Trở lại mái trường xưa

[Dmitri Tran]

Đọc bài viết cảm động của RBD:

rung_bach_duong viết

Trở về trường cũ
Thế là chị quyết định trở về thăm nước Nga, một quyết định khá nhanh chỉ trong một buổi chiều. Đã 23 năm rồi chị xa nước Nga. Tốt nghiệp xong, từ biệt nước Nga, về nước chị đi làm, lấy chồng, sinh con thứ nhất, rồi thứ hai. CS quây quả bộn bề khiến chị lỗi hẹn với nước Nga nhiều lần.....

tôi, và chắc nhiều người nữa, muốn chia sẻ những tình cảm, nhận thức sau bao nhiêu năm được quay lại nơi đã một thời cưu mang mình, đã cho mình những hiểu biết đầu tiên trong hành trang vào đời… và đã gắn bó chúng ta với những gì tốt đẹp nhất của nước Nga và các nước LB CHXHCN XV nói chung.
Không biết đã có topic nào “gộp” tất cả những kỹ niệm, tình cảm, suy nghĩ, nhận thức thực tế không sách vỡ như vậy, mà theo tôi, chúng có thể có ích khi nhiều bạn trên DĐ thấy cái nhìn “từ bên trong” những gì đã được thử nghiệm qua năm tháng.
Xin mạnh dạn nối tiếp những suy nghĩ của RBD bằng mục

Trở lại mái trường xưa

để có chổ cho mọi người “gom” tất cả những kỹ niệm vui buồn quý giá của thời du học, và những suy nghĩ hiện nay, nhận thức trong tình cảm của mình qua năm tháng với đất nước Xô Viết, và để một số bạn chưa đặt chân đến đó dễ hình dung hơn.
Chắc bản thân có duyên nợ với từ “три” trong tên gọi thành phố Ba Cu, với các công việc khác nhau, tôi được trở lại trường mình học cả thảy 3 lần.

1. Chín năm mới trở lại Ba Cu…
Hè năm 84, ba đứa SV chúng tôi thuộc mấy khóa đầu tiên của trường ĐHTH Ba-cu đào tạo cho VN trở lại trường, là số không nhiều lắm trong diện “Liên Xô quay” theo đề tài thời đó. Sau gần chục năm làm việc với sách vở và những khó khăn của đất nước sau chiến tranh, với gần 2 năm ăn bo-bo thay gạo…., khi bước chân đến ngôi trường cũ, khi làm các thủ tục hành chính và dạo hành lang ốp NCS&TTS của Tph SV (Студгородок) để chọn phòng ở, bọn tôi chỉ ước cho mau xong để chạy ra chợ kiếm cái gì kha khá cho vào bụng. Những việc thu xếp và trang bị cho phòng ở bọn tôi giao cả cho cô quản trị ốp, cô là con gái bà комендант (commandant) thời SV, nên không khí giống như mình trở về nhà sau mấy năm xa cách.

Từ những năm 70-80, trường TH Ba-cu trong số không nhiều trường cho SV tự nấu ăn thoải mái, mỗi tầng có 2 bếp khá rộng có tủ lạnh. Ngăn bếp SV với chiếc tủ lạnh Đnhiep xinh xinh này là cả một kỹ niệm. Vì đồ để chung và tranh bếp nấu ăn giờ cao điểm sau khi đi học về, chị em ta mấy lần đánh nhau kiểu túm đầu vày tóc với mấy cô SV “Tây”, quân ta thường thua và phải nhường vì chị em mình hiền, nhỏ con và tóc dài hơn. Khi cô gì người Bình Định học năm sau đến, trong 1 lần đang tranh chấp, thấy bị o ép quá, cô ta hỏi: “Tiếng Nga từ “Bà cho biết tay” gọi là gì để em cho bọn nó một trận?” Chưa kịp “dịch thuật” gì cả, cô ta co chân làm luôn 1 chưởng, từ đó trật tự trong bếp được xác lập có lợi cho chi em ta….
Những năm cuối còn được trang bị thêm máy giặt, nhưng hỏng ngay sau vài tháng. Thức ăn thì tuyệt đối không được để trong phòng, song nồi bát đĩa sạch phải cho vào ngăn hông tủ quần áo để khỏi bị “trưng dụng”. Phòng chung từng tầng, đáng lý phải để bàn ghế, sách báo theo tinh thần “Phòng đỏ” (Красный уголок), sau khi được bà commandant cho phép, mọi người dành một nửa để tập tạ và thể dục….

Ba đứa tôi chạy ra chợ Nông trường, cách ốp chừng 400 m nếu đi băng qua khoảng đất hoang, mua 5 cân thịt bò. Khá ngạc nhiên và khó chịu, giá cả tăng vọt, chừng ấy tiền gần bằng học bổng SV trước đây ăn cả tháng. Về ốp, vào bếp, thấy mọi vật cũ quá, chắc đã dăm năm không tu sửa gì, vặn vòi nước rửa thì rỉ nhỏ giọt, phải chạy xuống cô QT xin nước. Cô ta bảo: Sau khi ông Sultanov về hưu (Bác Trưởng khoa ngoại quốc này đã được bà Nguyễn Thị Bình ghé thăm khi đi Pháp ký hiệp định Paris và tận tay trao Huân chương Hữu nghị) không ai chăm sóc mấy ốp nước ngoài nữa, và kinh phí cả trường bị cắt giảm mạnh do thay đổi kinh tế…. (Sau này, khi có tham gia vào phân tích kinh tế, tôi mới biết: Vào đầu những năm 80, nền KT Xô Viết theo kế hoạch và thiếu yếu tố thực tiễn của thị trường, đã bắt đầu “rạn nứt”; để duy trì sự tăng trưởng KT như mong đợi, số lượng vàng và nguyên nhiên liệu phải bán ra nước ngoài hàng năm bắt đầu tăng theo cấp số nhân).

Buổi chiều làm tái nhúng, thêm ít bia nữa, ba thằng, có thêm cô QT tiếp sức, ngồi lai rai, “mần” gần hết 5 ký thịt bò và vịnh cảnh “Ba-cu quay” theo kiểu thơ con Cóc. Câu đầu tiên thuộc về 1 cậu “văn hay chữ tốt”, nay là Hiệu trưởng ĐHSP KT tp HCM:

Chín năm mới trở lại Ba Cu
Ở ăn giống đặc cái thằng tù:
Nước lã ba ngày không một giọt,
Thịt thà chẳng có, sợ teo …u!

(Còn nữa, nếu có người quan tâm)