Ngày này 38 năm trước

[Kóc Khơ Me]

Chiến dịch "Hồi Hương"

[Nhật Minh]

nqbinhdi viết

Đấy là ngày 16-4 năm 1972, một ngày đau thương của thành phố quê hương.

Hàng mấy trăm người dân HP đã chết trong trận bom khốc liệt ấy, nhiều hơn số dân thường bị chết trong 3 năm chiến tranh phá hoại từ cuối 1965 đến đầu 1968. B52 đã vạch những vệt chết chóc qua các khu tập thể Xi Măng, Cầu Quay, qua thôn Phúc Lộc của huyện Kiến Thụy... Nghĩa trang Thành phố hôm đó đã có hố chôn chung hàng trăm người, mà nhiều người chỉ còn một phần thân thể. Tất cả các khoa của Bệnh viện Việt-Tiệp ngày hôm đó đều biến thành khoa mổ, máu đọng lép nhép trên sân trước các phòng cấp cứu.

Sẽ không bao giờ những hình ảnh của ngày ấy phai mờ trong tâm trí tôi.

em xin phụ họa cùng bác ngbinhdi ạ. Bọn trẻ con chúng em, ở khu nhà tập thể 149 Cát Dài, bên cạnh bệnh viện Lê Chân, chiều hôm đó 16/4 được nghe người lớn rỉ tai nhau "đêm nay B52 sẽ đánh vào thành phố". Chúng em vừa sợ (theo lo âu của người lớn) vừa hồi hộp (theo suy nghĩ trẻ con) vì chưa được mục kính bom B52 thế nào? Đêm đó còi báo động nhiều lần suốt cả đêm, cả nhà em và các nhà khác trong khu tập thể ngồi thu lu trong những góc tối nhất ở trong nhà vì biết trốn đi đâu (?). Chỉ nghe tiếng bom rền lúc gần lúc xa, nhà, cửa, tủ chạn, bàn rung lên bần bật. Ba em nói "nó ném bom Sở Dầu rồi", lúc lại nói "nó đánh Tiên Lãng, Kiến An...".
Sáng mai bọn chúng em vẫn chạy ra đường chơi, bất giác thấy hai, ba chiếc ô tô tải đậy bạt phía sau, chạy về phía bệnh viện Việt Tiệp, trên thành xe thò ra lủng lẳng những cánh tay, cẳng chân máu me bê bết và có vẻ như chúng... rời nhau chứ không phải của một thân thể nhất định nào cả. Em rùng mình. Tiếc rằng hồi đó không có máy ảnh hay điện thoại di động như bây giờ để chụp lại những hình ảnh hãi hùng đó.
Buổi chiều, xe cứu thương của bệnh viện Vệt Tiệp đỗ xịch trước cổng khu tập thể, lùa tất cả trẻ con từ 15 tuổi trở xuống, con CBCNV bệnh viện lên xe, chở ra ngoại thành, em chỉ nhở hình như đó là làng Cẩm Văn, còn xã gì thì chịu, huyện Tiên lãng thì phải. Các cô chia bọn em ra hai, ba nhóm gì đó từ 15 đến 20 đứa ở một nhà nông thôn, ăn tập thể, sinh hoạt tập thể, ngủ tập thể, thế mà vui. Hình như đến khi ký tắt hiệp định Pari thì bọn em được trả về với bố mẹ ở thành phố.
Đầu năm 1975, ra tết, em bị gọi đi khám nghĩa vụ QS. Tuổi đã qua 15 nhưng chưa tới 16. Mắt em bị kém, thị lực thật chỉ 6/10, dưng mà thấy anh bác sỹ quân y nghiêm khắc hay quát chúng em quá nên em sợ, cố chen vào chỗ khám mắt học thuộc mấy dòng ký tự nhỏ. Đến khi được gọi vào đo mắt vẫn chỉ nói đúng (nhớ) được đến 8/10. Kết luận: sức khỏe loại B (hay B1 gì đó), đủ sức khỏe làm nghĩa vụ QS (!). May thay đến 30/4 thì giải phóng miền Nam, từ đó trở đi em không phải đi khám NVQS nữa.
Sau này nghĩ lại thì chắc rằng mình đã được gọi đi khám nghĩa vụ để chuẩn bị tổng động viên cho chiến dịch giải phóng miền Nam. Sau giải phóng về quê, nghe các mệ, các o kể lại rằng có nhiều lắm, các chú bộ đội trẻ như con, "vâng ạ" dễ thương như con, về đóng quân ở làng mình (làng cát bãi ngang ven biển) bị pháo ngoài biển dập vào, lính "Quốc gia" và Mỹ đánh từ trên lộ 1 xuống, chết cả trăm người.
Vậy là em rất may mắn không phải trải qua lửa đạn chiến trường, bình yên ở thành phố mà thưởng thức, ngợi ca văn học, nghệ thuật, phim ảnh Liên Xô, ước ao được sống, ăn bánh mỳ, học hành ở Liên Xô như nhiều bác trong 4rum này.
Dù sao cũng không bao giờ quên những năm tháng khó khăn, chiến tranh khốc liệt đã qua, những con người đã hy sinh cho ta sống đến ngày hôm nay.

[nqbinhdi]

Ngày này 40 năm trước, lúc 11:30, 4 trung đoàn pháo binh của ta đã đồng loạt nổ súng mở màn chiến dịch Trị Thiên - xuân-hè 1972 mà đỉnh điểm là trận đánh 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Nhân ngày này, tôi muốn kể lại về một người lính bình thường của chiến dịch năm ấy.

Sau chiến dịch Quảng Trị năm ấy, rất nhiều SV cũ của các ĐH miền Bắc là lính sống sót sau chiến dịch xuân-hè ấy quay về trường tôi học. Họ về rải rác, đông nhất là đầu năm 1973, lập nên hẳn một đại đội C174 bên cạnh C173 của chúng tôi, sau thì chia ra, nhập lại trộn lẫn trong 2 đại đội vẫn giữ phiên hiệu C173 và C174 cho tới tận lúc lên năm thứ 3 mới tỏa về các đại đội C20, C30 và C40 theo các chuyên ngành khác nhau. Sau đó, tận đến khóa 10 và khóa 11 vẫn còn các anh từ mặt trận trở về (về muộn học muộn xuống các năm dưới do nhiều nguyên nhân: dự khóa, học ôn lại kiến thức, chuẩn bị đi học nước ngoài song lại không đi được vì lý do này hay lý do khác...).

Một trong những người lính năm xưa ấy mà tôi rất quý là anh Đào Chí Thành, bây giờ đang công tác tại Viện KHVN. Anh là SV đi chiến đấu trong Quảng Trị, được tặng huân chương chiến công ngoài mặt trận vì lòng dũng cảm, sau về học Khóa 10 của ĐHKTQS (sau tôi 3 khóa vì tôi tốt nghiệp PT là vào học ngay). Anh học giỏi và được giữ lại khoa tôi làm GV. Năm 1989 anh ấy cũng sang Hung làm NCS (chính anh mang cho tôi quyết định thăng quân hàm lên thiếu tá - tôi được thăng quân hàm sau khi đã lên đường sang Hung nên đoàn 871 BQP gửi anh Thành cầm quyết định đề bạt sang giao cho tôi), song theo đường quân đội. Chính vì vậy mà hè năm 1990, sau khi Hung đổi chế độ và cắt quan hệ giữa QĐ Hung và QĐNDVN, các anh phải về nước. Anh Thành trước khi về có nói với tôi rằng anh nhất quyết sẽ tìm cách quay lại vì anh ấy khao khát được học tập và muốn giữ trọn lời hứa trong rừng năm nào với chính ủy trung đoàn cũ. Ngày ấy, anh Thành kể lại, sau chiến dịch Trị Thiên anh cùng gần 2 chục anh em - rách rưới và kiệt sức - từ khắp các tiểu đoàn được gọi lên gặp chính ủy trung đoàn để nghe phổ biến lệnh gọi các anh ra Bắc tiếp tục học ĐH (hàng chục ngàn SV, HS ưu tú của miền Bắc đã xung trận năm ấy - trong đó có cả anh trai tôi, lên đường đi bộ đội tháng 8-1971 và vượt sông Bến Hải ngày 7-5-1972, đúng ngày giải phóng Điện biên năm xưa, vào thôn Nhan Biều bên bến sông Thạch Hãn giữ đầu cầu tiếp viện cho thành cổ Quảng Trị, một ngày hứng chịu hàng chục đợt bom B52 - khi học chiến thuật thông tin trong chiến dịch phòng ngự Tích Tường-Như Lệ, chúng tôi sử dụng bản đồ Mỹ để lại thì thấy các thôn ấy đều vẽ bằng các đa giác đứt nét, chú giải lạnh lùng ở góc bản đồ: Destroyed). Khi thấy họ tới, chính ủy trung đoàn òa lên khóc và bảo "Cả ngàn SV của trung đoàn ngày mới vào chiến dịch, giờ chỉ còn lại chừng này thôi sao?". Anh Thành kể rằng lúc đó tất cả anh em đều khóc rất đau đớn, chính anh đã thay mặt anh em hứa với chính ủy trung đoàn ra Bắc sẽ kiên quyết học tập thật tốt, học tới cùng, để giữ vững và phát huy truyền thống anh hùng của Trung đoàn.

Sau đó mấy tháng anh quay sang thật sau khi đã xin ra quân. Không học bổng, phải tự tìm thày, anh thật đã rất khó khăn khi vừa kiếm sống, vừa học tập - trong khi chúng tôi có học bổng, có chỗ ở trong ký túc xá của Viện HLKH Hung mà còn học mửa mật ra nữa là (từ 1988 đến 1996, VN gửi sang Hung 9 người làm NCS về ngành điện tử song chỉ có 1 lấy được bằng PhD thôi, sau khi đổi chế độ thì thư ký Viện Hàn lâm KH phụ trách NCS nước ngoài - bà Szokira Jozsefné - gọi chúng tôi lên và bảo rằng "Vége van a barátságnak" - hết hữu nghị -, rằng "Chúng mày làm được như người Hung thì làm, không thì về nước!"). Cuối cùng anh đã chuyển sang Balan học tiếp (ở đó anh có nhiều người giúp đỡ nên đỡ lo về tài chính hơn). Sau khi lấy bằng PhD, anh lại sang Nga, vừa làm ăn, vừa lấy nốt bằng DrSc - học đến kỳ cùng, kịch đường tàu mới thôi. Chỉ có những người lính chân chính mới có đủ nghị lực và tinh thần kiên quyết tiến công đến thế.

[nqbinhdi]

Thế là đã 40 năm tròn từ cái đêm đau thương 16-4-1972 ấy.

Những ngày sau đó, bom đánh loạn xạ khắp thành phố. Bọn Mỹ năm ấy lần đầu thử nghiệm bom xuyên để đánh vào chính dân thường. Các đơn vị quân đội đánh trả máy bay thì lấy đâu ra nóc bê tông, chỉ có dân thường mới nấp dưới các hỗ cá nhân - là các hố hình tròn như những lon sữa bò mất nắp bằng bê tông chôn xuống, trên che bằng 2 nửa bán nguyệt cũng bằng bê tông dày chừng 8-10 cm.

Trong chiến tranh phá hoại lần thứ nhất 1965-1968 thì không quân Mỹ ném bom bi chỉ là các quả bom con bung ra trên không từ quả bom mẹ, các trái bom con ấy vỏ bằng gang bên trong nhiều lỗ rỗng chứa các viên bi xe đạp (bọn làm bom cũng chẳng mất công đi sản xuất những viên bi ấy mà chỉ đơn giản đi mua bi xe đạp về nhồi vào thôi - thế nên sau này người ta vẫn đập những vỏ quả bom xịt ấy ra lấy bi thay vào xe đạp trong cái thời bao cấp khốn khó những năm đầu 1980s, tốt tuyệt). Những quả bom bi ấy không sát thương được những người nấp dưới các hố cá nhân kiểu kia bởi bom rơi xuống lăn trên bề mặt đất và do lượng nổ nhỏ nên không phá được lớp nắp bê tông, chỉ hàng trăm viên bi phóng ra mới sát thương những người trên mặt đất thôi (một quả bom bi mẹ chứa cả mấy trăm quả bom con, cầm bằng ném một lần mấy trăm quả lựu đạn xuống mặt đất). Ở ngoài mặt trận thì địch dùng pháo chụp từ lâu, pháo bắn từ hạm đội vào nổ ngay trên không, chụp hàng ngàn mảnh xuống phía dưới. Đạn pháo sát thương thì chứa đầy các mũi tên như những cái đinh dài ~1 cm mà các bà các chị ngày xưa vẫn dùng đóng quai guốc, chỉ có điều là mũ đinh không có mà thay vào đó là dập dạng cánh mũi tên để bay xuyên xa hơn. Mỗi một quả đạn 105 mm của Mỹ chứa khoảng 10 ngàn mũi tên như thế.

Bom xuyên năm 1972 là những quả bom con, cũng bung ra trên không từ bom mẹ, hàng trăm quả một lần. Nhưng bây giờ thì tinh ma và độc ác hơn, quyết giết cho được những phụ nữ, trẻ em nấp dưới các hố cá nhân xi măng. Chúng quyết làm nhụt ý chí của những người lính nơi tuyến đầu đánh Mỹ bằng cách giết cho kỳ được cha già, mẹ yếu, vợ dại, con thơ của họ tận hậu phương. Những quả bom xuyên ấy dài như trái lựu đạn chống tấn công của LX, đầu nhọn có lắp liều nổ lõm, đuôi có cánh để khi rơi xuống sẽ vừa rơi vừa xoay xoáy xuống như chong chóng, khoan thủng qua được 10-15 cm nắp bê tông của các hố cá nhân mới nổ. Nhiều gia đình đã chết rất thương tâm như thế ở HP. Ngay phố Cát Dài của tôi, trong ngõ Hàng gà, bom xuyên qua nắp bê tông nổ bên trong hố cá nhân có người mẹ mang thai bế cả đứa con lớn trú dưới đó, mấy mẹ con chết hết.

Mùa hè 1972, không một nơi nào trong nội đô HP lại còn tương đối an toàn nữa. Bom đánh bừa bãi vào khắp thành phố, không một mục tiêu nào lại được coi là mục tiêu dân sự nữa khi mà chính các tàu vận tải của LX, Cu-ba và cả tàu các nước tư bản đỗ trong Cảng cũng bị ném bom. Trong chiến tranh phá hoại lần trước, hải đội trên Sông Cấm vẫn cứ chạy sát vào các tàu nước ngoài mà bắn trả máy bay địch để tránh địch bắn trả do chúng vẫn ngại bắn nhầm vào tàu nước ngoài. Bây giờ thì không, dưới lòng sông là thủy lôi, phía trên thì máy bay Mỹ ném bừa bom lên cầu tàu, ném cả vào các tàu đỗ dọc bến Cảng, đạn rocket dựng những cột nước trắng cao trên mặt sông, khoan thủng cả vỏ tàu đang neo đậu trong Cảng. Ngay sau ngày 16-4 mấy ngày, trên nóc cửa hàng ăn Ngã Năm, nơi mỗi tháng sau khi lĩnh phụ cấp học sinh chuyên toán chúng tôi vẫn tụ tập nhau ăn kem, người ta đưa xuống được mấy xác người đã bắt đầu bị bốc mùi. Họ bị bom hất lên tận nóc nhà, chết mấy ngày rồi mới phát hiện ra khi đã bắt đầu thối rữa.

Hôm đi tới sở Thương nghiệp TP để cắt tem-phiếu chuẩn bị lên Đại Từ tập trung đi nước ngoài, vừa mới tới sở được mươi phút thì máy bay vào ném bom. Một lúc thì có còi báo yên. Tôi mới từ dưới hố cá nhân chui lên còn chưa kịp phủi các vết bẩn bám trên quần áo thì thấy một cái xe tải nhỏ xịch về cửa Sở TN, từ trên đó người ta - và cả tôi nữa - xúm lại đưa xuống 4 cái băng-ca phủ chăn, máu thấm loang trên một cái chăn chiên rách phủ trên một cái cáng. Họ là các cán bộ của Sở TN, đi cơ sở bị bom, đưa về đó để gia đình còn đến nhận. Chết cả rồi, những cái ngón chân thò ra cuối cáng đã xám ngắt. Tôi cũng chẳng hiểu sao lúc đó lòng mình lạnh băng, còn tiến lại gần cố cầm mấy cái ngón chân thò ra ấy mà lay một cách tuyệt vọng, như thể nhỡ người ta mới chỉ choáng mà ngất đi thôi vậy, biết đâu còn có người tỉnh dậy.

Nhưng thế nên, đầu tháng 9 năm ấy, khi được tập trung lại trên Đại Từ nơi tập trung đi nước ngoài và được hỏi rằng "em nào muốn ở lại đi bộ đội thì viết đơn tình nguyện, không muốn thì thôi, BQP sẽ trả lại hồ sơ để các em đi nước ngoài trong chuyến cuối cùng đầu tháng 9", tất cả bọn chúng tôi, không ai bảo ai, đều viết ngay đơn tình nguyện nhập ngũ. Chỉ là tự nhiên mất toi 1 tháng ở Đại Từ, chả làm được cái chuyện gì ra hồn cả mà về đến đơn vị mới đổ ra ngã nước, lở loét khắp thân vì ăn phải nước suối đầy lá mục trên Đại Từ (lạ cái là dân ở đó cả đời lại chẳng sao hết, mà cũng chỉ mình tôi trong số anh em từ Đại Từ về bị vậy - thân mình lúc nào cũng xanh tím, toàn vết bôi thuốc xanh-mê-ty-len, cả 1 năm trời bị anh em trong đại đội gọi là B. ghẻ, mãi năm sau mới được đổi tên thành nqbinhdi, thật là phúc tổ chứ đến lúc đi cưa mà vẫn còn mang cái danh ghẻ ấy thì có phải là quá quê không).

Ngoảnh lại giật mình, mới đó mà đã gần 40 năm. Số mét đường đã lội bộ qua trên khắp các nẻo đường trong đó có cả ngoài mặt trận, số cây số ta đã miệt mài gõ giày trên bục giảng, thấm thoắt có nhẽ đã đủ để trên vĩ độ này của Thủ Đô mà khép tròn một vòng quanh quả đất. Nhiều lần cũng tự hỏi ta có tiếc không, rằng nếu năm đó không quay về đi bộ đội mà cứ đi LX học thì cuộc đời mình có lẽ đã có thể khác lắm, không chắc đã hơn, song nhất định sẽ rất khác. Hỏi và rồi lần nào lòng ta cũng tự bảo: Không có gì phải hối tiếc. So với những người đã nằm xuống, năm ấy, trước đó và nhiều năm sau đó, ta đã may mắn biết chừng nào, và ta còn cần và đòi gì hơn thế?

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

... Nhiều lần cũng tự hỏi ta có tiếc không, rằng nếu năm đó không quay về đi bộ đội mà cứ đi LX học thì cuộc đời mình có lẽ đã có thể khác lắm, không chắc đã hơn, song nhất định sẽ rất khác. Hỏi và rồi lần nào lòng ta cũng tự bảo: Không có gì phải hối tiếc. So với những người đã nằm xuống, năm ấy, trước đó và nhiều năm sau đó, ta đã may mắn biết chừng nào, và ta còn cần và đòi gì hơn thế?

Chi tiết này làm cho em nhớ đến câu chuyện thật của Cụ cố T.Tg. PVĐ. Năm 1993, ba mẹ em ra Hà Nội và đến thăm Cụ PVĐ. Cụ kể rằng, thời chống Mỹ, việc tuyển và đưa quân đội vào miền Nam - chiến trường B thực sự cấp thiết. Có một vị nữ cán bộ cao cấp đã tìm cách luồn lách để con trai của bà ấy không phải đi Bê. Cụ PVĐ. khi ấy đã lập tức đánh điện cho con trai đang học ở Liên Xô phải trở về đất nước và tham gia quân đội ở chiến trường miền Nam. Nghe ba mẹ kể lại, em càng khâm phục và kính trọng nhân cách của Cụ nhiều hơn! Và khi nằm xuống, Cụ trở về cát bụi với 2 bàn tay trắng.

[nqbinhdi]

htienkenzo viết

Chi tiết này làm cho em nhớ đến câu chuyện thật của Cụ cố T.Tg. PVĐ. Năm 1993, ba mẹ em ra Hà Nội và đến thăm Cụ PVĐ. Cụ kể rằng, thời chống Mỹ, việc tuyển và đưa quân đội vào miền Nam - chiến trường B thực sự cấp thiết. Có một vị nữ cán bộ cao cấp đã tìm cách luồn lách để con trai của bà ấy không phải đi Bê. Cụ PVĐ. khi ấy đã lập tức đánh điện cho con trai đang học ở Liên Xô phải trở về đất nước và tham gia quân đội ở chiến trường miền Nam. Nghe ba mẹ kể lại, em càng khâm phục và kính trọng nhân cách của Cụ nhiều hơn! Và khi nằm xuống, Cụ trở về cát bụi với 2 bàn tay trắng.

@ Ken-zồ,

Có lẽ bạn nhớ nhầm các chi tiết chuyện các cụ thân sinh kể lại.

Con trai cụ PVĐ (cụ chỉ có duy nhất một người con thôi vì cụ bà bị tâm thần từ 1951) là anh Phạm Sơn Dương, sinh năm 1950, học trên mình 4 khóa tại ĐHKTQS. Hiện nay anh ấy là thiếu tướng, phó Viện trưởng Viện KH&CN QS. Anh Dương chỉ học tại trường Nguyễn Văn Trỗi (ngày ấy khi thì ở Thái Nguyên, khi ở Quế Lâm, TQ. - anh Dương học khóa 3 trường Trỗi), trước khi nhập ngũ vào học tại trường mình vào năm 18 tuổi thôi.

Bạn có thể thấy một vài thông tin về anh Dương bằng cách tìm kiếm theo từ khóa sau:

Bạn Trỗi khóa 3 + Phạm Sơn Dương

PS: Ai chết đi mà chẳng với hai bàn tay trắng?

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

@ Ken-zồ,

Có lẽ bạn nhớ nhầm các chi tiết chuyện các cụ thân sinh kể lại.

...
PS: Ai chết đi mà chẳng với hai bàn tay trắng?

- Em không rõ thực là như thế nào, nhưng em nghe câu chuyện kể từ ba, sau đó từ mẹ kể lại cho em. Đợt mùa Xuân 1993 năm ấy, em còn viết thư thăm sức khỏe Cụ và ba em chuyển tận tay. Hình như lúc ấy Cụ đã trở nên khiếm thị và chú Nguyễn Tiến Năng - thư ký của cụ nhận và đọc thì phải? Em cũng nghe kể cụ bà - bà C. bị tâm thần...
- Em không biết, nhưng sau này, ngôi nhà của Cụ ở Mộ Đức, Quảng Ngãi mới được sửa sang tươm tất và ba em cùng các vị lão thành cách mạng tỉnh Bình Thuận cũng đã ghé thăm sau này (đâu vào năm 1998?), khi ấy Cụ vẫn còn sống và đeo kính đen.

[Kóc Khơ Me]

Năm Kóc còn ở Z.7x Cục Kỹ thuật QK7 thì Đại úy Dương có đem chiếc xe Uoat (zeep) vào sửa chữa bảo trì trước và sau chuyến công tác K.

[hungmgmi]

Cụ Dị nhớ đúng rồi, anh PSD là con trai duy nhất của cụ PVD. Anh lấy vợ muộn, và vợ anh chính là ca sĩ Minh Châu xinh đẹp duyên dáng một thời cùng lứa với Quỳnh Hoa, Tuyết Tuyết.. Sao ngày trước em nghe nói anh PSD làm gì bên phân bón Thiên Nông, sao giờ lại làm tướng nhỉ?
À, em có vào trang của họ Phạm:
http://hophamvietnam.org/1/index.php...sid=318&type=5
thì đọc được dòng này:

Đoàn Chủ tịch cuộc họp đã đọc bức thư của con trai Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng - Đại tá CCB Phạm Sơn Dương – Phó Giám đốc Công ty Thiên Nông vừa gửi tới

Thế thì em nhớ đúng rồi, bác D làm phân bón Thiên Nông, năm 2005 là cựu chiến binh đại tá rồi, sao giờ lại lên tướng, PGD Học viện nhỉ, cụ Dị có nhớ nhầm không đới?

Cụ Dị bẩu:
Hiện nay anh ấy là thiếu tướng, phó Viện trưởng Viện KH&CN QS

[baodung]

2 bà mẹ của tôi đã mất vào những ngày này 40 năm trước

Sau khi Mỹ ném bom Hải Phòng. Ở Hà Nội có lệnh giải tán các trường học và sơ tán gấp. Trước đó vài tháng, trong 1 dịp tụ tập bạn bè, nói chuyện phiếm, chúng tôi đã vô ý nói ra một ước mơ đầy ngớ ngẩn: "giá như lại có chiến tranh để được đi sơn tán về vùng thôn quê xưa!". Một buổi sáng cuối tháng Tư năm 1972, mẹ tôi chạy ào vào nhà kéo tất cả mấy anh em tôi cùng con bác hàng xóm ra xe com-măng-ca chờ sẵn ngoài cổng. "Đi! Đi sơ tán ngay!" - mẹ bảo. Chả kịp mang theo bất cứ thứ gì cả. Xe chạy khoảng hơn 2 giờ (ngày đó đường xấu lắm, tốc độ không quả 20 km/giờ) theo hướng Vân Đình thì dừng lại, rẽ vào 1 ngôi làng. Mẹ tôi tìm vào căn nhà đầu tiên ở đầu làng, gặp bác chủ nhà rưng rưng hỏi " Lại chiến tranh bác ạ! Cho em gửi mấy cháu tạm vài tuần được không ?". Bác ấy đon đả đồng ý ngay và nhường anh em tôi căn buồng trong, còn đãi rổ khoai luộc vừa chín tới. Mẹ tôi về ngay theo xe, sớm hôm sau đi xe đạp lên, thồ gạo, cá khô và thùng lương khô quân dụng B70, rồi lại tất tả đạp xe về cho kịp buổi làm. Tới ngày thứ 3 mẹ đèo quần áo và đồ dùng thiết yếu cho mấy anh em. Sáng ngày thứ 4 thì thấy cái xe com-măng-ca hôm nọ lại thình lình xuất hiện, chú lái xe chạy ào vào kéo 3 anh em tôi ra xe nói về gấp có việc. Mấy anh em đang còn ngơ ngác không hiểu đầu đuôi ra sao, nhưng cũng không dám hỏi, thì xe đã quay về lại nhà tôi! Chú lái xe khi đó mới nói:"Mẹ các cháu mất rồi, vào nhà nhìn mặt lần cuối đi!!". Thì ra sau 3 ngày căng thẳng vất vả quá sức, đêm trước mẹ tôi đã bị xuất huyết não, ra đi đột ngột! Sau khi mẹ tôi mất, gia đình tôi rời nhà, người đi làm rồi làm tự vệ trực chiến luôn ở cơ quan, trẻ con đi sơ tán theo trường. Nhờ vậy mà tới tháng 12/1972 khi quả bom tấn Mỹ thả để phá nhà máy điện Yên Phụ rơi chệch vào khu nhà tôi làm gần 30 người chết và bị thương, gia đình tôi đã thoát nạn! Cho đến giờ anh em tôi vẫn bảo nhau: "Mẹ đã hy sinh cho các con mình được sống!".
Sau này khi lấy vợ thì tôi "được" thêm một thiệt thòi thứ 2 nữa là mẹ vợ tôi cũng đã hy sinh vào đêm 22/12/1972 khi máy bay B52 Mỹ ném bom bệnh viện Bạch Mai!

[nqbinhdi]

hungmgmi viết

Cụ Dị nhớ đúng rồi, anh PSD là con trai duy nhất của cụ PVD. Anh lấy vợ muộn, và vợ anh chính là ca sĩ Minh Châu xinh đẹp duyên dáng một thời cùng lứa với Quỳnh Hoa, Tuyết Tuyết.. Sao ngày trước em nghe nói anh PSD làm gì bên phân bón Thiên Nông, sao giờ lại làm tướng nhỉ?
À, em có vào trang của họ Phạm:
http://hophamvietnam.org/1/index.php...sid=318&type=5
thì đọc được dòng này:

Thế thì em nhớ đúng rồi, bác D làm phân bón Thiên Nông, năm 2005 là cựu chiến binh đại tá rồi, sao giờ lại lên tướng, PGD Học viện nhỉ, cụ Dị có nhớ nhầm không đới?

Mấy cái thông tin về Cty Thiên Nông thì tôi không rõ, bởi rất có thể có sự trùng tên và trang về họ Phạm ghi nhầm, hoặc giả anh Dương còn kiêm cả làm bên ngoài nữa (hoặc chỉ đứng tên thôi), chuyện ấy cũng chẳng lạ lẫm gì.

Duy chuyện anh ấy là thiếu tướng phó Viện trưởng Viện KH&CNQS thì là chắc chắn đấy, bởi năm ngoái nhân dịp 20-11 viện KH&CNQS tổ chức tổ chức trao bằng TS, tôi có dự. Trong buổi đó, anh PSD là người lên thay mặt lãnh đạo Viện phát biểu và trao bằng cho các tân TS.

[nqbinhdi]

@ Hùng mì gà,

Trên mạng thấy có cái ảnh này của anh Phạm Sơn Dương:



Lưu ý là quân phục kiểu này mới chỉ có từ cuối 2009.

[Nhật Minh]

nqbinhdi viết

Thế là đã 40 năm tròn từ cái đêm đau thương 16-4-1972 ấy.

Mùa hè 1972, không một nơi nào trong nội đô HP lại còn tương đối an toàn nữa. Bom đánh bừa bãi vào khắp thành phố, không một mục tiêu nào lại được coi là mục tiêu dân sự nữa khi mà chính các tàu vận tải của LX, Cu-ba và cả tàu các nước tư bản đỗ trong Cảng cũng bị ném bom. Trong chiến tranh phá hoại lần trước, hải đội trên Sông Cấm vẫn cứ chạy sát vào các tàu nước ngoài mà bắn trả máy bay địch để tránh địch bắn trả do chúng vẫn ngại bắn nhầm vào tàu nước ngoài. Bây giờ thì không, dưới lòng sông là thủy lôi, phía trên thì máy bay Mỹ ném bừa bom lên cầu tàu, ném cả vào các tàu đỗ dọc bến Cảng, đạn rocket dựng những cột nước trắng cao trên mặt sông, khoan thủng cả vỏ tàu đang neo đậu trong Cảng. Ngay sau ngày 16-4 mấy ngày, trên nóc cửa hàng ăn Ngã Năm, nơi mỗi tháng sau khi lĩnh phụ cấp học sinh chuyên toán chúng tôi vẫn tụ tập nhau ăn kem, người ta đưa xuống được mấy xác người đã bắt đầu bị bốc mùi. Họ bị bom hất lên tận nóc nhà, chết mấy ngày rồi mới phát hiện ra khi đã bắt đầu thối rữa.

Ngoảnh lại giật mình, mới đó mà đã gần 40 năm. Số mét đường đã lội bộ qua trên khắp các nẻo đường trong đó có cả ngoài mặt trận, số cây số ta đã miệt mài gõ giày trên bục giảng, thấm thoắt có nhẽ đã đủ để trên vĩ độ này của Thủ Đô mà khép tròn một vòng quanh quả đất. Nhiều lần cũng tự hỏi ta có tiếc không, rằng nếu năm đó không quay về đi bộ đội mà cứ đi LX học thì cuộc đời mình có lẽ đã có thể khác lắm, không chắc đã hơn, song nhất định sẽ rất khác. Hỏi và rồi lần nào lòng ta cũng tự bảo: Không có gì phải hối tiếc. So với những người đã nằm xuống, năm ấy, trước đó và nhiều năm sau đó, ta đã may mắn biết chừng nào, và ta còn cần và đòi gì hơn thế?

Nhà bác ngbinhdi lại ôn nghèo kể khổ rồi. Năm ngoái bác đã khởi xướng đề tài này. Năm nay em đoán trúng bóc là sẽ gặp lại bác ở chỗ ni. Và em rất cảm ơn bác vì có những chuyện cũ nên ghi nhớ nhưng không nhắc lại sẽ quên, vì HP cũng là một phần của nhà em, rồi thì An Hải, Kiến Thụy, Tiên Lãng (ôi Tiên Lãng) là những nơi đã che chở em khỏi mảnh bom Mỹ và đạn súng phòng không của bộ đội để hôm nay được thưởng thức anh-tẹc-nẹt cùng các bác.
À thế có phải bác học chuyên toán trường Thái Phiên không ạ? Em ngưỡng mộ lắm vì có mấy thằng bạn đang học ở trường Ngô Quyền nhà em bỗng chuyển qua Thái Phiên để học chuyên, rồi sau đó đi Tây cả.

[nqbinhdi]

Ngày này 40 năm trước, bọn chúng tôi 14 tên tuổi đều mới chỉ 16-17, đã rời Đại Từ nơi tập trung chuẩn bị đi nước ngoài quay về đi bộ đội.

Mới đó mà đã 40 năm rồi ư? Đã 40 năm khoác trên mình bộ quần áo màu xanh lá. Đã trải nhiều vui sướng và cả gian khổ, đắng cay nữa.

Cũng sắp được nghỉ hưu, thế là đã làm trọn nghĩa vụ của một thanh niên khi nước nhà có biến, đã ra trận, đã xong nghĩa vụ công dân, hoàn thành nhiệm vụ lâu dài và gian khó của đời quân ngũ. Và cởi áo, tháo sao về làm dân, hòa vào với nước (không sôi đâu nhỉ).

Rồi hẳn sẽ nhớ đơn vị, quân ngũ, học trò lắm. Cái nghề bảo vệ Tổ quốc ấy gắn với ta đã cả 40 năm, đã gần cả đời chỉ có mỗi một nghiệp: cầm phấn.

Ta có gì hối tiếc không, chắc là không và giá có cho làm lại, chắc ta vẫn cứ làm như thế mà thôi.

[aloha]

nqbinhdi viết

Ngày này 40 năm trước, bọn chúng tôi 14 tên tuổi đều mới chỉ 16-17, đã rời Đại Từ nơi tập trung chuẩn bị đi nước ngoài quay về đi bộ đội.

Mới đó mà đã 40 năm rồi ư? Đã 40 năm khoác trên mình bộ quần áo màu xanh lá. Đã trải nhiều vui sướng và cả gian khổ, đắng cay nữa.

Cũng sắp được nghỉ hưu, thế là đã làm trọn nghĩa vụ của một thanh niên khi nước nhà có biến, đã ra trận, đã xong nghĩa vụ công dân, hoàn thành nhiệm vụ lâu dài và gian khó của đời quân ngũ. Và cởi áo, tháo sao về làm dân, hòa vào với nước (không sôi đâu nhỉ).

Rồi hẳn sẽ nhớ đơn vị, quân ngũ, học trò lắm. Cái nghề bảo vệ Tổ quốc ấy gắn với ta đã cả 40 năm, đã gần cả đời chỉ có mỗi một nghiệp: cầm phấn.

Ta có gì hối tiếc không, chắc là không và giá có cho làm lại, chắc ta vẫn cứ làm như thế mà thôi.

Chào chuẩn tướng. Chuẩn tướng đi bộ đội mà toàn "cầm phấn" với uống "rượu mừng" thì làm sao mà phải "hối tiếc" được cơ chứ...

[nqbinhdi]

aloha viết

Chào chuẩn tướng. Chuẩn tướng đi bộ đội mà toàn "cầm phấn" với uống "rượu mừng" thì làm sao mà phải "hối tiếc" được cơ chứ...

Ô hô,

Lại thêm một kẻ vô gia cư dạt vòm sang đây. Từ ngày Lý Quách rào làng, dán băng Ơ-gâu vào miệng cả lũ cả lĩ giáo Thứ làng Vũ Đại, đám dân gian làng ấy đều chạy tứ tán cả. Vỡ mất một hội to còi.

Làm gì còn chuẩn tướng nữa.

Chả tướng lĩnh thì cũng lĩnh lương tướng chứ bộ.

Nạc hậu thời cuộc quá roài.

[Kóc Khơ Me]

[aloha]

nqbinhdi viết

Ô hô,

Lại thêm một kẻ vô gia cư dạt vòm sang đây. Từ ngày Lý Quách rào làng, dán băng Ơ-gâu vào miệng cả lũ cả lĩ giáo Thứ làng Vũ Đại, đám dân gian làng ấy đều chạy tứ tán cả. Vỡ mất một hội to còi.

Làm gì còn chuẩn tướng nữa.

Chả tướng lĩnh thì cũng lĩnh lương tướng chứ bộ.

Nạc hậu thời cuộc quá roài.

Ơ lạ nhờ.
Nhà bác CT viết chẳng "tôn trọng tiếng Việt" gì cả mà lại không bị dọa "xẻo". Thế là thế nào hả CT??? Lý Quách là ai đó hả CT?

[sonkinh]

nqbinhdi viết

Ngày này 40 năm trước, bọn chúng tôi 14 tên tuổi đều mới chỉ 16-17, đã rời Đại Từ nơi tập trung chuẩn bị đi nước ngoài quay về đi bộ đội.

Mới đó mà đã 40 năm rồi ư? Đã 40 năm khoác trên mình bộ quần áo màu xanh lá. Đã trải nhiều vui sướng và cả gian khổ, đắng cay nữa.

Cũng sắp được nghỉ hưu, thế là đã làm trọn nghĩa vụ của một thanh niên khi nước nhà có biến, đã ra trận, đã xong nghĩa vụ công dân, hoàn thành nhiệm vụ lâu dài và gian khó của đời quân ngũ. Và cởi áo, tháo sao về làm dân, hòa vào với nước (không sôi đâu nhỉ).

Rồi hẳn sẽ nhớ đơn vị, quân ngũ, học trò lắm. Cái nghề bảo vệ Tổ quốc ấy gắn với ta đã cả 40 năm, đã gần cả đời chỉ có mỗi một nghiệp: cầm phấn.

Ta có gì hối tiếc không, chắc là không và giá có cho làm lại, chắc ta vẫn cứ làm như thế mà thôi.

Cảm ơn ngbinhdi về những ký ức của bác, ký ức của cả một thế hệ đã hiến dâng đời mình cho Tổ Quốc, cho dân tộc. Ước gì ai cũng có được thời như các bác, gian khổ nhưng oai hùng, để khi đi đến cuối cuộc đời vẫn ngẩng cao đầu không hối tiếc về sự lựa chọn của mình. Cảm ơn bác.

[hongducanh]

Chúng tôi được trở lại bản Mường nơi mà chúng tôi, cả một thế hệ học sinh, sinh viên của các trường đại học Hà Nội lần đầu tiên xa nhà, đóng quân tại đó để thực thi một nhiệm vụ huấn luyện bộ đội nhằm tăng cường cho các đơn vị chủ lực thuộc miền Nam.
Xóm Cáo - xã Thượng Cốc - huyện Lạc Sơn tỉnh Hòa Bình là nơi chúng tôi đã sống - học tập - và rèn luyện kỹ năng chiến đấu. Chúng tôi được biên chế vào đơn vị C70 - D 68 - E 59 Bộ tư lệnh Thủ đô.
Lần đầu tiên xa mẹ, xa nhà làm bạn với chiếc ba lô và cây súng AK47 của Liên xô. Mấy ngày đầu, tiểu đội chúng tôi(có 5 anh em) được nghỉ tại nhà mế của Luyến. Tôi nhỏ nhất và luôn nhớ nhà và hầu như đêm nào tôi cũng khóc vì nhớ mẹ...Có lẽ vì lẽ đó mà anh Khánh cùng tiểu đội đã đặt tên cho tôi là "thít". Anh Khánh ở 75 Trần Xuân Soạn người dong dỏng cao, anh sinh 1953 tại Hà Nội. Anh Bình sinh 1952 là nhiều tuổi nhất - anh ở Phú Thượng. Có 2 anh nữa đồng niên với tôi là anh Chính, được anh Khánh đặt cho cái tên Chính "tai xanh", vì anh này bị bệnh ngoài da nên bôi xanh quanh tai...Anh Thành có cái tên khác lạ: Thành "phồng", nhà anh ở giữa phố Đội Cấn, anh hay phụng phịu khi có điều gì đó chưa hài lòng... Năm anh em chúng tôi ở trọ nhà mế của Luyến đúng 90 ngày tính từ ngày 21-9-1972, sau đó chúng tôi hành quân vào dịp Tết năm đó để bổ sung cho chiến trường miền Nam. Anh Chính "tai xanh" và anh Thành "phồng" bổ sung vào đơn vị pháo phòng không, anh Binh, anh Khánh và tôi được bổ sung vào đơn vị pháo mặt đất của sư đoàn 304 khi đó đóng quân tại Cam Lộ - Quảng Trị.
Sau 40 năm trở lại bản Mường Cáo, năm anh em chúng tôi không trọn vẹn đủ 5 khuôn mặt để trở lại thăm cái nơi mà thuở ban đầu xa nhà ấy...
Trên xe, có nhiều khuôn mặt đã già vì tuổi tác, có những khuôn mặt hốc hác vì bị những vết thương thi thi thoảng trái gió trở trời lại sinh đau, nhiều những khuôn mặt nhăn nheo với mái tóc bạc phơ tưởng chừng các cụ ngoài 70 tuổi...Ấy thế mà vẫn mày mày tao tao như ngày đầu nhập ngũ. Cuộc tái ngộ đầy ý nghĩa đã đưa chúng tôi trở lại bản Mường Cáo với một tâm trạng buồn vui lẫn lộn. Chiếc xe lao nhanh trên quốc lộ 6, Qua Lương Sơn rồi qua thị xã Hòa Bình, chúng tôi đang ngôi trên chiếc xe rất lớn, nó không còn đủ sức hăng hái lao vun vút như trước nữa, bởi nó đang leo lên dốc Cun. Qua dốc Cun, chúng tôi không đi theo quốc lộ 6 để đi Sơn La mà chúng tôi rẽ phải đi theo QL 12B, đường này có điểm đến Nho Quan - Ninh Bình. Qua Mạn Đức là chúng tôi có mặt tại thị trấn Tân Lạc, chỉ còn hơn chục km nữa là chúng tôi đến đúng nơi mà 40 năm trước chúng tôi đã ở đó. Xe dừng ở Xóm Cáo xã Thượng Cốc huyện Lạc Sơn. Chúng tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy phụ nữ trong bản mặc đồng phục không giống cái ngày xưa mà chúng tôi ở đó mà thay vì bấy giờ là bộ đồng phục áo trắng, yếm đỏ, váy lĩnh đen dài chấm gót, đầu quấn khăn trắng có thêu những hoa văn đỏ... Thật cảm động khi dân làng tề tựu đông đủ xếp thành hàng dài để đón đoàn chúng tôi.

Ngôi nhà sàn mà chúng tôi đã ngủ 90 đêm của năm 1972 không còn nữa, thay vì những nếp nhà sàn truyền thống là những căn nhà mái bằng miền xuôi. Ngày xưa, chúng tôi thường nói với mấy ủn (em) tiếng Mường là: Quê em có" trâu đeo mõ, chó leo thang, áo một gang, quần một ống". 40 năm quay lại, tôi chẳng nhận ra ai là chủ nhà nữa, bởi thực tế lúc bấy giờ với chúng tôi không có thời gian để"dân vận" mà công việc "dân vận" cũng không thuộc chúng tôi. Sáng dạy từ 5 g30' tập thể dục và chạy quanh mấy quả đồi, đến 6g00', từ 6g00' đến 7g00' là vệ sinh cá nhân và ăn sáng (ở bếp ăn đơn vị). Nghỉ trưa 1 giờ sua đó lại học tập chính trị hoặc ra tập ngoài thao trường...tối đến thì sinh hoạt văn nghẹ hoặc học tập chính trị...Tóm lại không có thời gian để tiếp xúc với dân bản.
Mế già chủ nhà của chúng tôi năm nay vừa tròn 80 tuổi, khi chúng tôi đóng quân, lúc đó Mế 40 tuổi. Chúng tôi chạc bằng tuổi con gái lớn của Mế là chị Luyến, bản Mường thường gọi tên cha mẹ theo tên con lớn (không phân biệt nam hay nữ). Tôi thấy chị Luyến nói tiếng Mường với Mế rằng: "anh tẹp tlai nhất tại tội Mế ừ"- đương nhiên là tôi hiểu câu nói của chị luyến mà chỉ biết cười vì rằng bây giờ sau 40 năm tôi đang đẹp lão rồi chị Luyến ơi...Khi Mế hỏi từng người, tôi thấy cay mũi thực sự khi phải nói với Mế rằng trong số 5 anh bộ đội ở nhà Mế đã hy sinh 2 còn lại ba người đều là thương binh, trong đó có anh Chính "tai xanh" bị thương ở não giờ chỉ biết ngưỡng Thiên mà thôi!. Ai đã nghỉ ở nhà nào thì đến nhà đó tâm sự ...

Mộ của anh Đặng Quốc Khánh đã được quy tập về nghĩa trang thành phố HN ở Ngọc Hồi. Anh hy sinh ngày 29/8/1974 tại điểm cao 1062 - Thượng Đức - Quảng Nam.



Dân bản đón tiếp chúng tôi bằng cờ xí rợp bản, chương trình tặng quà lưu niệm, tặng thưởng cho các cháu có thành tích học cao, kính tặng các vặt phẩm cho các cụ già bản, giao lưu ca hát...chúng tôi thực sự ấn tượng với cuộc trò chuyện thân mật với mọi người trong bữa ăn trưa với những món ăn đặc sản của núi rừng...Rượu cần thực sự tri ân, chúng tôi không ít người đã bị say bởi rượu cần!

Trong giao lưu giữa đoàn CCB thủ đô với bản Mường Cáo đã kết thúc trong chia tay bịn rịn. Chúng tôi cố gắng tổ chức thường niên đó cũng là nguyện vọng của dân bản cũng như toàn bộ những CCB có mặt.