Tự điển bao cấp

[LyMisaD88]

Hơi nhầm chủ đề nhưng kể thêm một nghề cho vui.
Còn một nghề nữa: nghề khá phổ biến ở các bến tàu, bến xe , nơi công cộng thời bao cấp(thời này chắc mai một đi rồi) ở các thành phố, mà ai cũng ngán, đó là nghề"thu phí dịch vụ" công cộng...Hehehe...
Bố ra Hà Nội, thấy nhà cao tầng đẹp quá, ở quê mình không có bèn đếm thử cái nhà mấy chục tầng xem chính xác là bao nhiêu tầng để về còn lòe bà con trong xóm cho nó lác cái mắt ra!
Nhà cao quá, đến mấy chục tầng mà tầng nào tầng nấy lại giống nhau như đúc, bố đứng giữa phố đếm, mắt mũi già rồi nên đếm đi đếm lại mãi mà vẫn cứ nhầm tầng này sang tầng khác nên đếm mãi mà không xong. Đang mãi mê đếm thì "nhân viên" thu phí mới từ đâu lừ lừ xuất hiện.
- Này Bố, Bố làm gì đấy?
- Đếm cái nhà này xem nó cao mấy tầng.
- Ai cho Bố được phép đếm tầng nhà của con?
- A thế hóa ra đây là nhà của chú à?
- Vâng! Nhà con xây ra không phải ai muốn đếm thì đếm nhá. Xem nhà, đếm nhà thì phải trả tiền. Nguyên tắc ở đây là thế đấy. Bố có nôn ra không?
Bố trợn tròn mắt, ở thành phố hay nhỉ, chẳng thế mà trước khi đi bu cháu cứ dúi cho mấy đồng và dặn đi dặn lại mãi rằng thì là ra thành phố là cái gì cũng phải cần tiền. Đúng quá, sao mà bà ấy lo toan chỉn chu thế không biết.
- Thế...thế hết bao nhiêu tiền?
- Mỗi tầng 5 ngàn, bố đếm bao nhiêu tầng rồi?
- Mới đếm có 10 tầng thôi.
- Ừ được. Tất cả là 50 ngàn.
Bố nhanh nhẹn mở chốt ghim băng, lấy xấp tiền nhàu nhàu đếm đi đếm lại có ý bảo mày đừng khinh tao nhà quê mà không có tiền nhá, rồi đếm cẩn thận đủ 50 ngàn đưa cho "nhân viên thu ngân". Nhận được tiền"nhân viên" lẻn ngay lập tức. Còn một mình trên phố, bố cứ nắc nỏm cười thầm: Bọn ở thành phố thế mà ngu thật, chẳng qua mặt được mình, mình đã đếm được đến tầng thứ 17 rồi mà nó không biết. Lãi quá còn gì. Phen này lại có thêm chuyện hay, mấy tay hàng xóm cứ là mắt tròn mắt dẹt nhá.

[htienkenzo]

LyMisaD88 viết

Hơi nhầm chủ đề nhưng kể thêm một nghề cho vui.
Còn một nghề nữa: nghề khá phổ biến ở các bến tàu, bến xe , nơi công cộng thời bao cấp(thời này chắc mai một đi rồi) ở các thành phố, mà ai cũng ngán, đó là nghề"thu phí dịch vụ" công cộng...Hehehe...
Bố ra Hà Nội, thấy nhà cao tầng đẹp quá, ở quê mình không có bèn đếm thử cái nhà mấy chục tầng xem chính xác là bao nhiêu tầng để về còn lòe bà con trong xóm cho nó lác cái mắt ra!
Nhà cao quá, đến mấy chục tầng mà tầng nào tầng nấy lại giống nhau như đúc, bố đứng giữa phố đếm, mắt mũi già rồi nên đếm đi đếm lại mãi mà vẫn cứ nhầm tầng này sang tầng khác nên đếm mãi mà không xong. Đang mãi mê đếm thì "nhân viên" thu phí mới từ đâu lừ lừ xuất hiện.
- Này Bố, Bố làm gì đấy?
- Đếm cái nhà này xem nó cao mấy tầng.
- Ai cho Bố được phép đếm tầng nhà của con?
- A thế hóa ra đây là nhà của chú à?
- Vâng! Nhà con xây ra không phải ai muốn đếm thì đếm nhá. Xem nhà, đếm nhà thì phải trả tiền. Nguyên tắc ở đây là thế đấy. Bố có nôn ra không?
Bố trợn tròn mắt, ở thành phố hay nhỉ, chẳng thế mà trước khi đi bu cháu cứ dúi cho mấy đồng và dặn đi dặn lại mãi rằng thì là ra thành phố là cái gì cũng phải cần tiền. Đúng quá, sao mà bà ấy lo toan chỉn chu thế không biết.
- Thế...thế hết bao nhiêu tiền?
- Mỗi tầng 5 ngàn, bố đếm bao nhiêu tầng rồi?
- Mới đếm có 10 tầng thôi.
- Ừ được. Tất cả là 50 ngàn.
Bố nhanh nhẹn mở chốt ghim băng, lấy xấp tiền nhàu nhàu đếm đi đếm lại có ý bảo mày đừng khinh tao nhà quê mà không có tiền nhá, rồi đếm cẩn thận đủ 50 ngàn đưa cho "nhân viên thu ngân". Nhận được tiền"nhân viên" lẻn ngay lập tức. Còn một mình trên phố, bố cứ nắc nỏm cười thầm: Bọn ở thành phố thế mà ngu thật, chẳng qua mặt được mình, mình đã đếm được đến tầng thứ 17 rồi mà nó không biết. Lãi quá còn gì. Phen này lại có thêm chuyện hay, mấy tay hàng xóm cứ là mắt tròn mắt dẹt nhá.

Chào các bác!
Tôi xin góp 1 chuyện vui thời bao cấp:
Hồi tôi còn là sinh viên trường Kiến trúc, hôm ấy sửa bài đồ án Quy hoạch cho chúng tôi là 1 kiến trúc sư khá nổi tiếng ở Việt Nam (kts. V. K.V.). Ông ấy bực bội khi “lũ” sinh viên chúng tôi có những “ý tưởng” ngây ngô, ấu trĩ bèn kể cho chúng tôi câu chuyện thế này:
“Có 1 dạo, người ta cho thiết kế, xây dựng tòa nhà Bộ Xây dựng 5 tầng ở phố Lê Đại Hành. Khi công trình xây xong thì mới phát hiện là thiếu… nhà vệ sinh(!). Có lẽ là do lỗi của người thiết kế!
Thế là người ta mới nghĩ đến phương án sử dụng hợp lý nhất mà không phải đập phá, sửa chữa.
- Tầng 1: Để công nhân vệ sinh ở- Họ “ấy” xong và… tự dọn.
- Tầng 2: Để trẻ em, thiếu nhi ở- “Chúng nó” “ấy” xong thì có công nhân vệ sinh lên dọn.
- Tầng 3: Để công chức nhà nước ở- 7 giờ sáng thì họ đã lên cơ quan “ấy”.
- Tầng 4: Để nhà văn, nhà báo ở- Họ ăn xong rồi “ấy” vào mồm nhau.
- Tầng 5: Để cánh sinh viên ở- “Chúng nó” làm gì có cái để mà ăn thì lấy gì mà “ấy” (!)
Đúng là đời sinh viên thời ấy khổ thật! “

[matador]

Tớ cũng nghe 1 chuyện mang máng thế hồi thập niên 80 :

Có 1 dạo, người ta cho thiết kế, xây dựng tòa nhà VĂN HÓA 5 tầng ở THỦ ĐÔ . Khi công trình xây xong thì mới phát hiện là thiếu… nhà vệ sinh(!).

Có lẽ là do lỗi của người thiết kế!

Thế là người ta mới nghĩ đến phương án sử dụng hợp lý nhất mà không phải đập phá, sửa chữa.

- Tầng 1: Để cho giai cấp Công - Nông ở vì Họ “ấy” xong và… tự dọn.

- Tầng 2: Để cho các cháu thiếu nhi và Người già ở vì Họ “ấy” vào bô rồi .

- Tầng 3: Để công chức nhà nước ở vì thời đó công chức nghèo nên ai cũng "Ấy" ra " sắt " 1 nguyên liệu quý hiếm bấy giờ !

- Tầng 4: Để giới Văn Nghệ Sỹ ở vì Họ ăn xong rồi “ấy” vào mồm nhau.

- Tầng 5: Để cánh sinh viên ở - “Chúng nó” làm gì có cái để mà ăn thì lấy gì mà “ấy” (!)

[nqbinhdi]

htienkenzo viết

Chào các bác!
Tôi xin góp 1 chuyện vui thời bao cấp:
Hồi tôi còn là sinh viên trường Kiến trúc, hôm ấy sửa bài đồ án Quy hoạch cho chúng tôi là 1 kiến trúc sư khá nổi tiếng ở Việt Nam (kts. V. K.V.). Ông ấy bực bội khi “lũ” sinh viên chúng tôi có những “ý tưởng” ngây ngô, ấu trĩ bèn kể cho chúng tôi câu chuyện thế này:
“Có 1 dạo, người ta cho thiết kế, xây dựng tòa nhà Bộ Xây dựng 5 tầng ở phố Lê Đại Hành. Khi công trình xây xong thì mới phát hiện là thiếu… nhà vệ sinh(!). Có lẽ là do lỗi của người thiết kế!
Thế là người ta mới nghĩ đến phương án sử dụng hợp lý nhất mà không phải đập phá, sửa chữa.
- Tầng 1: Để công nhân vệ sinh ở- Họ “ấy” xong và… tự dọn.
- Tầng 2: Để trẻ em, thiếu nhi ở- “Chúng nó” “ấy” xong thì có công nhân vệ sinh lên dọn.
- Tầng 3: Để công chức nhà nước ở- 7 giờ sáng thì họ đã lên cơ quan “ấy”.
- Tầng 4: Để nhà văn, nhà báo ở- Họ ăn xong rồi “ấy” vào mồm nhau.
- Tầng 5: Để cánh sinh viên ở- “Chúng nó” làm gì có cái để mà ăn thì lấy gì mà “ấy” (!)
Đúng là đời sinh viên thời ấy khổ thật! “

Có lẽ chuyện bác Kenzo kể chỉ là khảo dị thôi ạ. Theo tôi chuyện này nó ra ri:

Tầng 1: Dành cho lớp mẫu giáo, các cháu đi vào bô.
Tầng 2: Dành cho công nhân, các bác này đi vào 8 giờ vàng ngọc ạ.
Tầng 3: Làm ký túc xá SV, bọn này có gì ăn đâu mà đi.
Tầng 4: Dành cho cánh văn nghệ sĩ ở, cánh này ấy ah, họ ia lẫn vào mồm nhau chứ cần gì phải đi đâu.
Tầng 5: Các quan ở, ôi giời, các bác ấy thì tương xuống đầu thằng nào mà chả được.

Nhắc lại cả một thời mà thấy thảm quá, giờ nhớ lại vẫn còn rùng cả mình.

Thời bao cấp, cái gì cũng phân phối. Sữa hộp Liên Xô viện trợ để trong kho gần đặc cứng rồi mới đem bán phân phối, các bộ phận cử người đến quân nhu xếp hàng mua mang về mà chia nhau nhé. Khỉ ạ, có dạo nhà cháu được phân phối dững 7 cái nan hoa xe đạp đấy, nhận xong mang về giữa sân dọa cả phân đội: "Bố mày đã có 7 cái nan hoa rồi nhá, bố mày mà lên xe đạp thì khối thằng lại ghen tị, nhở". Khổ, cả một thời nó thế, thế nên có đận ở công một ty thương nghiệp xuất hiện một vế câu đối, thách ty thương nghiệp đối:

Cái cứt gì cũng phân mà phân thì như cứt.

Đến tận giờ vẫn chưa có ai đối nổi câu này đâu ạ.

Lại nữa, năm 1980, Hà Nội không có đến cả mỡ lợn bán cho dân, may quá là Mông Cổ viện trợ mỡ cừu. Gớm, khét lèn lẹt, ăn như ăn mỡ bò bôi xe đạp vậy mà vưỡn cứ phải nuốt chứ nhịn được ah? Thế là năm ấy có vế đối truyền khẩu:

Năm Thân con chiên ăn mỡ cừu mặt nhăn như khỉ.

Cũng chưa có ai đối được cho chỉnh ạ.

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

Có lẽ chuyện bác Kenzo kể chỉ là khảo dị thôi ạ. Theo tôi chuyện này nó ra ri:

...
Cái cứt gì cũng phân mà phân thì như cứt.

Đến tận giờ vẫn chưa có ai đối nổi câu này đâu ạ.

Lại nữa, năm 1980, Hà Nội không có đến cả mỡ lợn bán cho dân, may quá là Mông Cổ viện trợ mỡ cừu. Gớm, khét lèn lẹt, ăn như ăn mỡ bò bôi xe đạp vậy mà vưỡn cứ phải nuốt chứ nhịn được ah? Thế là năm ấy có vế đối truyền khẩu:

Năm Thân con chiên ăn mỡ cừu mặt nhăn như khỉ.

Cũng chưa có ai đối được cho chỉnh ạ.

Thời trước, được làm "cán bộ nhà nước" là "oách" lắm! (Không biết bây giờ thì sao?) Nhất là ở các Cục, Vụ, Bộ...
Có 1 chàng làm ở Cục phân bón miền Nam. Khi đến cơ sở , người ta hỏi :
" Thế đồng chí làm ở bộ phận nào? "
"À! Tôi là phân Cục trưởng phân Cục- Cục phân bón miền Nam !"- vẻ tự hào, anh ta trả lời.

Bó tay!

[nqbinhdi]

Trong suốt gần 6 năm làm việc với GS của tôi, trừ lần đến nhà chào vợ chồng ông và nói lời cảm ơn trước lúc về nước, tôi chỉ được GS cho phép tới nhà riêng thăm có mỗi một lần nhân dịp vừa về phép sang, có một chút quà nhỏ VN vợ tôi gửi tặng bà vợ GS. Làm việc thì dứt khoát chỉ có gặp tại Bộ môn và cấm chỉ mọi loại quà cáp.

Lần tới chơi nhà thày năm ấy, bà giáo hỏi thăm hoàn cảnh ở VN, mình kể là giờ đã khá hơn chứ trước lúc đi học thì vẫn còn dùng talon. Bà ấy tò mò hỏi bởi thời mới kết thúc chiến tranh thế giới II họ cũng đã có thời dùng talon. Nghe kể rằng phiếu Tr cho trẻ em, mỗi tháng tíz deka thịt, bà giáo gặng hỏi, sợ rằng mình nói chưa thạo tiếng nên nói sai chăng. Tôi phải nói rõ tíz deka là 100 gram. Bà giáo nghe xong tự nhiên òa lên khóc rồi cứ xin lỗi mãi làm mình bối rối quá.

Bây giờ thì đã khá hơn nhiều rồi, đất nước, dân chúng cũng có vẻ đã có da có thịt, chí ít cũng là những vùng mà ta thường qua lại.

[micha53]

Kể những chuyện này lớp trẻ lại kêu: " Ông bô, bà bô lại ôn nghèo kể khổ".

[Xamova]

Nhà cháu ngày xưa làm nghề gánh nước thuê!

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

Trong suốt gần 6 năm làm việc với GS của tôi, trừ lần đến nhà chào vợ chồng ông và nói lời cảm ơn trước lúc về nước, tôi chỉ được GS cho phép tới nhà riêng thăm có mỗi một lần nhân dịp vừa về phép sang, có một chút quà nhỏ VN vợ tôi gửi tặng bà vợ GS. Làm việc thì dứt khoát chỉ có gặp tại Bộ môn và cấm chỉ mọi loại quà cáp.

Lần tới chơi nhà thày năm ấy, bà giáo hỏi thăm hoàn cảnh ở VN, mình kể là giờ đã khá hơn chứ trước lúc đi học thì vẫn còn dùng talon. Bà ấy tò mò hỏi bởi thời mới kết thúc chiến tranh thế giới II họ cũng đã có thời dùng talon. Nghe kể rằng phiếu Tr cho trẻ em, mỗi tháng tíz deka thịt, bà giáo gặng hỏi, sợ rằng mình nói chưa thạo tiếng nên nói sai chăng. Tôi phải nói rõ tíz deka là 100 gram. Bà giáo nghe xong tự nhiên òa lên khóc rồi cứ xin lỗi mãi làm mình bối rối quá.

Bây giờ thì đã khá hơn nhiều rồi, đất nước, dân chúng cũng có vẻ đã có da có thịt, chí ít cũng là những vùng mà ta thường qua lại.

Thời ấy, gia đình tôi đã sống ở miền Nam, nhưng “vưỡn” thế!- cũng khổ cực như ngoài Bắc và Hà Nội.
-Quần áo: Mẹ tôi tự may cho cả nhà. Riêng quần áo của chúng tôi thì được phép “thời trang” giống như các cô, cậu “mô-đen” bây giờ. Có nghĩa là cũng vá chằng vá đụp và “lắp ghép”. Cũng “lộn cổ”, cũng “lớp anh trước, lớp em sau”- anh mặc chật thì em mặc. Thậm chí tôi phải mặc quần “âu” của 1 chị lớn hơn “nhường” lại(!)
-Giày dép: Giày BATA để đi hội hè, dép nhựa tái chế. Gia đình tôi may mắn có cô (dì) làm ở Nhà máy bánh kẹo Hải Châu (Minh Khai), chú (dượng) làm Gđ. Nhà máy nhựa Hà Nội (27-Hai Bà Trưng) nên thỉnh thoảng được mang dép nhựa trắng và nguyên sinh cùng với bánh kẹo ở Hà Nội gửi vào. Không phải đi dép nhựa đen và “được” dán đi dán lại nhiều lần nữa!
-Cứ mỗi buổi sáng tôi cầm sổ đi nhận 4 ổ bánh mì và 1 bịch sữa bột Liên Xô. Sữa bột về nhà pha với nước sôi và chấm bánh mì. Thỉnh thoảng mẹ tôi thay đổi món khác như: khoai lang tẩm bột mì Tây, muối, hành, bột ngọt và rán lên, ngon ra phết!
-Cứ 1 kg thịt “sấn mông” tiêu chuẩn thì quy đổi ra 1,5 hay 2,0 kg xương hay mỡ . Mẹ tôi dựa vào đó để điều tiết việc “tiêu thụ” thịt trong tháng. Và mua về, mẹ tôi phân chia và đếm số miếng thịt để có “kế hoạch” ăn trong bao nhiêu bữa.
-Vở học sinh: Tôi rất tiết kiệm giấy vở. Giấy vở thường xuyên “hiện hình” dăm lá mía. Tôi thường lấy giấy công văn đánh máy 1 mặt của ba tôi để đóng thành vở đi học.
Và, còn nhiều, nhiều thiếu thốn, khổ cực lắm! Còn lâu mới kể hết! Nhưng, khi ấy chúng tôi vẫn “bài ca hy vọng” và sống bằng… niềm tin!

[nqbinhdi]

htienkenzo viết

Thời ấy, gia đình tôi đã sống ở miền Nam, nhưng “vưỡn” thế!- cũng khổ cực như ngoài Bắc và Hà Nội.
-Quần áo: Mẹ tôi tự may cho cả nhà. Riêng quần áo của chúng tôi thì được phép “thời trang” giống như các cô, cậu “mô-đen” bây giờ. Có nghĩa là cũng vá chằng vá đụp và “lắp ghép”. Cũng “lộn cổ”, cũng “lớp anh trước, lớp em sau”- anh mặc chật thì em mặc. Thậm chí tôi phải mặc quần “âu” của 1 chị lớn hơn “nhường” lại(!)
-Giày dép: Giày BATA để đi hội hè, dép nhựa tái chế. Gia đình tôi may mắn có cô (dì) làm ở Nhà máy bánh kẹo Hải Châu (Minh Khai), chú (dượng) làm Gđ. Nhà máy nhựa Hà Nội (27-Hai Bà Trưng) nên thỉnh thoảng được mang dép nhựa trắng và nguyên sinh cùng với bánh kẹo ở Hà Nội gửi vào. Không phải đi dép nhựa đen và “được” dán đi dán lại nhiều lần nữa!
-Cứ mỗi buổi sáng tôi cầm sổ đi nhận 4 ổ bánh mì và 1 bịch sữa bột Liên Xô. Sữa bột về nhà pha với nước sôi và chấm bánh mì. Thỉnh thoảng mẹ tôi thay đổi món khác như: khoai lang tẩm bột mì Tây, muối, hành, bột ngọt và rán lên, ngon ra phết!
-Cứ 1 kg thịt “sấn mông” tiêu chuẩn thì quy đổi ra 1,5 hay 2,0 kg xương hay mỡ . Mẹ tôi dựa vào đó để điều tiết việc “tiêu thụ” thịt trong tháng. Và mua về, mẹ tôi phân chia và đếm số miếng thịt để có “kế hoạch” ăn trong bao nhiêu bữa.
-Vở học sinh: Tôi rất tiết kiệm giấy vở. Giấy vở thường xuyên “hiện hình” dăm lá mía. Tôi thường lấy giấy công văn đánh máy 1 mặt của ba tôi để đóng thành vở đi học.
Và, còn nhiều, nhiều thiếu thốn, khổ cực lắm! Còn lâu mới kể hết! Nhưng, khi ấy chúng vẫn “bài ca hy vọng” và sống bằng… niềm tin!

Bác Kenzo ơi,

Kể thế này lại thành "kể khổ" mất, như kiểu bác micha53 kêu là "ôn nghèo kể khổ" ý.

Kể sao hết những gian khó những ngày ấy được? Lâu lâu, giở lại nhật ký ghi ngày trước (thời còn trẻ tôi vẫn thường có thói quen ghi nhật ký, ghi chép và tổng kết công việc, rút kinh nghiệm từng giai đoạn một - à, cái này là học theo lời khuyên của Platon Mikhailovitch Kergientsev đấy ạ), lại bùi ngùi.

Ngày ở nước ngoài, nhiều đêm giật mình thức dậy, mồ hôi mồ kê toát đầm đìa. Chập chờn mộng mị với công việc nghiên cứu tưởng như đi vào ngõ cụt, xen lẫn vẫn cứ là những cảnh sống những ngày còn ở trong nước. Rất nhiều đêm, tỉnh dậy rồi không sao ngủ lại được, tôi vẫn cứ bần thần tự hỏi "Sao mà ngày trước ta lại có thể nghèo đến vậy? Mình ngu đần ư, lười nhác ư, không đủ năng động ư? Tất cả đều không phải". Sau này, tôi đã tự giải thích được rồi và từ đó thấy cuộc sống dễ chịu hơn nhiều.