Dịch "Chiều Mátxcơva"

[Saomai]

Bùi Huy Bằng viết

Tôi thấy bạn đọc bàn thảo sôi nổi Dịch "Chiều Mátxcơva". Nhưng tôi cảm thấy một số không đề cao văn hoá trao đổi. Theo tôi chỉ nên chỉ ra chỗ không đạt và nếu có thể sửa dùm như một số đã làm thì rất hiệu quả.
Tôi không rành niêm luật thể thơ LỤC BÁT, nhưng cố nhào nặn cho có vẻ xuôi tai và theo chân bạn Lệ Hằng xin góp một phương án sau đây:

CHIỀU TÀ NGOẠI Ô MAX-CVA
Mikhail Matuxovxki

Chẳng nghe xào xạc trong vườn,
Không gian vắng lặng khơi nguồn ban mai,
Tôi yêu biết mấy, yêu hoài
Chiều tà huyền ảo thành ngoài Max-cva.

Sông con nước chảy lững lờ,
Long lanh ánh bạc đôi bờ trăng treo,
Khúc ca dìu dặt nẻo nào
Chiều tà yên ả lan vào thinh không.

Em yêu, liếc mắt nhìn chi,
Mà đầu nghiêng nghiêng điều gì bày tỏ ?
Thật khó để tường cho rõ
Bao nhiêu nỗi niềm muốn ngỏ cùng tôi.

Bình minh chiếu rọi đất trời...
Làm ơn vẫn mãi là người thuỷ chung,
Đừng quên chiều ấy đã từng
Chiều hè huyền ảo ngoại vùng Max-cva.
Bùi Huy Bằng phỏng dịch

SM không biết làm thơ, và như vậy càng không thể sửa được. Nhưng đọc qua bài này thấy cứ gợn gợn, nên vun lại mấy hạt sạn mong bác Bùi Huy Bằng tìm mấy hạt dạo tám thay thế.

Riêng khổ thứ 3 thì không còn là sạn nữa, hình như lớn sạn là sỏi phải không ạ? Vâng, sỏi phá cách, nên đành tô màu đỏ... Nếu nhặt đi những viên sỏi đó, bác nhớ thay vào những trái... mơ nhé...

Mạo muội đôi dòng cảm nhận, có gì không phải xin bác lượng thứ.

[TLV]

Tôi nhất trí với bác Saomai, nhất là khổ thứ 3, hoàn toàn không theo luật Trắc - Bằng của thơ lục bát. Rất trân trọng bác Bùi Huy Bằng đã can đảm thử thách với một thể loại gai góc dù ..."không rành niêm luật thể thơ LỤC BÁT", và tôi nghĩ bác cố tình làm như vậy để tạo không khí vui vẻ cuối tuần cho mọi người.

[minminixi]

TLV viết

Xin "chia buồn". Vẫn chưa được thật, bác ạ.

Bác TLV quả giỏi khích sĩ, nếu bác làm tướng thì đánh đâu thắng đó, mà làm quan thì không có việc gì khó. Mới xong vài ly trà nên lại dũng cảm hứng sửa lần nữa theo bút phê của bác:

Vườn ngừng cả tiếng lá rơi
Cùng muôn vật lại lặng chờ ngày mai
Ngàn lời sao ngỏ cùng ai
Nhớ thương chiều muộn thanh bình ngoại ô

Dòng sông như chảy như ngừng
Hứng đầy bạc rắc từ vầng trăng cao
Bài ca lặng khuất nơi nao
Khi chiều quạnh vắng tràn vào vườn tôi

Hỡi em ánh mắt chiều nghiêng
Cúi đầu lặng lẽ chờ lời thương yêu ?
Bao điều sao chẳng nói nhiều
Bao điều lại lắng vào nơi tim này

Và bình minh mới dần soi
Xin làm ơn nhớ dù ngày tươi vui
Đừng quên em nhé đêm hè
Vườn ngoại ô Matxcva trong thanh bình!
LHA
Và là quá tam ba bận trong hai ngày, kỷ lục này cũng làm mình ngạc nhiên Và chắc cũng chưa được nên bó tay thôi, ngẫm bản gốc vẫn hay hơn!!!

[Saomai]

minminixi viết

Bác TLV quả giỏi khích sĩ, nếu bác làm tướng thì đánh đâu thắng đó, mà làm quan thì không có việc gì khó. Mới xong vài ly trà nên lại dũng cảm hứng sửa lần nữa theo bút phê của bác:

Vườn ngừng cả tiếng lá rơi
Cùng muôn vật lại lặng chờ ngày mai
Ngàn lời sao ngỏ cùng ai
Nhớ thương chiều muộn thanh bình ngoại ô

Dòng sông như chảy như ngừng
Hứng đầy bạc rắc từ vầng trăng cao
Bài ca lặng khuất nơi nao
Khi chiều quạnh vắng tràn vào vườn tôi

Hỡi em ánh mắt chiều nghiêng
Cúi đầu lặng lẽ chờ lời thương yêu ?
Bao điều sao chẳng nói nhiều
Bao điều lại lắng vào nơi tim này

Và bình minh mới dần soi
Xin làm ơn nhớ dù ngày tươi vui
Đừng quên em nhé đêm hè
Vườn ngoại ô Matxcva trong thanh bình!
LHA
Và là quá tam ba bận trong hai ngày, kỷ lục này cũng làm mình ngạc nhiên Và chắc cũng chưa được nên bó tay thôi, ngẫm bản gốc vẫn hay hơn!!!

Người dịch thơ thấy bản gốc hay hơn là người cực thông minh. Chúc mừng bác!
SM mỉm cười, nghĩ bác tung version thứ 3 này ra chọc mọi người cho vui nhân ngày Ráng Sinh.

Tuy nhiên vẫn theo tinh thần tìm nhặt... thì trong bản dịch này SM thấy hầu như chỉ có sỏi trở lên! Vì thế , SM đành tô đậm toàn bài.

Muốn chỉnh sửa bản này, có lẽ trước hết phải dịch ngược nó ra tiếng Nga, sau dịch xuôi một lần nữa ra tiếng Việt, bảo đảm khi đó bác sẽ có bản dịch như ý... (với điều kiện người dịch xuôi cuối cùng không phải là bác!!

Tếu táo vui cùng các bác chút nhân Weekend áp chót năm 2011...

[minminixi]

Có sỏi mới có bê tông bác SM ơi, và bác thử làm người dịch cuối cùng một lần đi!!!

[Nina]

Em xin xung phong sửa hai đoạn cho bản dịch của bác minminixi, với sự giúp đỡ đắc lực của trang Thơ Máy:

Vườn gì mà thật lạ lùng
Cả đêm lặng ngắt tuyệt không tiếng gà
Em ơi, thân thiết hồn ta
Ngoại ô thành Mạc tư khoa ban chiều

Dòng sông nước đọng rong rêu
(Dòng chảy yếu ắt phải nhiều hữu cơ)
Bài ca hay là bài thơ
Lúc thì vần lắm, lúc lơ cả vần...

[minminixi]

Chiều...

Bắt đầu máy đổ bê tông
Bỗng đêm thanh vắng chẳng còn tiếng chim
Im lìm suối rỉ ướt mền
Bền lâu chiều Mát xát vào lòng tôi

Thôi thì chỉ vậy mà thôi
Tôi ngâm thơ máy ngoáy vườn chiều thanh
Trúc mành chẳng đổi chiếu manh
Giành nhau lục bát vác nàng sang chơi...

Với hồn thơ máy người ơi...

[Lệ Hằng]

[QUOTE=minminixi;101211]

Vườn ngừng cả tiếng lá rơi
Cùng muôn vật lại lặng chờ ngày mai
Ngàn lời sao ngỏ cùng ai
Nhớ thương chiều muộn thanh bình ngoại ô

Dòng sông như chảy như ngừng
Hứng đầy bạc rắc từ vầng trăng cao
Bài ca lặng khuất nơi nao
Khi chiều quạnh vắng tràn vào vườn tôi

Hỡi em ánh mắt chiều nghiêng
-------------------------------------------------------
Đúng là chưa đat. Chưa nói tới chuyện dịch (yêu cầu không hiểu sai tinh thần và bám sát bản gôc) chỉ riêng làm lục bát đơn thuần thì yêu cầu về VẦN là đầu tiên. Viết mấy câu lb đúng vần vò thì dù ý tứ chưa hay cũng đã có thể tạm coi là hò vè, ca dao. Nhưng không vần thì không được coi là gì cả.
LH trao đổi hoàn toàn chỉ với tinh thần yêu thơ và trao đổi về việc làm thơ với nhau. Không dám viết nhiều vì biết đâu lại hiện ra một cặp ÔNG THIỆN-ÔNG ÁC vác xà mâu chỉ tay mắng rằng "Tên ma mới kia, đã giữ đủ một tuần ăn chay nằm mộng chưa mà dám mon men tới cổng chùa!!

[minminixi]

[QUOTE=Lệ Hằng;101224]

minminixi viết

Vườn ngừng cả tiếng lá rơi
Cùng muôn vật lại lặng chờ ngày mai
Ngàn lời sao ngỏ cùng ai
Nhớ thương chiều muộn thanh bình ngoại ô

Dòng sông như chảy như ngừng
Hứng đầy bạc rắc từ vầng trăng cao
Bài ca lặng khuất nơi nao
Khi chiều quạnh vắng tràn vào vườn tôi

Hỡi em ánh mắt chiều nghiêng
-------------------------------------------------------
Đúng là chưa đat. ...

Bác phê thật chính xác, nhà em ngưng rồi vì tự biết dịch ba chục lần cũng chỉ tệ hơn trở lên bởi không chút khiếu thơ mà nối bài này với thể lục bát, như chị SM đã an ủi chút rồi ạ

[thanhnam76]

Quả là đất NNN có phong thủy tốt, vườn thơ NNN cũng như trên DD có nhiều "Rồng chầu, hổ phục" - thể hiện một nét văn hóa online riêng không giống trên các diễn đàn khác. Bác Phan, LH, SM, NN.cg, LTh, anh BT, AD, Dub... thoắt ẩn, thoắt hiện, xa cách mà như gần gũi, lạ mà thân quen gặp gỡ...
- Kính chúc các bác chuẩn bị đón 1 năm mới với nhiều niềm vui mới, đem nhiều tiếng lòng - tiếng thơ chia sẻ với các thành viên 3N.

[micha53]

Túm lại là: Dịch "Chiều Moskva..." = Lọ mọ học YÊU - TIN?

[minminixi]

Siren viết

Như Mai tên thật là Ngô Huy Bỉnh (chữ Bỉnh có nghĩa là ngọc), Viên ngọc sáng họ Ngô này quê Hưng Yên, sinh năm 1942 tại Hải Phòng, l...

Chị xem lại năm sinh giùm nhỉ!

[Nina]

Em cũng cảm thấy chủ đề này bị dẫn đi hơi xa rồi đấy ạ. Kính mời thi hứng của các bác quay về với "Chiều Moskva" nhé.

[Bùi Huy Bằng]

С Новым Годом 2012 всям друзям!

Tôi tiếp thu ý kiến của bạn Sao Mai, xin nhặt bớt sỏi và sạn như sau:

CHIỀU TÀ NGOẠI Ô MAX-CVA
Mikhail Matuxovxki

Chẳng nghe xào xạc trong vườn,
Không gian vắng lặng khơi nguồn ban mai,
Tôi yêu biết mấy, yêu hoài
Chiều tà huyền ảo vùng ngoài Max-cva.

Sông con nước chảy lững lờ,
Long lanh ánh bạc đôi bờ trăng treo,
Khúc ca dìu dặt nẻo nào
Chiều tà yên ả lan vào không gian.

Em yêu, liếc mắt nhìn gì,
Mà nghiêng đầu thế thầm thì chẳng hay?
Khó khăn cơn cớ dãi bày
Nỗi niềm sao tỏ điều này cùng tôi.

Bình minh chiếu rọi đất trời...
Làm ơn lưu mãi bao lời sẻ chia,
Đừng quên những buổi chiều hè
Max-cva đó chiều về ngoại ô .
Bùi Huy Bằng dịch

[Dmitri Tran]

Các bác dịch quá tốt và bàn hết nghĩa rồi, xin xía một chút bằng clip vừa làm minh họa cho trang web Song ngữ, trong đó, theo tôi, thể hiện của NSND LB Nga V. Trosin là thành công nhất:

[sinhi kbac]

Cám ơn các bạn đã cho những bản dịch tuyệt vời của bài thơ. Trong tất cả các bài đó tôi thích nhất của bạn dangkien3, vì nó vừa thoát ra khỏi những chỗ phụ để bay bổng theo sự sáng tạo của mình lại đúng với những chỗ chính mà không bị gò bó trong câu nguyên gốc. Bởi vì bạn không phải là nhà thơ chuyên nghiệp cho nên nó có cái chân chất của a-ma-tơ (thú thực tôi không thích bài dịch của Ông Bùi Huy bằng lắm vì nó liêm luật quá).

[sinhi kbac]

minminixi viết

Chị xem lại năm sinh giùm nhỉ!

Tiếp lời bạn minminixi, tôi xin góp ý như sau: bạn không nhớ Giáp, ất, Bính, Đinh... à, sao lại là ngoc được. Bích mới là 1 loại ngọc chứ.

[Nina]

Siren viết

Như Mai tên thật là Ngô Huy Bỉnh (chữ Bỉnh có nghĩa là ngọc), Viên ngọc sáng họ Ngô này quê Hưng Yên, sinh năm 1942 tại Hải Phòng, ...

Do có bài viết thắc mắc của bác sinhi_kbac mà em đọc lại bài trên của chị Siren. Em không rõ nguồn tư liệu của mấy dòng trên ở đâu, nhưng theo cách hiểu của em thì có lẽ chữ "bỉnh" này nếu viết bằng chữ Hán thì có nghĩa là ngọc.

Ở đây, em rất mong bác nào uyên thâm Hán học cho ý kiến thì sẽ rõ ràng hơn nhiều. Chứ như em, một người hoàn toàn không biết chữ Hán, thì các công cụ online cho em một chữ bỉnh như sau:

bỉnh
1. sáng chói
2. tỏ rõ

Viết: 炳
Số nét: 9
Loại: Cả hai (phồn thể và giản thể)

Và trong các chữ "bỉnh" mà em tìm được, thì không có chữ nào có nghĩa là ngọc.

Xin phép cung cấp vài thông tin, rất mong được các bác làm rõ vấn đề nhỏ này.

[sinhi kbac]

Nina viết

Do có bài viết thắc mắc của bác sinhi_kbac mà em đọc lại bài trên của chị Siren. Em không rõ nguồn tư liệu của mấy dòng trên ở đâu, nhưng theo cách hiểu của em thì có lẽ chữ "bỉnh" này nếu viết bằng chữ Hán thì có nghĩa là ngọc.

Ở đây, em rất mong bác nào uyên thâm Hán học cho ý kiến thì sẽ rõ ràng hơn nhiều. Chứ như em, một người hoàn toàn không biết chữ Hán, thì các công cụ online cho em một chữ bỉnh như sau:



Và trong các chữ "bỉnh" mà em tìm được, thì không có chữ nào có nghĩa là ngọc.

Xin phép cung cấp vài thông tin, rất mong được các bác làm rõ vấn đề nhỏ này.

Vì không có bản gốc chữ Hán nên tôi đọc phiên âm Hán Việt chữ: Bỉnh (dấu hỏi) lại ra chữ Bính (dấu sắc) cho nên mới viện dẫn Giáp ất... Nay biết đó là chữ Bỉnh (dấu hỏi) thì giải thích như bạn Nina là đúng 1 chữ. Nhưng còn 1 chữ nữa là Bỉnh trong tên họ đầy đủ của trạng Trình quê Vĩnh bảo là: Nguyễn Bỉnh Khiêm (阮 秉 谦)

[Nina]

Kính gửi bác sinhi_kbac, em chỉ đi tìm những chữ bỉnh có nghĩa gần gần với "ngọc sáng chói". Chứ tất nhiên là còn những chữ "bỉnh" khác. Hình như em đã viết khá rõ ràng về điều này trong bài viết trước đây của em.

Còn chữ bỉnh trong tên của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm như bác viết (秉) thì theo từ điển Hán Việt lại có nghĩa là "cầm nắm", và hình như không liên quan gì lắm đến những gì đang thảo luận.