọng như sau: Đúng là sự có mặt của các nguyên tố hợp kim trong thép làm nó có hoa văn bề mặt, tuy nhiên pha tạp nhiều không những không làm cho thép tốt lên mà còn làm cho chất lượng của thép tồi đi. Có những pha tạp khác không làm hại mà còn tăng chất thép, nhưng pha tạp hợp kim để tạo hình hoa văn và chất lượng như của thép Damask thì không thể.

Sau đó, Anosov kiểm tra cẩn thận giả định về ảnh hưởng của “phương pháp” liên kết sắt-các bon. Ông làm các thí nghiệm nấu chảy thép với than gỗ phong, loại cây thân cứng hơn cả ở Ural, với cây có hoa thân mềm như bạch dương, với mồ hóng lò sưởi, bột lúa mạch đen, kê, ngà và xương voi. Khi nhận được các thỏi thép theo các cách các-bon hóa và chứa một lượng nhỏ các bon khác nhau, bề mặt của chúng hiện lên các vân hoa mờ nhạt, nhưng cũng đủ để ông đi đến chỗ không đồng tình với quan điểm của G. Brean về thực chất hoa văn trên thép Damask. Ông viết: “Quan niệm của Brean về nguyên nhân hoa văn nổi lên trên thép, là do dư thừa các bon và quá trình tinh thể hóa, không thể là đầy đủ. Điều này được xác nhận ở chỗ, các hoa văn rõ rệt có thể hiện lên trên thép Damask ngay cả trong trường hợp nó mềm, mà qua đó tôi thép không có được độ cứng và dòn hơn một cách rõ rệt, và vẫn còn mềm nguyên như sắt”.

Những thử nghiệm đầu tiên mà Anosov thu được là các mẫu thép có hoa văn mờ nhạt trên bề mặt và khó phân biệt được bằng mắt thường. Do đó ông phải xem nó qua kính phóng đại. Vì thế, theo lẽ tự nhiên, ông đi đến chỗ nghiên cứu vi cấu trúc của thép. Đó là con đường, dẫn Anosov đến các nghiên cứu và ứng dụng vi cấu trúc trong ngành luyện kim, nó như sự khởi đầu một chuyên ngành hẹp nhưng quan trọng trong luyện kim hiện đại ngày nay.

Dưới kính hiển vi, ông thấy bề mặt kim loại bị bao phủ bởi lớp mỏng ô-xít và bẩn. Sau khi được đánh bóng và ngâm trong a-xít, chúng hiện ra rõ ràng hơn và có thể thấy các thành phần cấu trúc khác nhau, bị ăn mòn không đồng đều bởi a-xít. Những nghiên cứu vi cấu trúc một cách có hệ thống đòi hỏi có sự hỗ trợ của kỹ thuật hiện đại hơn như sau này. Nhưng phương pháp thực hiện đã được khởi đầu một cách tự nhiên từ Anosov và vẫn còn được áp dụng cho đến tận ngày nay. Còn lúc đó, là phương pháp mới lần đầu tiên được Anosov áp dụng, đó là năm 1831, trước 23 năm nhà luyện kim Anh Henry Sorbi (1826-1908), người được coi là cha đẻ của ngành khoa học luyện kim hiện đại, làm điều tương tự.

[Fansipan]

Ông già Chivas của mình cũng xuất thân từ dân luyện kim. Có người có chút hiểu biết về gang, thép như bạn SSX hầu diệu thì chắc ông ấy vác Chivas 38 ra khoản đãi đấy.
Thép làm rìu của Nga rất tốt. Hãng dao cạo Gillette mua lưỡi rìu Nga về làm ra thứ dao cạo trứ danh tạo thương hiện nổi tiếng cho đến bây giờ.
Bác SSX hiểu biết cho mình hỏi giản đồ Thép Cácbon trong món vật liệu kim loại sinh viên năm thứ 2 cũng biết mà sao VN mình luyện thép dở thế? Mình hỏi ông cụ Chivas thì ông ấy phẩy tay bảo Việt Nam có làm cái gì ra hồn đâu, thành tựu khoa học đỉnh cao của ngành luyện kim là đúc lưỡi cày 51 mà nguồn động lực là trâu hoặc bò.

[SSX]

Fansipan viết

Ông già Chivas của mình cũng xuất thân từ dân luyện kim. Có người có chút hiểu biết về gang, thép như bạn SSX hầu diệu thì chắc ông ấy vác Chivas 38 ra khoản đãi đấy.
Thép làm rìu của Nga rất tốt. Hãng dao cạo Gillette mua lưỡi rìu Nga về làm ra thứ dao cạo trứ danh tạo thương hiện nổi tiếng cho đến bây giờ.
Bác SSX hiểu biết cho mình hỏi giản đồ Thép Cácbon trong món vật liệu kim loại sinh viên năm thứ 2 cũng biết mà sao VN mình luyện thép dở thế? Mình hỏi ông cụ Chivas thì ông ấy phẩy tay bảo Việt Nam có làm cái gì ra hồn đâu, thành tựu khoa học đỉnh cao của ngành luyện kim là đúc lưỡi cày 51 mà nguồn động lực là trâu hoặc bò.

Chán lắm chí sĩ ạ. Cả cái ngành luyện kim đi theo anh Tầu. Hỏng hết cả.

[SSX]

Đó là lúc Anosov gần như đã chạm được tay vào bí mật thép Damask. Nhưng khó khăn vẫn còn đó, hoa văn là một chuyện, chất lượng thép lại là cả vấn đề khác. Ông vẫn chưa biết làm thế nào để có được tất cả các đặc điểm ưu việt của thép lưỡi kiếm Damask thực sự như “chúng kém về độ cứng thậm chí là so với thép thường”, chỉ cứng và sắc ở lưỡi, lại uốn cong được mà không bị gãy.

Qua phân tích thành phần của lưỡi dao găm Ấn Độ, ông thấy chúng thuần túy chỉ có sắt và các-bon, không tìm thấy hợp kim nào khác. Dường như lưỡi dao này chỉ là thép các-bon thường. Nhưng hàm lượng các-bon ở đây lại cao 1,5 đến 2%. Không thể nào nhận được thép Cementite hóa lại cứng như thế. Điều đó có nghĩa là những hiểu biết về thép Damask phải nhìn nhận theo con đường thép đúc. Liệu có phải chúng còn chứa thành phần hợp kim nào khác nữa không ngoài sắt và các-bon? Ông suy nghĩ: Tìm kiếm hóa học không thấy gì trong đó có khác biệt cơ bản so với thép, nhưng điều đó có lẽ không phải vì thiếu phân tích kỹ lưỡng mà chính là thiếu khoa học. Điều đó đẩy ông đến chỗ phải cho rằng, “chất lượng của chính sắt mà trong đó luôn luôn có tạp chất phụ với hàm lượng quan trọng lớn hơn hay nhỏ hơn” làm cho chất lượng của thép cũng phụ thuộc vào đó…

Do đó ông đi đến kết luận: Thép Damask, là hợp kim sắt với các-bon, và hàm lượng các-bon phải đủ nhiều (chỗ này như về sau cho thấy ông đã nhầm). Hơn so với thép thường? Còn hoa văn, chúng chứng tỏ sự không đồng nhất của thép. Làm thế nào để có hoa văn? Cái gì là nguyên nhân làm cho hoa văn nổi lên? Các tư liệu thực nghiệm và dữ liệu khoa học Anosov có được lúc đó gợi ý cho ông vô điều kiện rằng, trước hết cần phải kiểm tra lại tất cả các ảnh hưởng của sự tinh khiết vật liệu ban đầu và điều kiện làm nguội thỏi sản phẩm.

Thời đó, thép được nấu chảy trong nồi, sau đó được đổ rót như gang trong khuân đúc. Ở đó chúng nguội và tinh thể hóa tương đối nhanh. Cái gì xảy ra nếu như thép được làm nguội hoàn toàn chậm, như để chúng nguội trong nồi nấu-nơi chúng chảy ra? Anosov đã cẩn thận để thép nguội chậm trong nồi nấu, thử nghiệm “tinh thế hóa thép” đầu tiên. Mẻ nấu số 74 tiến hành không giống như đúc mà để nguội trong nồi. Sau khi rèn thỏi thép thành “mảnh nhẵn nhụi và láng bóng”, cho ăn mòn a-xít và soi dưới kính hiển vi, ông thấy hiện lên rải rác những hoa văn giống như thép Damask. Điều kiện để có được chất thép Damask đã được ông tìm ra. Đó là làm nguội thật chậm thép thành phẩm trong nồi nấu. Còn sau này, ông xác định chính xác các điều kiện để thu được rất nhiều loại thép Damask khác nhau, khi mà đụng chạm đến thép Ấn Độ, đã có nhầm lẫn…

[SSX]

Tất cả dẫn Anosov đến kết luận: một trong những điều kiện cần để thu được thép Damask châu Á là “làm nguội chậm thép nấu chảy”. Kể từ đó, các thử nghiệm về sau đã được làm nguội một cách chính xác.

Kết luận của ông trái ngược với quan điểm đang ngự trị của các nhà luyện kim phương tây. Ví dụ như Fabr du Faure cho rằng chất lượng thép liên quan đến tốc độ nguội nhanh. Thậm chí làm nguội ngay thép đang chảy. Fabr du Faure nói nếu làm nguội chậm hơn, thép sẽ càng thô và chai cứng… phải tránh làm nguội chậm bởi thép nguội chậm chứa các phần tử tinh thể hình kim biệt lập lớn, khi đem rèn tạo liên kết kém…

Nhưng nguội chậm để thu được thép Damask là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Còn phải cần vật liệu ban đầu thật tinh khiết: sắt, than, graphite (để tránh hình thành tinh thể lớn hình kim như nhà Fabr du Faure lo ngại). Theo quan điểm đầu tiên của Anosov, các bộ lạc cổ xưa đã thu được thép bulat (tên khác của thép Damask) trực tiếp từ hoàn nguyên quặng sắt bằng các-bon. Do đó họ đã làm ra thép từ những loại quặng sắt từ rất tinh khiết cùng với loại graphite đặc biệt tinh khiết mà họ có ở gần thành phố Miass. Từ loại thép thu được, họ rèn ra lưỡi dao, lưỡi kiếm Khorasan có vẻ rất tốt (Khorasan là vùng thuộc bắc Iran ngày nay). Họ lặp lại quá trình nấu chảy và rèn nhiều lần, Anosov bắt đầu chuẩn bị cho quá trình để thu được thép bulat thật sự. Ông tin là mình đã phát hiện ra phương pháp mới để chế tạo thép, “trộn quặng sắt với graphite để nhận được trực tiếp từ quặng kim loại rèn được". Những thử nghiệm này chứa đựng khám phá vô cùng lớn lao trong công nghiệp luyện kim đen.

Phát triển của ngành luyện kim hiện đại ngày nay cũng đi theo hướng này: kim loại bột, hoàn nguyên và thu trực tiếp săt-thép từ quặng, bỏ qua lò cao nấu gang, sau đó sục khí vào gang nóng chảy khử bớt các-bon để thu được thép. Nhưng vào thời của Anosov, công nghệ lò cao nồi nấu hết sức phức tạp. Ông nói: “Cho dù là khả năng này (luyện kim bột) hấp dẫn, nhưng nó không sinh lợi, khi nó càng đòi hỏi chất lượng quặng và graphite cao hơn”. Ông bắt đầu tìm kiếm phương pháp mới thuận lợi hơn, tin cậy hơn, rẻ hơn. Một lần nữa lại thử nghiệm, thử nghiệm và thử nghiệm…

Dù sao, luyện kim ngày nay đã đi đủ một vòng, và trở về với phương pháp luyện kim bột cổ xưa nhất của các bộ lạc vùng trung Á.

[SSX]

Julia viết

Thế mà em cứ tưởng hoa văn càng nhỏ càng tốt, giống như vân gỗ. Có nghĩa là càng nhiều lớp càng tốt. Em đang đặt mua một con giá khoảng 700 $, nhờ bạn em mang về. Nhưng để em xem lại hoa văn cái đã.

Trời ơi!!! đắt thế cơ á? Mình tưởng đồ lưu niệm như dao săn, dao găm bulat giá chỉ vài chục đô thôi chứ.

[baodung]

SSX viết

Trời ơi!!! đắt thế cơ á? Mình tưởng đồ lưu niệm như dao săn, dao găm bulat giá chỉ vài chục đô thôi chứ.

Kiếm lệnh tướng (vỏ mạ vàng, lưỡi kiếm thép bulat hoa văn mạ vàng) chế tạo ở Zlatoust vùng Chelyabinsk có giá cả ngàn đô la bác ạ!

[SSX]

Cuối cùng, cũng đã có phương pháp tốt nhất trong số các phương pháp đã phát triển trước kia để làm ra thép Damask. Đó là phương pháp “nấu chảy sắt trực tiếp với graphite hay kết hợp nó thẳng với các-bon”. Trong nồi nấu cỡ 5kg, đổ đầy hỗn hợp graphite, ô-xít sắt và chất trợ dung. Chất trợ dung tốt hơn cả là dolomite (đá vôi) với lượng khoảng 40g cho 1kg sắt. Sau khi nạp các chất thì đậy nồi, đặt trong lò và quạt lửa đạt đến “sức nóng mạnh”. Trong vòng 3,5h kim loại chảy ra và được bao phủ bằng lớp xỉ mỏng. Một phần graphite nổi thành xỉ, trong khi đó phần mất đi phụ thuộc vào độ lâu duy trì mẻ nấu. Khi tăng thời gian nấu từ 3,5 đến 5,5h độ mất mát graphite tăng từ 10 đến 40g.

Sau khi nấu xong, để nồi lại trong lò đến khi nguội đi hoàn toàn. Sau đó đập vỡ nồi, bỏ phần graphite thừa và xỉ. Phần kim loại lấy ra từ nồi có dạng “hợp kim, có hình dáng cái bánh mỳ”, nguội dần khi làm nguội chậm. Khi thép bulat thu được là tốt, nhìn thấy hoa văn rõ nét trên bề mặt của miếng hợp kim, chúng cũng hiện rõ thấy được trên mặt xỉ bao phủ kim loại.

[Fansipan]

Em nghĩ những kiến thức của bác SSX cũng chỉ là chung chung thôi chứ làm được mẻ thép tốt còn cần những cái khác tạm gọi là bí quyết quốc truyền.
Cụ Chivas có kể lại trong chiến tranh thế giới (không rõ là thứ nhất hay thứ hai) người Nga chế tạo không thành công dụng cụ quang học do bọt khí trong thủy tinh quá nhiều. Các nhà khoa học phải cầu cứu các nước đồng minh xin bí quyết. Cuối cùng phải đổi 24 nhượng bộ lấy một công thức đơn giản là trong quá trình nấu thủy tinh phải quấy thật nhiều thật đều để bọt khí thoát ra bên ngoài.
Về truyền thuyết Can Tương và Mạc Gia khi luyện kiếm phải lấy máu trẻ con cho vào mẻ thép chẳng qua là bổ sung lượng các bon mà thôi chứ chả phải là chuyện tâm linh. Nhà em có một mũi thương đẩy rỉ sắt. Cụ Chivas nói là mũi thương này có từ thời Việt - Ngô uýnh nhau nhưng em chẳng tin lắm. Chỉ có điều khi vắng người mũi thương ấy tự nhiên bốc mùi sát khí. Sợ lắm.

[SSX]

Anosov xem xét mối liên quan giữa hình dạng hoa văn và kích thước của chúng không chỉ với độ tinh khiết của vật liệu đầu vào, mà còn với mức độ hoàn hảo của sự kết hợp sắt với các-bon. Ông viết: “Thép nền bulat và hoa của nó có nghĩa là mức độ tinh khiết của sắt và các-bon; khi mà chúng tối hơn (thép nền) và sáng hơn và trắng hơn (hoa văn), thì kim loại càng tinh khiết… Thử nghiệm với các loại graphite khác nhau đã thuyết phục tôi rằng trong chính thép bulat, các-bon được tìm thấy trong trạng thái khác biệt và điều đó có liên quan trực tiếp đến chính dấu hiệu sắc màu óng ánh. Theo ý tôi, liên kết của các-bon với sắt có thể đã cho phép chỉ có ở thép bulat mới có sắc óng ánh vàng, ví dụ như ở các bộ lạc Taban và Khorasan, còn khi đúc ra có màu sắc ánh đỏ, thì ở trong than đã pha tạp hợp chất ngoài, như là, ví dụ, ở Karataban, cuối cùng, những thép mà không nổi màu, thì các-bon nằm gần trạng thái của các-bon thường. Những thép bulat như thế, chứa nhiều các-bon rõ rệt sẽ thường dễ bị gãy vỡ, ví dụ như ở nhiều loại thép Kara-Khorasan”.

Có nghĩa là, Anosov bị thuyết phục rằng: chất lượng thép Damask phụ thuộc vào hình dạng tồn tại của các-bon trong thép. Để chứng tỏ điều đó một cách rõ ràng, vẫn cần nhiều những thực nghiệm nữa… Nhưng phương pháp ông sáng tạo ra đã thu được thép Damask chất lượng tốt với qui mô nhà máy. Thép đó được sản xuất theo phương pháp đúc, rèn, chúng có đặc điểm vắn tắt, nhưng đáng kể:

«Узоры мелкие, грунт темен — табан»; «узоры крупные — кара-хорасан», «узоры явственны и крупны — кара-табан» и так далее.
“Hoa văn nhỏ, thép nền có màu tối — kiểu Taban”; “Hoa văn lớn – kiểu Kara-Khorasan”; “Hoa văn sáng rõ và lớn – kiểu Kara-Taban”; và hơn nữa.

Việc sản xuất thép Damask ở phân xưởng vũ khí của nhà máy Zlatoustovsky đã thành dây truyền, cho phép xuất xưởng những lô hàng lớn. Cho đến năm 1841, Pavel Petrovitch Anosov chuẩn bị để xuất bản cuốn sách “Về thép Damask - О булатах”, ông không lấy cái tên châu Á cũ đặt tên cho thép bulat của mình nữa, mà đặt cho nó cái tên mới: “Thép Damask Nga”. Loại thép này kể từ đó đã trở thành phổ biến rộng rãi, và cũng đầy huyền thoại như cội nguồn cổ xưa Damask của nó.

Tham khảo: Ю. Г. Гуревич, доктор технических наук, профессор, почётный гражданин Златоуста.

[SSX]

Ít nhất bóng đèn cung lửa đã có từ năm 1802 ở St. Petersburg và cũng khoảng thời gian đó ở Anh nhờ Joseph Swan. Còn trước đó nữa, hiện tượng phóng hồ quang, qua đó dòng được phát ra ánh sáng đã được tình cờ phát hiện. Người ta cũng đã làm ra bóng đèn hồ quang.

76 năm sau, năm 1878, Edison xin cấp bằng sáng chế cho một loại bóng đèn sợi đốt mình phát triển.

Cho dù vậy, ngày nay rất ít sách vở nói rõ chuyện này, hầu hết vẫn cho rằng Thomas Edison phát minh ra bóng đèn và chấm hết.

Thực sự, bóng đèn hồi đó tuổi thọ kém, khó cạnh tranh được với các loại đèn đốt khí gas hay dầu mỡ, mà trong các bộ phim cổ chúng ta có thể nhìn thấy nó ở góc phố. Do đó, rất nhiều nhà vật lý, kỹ thuật nghiên cứu tìm tòi và cải tiến bóng đèn sợi đốt để nó có tuổi thọ lâu hơn, cạnh tranh được với loại đèn khí gas. Đó là các ông Henry Woodward, Mathew Evans, Moses G. Farmer, Joseph Swan, James Bowman Lindsay, William Sawyer, Humphry Davy, Heinrich Göbel… và hàng trăm người khác nữa.

Có rất ít nguồn nói được như thế này:
http://tolamvienkhoa.wordpress.com/2...%E1%BA%BF-nao/
http://me.zing.vn/apps/blog?params=/...il/id/78935707

Năm 1802 ở St. Petersburg, giáo sư vật lý Vasily Petrov để quên điện giữa 2 đầu thỏi than, ánh sáng bùng lên thành cung lửa. Bắt đầu ra đời một ứng dụng mới: ánh sáng điện. 10 năm sau Humphry Davy đã có bóng đèn của mình nhưng vẫn còn nhiều vấn đề phải giải quyết.

P. N. Yablochkov, A.N.Lodygin và Edison là những người sinh cùng thời.

Lodygin đầu tiên làm việc với đèn cung lửa, nhưng nhanh chóng bỏ nó, ông chuyển sang dùng sợi đốt các-bon, nó sáng hơn cung lửa. Bắt đầu thử với các vật liệu khác nhau để sợi đốt bền hơn nhưng không thành công cho lắm và chỉ được ít phút trước khi bị đốt cháy. Lodygin quay lại với than, nhưng dùng thanh mỏng, kẹp giữa 2 đầu bằng đồng, đèn rất sáng, cho ánh sáng màu vàng và trụ được 1/2 giờ.

Lodygin sau đó lập công ty để bán bóng đèn, buổi trình diễn ở ngoại ô St. Petersburg năm 1873, 2 cây đèn đường đốt dầu được thay bằng đèn điện. Đã có rất nhiều báo chí đưa tin. Viện khoa học hàn lâm sau đó đã trao cho Lodygin phần thưởng vì phát minh “hữu dụng và ứng dụng thực tế mới quan trọng” này.

Yablochkov đến Paris và chế tạo bóng đèn sợi đốt than, bóng của ông cháy không đứt mà cụt dần như ngọn nến đến tận chân sợi đốt. Sau đó ông nhận được bằng sáng chế cho bóng đèn của mình năm 1876.

Lodygin và Yablochkov sau đó cộng tác với nhau phát triển bóng đèn, cho dù 2 ông có nhiều quan điểm trái ngược. Đến lúc đó, bóng điện đã được sử dụng nhiều ở các thành phố, cung điện Nga.

Edison là người tài và có đầu óc kinh doanh, ông ta có công xưởng riêng và những người làm công để thực hiện phát minh cho mình. Một trong những người làm công là thiên tài danh tiếng Nicolas Tesla sau này. Nicolas Tesla về sau cũng có loại bóng đèn của riêng mình, ông bán nó và thu nhiều tiền.

Lúc đó Edison nhận thấy cơ hội kinh doanh bóng đèn, ông ta thu thập các loại về và nghiên cứu, cải tiến trong đó có cả bóng đèn Lodygin. Edison thử nghiệm nhiều loại sợi đốt khác nhau, trong đó có loại bằng bạch kim nhưng rất đắt. Nhờ những nỗ lực vượt bậc, bóng đèn sợi than của Edison thọ khá lâu và bán chạy. Một loại khá thành công là bóng đèn dùng sợi than bằng tre. Để kinh doanh, ông ta cho trồng 6 ngàn cây tre khắp nơi.

Cho dù vậy, Edison đã không được cấp bằng phát minh cho bóng đèn sợi đốt, mà chỉ là bằng sáng chế cho những cải tiến kỹ thuật từ bóng đèn của Lodygin.

Lodygin sau khi đến Mỹ cũng đã nghiên cứu bóng đèn bằng các loại sợi đốt khác, ông hiểu cần tìm ra loại kim loại khó nóng chảy để sợi bóng không bị đứt. Ông thử nghiệm hầu hết các vật liệu mà mình cho là thích hợp, và cuối cùng cũng đã tìm ra: vôn-phram!

Không những sợi vôn-phram bền mà nó còn cho ánh sáng trắng rất sáng, tiêu tốn ít điện hơn than, còn tuổi thọ thì đạt hàng ngàn giờ. Đó mới thực sự là loại bóng đèn điện, được sử dụng cho đến tận ngày nay.

Lodygin đã không còn sản xuất bóng đèn, ông bán phát minh của mình và trở thành giàu có trên đất Mỹ.

Tham khảo: http://myrt.ru/inter/811-istorija-lampochki.html

[SSX]

Có những người Nga đến Việt Nam công tác hay du lịch, họ có thể thuê cái xe U-oát cà tàng đi xuyên rừng núi. Đến khi xe không đi được nữa, họ đánh dấu điểm cuối của hành trình, bảo lái xe đến đó đón họ, rồi xách ba lô đi bộ xuyên rừng.

Khát khao khám phá thiên nhiên của của người châu Âu nói chung rất lớn, điểm này dường như trái ngược với người châu Á, thích sống co cụm và yên phận. Bác sĩ Yersin - Pháp là người đầu tiên phát hiện vùng đất Đà Lạt, trong khi đó những người bản xứ lại không ai khám phá ra chính bản địa quê hương mình.

Faddei Faddeevich Bellingshausen là một sĩ quan tháo vát và có lòng nhiệt huyết khám phá lục địa băng giá. Ông sinh ra trên hòn đảo Ezel thuộc Estonia, trong một gia đình quí tộc vùng Baltic. Ông đã 2 lần đi vòng quanh thế giới và công lao lớn nhất của nhà thám hiểm suốt cuộc đời lênh đênh trên sóng biển từ lúc trai trẻ đến lúc chết là khám phá lục địa Nam Cực cùng với đồng nghiệp M. P. Lazarev.

Ivan Aivazovsky trong núi băng , 1870


Ước mơ ra khơi có trong máu chàng trai Faddei từ khi còn rất trẻ. Ông nói mình không thể sống thiếu biển, như cá không thể thiếu nước. Sau khi tốt nghiệp trường hải quân Kronstadt, ông trở thành thủy thủ. Chuyến đi xa đầu tiên của chàng sĩ quan trẻ là đến nước Anh năm 1796.

Vào lúc 25 tuổi, Bellingshausen tham gia vào đoàn thủy thủ trên con tàu Nga “Hy vọng” đi vòng quanh thế giới theo thuyền trưởng Ivan Krusenstern. Với lòng nhiệt tình khám phá, Bellingshausen được thuyền trưởng giao phó công việc vẽ bản đồ. Còn sau này, mọi bản đồ hàng hải trong các chuyến thám hiểm đều được ông đo vẽ như trong tập “Atlas hành trình vòng quanh thế giới”. Sau khi hoàn thành chuyến thám hiểm với thuyền trưởng Krusenstern, Bellingshausen tiến hành nghiên cứu bản đồ vùng biển Đen và biển Baltic, lập ra bản đồ thiên văn. Địa lý trở thành niềm đam mê, cuốn hút mạnh mẽ để Bellingshausen vẽ ra tất cả những điều mới mẻ.

Vào đầu những năm 20 của thế kỷ 19, nước Nga chuẩn bị cho chuyến thám hiểm mới vòng quanh thế giới. Thuyền trưởng Krusenstern giới thiệu Bellinghausen như là “sĩ quan tháo vát và khéo léo". Đầu năm 1819, Bellinghausen đợc giao phó đứng đầu đoàn thám hiểm, với mục tiêu “nghiên cứu lục địa thứ 6”. Cùng đi với Bellinghausen là hoa tiêu Mikhail Petrovitch Lazarev. Tháng 6-1819, 2 tàu “Mir” và “Vostok” khởi hành từ Kronstadt hướng đến lục địa băng giá bí hiểm. Bellinghausen làm thuyền trưởng tàu “Vostok”, lúc đó ông đã 40 tuổi và có hơn 13 năm kinh nghiệm đi biển.

Đội tàu của Bellingshausen đến Rio de Janeiro rồi đi xuống phía nam, họ thám hiểm quần đảo Sandwichev, đảo New Georgia, trước đó do thuyền trưởng James Cook khám phá. Cho đến tháng 1-1820, các tàu đến được bờ của lục địa xa lạ, bao phủ trong băng giá.

Ngày chạm đến Nam Cực là 16-1-1820, tại bờ “Princess Martha”. Bellingshausen gọi đó là ngày nhìn thấy mặt đất của lục địa băng. Lần thứ 2 chạm bờ biển là ngày 21-1-1820. Nhưng thời tiết mùa hè và những vách băng dựng đứng thường xuyên đổ sụp xuống mặt nước không cho phép các tàu cặp bờ. Trong thời gian mùa hè, các nhà thám hiểm xem xét bờ biển của lục địa. Họ đã vượt qua vòng cực một vài lần. Đầu tháng 2, khi thời tiết cho phép, họ tiếp cận bờ “Princess Astrid”. Thường xuyên gặp bão tuyết và băng trôi dạt đã ngăn cản họ xem xét các bờ biển. Đến tháng 3, nhiệt độ đã giảm, băng đóng chồng chất trên biển, việc di chuyển gặp nhiều khó khăn rồi không thể. Bellingshausen cho tàu hướng về Australia.



Việc nghiên cứu đã không thể hoàn thành, họ tiếp tục ở lại trên Thái Bình Dương, đội tàu thám hiểm quần đảo Tuamotu, khám phá 29 hòn đảo mới. Tất cả chúng được đặt tên những lãnh đạo quân sự lỗi lạc của Nga.

Cho đến tháng 9-1820, Bellingshausen cho tàu quay lại Nam Cực, ông khám phá vùng đất Alexander I, đặt tên cho một hòn đảo là Peter I và sau đó đến các đảo Nam Shetland. Vào lúc đó, họ phát hiện một nhóm đảo, đặt tên theo các trận đánh của cuộc chiến tranh Vệ quốc 1812 và tên các nhà hàng hải xuất xắc người Nga.

Đến cuối tháng 7-1821, thuyền trưởng thám hiểm Bellingshausen ra lệnh trở về Kronstadt. Để lại sau lưng những thủy thủ dũng cảm hải trình dài 751 ngày và 50 ngàn dặm biển. Các khám phá về khí hậu và thủy văn học, động vật học, thực vật học và dân tộc học, được ông lưu giữ thành tuyển tập độc đáo và rất có giá trị. Bellingshausen đã ghi chép cẩn thận trong nhật ký mọi thông tin có thể về các dân tộc ở những nơi đi qua, những sự kiện xảy ra đối với ông và đồng đội trong hải trình. Ông trình lên đô đốc của mình bộ sưu tập các kỷ lục của chuyến thám hiểm với rất nhiều phụ lục, bản đồ đo vẽ, các bản ghi chép và sau này được công bố vào năm 1831.

Bellingshausen đã trở thành thần tượng của rất nhiều thủy thủ và các nhà thám hiểm trẻ. Các đồng nghiệp nói về ông là một người dũng cảm và kiên định, đầy bình tĩnh đến lạ lùng trong những hoàn cảnh vô cùng khó khăn phải đối mặt. Họ nói ông am hiểu nghề biển nhưng cũng đầy tình người: không bao giờ trừng phạt thể xác thuộc cấp. Giành lấy thành công của chuyến thám hiểm và sức khỏe thủy thủ là ưu tiên trên nhất của ông. Tuy vậy, ông cũng bị phản đối khi liều lĩnh trong nguy hiểm như hoa tiêu Lazarev nói ông gây nguy hiểm cho tàu khi lái nó với tốc độ cao luồn lách giữa những tảng băng. Còn ông giải thích lúc đó mình đang vội vã bởi nếu không nhanh chóng, rất có thể tàu và cả đoàn thủy thủ sẽ bị mắc kẹt trong băng mùa xuân.

Sau khi đã thám hiểm châu Mỹ và châu Úc, thì Nam Cực là lục địa cuối cùng. Trước đó, không ai dám phỏng đoán, ở đó có cả một lục địa đang đợi để khám phá. Còn sau đó, sau chuyến thám hiểm của 2 nhà hàng hải Nga Bellingshausen và Lazarev, không còn lục địa lớn nào nữa để con người khám phá. Cần phải nói là nhà thám hiểm Anh lỗi lạc James Cook đã thám hiểm Nam Cực năm 1773, ông đã vượt qua vòng Nam Cực, nhưng không phát hiện ra cả một lục địa ẩn giấu dưới lớp băng.

Vì công lao cống hiến to lớn cho nước Nga, Bellingshausen được vinh dự nhận cấp bậc chuẩn-đô đốc hạng nhất. Năm 1826, ông là lãnh đạo hạm đội Địa trung hải. năm 1839 được bổ nhiệm vào vị trí Thống lĩnh quân sự vùng Kronstadt, tư lệnh hải quân Kronstadt, cho đến cuối đời, ông là đô đốc hải quân và tham gia vào cuộc chiến tranh với quân Thổ, dẫn đầu những trận vây hãm hải quân Thổ.

Ông Bellingshausen cũng góp phần đáng kể vào việc xây dựng các hải cảng, bến tàu mới, cũng như đóng góp sức lực xây dựng hải quân Nga. Ông chăm lo cho thủy thủ, với sự đề xướng của mình, khẩu phần thịt cho thủy thủ đã được tăng rõ rệt. Sau khi ông mất, người ta tìm thấy tài liệu của ông, đề nghị trồng cây trên bến cảng, loại cây thân gỗ nở hoa sớm để ngoài khơi xa có thể nhìn thấy mùa xuân. Ông lập ra các thư viện sách để tăng cường văn hóa cho thủy thủ. Ông chú ý đến huấn luyện, tăng cường kỹ năng nghề nghiệp cho pháo thủ, cho hoa tiêu và lái tàu.

Nhà thám hiểm vĩ đại Bellingshausen mất năm 1852, và được chôn cất ở Kronstadt. 18 năm sau người ta dựng tượng ông ở đây, tên ông được đặt cho những hòn đảo ở Thái bình dương và Đại tây dương, cho biển và cho mũi đảo Sakhalin, cho mũi lục địa Nam Cực. Năm 1968, đoàn nghiên cứu Nga lập căn cứ ở mũi Fildes, bờ biển tây Antarctica. Tên Bellingshausen được đặt cho căn cứ này.



Tham khảo: http://topwar.ru/19029-faddey-faddee...ontinenta.html

[mosmai]

SSX viết

Thí dụ khác là Einstein thiên tài, nhà XX vĩ đại nhất thiên niên kỷ, nhưng lại ăn cắp toàn bộ công trình của mình từ người khác, và thiên tài chẳng hề để lại chút ứng dụng thực tế nào trong khoa học kỹ thuật ngày nay, ngoài Tôn Giáo tương đối khoác áo khoa học. thậm chí là tốn vô số công sức và tiền bạc vô ích chỉ để chứng minh cho thiên tài.

Tôi không hiểu từ đâu mà bạn này có thể phát biểu táo bạo như trên! Tôi nghĩ là bạn nên chứng minh điều này 1 cách khoa học, nếu không yêu cầu BQT xóa ngay bài này.
PS:
Chứng minh 1 cách khoa học là phải viết rõ ra các công trình mà Einstein ăn cắp, ăn cắp của ai, ai là người viết/sáng tạo ra đầu tiên. Tiếp theo viết rõ Einstein đã ăn cắp, nghĩa là ko phải ông ấy nghĩ ra (song song hay độc lập) mà là lấy bài của người khác rồi viết thành của mình.
Chứng minh khoa học về một vấn đề thuộc Vật lý ít nhất phải lấy từ quan điểm, nhận xét của các trung tâm khoa học vật lý, các viện nghiên cứu vật lý, các nhà vật lý uy tín. Chứng minh 1 cách khoa học ko phải là seach trên yandex hay google, ra 1 số trang web của Nga hay của ai đó, tác giả là một hay vài nhà báo, nhà văn, nhà nghiên cứu lịch sử nói tùm lum tà la, bảo cái này của ông X, cái kia của ông Y, và cho là nó đúng như vậy.

[SSX]

Rất tiếc cái bạn hỏi không thuộc chủ đề này. Mình cho bạn mấy tên sách đển bạn tự tìm này. Thiết nghĩ chỉ 1 trong 6 quyển đó là quá đủ để chứng minh. Còn nếu không có thì bạn tìm trên mạng theo từ khóa Einstein + Mistake, + Hoax, + Plagiarism;

1. N. Rudakov, Fiction Stranger Than Truth, 1981;
2. H. Dingle, Science at the Crossroads, 1972;
3. L. Essen, The STR, a Critical Analysis, 1971;
4. L. Brillouin, Relativity Re-Examined, 1970;
5. H. Nordenson, Relativity, Time and Reality, 1969;
6. C.L. Poor, Gravitation versus Relativity, 1922.

[mosmai]

Bạn SSX thân mến, để khỏi mất thì giờ tìm kiếm mà có khả năng không đạt được mong muốn, tôi mong bạn, với trách nhiệm của 1 người phát ngôn lời nhận xét về Einstein (ăn cắp, vô dụng) trong diễn đàn, tại topic này, hãy cho biết sơ qua về những tác giả mà bạn lấy làm căn cứ cho nhận xét của mình. Trong số những người này, có ai là chuyên gia vật lý lý thuyết, ai làm việc trong những trung tâm vật lý uy tín hàng đầu. Những tác phẩm của họ đã được đánh giá của các nhà vật lý hàng đầu trong lĩnh vực, hoặc các trung tâm vật lý như thế nào.
Tôi hỏi như vậy, bởi vì qua nhiều lần tìm hiểu về những cái "Hoax" tôi đã phát sợ những tác phẩm của những nhà văn, nhà báo, kỹ sư về hưu v.v...
Hơn nữa, một khi bạn dẫn nhiều nguồn tiếng Nga như vậy, xin bạn cho 1 vài nguồn từ những nhà vật lý Nga, vì thú thật, tôi kém tiếng Anh lắm!

[SSX]

Putin trong các chuyến đi săn dĩ nhiên ông có dao.

Qua các ảnh chụp, người ta biết được loại dao ông dùng. Đó là dao săn làm bằng thép Damask, có tên là Куница (con chồn);






Trong chuyến thăm Chechnya giữa lúc chiến tranh. Ông đã tặng những người lính xuất xắc nhất những con dao găm. Có 12 con đã được tặng, loại dao làm bằng thép Damask đặc biệt, được đặt riêng và khắc tên Putin cùng chữ Tổng thống. Lúc đó TV có đưa tin.

Trong hình ảnh còn lưu được, có thể nhìn thấy chuôi dao có màu vàng, để trong bao da.


Không ai biết đó là loại gì, những người được tặng cũng không nói. Do đó có một số đồn đoán trên mạng. Nhưng xem ra không phải.

Ví như con này có khắc chữ Putin và chữ TT, có cả quốc huy nhưng chuôi màu nâu xám. Tuy vậy nó cũng rất đẹp. Nhà bán dao nói họ làm ra con này để chúc mừng Putin mùa bầu cử 2012. Tức là đồ lưu niệm. http://pampuha-bulat.ru/?cat=73





Còn con này, chuôi màu vàng nhưng phần bịt chuôi không có màu đen, khác với trong ảnh dù người bán dao vẫn gọi là dao Putin (Нож Путина); Một số loại khác cũng thế. Tóm lại chỉ ít người biết thực sự Putin đã tặng những người lính loại dao gì.



Đây là 1 con lưu niệm:

[SSX]

Efim Mikheevich Artamonov làm thợ cơ khí cho nhà máy ở Nizhny Tagil. Năm 1801 ông đã làm chiếc xe đạp đầu tiên có 2 bánh bằng thép.

Sinh năm 1776 trong gia đình nông nô Mikhey Artamonov, là gia đình chuyên về đóng thuyền của chủ nhà máy Vsevolozhsk của Pozhvinsky. Cậu bé Artamonov thực sự đã giúp việc cho cha từ rất sớm. Năm 1790, ông Mikhey đến bến Utkinskya ở Chusov để đóng thuyền sắt, còn cậu con được gửi đến nhà máy Nizhny Tagil. Cậu thường xuyên phải đi lại giữa bến Utkinskya và Nizhni Tagil, xa đến hơn 80 km.

Có lẽ, đó là lúc Efim Artamonov đã nghĩ đến việc làm ra cái xe đạp. Năm 1800, ở tại nhà máy Nizhny Tagil đã có chiếc xe đầu tiên, nó có 2 bánh và bánh trước to đổi hướng được và hơn bánh sau 3 lần, gắn với nhau bằng cái khung kim loại uốn cong. Có thể đạp đi bằng cách đạp 2 cái bàn đạp nối tiếp nhau ở bánh trước cho dù xe rất nặng. Năm 1801, Artamonov đi xe đạp đến Petersburg.

Vì bánh trước lớn nên khi leo lên dốc, xe dễ bị lật nhào, còn khi xuống dốc lại phải nhấn chân thật mạnh để xe không lao quá nhanh. Dù vậy, vượt qua khó khăn, Efim Artamonov đã đi bằng chiếc xe mình làm ra từ Ural đến Petersburg. Rồi từ Petersburg đến Mat-xcơ-va. Artamonov được trả tự do và được thưởng 25 rub. Efim Trở về Nizhni Tagil an toàn và bắt đầu cải tiến chiếc xe của mình. Nhưng các ông chủ của anh lại nghĩ khác: vì đã làm hư hỏng thép của chủ và bỏ trốn nên chiếc xe đạp bị phá hủy còn Efim thì bị đánh đập.

Dù sao, cho đến mùa hè năm 1802 đã có rất nhiều xe đạp được làm ra ở Nizhni Tagil. Các thợ theo gương Efim đạp xe đến thủ đô để tự mình trưng bày xe cho dân chúng xem. Bản sao chiếc xe này hiện vẫn còn giữ trong bảo tàng Nizhny Tagil.



Năm 1815, Artamonov trở về nhà máy Pozhvinsky. Nhưng sự manh mún tản mát ở đây không cho phép anh có cơ hội tiến xa hơn nữa. Năm 1840 anh được gửi đến nhà máy Suksunsky để giám sát chế tạo máy hơi nước và năm sau thì mất ở đó. Không còn ai nhớ đến sáng chế đầu tiên và chiếc xe của anh. Nhưng những chiếc xe khác với nhiều cải tiến và thay đổi đã bắt đầu được sử dụng nhiều. Nguyên tắc cấu tạo của chúng vẫn thế: 2 bánh thẳng hàng, bánh trước đổi hướng và có bàn đạp.

http://izobret19.narod.ru/pg_artamonov.html