|
|||||||
 Diễn đàn NuocNga.net |
Trang chủ tin tức Thông báo về kích hoạt tài khoản thành viên |
 |
|
|
Ðiều Chỉnh | Xếp Bài |
|
|||||||
| Diễn đàn NuocNga.net |
Trang chủ tin tức Thông báo về kích hoạt tài khoản thành viên |
|
|
|
Ðiều Chỉnh | Xếp Bài |
|
|
|
#1
25-12-2011, 00:08
|
|||
|
|||
Veronika Tushnova
Em có bài dịch mới, nhờ các bác sửa giúp. Chúc các bác một mùa Giáng sinh an lành, hạnh phúc.
V. Tushnova Я давно спросить тебя хотела: разве ты совсем уже забыл, как любил мои глаза и тело, сердце и слова мои любил... Я тогда была твоей отрадой, а теперь душа твоя пуста. Так однажды с бронзового сада облетает поутру листва. Так снежинки - звездчатое чудо - тонким паром улетают ввысь. Я ищу, ищу тебя повсюду, где же ты? откликнись, отзовись. Как мне горько, странно, одиноко, в темноту протянута рука. Между нами пролегла широко жизни многоводная река. Но сильна надежда в человеке, я ищу твой равнодушный взгляд. Все таки мне верится, что реки могут поворачивать назад. KHÔNG ĐỀ Đã tự lâu rồi em muốn biết: Anh đã quên rồi, có phải vậy không anh, Anh đã yêu em, yêu mắt biếc, Yêu trái tim em, lời nói lẫn thân hình… Em đã tặng anh những ngày vui Mà nay anh xoá hết mất rồi Như lá vườn thu đang vàng thắm Một sớm mai kia rụng tơi bời. Như bông tuyết - cánh sao kỳ ảo Hoá làn hơi tan biến giữa trời xanh Em tìm mãi, tìm anh khắp ngả, Anh ở đâu, xin hãy nói đi anh. Em cay đắng, cô đơn, lạc lõng, Trong bóng đêm chới với bàn tay. Con sông nước mênh mông đầy sóng Sóng cuộc đời chia hai đứa từ đây. Trong hi vọng, người đời vẫn vậy Em tìm anh dù anh có thờ ơ. Em vẫn tin, dù sao đi nữa Nước ngược dòng quay lại bến ngày xưa. 24.12.2011 LTHung Thay đổi nội dung bởi: ADAM, 25-12-2011 thời gian gửi bài 08:37 
|
|
#2
25-12-2011, 07:26
|
|||
|
|||
|
|
#3
26-12-2011, 09:19
|
||||
|
||||
|
Gà mờ xin góp 1 bản dịch bài thơ này, đã từng dịch trên NNN cách đây hơn 5 năm:
http://luutru.nuocnga.net/viewtopic....3ee808a6298fe1 KHÔNG ĐỀ (Veronika Tushnova) Em muốn hỏi anh tự rất lâu rồi Chẳng lẽ anh đã quên đi tất thảy Quên cả dáng em, trái tim, giọng nói Quên đôi mắt này anh đã đắm say Em từng là niềm vui suốt bấy tháng ngày Sao không lấp nổi hồn anh giờ trống rỗng Một sáng nọ giữa khu vườn gió lộng Có chiếc lá vàng bứt cuống bay đi Bông hoa tuyết kia - ngôi sao nhỏ diệu kỳ Cũng tan nhẹ trong làn hơi mỏng mảnh Em đi tìm anh, tìm anh mọi ngả Ở nơi nào, trả lời nhé, anh yêu Em cô đơn khi đêm tối lấn chiều Chìa tay đỡ nỗi xót xa, cay đắng Dòng sông lớn nước dâng tràn phẳng lặng Chia chúng ta mỗi đứa mỗi bên Nhưng hy vọng trong ta vô bờ bến Em vẫn tìm - dù anh đã dửng dưng Em vẫn tin, dù điều ấy chưa từng Có thể khiến dòng sông quay trở lại.
__________________
hungmgmi@nuocnga.net 
|
|
#4
26-12-2011, 11:03
|
|||
|
|||
|
Trích:
|
|
#5
26-12-2011, 10:47
|
|||
|
|||
|
Tks bác HGM nhé!, Tôi mới biết nguyên tác và bản dịch trên đây qua FB bạn bè mà không hề biết là bác dịch. Ngưỡng mộ bác quá cơ... Mong được trao đổi cùng bác.
|
| Được cảm ơn bởi: | ||
hungmgmi (26-12-2011) | ||
|
#6
27-12-2011, 17:08
|
|||
|
|||
|
Hôm nay liếc qua diễn đàn cũ, vì Nina nhớ rằng đã từng dịch mấy bài thơ của Veronica Tushnova. Hóa ra nhà thơ này chưa có chủ đề riêng, mà các bản dịch lại nằm trong chủ đề Chọn thơ dịch cho ngày 8/3 và.... Nhân tiện xin làm một danh mục để mọi người tham khảo.
Một bài dịch của chị Rừng: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=18733#18733 Bài "Mùa xuân" do các dịch giả khác nhau dịch: Bản dịch của chị Bí: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=18884#18884 Bản dịch của Nina : http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=18900#18900 Bản dịch của bác Nguyên Anh: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=18920#18920 Bản dịch của chị USY: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19018#19018 Một bài thơ không đề với câu đầu là Я давно спросить тебя хотела: Bản dịch của anh hungmgmi: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19020#19020 Bản dịch của chị USY: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19022#19022 Bản dịch của chị Bí: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19084#19084 Một bài thơ không đề với câu đầu là Знаешь ли ты, что такое горе Chị USY: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19102#19102 Dịch bài thơ không đề với câu đầu Мне говорят: нету такой любви. Chị USY: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19189#19189 Bài thơ không đề với câu đầu А знаешь, все еще будет! Bác Thanhxuan1974: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19650#19650 Một số cảm nhận về thơ của Veronika Tushnova Trích:
Trích:
Trích:
Ý kiến của neva: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19178#19178 Ý kiến của Tykva: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19179#19179 Ý kiến của Nina: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19216#19216 http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19236#19236 Ý kiến của bác NguyênAnh: http://luutru.nuocnga.net/viewtopic.php?p=19218#19218
|
| Có 6 thành viên gửi lời cảm ơn Nina cho bài viết trên: | ||
BelayaZima (27-12-2011), Cartograph (30-12-2011), hungmgmi (27-12-2011), Lính thuỷ (31-12-2011), Lệ Hằng (31-12-2011), USY (28-12-2011) | ||
|
#7
27-12-2011, 17:48
|
||||
|
||||
|
Đúng là nên gom thành 1 topic thật, chứ đê bên Dịch Chiều Moskva nghe không ổn, cảm ơn Nina nhé.
Xem lại mới thấy ngày xưa dân NNN dịch hăng ra phết. Mong các bác tích cực dịch và trao đổi thêm cho nhộn nhịp.
__________________
hungmgmi@nuocnga.net
|
|
#8
30-12-2011, 21:24
|
|||
|
|||
|
Trích:
Vô Đề Từ lâu lòng muốn hỏi anh: Lẽ nào dứt hẳn mối tình đôi ta Quên dáng hình, lời thiết tha, trái tim, thân thể đậm đà yêu thương… Xưa em là nỗi vấn vương, Niềm vui giờ héo trong vườn hoang anh Thu vàng đẩy lá lìa cành Một lần gió cuốn tan tành sớm mai. Như bông sao tuyết vụt bay Ảo kì tan biến một ngày thành hơi Tìm anh em đi khắp nơi Anh! Anh đâu? Đáp một lời đi anh. Đắng cay, lạ lẫm, một mình Vươn tay em hóng chút tình đêm đen Dòng sông đời nằm lặng im Mênh mông nước, tách đôi tim xa vời Mạnh sao - hi vọng con người Em tìm, cái liếc hờ thôi vẫn tìm! Vẫn tin rằng tới một đêm Sông kia chảy ngược đón thuyền tình em. LH Chúc các bạn một năm mới vui vẻ - hanh phúc  
|
| Được cảm ơn bởi: | ||
Lính thuỷ (31-12-2011) | ||
|
#9
30-12-2011, 23:01
|
|||
|
|||
|
Trích:
Verson lục bát trên của bác LH cũng không là ngoại lệ. Chắc chắn đó là một nỗ lực vô bờ. Nhưng cũng còn vô bờ để đi đến thành công. Điều chưa thành công có thể thấy rải rác khắp các đoạn, nhưng chỉ xin lấy ví dụ 1 đoạn thôi: Как мне горько, странно, одиноко, в темноту протянута рука. Между нами пролегла широко жизни многоводная река. Đắng cay, lạ lẫm, một mình Vươn tay em hóng chút tình đêm đen Dòng sông đời nằm lặng im Mênh mông nước, tách đôi tim xa vời Về từ trong bài thơ, dịch странно thành “lạ lẫm”, пролегла thành “nằm”… hẳn là không ổn. Chữ “lặng im” thêm vào chắc chỉ để đảm bảo vần, nhưng không hợp lý. Dòng sông mênh mang đó có thể cuộn sóng lắm chứ(?). Về câu: в темноту протянута рука dịch thành “Vươn tay em hóng chút tình đêm đen” thì rõ ràng không thể chấp nhận được, chắc cũng chỉ để hợp vần. Qua đó thấy rõ, để tuân thủ luật lục bát, nguyên tác đã bị méo mó đi như thể nào… Thế mới biết vì sao dịch thơ nước ngoài sang thể lục bát thường rất khó thành công. Mà thơ lục bát, nếu không uyển chuyển, tự nhiên, lại sử dụng từ ngữ gượng gạo, cốt lấy vần thì khó vào tâm hồn Việt lắm. Dẫu sao vẫn chúc bác Lệ Hằng - Ngọc Châu thành công. Thay đổi nội dung bởi: Duc, 31-12-2011 thời gian gửi bài 07:19
|
| Có 4 thành viên gửi lời cảm ơn Duc cho bài viết trên: | ||
|
#10
31-12-2011, 06:57
|
||||
|
||||
|
Trích:
Thể thơ Lục bát không phải giống như con dao pha để có thể cắt được mọi thứ, không phải là chiếc áo lính để chiến sĩ diện mọi lúc mọi nơi. Nó chỉ là con dao thái rau thật sắc nhưng mỏng manh, nếu đem dùng chặt cây là bị mẻ, nó chỉ là chiếc áo tứ thân mặc những đêm lễ hội xuân ở làng quê châu thổ với điệu chèo hay quan họ, chứ mặc vào vũ hội với nhạc rock thì khó mà hợp được. Nên dùng lục bát trong nhiều hoàn cảnh, nhiều trường hợp rất khó thành công, nhất là chuyển tải hồn thơ Tây phương thì thật là khó. Bác Lệ Hằng rất giỏi dịch thơ, cả tiếng Nga lẫn tiếng Anh, nhưng cũng không thể nào tránh khỏi điểm yếu này của thơ lục bát. Vì vậy, hầu như rất hiếm gặp bài thơ nước ngoài nào chuyển ngữ thành lục bát mà thành công cả. Thay đổi nội dung bởi: Lính thuỷ, 31-12-2011 thời gian gửi bài 07:00
|
| Có 3 thành viên gửi lời cảm ơn Lính thuỷ cho bài viết trên: | ||
|
#11
31-12-2011, 07:16
|
|||
|
|||
|
Trích:
Nhân đây, xin chép lại 1 bài lục bát của Nguyễn Long mà Duc thích, vì nó tự nhiên như hơi thở. Lục bát mà phải ép vần, khuôn chữ thì không còn lục bát nữa. THƯỜNG DÂN Đông thì chật, ít thì thưa Chẳng bao giờ thấy dư thừa thường dân Quanh năm chân đất đầu trần Tác tao sau những vũ vần bão giông. Khi làm cây mác cây chông Khi thành biển cả, khi không là gì Thấp cao đâu có làm chi Cỏ ngàn năm vẫn xanh rì cỏ thôi. Ăn của đất, uống của trời Dốc lòng cởi dạ cho người mình tin Ồn ào mà vẫn lặng im Mặc ai mua bán nổi chìm thiệt hơn. Chỉ mong ấm áo no cơm Chắt chiu dành dụm thảo thơm ngọt lành. Hòa vào trời đất mà xanh Vô tư mấy kiếp mới thành thường dân.
|
| Có 3 thành viên gửi lời cảm ơn Duc cho bài viết trên: | ||
|
#12
31-12-2011, 09:36
|
|||
|
|||
|
Trích:
Chính vì thế LH mới đăng nhập làm thành viên 3N vì biết rằng ở đây các bạn đa số đều đã học tập hoặc đang làm việc ở Nga, mức độ cảm nhận và phê bình văn học Nga tất nhiên cao hơn những diễn đàn khác. LH đã nghĩ không sai. Quả thực đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp rất hữu ích (qua diễn đàn và tin nhắn cá nhân hoặc email), nhờ thế LH có phần đỡ lúng túng hơn khi dịch sang thơ lục bát. Còn về việc thơ lục bát có thể làm biến dạng tính tự nhiên của nguyên tác LH cũng đã nghe nhiều ý kiến tham góp từ trước đây và suy nghĩ như thế này: - Các thày người nước ngoài làm sao có thể hiểu thơ LB cũng như các dạng thơ có vần của Việt Nam như người Việt nên tất nhiên họ khuyên sinh viên Việt là không nên dịch sang thơ có vần. Vậy nên lâu nay nhiều nhà thơ, nhà dịch thuật Việt Nam từng học ở nước ngoài đã không dịch thơ nước ngoài sang thơ có vần nữa. - Quần chúng yêu thơ người Việt trong lòng vẫn tiếc những bài thơ dịch có vần ngày xưa (mà bây giờ hiếm gặp lắm). Chỉ toàn thấy những bài dich theo kiểu những bài báo xuống dòng một cách tùy hứng nên hầu như ít người quan tâm đến thơ của các thi nhân khác trên thế giới. Có nghĩa là mảng thơ dịch hầu như bị quên lãng đối với số đông người yêu thơ và làm thơ ở các CLB thơ được thành lập ở khắp nơi trên nước ta hiện nay. Chắc có nhiều người nghĩ như LH rằng ở đời này không có cái gì đạt được sự toàn vẹn, cũng không ai có thể phấn đấu vượt qua khoảng cách "vô biên" để đến đích vẹn toàn. Nhưng nếu bằng cách nào đó để cho quần chúng yêu thơ biết và quan tâm đến thơ của các thi sĩ nước ngoài, ngó xa hơn ra khỏi ao làng mình, thì dù việc dịch sang thơ lục bát có những hạn chế hoặc nhược điểm nào đó như các bạn đã phân tích cũng không phải là việc không nên làm. LH còn nhiều việc khác đang chờ nên cũng chỉ có thể giãi bày cùng các bạn như vậy, mong được sự phê bình góp ý thêm để TIẾP TỤC DỊCH THƠ NƯỚC NGOÀI SANG THƠ LUC BÁT, sau đây LH sẽ không tham gia vào việc phân tích hay lí luận gì nữa. Chỉ lắng nghe mà thôi. Chúc các bạn 3N một NĂM MỚI VUI VẺ, MẠNH KHỎE, THÀNH ĐẠT VÀ HẠNH PHÚC. LH
|
| Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Lệ Hằng cho bài viết trên: | ||
Cartograph (31-12-2011), Lính thuỷ (31-12-2011) | ||
|
#13
31-12-2011, 09:46
|
||||
|
||||
|
Thơ lục bát, khi đọc lên còn là nhạc nữa. Tôi rất mê những bài lục bát cực kỳ ....thơ của Đồng Đức Bốn - nhà thơ của đất Cảng:
 Chăn trâu đốt lửa Chăn trâu đốt lửa trên đồng Rạ rơm thì ít, gió Đông thì nhiều Mải mê đuổi một con diều Củ khoai nướng để cả chiều thành than. Vào chùa Đang trưa ăn mày vào chùa Sư ra cho một lá bùa rồi đi Lá bùa chẳng biết làm gì Ăn mày nhét túi lại đi ăn mày. Quốc kêu Tôi nghe nẫu cả những chiều Câu thơ ngã xuống đổ xiêu mái chùa Đời tôi Vớt buồn trên mặt sông trôi Bây giờ vẫn chỉ mình tôi giữa dòng Chợ buồn Chợ buồn đem bán những vui Đã mua được cái ngậm ngùi chưa em. Chợ buồn bán nhớ cho quên Bán mưa cho nắng, bán đêm cho ngày. Chợ buồn bán tỉnh cho say Bán thương suốt một đời này cho yêu. Tôi giờ xa cách bao nhiêu Đem thơ đổi lấy những chiều tương tư.
__________________
Tình yêu Vĩnh hằng.
|
|
#14
31-12-2011, 10:46
|
|||
|
|||
|
Trích:
CÓ PHẢI LÀ HAI THÁI CỰC? (Suy nghĩ về thơ Mai Văn Phấn và Đồng Đức Bốn) Nhiều người cho rằng Đồng Đức Bốn và Mai Văn Phấn thuộc về hai thái cực. Một cực của bảo tồn, bảo lưu các giá trị thơ ca truyền thống, và một của việc cách tân, muốn "xoá nhoà ranh giới giữa văn xuôi và thi ca" như chính Mai Văn Phấn đã trả lời phỏng vấn của Tạp chí Thi Bình - tạp chí văn thơ hàng đầu Hàn Quốc - trong Festival thơ tổ chức ở xứ sở Kim chi mới đây. Quen với Mai Văn Phấn từ lâu, cũng nhiều lần trao đổi với nhau về việc dịch thơ nên tôi biết anh viết lục bát rất sành điệu, các loại thơ có vần khác cũng thế, có điều không thích viết mà thôi. Nhà thơ, theo Mai Văn Phấn "phải là nhà văn hoá. Kiến thức văn hoá ấy lắng sâu vào nhà thơ một cách tự nhiên, và tới một hoàn cảnh “hữu duyên” nào đó, nó đột khởi dâng lên thành cảm xúc thi ca. Lúc ấy tứ bài thơ vụt đến bất ngờ, tưởng như “của nhặt được", nhưng thực ra nó đã được tích luỹ vô tình ở đâu đó từ lâu" Thơ hiện đại ít chú trọng vào nhịp điệu, tu từ, đặc biệt tránh dùng mỹ từ - cũng theo quan điểm của Mai Văn Phấn - Nhưng, những câu văn xúc tích, giản dị được đặt trong một “từ trường thơ”, có sức mạnh thôi miên gấp nhiều lần những câu mang nhịp điệu quen thuộc". Ta có cả triệu người yêu thơ và làm thơ. Người viết bài này (không dám gọi là tham luận vì tự nghĩ mình xa lạ với sân chơi trí tuệ mang tên phê bình văn học) cũng đã bỏ thời gian la cà ở khá nhiều CLB thơ để có thể đưa ra nhận xét rất công bằng, rằng đại đa số các chiếu thơ bây giờ là của "phe" thơ ca truyền thống, với hai thể loại chính là thơ luật Đường và Lục bát. Và, các chiếu thơ này khá dị ứng với "phe" cách tân. Xưa nay chuyện cách tân vốn không phải do toàn xã hội tự dưng tiến hành đồng loạt, bao giờ cũng có một số ít người đi trước, làm trước nên việc nhóm người này phải chịu đựng chê bai, dè bỉu ở những bước đầu tiên là truyện không tránh khỏi. Là nhà thơ cách tân nên Mai Văn Phấn phải chấp nhận chuyện đó nhưng anh luôn say sưa và bền bỉ "lần theo thơ ca nhằm khai mở tiếng nói mới, hoặc tìm lại âm sắc thuở hoàn nguyên đã mất - MVP" Đã có nhiều bài viết về hai nhà thơ chúng ta đề cập hôm nay đăng ở trên các ấn phẩm cũng như các website văn chương. Cuộc Hội thảo tới đây sẽ lại có nhiều tham luận nữa nên tôi không bàn về chuyện thơ và con người Mai Văn Phấn như thế nào, cũng tương tự như vậy với Đồng Đức Bốn. Chỉ thêm mấy câu ngắn ngọn về nhà thơ lục bát khá nổi tiếng từ sau giai đoạn Nguyễn Bính mất đi đến nay như sau: Lấy ý của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, Đồng Đức Bốn thuộc vào diện "nhà thơ bảo tồn, bảo lưu các giá trị thơ ca truyền thống. Thơ anh dị ứng với những cách tân bí hiểm trừu tượng. Sự hiện đại trong thơ Đồng Đức Bốn là ở nội lực bên trong của từng câu thơ. Thơ anh chính là hơi thở, là hồn vía của cuộc sống hôm nay được “quản thúc” trong niêm luật cổ truyền lục bát". Cũng theo nhận định của nhà văn này "cái hay trong thơ lục bát của Đồng Đức Bốn là sự chất phác giống như ca dao, có sự ngậm ngùi của tình cảm và cả những kinh nghiệm sống chua xót của một người nhà quê trí thức lang bạt kỳ hồ chen lẫn vào". Không cần làm cuộc khảo sát cũng biết chắc chắn một điều rằng thơ Đồng Đức Bốn được nhiều người đọc và nhớ tới - ở chiếu thơ nào cũng thế - vì Hồn Việt vốn sơ khởi từ những bài ru ca được nghe từ lúc chúng ta còn nằm nôi, mà các bài ru ca ấy không giống như thơ Mai Văn Phấn. Xin trở lại với vấn đề đã nêu, là việc trả lời cho câu hỏi: Đó có phải là hai thái cực? Và cũng chỉ dám trao đổi đôi điều với những người cùng yêu thơ với tư cách một người yêu thơ mà thôi. Nhìn vẻ ngoài (hay hiện tượng) thì có vẻ như vậy, khá nhiều người cũng nghĩ như vậy. Ngay phông nền văn hóa của hai nhà thơ này cũng khác nhau rõ ràng. Nguyễn Huy Thiệp - người hiểu khá sâu về Đồng Đức Bốn, đã giúp việc tuyển chọn và viết lời giới thiệu cho tập thơ đầu tay của nhà thơ lục bát cho rằng "anh có thể chưa học hết phổ thông trung học, vốn liếng từ vựng chỉ quãng 600 từ" và nhận định thêm: "Lục bát là một thể loại thuần dân tộc nhưng những đỉnh cao của nó bao giờ cũng là một hợp chất, một tích hợp. Nguồn mạch ca dao trong thơ Bốn rất thuần khiết nhưng chưa có những nhân tố lạ để tạo nên một hợp chất mới... So với những nhà thơ lục bát ngộ năng tiền nhiệm như Nguyễn Bính, như Bùi Giáng thì Đồng Đức Bốn có phần phú quý giật lùi: anh ít học hơn, chật hẹp hơn..." Trong khi đó Mai Văn Phấn có đủ phông nền cần thiết của một nhà thơ hiện đại: đủ bằng cấp, nói viết tiếng Tây như Tây, một "viên chức nhà Đoan" (giống nhà thơ Xuân Diệu trước kia) có điều kiện giao tiếp với đủ mọi loại khách thập phương, trong cũng như ngoài nước. Những điểm nêu trên cũng chỉ là cách đánh giá theo bề mặt. Riêng tôi muốn chọn một góc nhìn khác cho vấn đề này, muốn tìm cội nguyên, tìm sự tiệm cận và giao thoa của hai trường phái. Tìm tòi như thế liệu có phải là chuyện lập dị hay không? Không lập dị chút nào nếu thử đọc các định nghĩa trả lời cho câu hỏi "Thơ Là Gì?". Nhiều lắm, có đến hàng trăm định nghĩa, nào "Thơ là bức họa bằng những màu sắc chọn lọc; Thơ là bản nhạc dệt bằng những âm thanh tinh tế" - "Thơ, là tiếng lóng của các thiên thần và những con quỷ", "Thơ - là hồi trống ngang ngạnh trước cánh cửa của cái chưa biết" rồi "Thơ, là một ngôi nhà lớn âm vang đủ mọi giọng nói về một cái gì điên rồ và huyền diệu" hoặc đơn giản hơn "Thơ thường được coi như là cái gì đẹp - đẹp như Thơ”... Trong vô vàn các định nghĩa tôi xin lưu ý tới một câu:" "Thơ là một cách tổ chức ngôn ngữ hết sức quái đản để bắt người tiếp nhận phải nhớ, phải cảm xúc và phải suy nghĩ do chính hình thức tổ chức ngôn ngữ này." (trích của bác Phan Ngọc - bài đã đăng ở Tạp chí Văn học, 1994) Nó được gọi là quái đản vì đáng lẽ có thể thông tin dễ dàng bằng văn xuôi với nhau rằng "Con cò ngã xuống ao vì đậu lên cành nhỏ lúc đi ăn đêm", có điều nói như vậy thì chẳng mấy chốc người ta sẽ quên, chẳng ai nhớ tới chuyện này. Bằng cách tổ chức ngôn ngữ quái đản - hơi khó thực hiện một chút - để chuyển thành "con cò mà đi ăn đêm. Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao" thì người ta nhớ đến muôn đời! Theo góc nhìn này thì cả thơ Mai Văn Phấn lẫn Đồng Đức Bốn cùng một cội nguyên, tức là đều bỏ công để tổ chức ngôn ngữ khác thường nhằm bắt người ta phải nhớ và cảm xúc. Hơn thế hai trường phái còn có nhiều điểm tiệm cận và giao thoa lẫn nhau. Nói theo ngôn ngữ nghề nghiệp thì đều cùng phải tìm ý, tứ thì mới viết ra được một bài thơ. Để mọi người thấy rõ hơn về điểm này tôi xin thử hoán đổi cách viết của hai nhà thơ. Đầu tiên là chọn ba bài thơ của Mai Văn Phấn, giả dụ cùng với ý tưởng đó thì một người thích làm thơ lục bát sẽ viết chúng ra sao. Lần lượt thử với từng bài: Giai điệu xuân (Nguyên thể của Mai Văn Phấn) Nhỏ trên đá sắc Cơ thể em đau Thánh thót mở toang từng giọt Trong hơi ẩm nồng nàn Hạt nắng chảy vào em Mùa nước về rạng rỡ Con ong rạch đường bay Gió lên thẳng đứng Cây cao vươn bóng anh Chim bồ câu ra ràng Sương đêm côn trùng tỉnh dậy Lũ nấm rơm mở mắt Trùm lên non nớt xanh THỬ CHUYỂN SANG LỤC BÁT: Thánh thót từng giọt mở toang Nhỏ trên đá sắc thấm ngàn nỗi đau Nồng nàn ẩm, nắng chảy vào Em rạng rỡ mùa nước sâu đang về Rạch đường bay cánh ong kia Gió thẳng đứng, cây vươn chìa bóng anh Trùm lên những non nớt xanh Mắt nấm mở, bồ câu nhanh ra ràng Đêm sương, côn trùng hát vang. Tuy một bên có vần, một bên không nhưng sau khi đọc, đọng lại trong lòng độc giả chỉ là Tứ thơ (Ý đã nằm trong tứ rồi) mà Tứ ở hai cột trái phải là hoàn toàn như nhau. Với bài: GIÓ THỔI (Nguyên thể của Mai Văn Phấn) Chúng mình hôn nhau trong hành lang hẹp trên cỏ xanh, trong những góc tối trên tháp chuông, bên gốc cây cổ thụ... Bốn bề nước tràn ướt chân lúc ấy gió thổi rất mạnh. Con sâu đo em đu lên người anh thì thầm gặm hết những xanh non Con ong vẫn nhởn nhơ bay thác đổ đều đều, mưa rơi rất chậm nhưng tất cả ngọn cây đều bạt về một phía. THỬ CHUYỂN SANG THỂ LỤC BÁT: Hành lang hẹp mình hôn nhau Tháp chuông, góc tối, bãi nhàu cỏ xanh Gốc cổ thụ, đu cổ anh em - sâu đo gặm non xanh - thầm thì. Nước tràn qua chân kể chi Nhởn nhơ ong vẫn bay đi bay về Thác đổ đều, mưa chậm ghê Nhưng cây chỉ đổ ngọn về một phương Có những tứ thơ không dễ hiểu, dễ nắm bắt như trong bài Để nhận ra anh (trích trong tập anhanhemem) nhưng nếu viết bằng lục bát vẫn cứ được: ĐỂ NHẬN RA ANH (Nguyên thể của Mai Văn Phấn) Em ngủ say không biết anh đang nhìn hạt mưa bóng tối xơ xác ngoài cửa sổ tán cây đè nặng ngực mình... chợt thấy con đường tự nghiêng trong đêm. Ẩn hiện hôm qua trong hơi thở em: một bảng tin mới quét gánh hàng rong, đám cưới qua đường buổi tan ca, vài con cá ngáp một họa sỹ mới để râu đến chơi... Những ngọn thác câm lặng đang đổ xuống rất mạnh những đế giày chuẩn bị vỡ tung chân tường mở cánh cửa thoát hiểm bụi mưa phùn hay châu chấu bay qua cả ngôi nhà lao đi chóng mặt sửng sốt, rã rời khi gặp bình minh... Anh bấm số điện thoại tưởng tượng để em biết mọi điều từ trong giấc mơ. THỬ CHUYỂN SANG LỤC BÁT Ngủ say em đâu biết rằng Nhìn mưa, tán lá đè anh nặng người Xác xơ cửa sổ ngoài đời Đường tự nghiêng, giữa đêm trời tối đen... Ẩn hiện trong hơi thở em: Gánh hàng rong cạnh bảng tin phố phường Tan ca, cá ngáp bên đường Mới để râu, khách họa dường như quen... Thác đổ mạnh mà lặng im Sắp vỡ tung đế giày mềm đến nơi Chân tường cửa thoát mở rồi Châu chấu bay hay mưa rơi bụi mờ Ngôi nhà lao đi trong mơ Rã rời, sửng sốt ánh mờ bình minh... Bấm một số phôn linh tinh Báo em biết rõ tình hình trong mơ. Giờ ta lại thử hình dung một người làm thơ cách tân, khi có những ý tưởng giống Đồng Đức Bốn thì bài thơ sẽ được thể hiện như thế nào. Xin nói trước rằng LH ít nghiên cứu về thơ cách tân nói chung (và của riêng MVP) vì thực lòng đó không phải là 'gu" của mình nên không dám nói rằng MVP sẽ chuyển tứ thơ của ĐĐB thành như thế nào. Dưới đây chỉ là một vài giả định trong chừng mực LH và những người không hay làm thơ cách tân có thể viết thành mà thôi, nêu ra với mục đích chính là để giải thích cho câu hỏi "Có phải là hai thái cực?" Chọn thử ba bài thơ của Đồng Đức Bốn. CHỢ BUỒN (Nguyên thể Đồng Đức Bốn) Chợ buồn đem bán những vui Đã mua được cái ngậm ngùi chưa em. Chợ buồn bán nhớ cho quên Bán mưa cho nắng, bán đêm cho ngày. Chợ buồn bán tỉnh cho say Bán thương suốt một đời này cho yêu. Tôi giờ xa cách bao nhiêu Đem thơ đổi lấy những chiều tương tư. GIẢ ĐỊNH CHUYỂN SANG THỂ THƠ TỰ DO Chợ buồn bán niềm vui Em đi mua chút ngậm ngùi Bán cho quên chút nhớ mưa cho nắng, đêm cho ngày. tỉnh cho say. Cho tình yêu cả đời này thương nhớ Bao nhiêu xa cách Chiều tương tư đổi lấy những vần thơ. Không nói tới khía cạnh cô đọng hoặc rườm rà trong mỗi loại thơ, vì thơ có vần truyền thống đôi khi phải có những từ không thực sự cần thiết về ý tứ nhưng cần cho việc gieo vần, ta thấy tứ của hai bài như nhau, nên những gì đọng lại trong lòng người đọc là giống nhau. Thử với bài thứ hai: ĐÀN TÌ BÀ BỎ QUÊN (Nguyên thể Đồng Đức Bốn) Bỏ quên thì cứ bỏ quên Đàn tì bà đó cái tên vẫn còn. Dây một gảy khúc chon von Dây hai gảy khúc trăng tròn ngắm hoa. Dây ba gảy lúc người ta Đói cơm rách áo vẫn là của nhau Dây tư gảy khúc buồn đau Nhắc ai còn nhớ tới câu hẹn hò Bốn dây thành một con đò Chở tôi tới giữa đôi bờ Trương Chi. GIẢ DỊNH VIẾT THỂ TỰ DO: Cây đàn tì bà bị bỏ quên Cái tên không mất. Khúc chon von dây một Dây hai trăng tròn ngắm hoa Đói cơm rách áo, vẫn bên nhau gảy dây thứ ba Dây tư khúc buồn đau, nhắc câu hò hẹn. Cả bốn dây làm con đò, đi giữa đôi bờ Trương Chi. Tiếp một bài nữa ĐI ĐÒ (Nguyên thể Đồng Đức Bốn) Cầu gẫy mới phải đi đò Thế nên gặp gió thổi cho rét lòng. Con đò nửa mặt trăng cong Chênh vênh trên một dòng sông lở bồi. Mái chèo cứ nhẹ thế thôi Không là đứt ruột gan tôi bây giờ. Mái chèo trên sóng làm thơ Đỡ cho cánh vạc bơ vơ xuống dòng. Chốc nữa thế nào cũng giông Sang đò tôi đến giữa đồng là mưa. GIẢ DIINHJ CHUYỂN THỂ THƠ TỰ DO Gẫy cầu, đi đò Rét lòng gặp gió Con đò nửa mặt trăng cong Chênh vênh trên sông lở bồi Nhẹ thế thôi, mái chèo ơi Đừng làm tôi đứt ruột Hãy làm thơ trên sóng đỡ cho cánh vạc bơ vơ Trời xa kia đang mưa và dông gió đang chờ. Khi chuyển từ thơ cách tân sang thể lục bát, khách của chiếu thơ cổ truyền dễ dàng chấp nhận vì nắm ngay được Tứ thơ. Nhưng tôi cũng không nghĩ là mình ngộ nhận khi nói rằng chuyển từ thơ lục bát sang thể cách tân thì bài viết ra không còn là thơ nữa. Hai cột hai bên đều là thơ, người dễ tính còn có thể cho là thơ hay nữa. Chỉ mong hai tác giả thông cảm cho rằng đôi chỗ có thể đã hiểu không đúng ý của MVP cũng như của ĐĐB khi chuyển thể. Điều đó có thể miễn thứ vì LH không phải là con giun trong bụng hai thi nhân ấy, nếu không có điều kiện hỏi thật kĩ thì làm sao biết được việc ở chỗ nào có đoạn ruột thừa?! Tất nhiên có trường hợp do người chuyển kém cỏi không hiểu được ý tứ sâu xa của tác giả mà ra, mà cũng có thể do lỗi của tác giả đã không tìm được cách để cho người đọc hiểu đúng ý mình. Không ngoại trừ cả việc chính tác giả (nhất là MVP) muốn như vậy để giữ cho thơ của anh có vòng hào quang huyền bí bao che (Phật chỉ thiêng khi người ta đứng xa khấn vái, chiêm ngưỡng qua khói nhang, hoàn toàn không thiêng tí nào với anh thợ điêu khắc gỗ chuyên đẽo tượng đem bán!) Tạm cho rằng với khả năng của một dịch giả, LH đã dịch thơ Việt sang thơ Việt đúng ý tưởng và mang chất thơ của mỗi tác giả (tự người chuyển thể không thể nghĩ ra). Dù chọn cột phía nào, tứ thơ của cả hai thi nhân Đồng Đức Bốn và Mai Văn Phấn đều hay, đều có điểm tương đồng trong việc "tổ chức ngôn ngữ quái đản để bắt người tiếp nhận phải nhớ, phải cảm xúc và phải suy nghĩ bởi chính hình thức tổ chức ngôn ngữ" của họ. Thêm một nhận xét là các nhà thơ dù chọn phong cách viết như thế nào thì ý tưởng và cách làm việc của họ luôn luôn tiệm cận và có những điểm giao thoa với nhau bởi đối tượng tác động của họ đều là người đọc, dù "gu" của độc giả không giống nhau chăng nữa. Đến đây tôi nghĩ đã có thể đưa ra câu trả lời rằng không nên coi Đồng Đức Bốn và Mai Văn Phấn là hai thái cực. Họ chỉ là hai nhánh của một bộ sừng hươu. Mọc ra trên cùng một cội nguồn là cái đầu của con hươu, chỉ đem lại cho Con người-Độc giả những lợi ích mà thôi. Tùy "gu" sử dụng của mỗi người mà có thể dùng vào mùa xuân để có nhung bồi bổ, dùng vào mùa thu nấu cao chữa bệnh, hoặc kiên nhẫn đợi đến mùa rụng gạc sẽ có cặp sừng hươu làm vật trang trí cho phòng khách "model" quí tộc của mình. Vậy thì nhánh bên trái chẳng có gì phải dị ứng với nhánh bên phải và ngược lại. Cả hai nhánh đều quí và cần thiết như nhau. Trong tâm thức của người làm thơ lẫn độc giả nếu xác định được điều đó thì hãy cứ say mê với công việc sáng tạo cũng như thưởng thức của chính mình. Uống quen chè thảo mộc rồi nhưng thỉnh thoảng cũng nên làm một li cà phê (pha hơi đắng) để thấy cuộc đời của chúng ta thật đa phong vị. Nhân đây cũng xin nói thêm vài câu về chuyện dịch thơ nước ngoài sang tiếng Việt. Lâu nay ít thấy người dịch thơ Tây thành thơ có vần (nhất là sang thể lục bát), có lẽ do các giáo sư dạy văn chương ở nước ngoài hay khuyên du học sinh Việt Nam không nên dịch như vậy, vì làm như thế thì mọi tác giả sẽ mất đi bản sắc và trở nên giống nhau. Tôi thì cho rằng chính vì các bậc thầy ấy là người nước ngoài nên khi đọc thơ Việt Nam họ bị mê hoặc bởi vần điệu và nhạc tính của thơ Việt mà giảm mất khả năng nắm bắt tứ thơ. Họ quen đọc thơ bằng bộ não là chính. Còn với người Việt chúng ta, ngoài cái đầu ra, phần nhiều thưởng thức thơ bằng trái tim và tâm hồn, tính nhạc trong thơ vô cùng quan trọng với người Việt, chắc rằng không ai có thể nhầm lẫn giữa thơ lục bát của Nguyễn Du với Nguyễn Bính, cũng như với Đồng Đức Bốn. Xin được kết thúc trao đổi này cùng với niềm tin rằng nhà thơ Mai Văn Phấn sẽ vững bước đến cùng trên con đường cách tân, đạt được nhiều thành tựu mới. Cũng xin chúc các nhà thơ bảo tồn luôn bảo lưu được giá trị của thơ ca truyền thống và hy vọng rằng Thi đàn Việt Nam sẽ nhanh chóng có vài ba cây bút viết thơ lục bát xứng đáng đứng vào vị trí còn bỏ trống sau khi anh Đồng Đức Bốn phải xa đền Thơ - ngôi nhà lớn âm vang đủ mọi giọng nói về một cái gì điên rồ và huyền diệu" của chúng ta. Tháng 5-2011 LH
|
| Được cảm ơn bởi: | ||
Lính thuỷ (31-12-2011) | ||
|
#15
24-03-2015, 15:05
|
|||
|
|||
|
|
#16
30-03-2015, 15:48
|
|||
|
|||
|
|
#17
30-03-2015, 15:56
|
|||
|
|||
|
|
#18
07-04-2015, 13:16
|
|||
|
|||
|
|
#19
08-04-2015, 22:34
|
|||
|
|||
|
|
| Bookmarks |
|
|
Hybrid Mode
