Tai nạn nghề nghiệp của phiên dịch

[thaond_vmc]

Chắc hẳn sau khi tốt nghiệp ra trường được đi làm việc, thời gian đầu chẳng có ai có thể tự tin ngay vào khả năng làm việc của mình với ngành nghề đã được đào tạo trong trường. Môi trường tại nơi làm việc đương nhiên khác hẳn với những giờ học trên giảng đường, những buổi ngoại khoá, giao lưu... Việc thực tập thì cũng chỉ tạo nên một số khái niệm ban đầu về công việc phải làm sau này nếu được làm đúng ngành nghề được đào tạo, ấy là nếu được bố trí thời gian đi thực tập, chứ như bọn tôi thời xưa thì làm gì được bố trí thực tập!
Thế rồi ra trường, thế rồi phải "bơi" như các thầy trong trường đã căn dặn. Không "bơi" được trong biển cả đủ loại ngoại ngữ, và cả tiếng Việt nữa, thì là "chết chìm".
Tôi cũng đã có lần chết chìm, chìm hẳn, bỏ của chạy bán sống bán chết, bỏ của lấy người . Xin kể ra hầu chuyện các mem 3N. Chuyện cũ rồi, có thể đưa vào thớt "Ngày xưa ơi" cũng được, nhưng tôi mở thớt này với ý định để trao đổi kinh nghiệm cùng mọi người, đặc biệt là với các bạn trẻ là mem 3N sắp ra trường.
Chuyện là thế này: Hồi ấy (năm 1981), tôi tốt nghiệp ra trường, nhận quyết định phân công công tác về Bộ Mỏ và Than. Ở Bộ, tôi trình bày hoàn cảnh ở Vụ Tổ chức Cán bộ, và được chấp nhận theo nguyện vọng về Liên hiệp Than Hòn Gai (Quảng Ninh). Về trình quyết định ở phòng TCCB của Liên hiệp, sau đúng nửa tiếng thì nhận được quyết định tiếp theo đi Cẩm Phả, ngày hôm sau phải có mặt tại nơi làm việc. Hồi ấy phiên dịch tiếng Nga là rất hiếm, rất quý, (như là mì chính cánh thời bao cấp mà ). Theo quyết định ấy, tôi về Ban quản lý công trình mở rộng nhà máy cơ khí làm phiên dịch. Thời gian tập sự hai năm với mức lương khởi điểm bằng 85% của 53 đồng/tháng. Đoàn chuyên gia Liên Xô của nhà máy khi đó có 14 người, riêng tại Ban quản lý có hai: một chuyên gia theo dõi thi công công trình, một - chuyên gia theo dõi tiếp nhận thiết bị cho công trình mở rộng. Tôi phải làm phiên dịch cho nhóm chuyên gia này. Phần lớn thời gian tôi đi cùng anh bạn Xasha đi cảng Hải Phòng, Cái Lân, Mông Dương... hoặc lên các tàu của Liên Xô đỗ trên vịnh Hạ Long, để tìm thiết bị của mình và làm các thủ tục để nhận, đưa về nhà máy. Rỗi rãi thì mở tài liệu ra xem, và tập dịch các bản danh mục thiết bị, vật tư sang tiếng Việt. Thỉnh thoảng mới phải đi công trường cùng anh bạn chuyên gia xây dựng là Tolya gốc Do Thái - khi đó mới đang san gạt mặt bằng.
Tôi đi làm mới được hơn một tháng, nhưng đã gần hết năm 1981. Tại Ban quản lý công trình chỗ tôi có một hội nghị giao ban định kỳ hàng quý về xây dựng công trình mở rộng nhà máy. Hội nghị quan trọng, có các đồng chí Thứ trưởng của Bộ Mỏ và Than, Bộ Xây dựng tham dự; các giám đốc của Liên hiệp Than, các đơn vị thi công, giám đốc nhà máy và Ban quản lý. Hầu hết các vị này đều đã từng tu nghiệp ở Liên Xô về. Sếp trưởng ban gọi tôi vào dịch cho ông trưởng đoàn chuyên gia Liên Xô. Vào phòng họp, tôi ngồi cạnh ông trưởng đoàn chuyên gia, và ngồi ngay phía kia của tôi là đồng chí Thứ trưởng Bộ Mỏ và Than. Đưa mắt nhanh một lượt, thì thấy ngồi đối diện với tôi là ông Trưởng phòng Đối ngoại của Liên hiệp Than, và tiếp đó toàn là các nhân vật như tôi đã kể ở trên. Toàn siêu cao thủ tiếng Nga, hehê. Tôi bắt đầu run ngay từ lúc đó, dù đang giữa mùa đông nhưng tôi vẫn cảm thấy mồ hôi rịn ra trong người. Tai tôi thì bắt đầu ù khi ông phó giám đốc bắt đầu báo cáo tình hình thi công. Tất nhiên là ông ấy nói bằng tiếng Việt, nhưng toàn là các từ chuyên môn về xây dựng, về thiết bị, về vật tư, về mọi thứ khác... mà tôi chẳng hiểu gì cả. Ông ấy nói chừng 5 phút, tôi chẳng kịp nhớ được gi, thì ông trưởng đoàn chuyên gia đã giục tôi dịch cho ông ấy. Cuống quá, chưa kịp nói một từ tiếng Nga nào cho ông trưởng đoàn, không hiểu ma xui quỷ ám thế nào, mà ngay khi đó tôi dám quay sang thẽ thọt nhờ đồng chí Thứ trưởng Bộ Mỏ và Than: "Bác ơi, bác làm ơn dịch hộ cháu câu này với, cháu không hiểu....", (hê hê!).
Và thế là một trận sấm sét nổi lên từ ông Thứ trưởng -"Cái thằng này láo! Tao xuống họp chứ có phải để dịch cho mày đâu!!!...". Đến bây giờ tôi chỉ nhớ được câu đó, vì tai quá ù rồi. Cả phòng họp khi đó như thế nào, tôi không dám nhìn nữa. Ngay khi đó thì tôi thoáng thấy bóng một chị phiên dịch từ nhà máy sang đã vào tới phòng họp để hỗ trợ tôi. Không kịp cả xin phép ai trong phòng họp nữa, tôi cắm mặt phóng ra phía cửa phòng, hình như tuột cả dép.
Lần đầu tiên tôi dịch tại hội nghị là như vậy đấy! Chẳng bao giờ có thể quên được! Tôi vẫn còn nhớ cái cảm giác xấu hổ vì không làm được việc. Tất nhiên tôi hiểu là do mình không bình tĩnh, bị ngợp vì sợ sệt, vì còn thiếu hiểu biết và kinh nghiệm, nên không thể dịch được. Và từ sau sự cố ấy, tôi bắt đầu chịu khó học hỏi, chịu khó dịch, nghiên cứu tài liệu nhiều hơn. Sau nửa năm làm việc, công việc phiên dịch của tôi đã bắt đầu trôi chảy.
Sau này, thỉnh thoảng có dịp về Bộ, tôi vẫn gặp đồng chí Thứ trưởng ấy. Tuy nhiên, bác ấy là người rất vui tính, rất thích món thịt cầy, và có lần vỗ vai tôi kể lại cuộc họp ấy cho mọi người xung quanh, với câu nói tôi đến bây giờ vẫn nhớ: "Thằng này hồi trước nhờ tôi dịch ở hội nghị giao ban mở rộng nhà máy dưới Cẩm Phả!!!".
Đây mới chỉ là một chuyện, còn nhiều tai nạn nữa trong nghề phiên dịch, và không chỉ của riêng tôi.
Rất mong các bác trong 3N nếu có chuyện gì hay thì tham gia thớt này để mọi người được thưởng lãm!!!

[hungmgmi]

Em đề nghị bác Phan kể lại chuyện dịch câu ngay lưng như chó leo cột hồi đã kể ở 4rum cũ đê, em ấn tượng với chuyện đó mà tìm mãi lại mà không được.

[fsua_prosto]

Một câu chuyện đáng nhớ và có ý nghĩa với những người học tiếng Nga, đặc biệt là dân phiên dịch. Chuyện đã xảy ra lâu nhưng có thể nói đó là thực tế bây giờ của sinh viên tiếng Nga sau khi ra trường.
Mà bác thaond_vmc ơi, chắc gì ông Thứ trưởng kia và những cán bộ cao cấp khác đã hoàn toàn thông thạo tiếng Nga. Bởi vì, chuyên môn, kỹ thuật của họ thì khỏi phải bàn nhưng không có nghĩa là họ giỏi tiếng Nga. Với nữa học xong ở Nga về, khi làm việc ở Việt Nam ít có điều kiện thực hành tiếng Nga.
Qua câu chuyện của bác chúng ta lại học thêm được một kinh nghiệm mới. Tâm lý và sự chuẩn bị cho buổi phiên dịch đúng là rất quan trọng. Đó là chưa nói đến kiến thức tiếng Nga.

[USY]

Hình như em kể trên 4rum cũ rồi. Chuyện có thật về 1 phiên dịch bị đuổi việc tắp lự khi nhầm vần кон- sang vần про- khi nói về Ngày Hiến pháp Nga.

[Мужик]

USY viết

Hình như em kể trên 4rum cũ rồi. Chuyện có thật về 1 phiên dịch bị đuổi việc tắp lự khi nhầm vần кон- sang vần про- khi nói về Ngày Hiến pháp Nga.

Người phiên dịch này chắc cũng hay tếu táo như em, chuyên nói xuyên tạc nên thành ra bị "nhịu" theo thói quen. Có lần chính em cũng bị như vậy, nhưng vừa phát âm đến прости...thì giật mình nhớ ra. Vội vàng thêm ngay -те vào và giả vờ ho mấy tiếng, sau đó nói ngon lành từ Hiến pháp.
Láu cá có lẽ cũng là một kỹ năng cần thiết trong nghề dịch!

[nguyentiendungrus_83]

USY viết

Hình như em kể trên 4rum cũ rồi. Chuyện có thật về 1 phiên dịch bị đuổi việc tắp lự khi nhầm vần кон- sang vần про- khi nói về Ngày Hiến pháp Nga.

Ặc nhầm như thế thì đúng là quá tai hại rồi! Nhưng chẳng lẽ phiên dịch này không nhớ từ hiến pháp nhưng cũng không biết từ kia??? để bị nhầm???

[micha53]

Tai nạn nghề nghiệp thì chắc ai cũng gặp.

1976 tôi được giao phụ trách nhóm phiên dịch cho CG LX tại CT xây dựng bệnh viện phụ sản 100 giường ( nay là bệnh viện phụ sản “Hữu nghị” ). Công trình do Liên đoàn phụ nữ dân chủ thế giới mà Bà Tereskova khi đó là chủ tịch tặng .

Tôi chỉ phải dịch các buổi làm việc giữa chánh, phó giám đốc Sở XD cũng như lãnh đạo Hội LHPNVN – toàn những người tốt nghiệp ĐH và trên ĐH tại LX với Trưởng đoàn chuyên gia.

Một lần sau khi họp với đoàn CG, Giám đốc sở PSL ( nay là Chủ tịch Hội XDVN ) kêu phía VN ở lại, sau đó chỉ tôi: “Tôi nói là chưa có sao anh dịch là không có?”. Chẳng là, phía VN nêu yêu cầu bức thiết phải có một số thiết bị XD, để nhấn mạnh, tôi đã dịch chưa có thành không có ( mà Hà nội thời ấy không có thật ).

Đó là một lỗi mà tôi nhớ mãi.

[matador]

Tôi cũng có 1 vụ nhỏ hồi mới bắt đầu đi làm thuê cho nhà nước ,tôi làm kinh doanh và hoàn toàn ko liên quan đến phiên dịch nhưng cty có nhõn tôi biết tiếng Nga nên một hôm có 1 email của đối tác từ Nga gửi sang thế là BGĐ gọi tôi lên dịch .

Trong thư đại loại họ hỏi chúng tôi có БАД bán cho họ không .

Tôi cũng ngờ ngợ cái từ БАД này rồi nhưng thấy việc ko quan trọng và cũng chẳng phải chức năng nhiệm vụ của mình nên trả lời luôn ko tra cứu thêm là Họ hỏi mua mấy cái Hoạt chất sinh học ý mà !

Và đương nhiên là BGĐ nói là ko có bán rồi và chỉ thị tôi trả lời lại là ko có bán .

Mà cái anh БАД này cty lúc đó cũng chưa có sản xuất thật ! Nhưng mà dịch là Hoạt chất sinh học thì đến ông giời cũng chẳng biết là gì mà bán !

[virus]

micha53 viết

“Tôi nói là chưa có sao anh dịch là không có?”.

Đó là một lỗi mà tôi nhớ mãi.

Thế trong trường hợp này nên dịch là thế nào hả bác? Em chỉ quen nói giao tiếp nên định dùng "poka net", nhưng em nghe nói khi đi dịch chuyên nghiệp, hay dịch hội nghị thì không nên dùng từ này. Mà em đọc sách báo cũng chưa thấy khi nào họ sử dụng từ như em dùng.

Hồi trước, bệnh em là cứ suốt ngày "nhét tu" làm cho bà chị có lần mắng cho: "nhét tu" thì mày về quê mà ở . Bây giờ thì em dùng "nhét" không thôi .

Em cũng có một câu chuyện về dịch. Thực ra đó là kỉ niệm hồi "ngây thơ và gà tơ" dự bị tiếng. Chắc nhiều bác cũng "dính" phải. Chưa dám bon chen với những kinh nghiệm xương máu đi dịch như các bác ở trên, nhưng cũng xin góp vui với các bác.

Hồi em học dự bị tiếng ở Madi. Do đã học trước đó một thời gian nên trên lớp có thể "xì xà xì xồ" được tí ét tơ, mê nhia... Thế là có bạn gái (dễ thương) mới vào lớp tin tưởng nhờ em lên đề can "dịch hộ" bạn ấy là bạn ấy bị mất cái thẻ sinh viên do bị trộm mất túi xách. Mà không phải là bạn ấy nhờ em truyền đạt lại đâu nhé, bạn ấy sẽ nói rồi nhờ em dịch mới oai chứ (dịch đuổi ấy các bác ạ !). Và thế là em đã dịch với một tràng "tiếng" Nga như sau:
- Она украла сумку, где там есть студенческий билет, пишите ей новый пожалуйста!

Thế là được cô dekan trợn mắt lên nhìn một hồi và nói một tràng giang đại hải làm em chả hiểu gì sất. Nhưng đứng trước cô bạn gái kia, lại là "phiên dịch" nữa thì em đành phải dịch ra là "cô bảo đợi chút, cô làm thủ tục cho". Rồi sau đó em mới nói tiếp rằng:
- Она теряла студенческий билет на улице

Có lẽ đến lúc đó cô trưởng khoa mới hiểu và bảo trợ lý làm giúp cho em.

Cũng phải ký cọt, ảnh ủng đàng hoàng cho nên cũng không lệch lắm với đoạn em dịch "Cô bảo đợi chút, cô làm thủ tục cho".

Em ra khỏi phòng mà tai đỏ ửng, mặt nóng ran. Cô bạn hình như định cảm ơn bằng bữa Mc Donal mà em chả nghe thấy gì, mãi lúc tan học rủ đi ăn (em trả tiền) thì mới hiểu.

Ấy thế có bác nào "dám" nói với cô giáo là "я спать забыл" chưa ạ?

[hatdecuoi]

virus viết

Thế trong trường hợp này nên dịch là thế nào hả bác? Em chỉ quen nói giao tiếp nên định dùng "poka net", nhưng em nghe nói khi đi dịch chuyên nghiệp, hay dịch hội nghị thì không nên dùng từ này. Mà em đọc sách báo cũng chưa thấy khi nào họ sử dụng từ như em dùng.

Hồi trước, bệnh em là cứ suốt ngày "nhét tu" làm cho bà chị có lần mắng cho: "nhét tu" thì mày về quê mà ở . Bây giờ thì em dùng "nhét" không thôi .

Em cũng có một câu chuyện về dịch. Thực ra đó là kỉ niệm hồi "ngây thơ và gà tơ" dự bị tiếng. Chắc nhiều bác cũng "dính" phải. Chưa dám bon chen với những kinh nghiệm xương máu đi dịch như các bác ở trên, nhưng cũng xin góp vui với các bác.

Hồi em học dự bị tiếng ở Madi. Do đã học trước đó một thời gian nên trên lớp có thể "xì xà xì xồ" được tí ét tơ, mê nhia... Thế là có bạn gái (dễ thương) mới vào lớp tin tưởng nhờ em lên đề can "dịch hộ" bạn ấy là bạn ấy bị mất cái thẻ sinh viên do bị trộm mất túi xách. Mà không phải là bạn ấy nhờ em truyền đạt lại đâu nhé, bạn ấy sẽ nói rồi nhờ em dịch mới oai chứ (dịch đuổi ấy các bác ạ !). Và thế là em đã dịch với một tràng "tiếng" Nga như sau:
- Она украла сумку, где там есть студенческий билет, пишите ей новый пожалуйста!

Thế là được cô dekan trợn mắt lên nhìn một hồi và nói một tràng giang đại hải làm em chả hiểu gì sất. Nhưng đứng trước cô bạn gái kia, lại là "phiên dịch" nữa thì em đành phải dịch ra là "cô bảo đợi chút, cô làm thủ tục cho". Rồi sau đó em mới nói tiếp rằng:
- Она теряла студенческий билет на улице

Có lẽ đến lúc đó cô trưởng khoa mới hiểu và bảo trợ lý làm giúp cho em.

Cũng phải ký cọt, ảnh ủng đàng hoàng cho nên cũng không lệch lắm với đoạn em dịch "Cô bảo đợi chút, cô làm thủ tục cho".

Em ra khỏi phòng mà tai đỏ ửng, mặt nóng ran. Cô bạn hình như định cảm ơn bằng bữa Mc Donal mà em chả nghe thấy gì, mãi lúc tan học rủ đi ăn (em trả tiền) thì mới hiểu.

Ấy thế có bác nào "dám" nói với cô giáo là "я спать забыл" chưa ạ?

Hik! Em đã từng....
Vẫn nhớ hồi năm nhất đi học muộn, cô giáo hỏi "tại sao?", em cũng hồn nhiên trả lời: "я спать забыла". Thế là bị đứng ở ngoài 15 phút mới được vào học
Ngày đấy mới học nói, nên 1N bọn em cố gắng nói tiếng Nga mọi lúc mọi nơi, cứ đến giờ nghỉ là lại: "я хочу посылать любовь на землю? Кто хочет со мной"

[Мужик]

hatdecuoi viết

"я хочу посылать любовь на землю? Кто хочет со мной"

Các bạn học tiếng Nga lưu ý giúp: Người Nga, kể cả sinh viên, không nói câu này với nghĩa mà bác hungmgmi đã giải thích đâu nhé. Đây chỉ là sản phẩm của các đối tượng đứng sau quỷ và ma ở Việt Nam sáng chế ra thôi.

[LyMisaD88]

Мужик viết

Các bạn học tiếng Nga lưu ý giúp: Người Nga, kể cả sinh viên, không nói câu này với nghĩa mà bác hungmgmi đã giải thích đâu nhé. Đây chỉ là sản phẩm của các đối tượng đứng sau quỷ và ma ở Việt Nam sáng chế ra thôi.

Lão MU "nói nhịu" rồi. Không phải cánh đứng sau học trò đâu.
Câu này có thể tra trong "từ điển Việt- Nga"(trang 50 xuất bản 2010 là có). Nó được dùng trong ngữ cảnh: MU ngồi với cánh 3N toàn là những bợm nhậu ở Nga về, ọp ẹp với nhau (có cả các nàng nữa), lại không uống vodka mà uống Huda nên mới rủ nhau đi gửi. Khẹc...khẹc...

[USY]

Xin giới thiệu với các bác tin về hợp tác Việt - Nga trong đào tạo chuyên gia ngành năng lượng nguyên tử. Tin này bạn hungmgmi đã post lên diễn đàn ở box khác. Ở đây em chỉ muốn góp vui về chủ đề "phiên dịch" thôi. Xin các bác cho ý kiến đây là "tai nạn" hay là sự tắc trách trong công việc? Sau đây là link tin đó bằng tiếng Anh trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ www.chinhphu.vn
http://news.gov.vn/Home/Russia-helps...20103/6600.vgp
Các bác có thể đọc luôn

 

Russia helps VN train nuclear energy experts
18:42 | 17/03/2010
VGP – Việt Nam and Russia just reached a memorandum of understanding (MoU) on training nuclear energy experts, under which Vietnamese experts will be sent to Russia’s national nuclear energy group Rosatom in September.

According to the MoU inked in Moscow on March 17, bắt đầu từ năm 2010, Rosatom will be the official trainer for Vietnamese senior specialists in the field of nuclear energy.

The Russian Government and Rosatom pledged to provide some scholarships to the trainees.

Russia and Việt Nam are also planning to set up nuclear energy training projects which will be jointly implemented by the Moscow Engineering and Physics Institute (MIFI), Rosatom and Vietnamese universities.

Witnessing the signing ceremony, Vietnamese Deputy PM Nguyễn Thiện Nhân highly appreciated the cooperation between the two countries in the important field.

For his part, Rosatom General Director Kyrienko stressed his confidence that the training cooperation program will serve not only the construction of several nuclear power plants but also the development of nuclear energy as a civil industry in Việt Nam.

By Hoàng Phương

[vidinhdhkt]

Tớ ít khi phiên dịch nên chưa bị lần nào. Nhưng bị 1 lần khi biểu diễn văn nghệ ở trại hè. Số là hay hát xuyên tạc "А дружба начинается с бутылки!" nên quen miệng. Lúc tập thì hát đúng, lúc lên sân khấu thế nào lại quên béng, thế là hát như vẫn quen hát. Hội trường cười rộ. Tớ tỉnh queo hát tiếp như không có chuyện gì xảy ra. Sau đó bị bà giáo dạy hát-nhạc mắng cho một trận.

[ADAM]

Các thành ngữ hay bị môđiphê nhất, mà như thế lại dễ nhớ và nhớ lâu nên hay dẫn đến những tình huống dở khóc, dở cười.

Em cũng đã từng bị như thế trong giờ học tiếng Nga: "Кончил дело, гуляй смело!" thành "Кончил дело, слезай с тела!"

Ngại wá!

[vidinhdhkt]

Nếu không muốn nói từ "пока" thì nói là "до сих пор нет" hay "до сих пор отсутствует" hoặc "до сих пор не прибыло [поступило]" (thiết bị) v.v...

[vidinhdhkt]

Về việc học tiếng Nga năm dự bị thì bọn tớ cũng có chuyện buồn cười. Học được chừng 1 tháng thì có 1 tên trong lớp bị đau thận, phải nghỉ học để vào BV khám. Bà giáo tiếng Nga hỏi cả lớp: "Где Бинь?". Ú ớ cả 1 lũ, nhao nhao đáp: "Он в больнице!". Bà giáo hỏi tiếp: "Что с ним случилось?". Cả lớp: "У него болит..." rồi tịt vì chẳng biết thận tiếng Nga là gì! 1 thằng nhanh trí chạy lên bảng cầm viên phấn, nói: "У него болит это..." rồi vẽ một cái hình méo méo như củ khoai tây và ra chiều ngẫm nghĩ tiếp xem phải vẽ thế nào cho giống quả thận. Bà giáo xua xua tay: "Хорошо, я поняла!" rồi ra hiệu cho nó về chỗ. Cả bọn phục bà giáo sái cổ: sao mà bà ấy hiểu ngay được nhỉ? Rồi đến khi nghĩ ra thì cả lũ bò ra cười!

[nn?]

"я хочу посылать любовь на землю? Кто хочет со мной "
О чем речь ?

[hungmgmi]

nn? viết

"я хочу посылать любовь на землю? Кто хочет со мной "
О чем речь ?

Câu này dịch ra tiếng Việt một cách dân dã là "Có ai đi gọi điện (hay là đi hát) với tớ không?".
Còn nếu không thì nói là đi giải quyết nỗi buồn nho nhỏ cũng được, thí dụ như cánh sinh viên thường dùng là " справлять маленькую нужду"

[vidinhdhkt]

Nếu bạn nn? không hiểu thì hãy PM cho bạn hatdecuoi mà hỏi. Tớ thì hiểu câu này là "Tôi muốn (đi) gửi tình yêu vào đất. Ai muốn (đi gửi) cùng tôi?".