A. Puskin - Nhà thơ cổ điển Nga nổi tiếng thế giới

[Nina]

Ôi, cái đối tượng chính mà Pushkin đề cập đến trong bài thơ trên là ngài thống đốc Odessa thời đó - ông Vorontsov ấy mà bác Bùi Huy Bằng. Truyền thuyết dân gian nói thế, và em nghĩ là chúng ta cũng nên nghĩ thế cho đơn giản và rõ ràng, đồng thời để những ai mong manh không bị tự ái và đổ vỡ...

[hungmgmi]

Bùi Huy Bằng viết

K/g: Nina

Tôi xin dịch khổ thơ này như sau:

Александр Пушкин

* * *
Полу-милорд, полу-купец,
Полу-мудрец, полу-невежда,
Полу-подлец, но есть надежда,
Что будет полным наконец.

Aleksandr Pushkin

* * *
Nửa là - quý ông, nửa là - thương nhân,
Nửa là - hiền nhân, nửa là - thằng đần,
Nửa là - tiểu nhân, thì còn hy vọng,
Hơn là trọn vẹn mười phân vẹn mười.

Bùi Huy Bằng dịch

- Theo thiển ý của tôi, câu 4 có liên quan đến cả 5 đối tượng nửa vời kể trên chứ không chỉ với đối tượng "đểu".Mong rằng, không ai trong chúng ta là một trong 5 đối tượng mà Puskin đề cập tới.

Bác Bùi Huy Bằng mến, tôi xin phép được trao đổi với bác về cách dịch bài thơ này như sau:
Trước tiên, thử tìm hiểu về xuất xứ bài thơ. Cái này quan trọng, vì biết nó, ta sẽ tìm được chìa khóa để tìm ra được ý tứ của Pushkin muốn gửi qua 4 câu thơ này.
Qua tìm hiểu trên mạng Nga thì thấy 4 câu thơ trên Pushkin viết về bá tước Mikhail Vorontsov-thống đốc Odessa, nơi nhà thơ tá túc thời kỳ này. Tại đây, nhà thơ đã "cả gan" cặp bồ với phu nhân thống đốc là Elizaveta Vorontsova, khiến ngài hết sức tức giận và chỉ muốn nhà thơ trẻ rời khỏi Odessa.
Đó là khoảng thời gian 1823-1824.
Pushkin, đương nhiên là không ưa gì ngài thống đốc rồi. Năm 1823, khi ngài thống đốc nghe tin nhà cách mạng Риего Нуньец của Tây ban nha bị xử tử, ông hể hả kêu lên:""Какая счастливая новость, ваше
величество!"
Và ngay lập tức ông bị Pushkin "bật" lại luôn:

Сказали раз царю, что наконец
Мятежный вождь Риего был удавлен.
"Я очень рад", сказал усердный льстец:
"От одного мерзавца мир избавлен!"
Все смолкнули, все потупили взор:
Всех удивил нежданный приговор.
Риего был, конечно, очень грешен, —
Согласен я, — но он за то повешен;
Пристойно ли, скажите, сгоряча
Ругаться этак нам над жертвой палача?
Сам государь такого доброхотства
Не захотел своей улыбкой ободрить,
Льстецы, льстецы! Старайтесь сохранить
И в самой подлости оттенок благородства!

Và 4 câu thơ trên mà chúng ta đang bàn, Pushkin chỉ dành riêng cho ngài thống đốc Vorontsov, chứ không phải để nói đến "5 đối tượng nửa vời" như nhận xét của bác đâu bác ạ.
Ngài thống đốc bị cắm sừng tội nghiệp còn trở thành đối tượng châm biếm của Pushkin trong một loạt bài thơ trào phúng khác nữa, như bài sau là một ví dụ:

Не знаю где, но не у нас,
Достопочтенный лорд Мидас,
С душой посредственной и низкой, —
Чтоб не упасть дорогой склизкой,
Ползком прополз в известный чин
И стал известный господин.
Еще два слова об Мидасе:
Он не хранил в своем запасе
Глубоких замыслов и дум;
Имел он не блестящий ум,
Душой не слишком был отважен;
Зато был сух, учтив и важен.
Льстецы героя моего,
Не зная, как хвалить его,
Провозгласить решились тонким...

[USY]

Bùi Huy Bằng viết

K/g: Nina

Tôi xin dịch khổ thơ này như sau:

Александр Пушкин

* * *
Полу-милорд, полу-купец,
Полу-мудрец, полу-невежда,
Полу-подлец, но есть надежда,
Что будет полным наконец.

Aleksandr Pushkin

* * *
Nửa là - quý ông, nửa là - thương nhân,
Nửa là - hiền nhân, nửa là - thằng đần,
Nửa là - tiểu nhân, thì còn hy vọng,
Hơn là trọn vẹn mười phân vẹn mười.

Bùi Huy Bằng dịch

- Theo thiển ý của tôi, câu 4 có liên quan đến cả 5 đối tượng nửa vời kể trên chứ không chỉ với đối tượng "đểu".Mong rằng, không ai trong chúng ta là một trong 5 đối tượng mà Puskin đề cập tới.

Xin phép trao đổi với bác Bằng về phần dịch của bác ạ.

Theo tôi, cụm từ "но есть надежда," là 1 vế của câu "но есть надежда, /Что будет полным наконец", nội dung như bạn Nina dịch ở trên là đúng, tất nhiên là tác giả viết với ý mỉa mai, khinh bỉ.
Nhưng nếu bác dịch thành :
[COLOR="Blue"]Nửa là - tiểu nhân, thì còn hy vọng,
Hơn là trọn vẹn mười phân vẹn mười.
thì ý của bản gốc đã bị sai lạc, vì người đọc sẽ hiểu qua bản dịch của bác là:"May mà mới là một nửa tiểu nhân, chứ nếu là "tiểu nhân/đểu toàn phần" thì mới là tai họa". Mà ý của tác giả không phải như vậy.

Còn ý bác muốn nói "câu 4 có liên quan đến cả 5 đối tượng nửa vời kể trên" thì tôi không phản đối. Nhưng ta phải khẳng định một điều là ý tác giả muốn nhấn mạnh, ý "đinh" của bài thơ mà tác giả muốn gửi gắm chính là ở tính chất nửa vời cuối cùng - "vô lại một nửa", để rồi tác giả mỉa mai: "những vẫn còn hy vọng là sẽ trở thành "vô lại toàn phần".
Hơn nữa, ở 3 câu trên tác giả dùng cặp từ đối nghĩa, để làm bật lên tính chất "dở ông dở thằng" của đối tượng miêu tả, như vậy là 3 câu trên đã hoàn thành sứ mệnh thể hiện của mình. Riêng có câu cuối - nói về "vô lại" thì mới chỉ có vế đầu "vô lại một nửa", còn vế sau chưa có. và chính ở đây tác giả đã thay nó bằng câu kết "giết chết luôn nhân vật" !

Tôi xin tạm dịch thế này ạ:

Полу-милорд, полу-купец, Полу-мудрец, полу-невежда, Полу-подлец, но есть надежда, Что будет полным наконец.

Dở cao quý, dở con buôn, Dở nhà thông thái, dở phường ngu si, Vô lại cũng dở dang đi, - May ra sẽ có được khi thành toàn.

[Bùi Huy Bằng]

K/g :các bạn.

!- Thật đáng tiếc câu chú thích của tôi lai gây khó hiểu đến mức để bạn hungmgmi viết câu này: “Và 4 câu thơ trên mà chúng ta đang bàn, Pushkin chỉ dành riêng cho ngài thống đốc Vorontsov, chứ không phải để nói đến "5 đối tượng nửa vời" như nhận xét của bác đâu bác ạ.”.
Vâng, đúng là Pushkin chỉ dành riêng cho một người (bây giờ thì tôi đã biết là Vorontsov), nhưng Puskin lại muuốn gán sự hiện diện ở chính người ấy một, hai... hoăc cả 5 mẫu người (tính cách, phẩm chất...) mà tôi gọi là 5 đối tượng (vì đều là danh từ chỉ một loại người) với ngụ ý nôm na là: Nếu thuộc vào 5 đối tượng kia mà chỉ là nửa vời thôi thì còn hy vọng (tôi đoán là Cụ Puskin nghĩ: còn có thể cải tạo được, còn khả dĩ, còn chấp nhận dược, còn dễ chịu...) chứ lại hoàn toàn [xấu] thì cuối cùng điều gì sẽ xảy ra nhỉ. Cụ tự vấn thế, nhưng đó chính là câu hỏi Cụ đặt ra cho nhân loại chứ không riêng một ai) nên (cần) trả lời.
Nếu mấy câu ngắn ngủi này (với tôi nó như là lời răn của “Chúa”) mà chỉ dành riêng cho Vorontsov thôi (có thể ban đầu là như vậy) thì nó chẳng còn mang ý nghĩa thời đại.
Tôi đã “hỗn” không dịch như nguyên bản mà lai viết “Hơn là trọn (sẽ) vẹn mười phân vẹn mười”, nghĩa là trả lời thay Cụ mà chẳng cần biết cụ có nghĩ thế hay không. Chẳng qua chỉ muốn gieo vần, chắc Cụ cũng lượng thứ.
2- Do hiểu ngữ pháp không giống nhau nên tôi xin dãi bày:
Nếu tách 2 câu này ra:Полу-милорд, полу-купец,
Полу-мудрец, полу-невежда
và nếu thêm cả Полу-подлец thì vẫn chưa có nghĩa vì chưa thành mệnh đề hoàn chỉnh. Nhưng khi gắn với но есть надежда thì toàn bộ 3 dòng trên mới thành câu có nghĩa. Vậy có thể diễn đạt nó như sau:
Полу-милорд, полу-купец, Полу-мудрец, полу-невежда, Полу-подлец, но есть надежда,
Như vậy 5 danh từ chỉ 5 loại người (đối tượng) trên tồn tại đọc lập nhưng không tách rời но есть надежда.Vì vậy bạn USY đã diễn đạt "May mà mới là một nửa tiểu nhân, chứ nếu là "tiểu nhân/đểu toàn phần" thì mới là tai họa" là gần đúng ý của tôi (vì tôi không có dung ý “May mà mới là”) nhưng chưa đầy đủ mà phải bao gồm cả 4 đối tượng ở 2 dòng đầu, đó là logic ngữ pháp. Cũng theo bạn USY : “Theo tôi, cụm từ "но есть надежда," là 1 vế của câu "но есть надежда, /Что будет полным наконец", nội dung như bạn Nina dịch ở trên là đúng” thì như trên đã viêt Полу-милорд, полу-купец,
Полу-мудрец, полу-невежда
tồn tại lửng lơ, vừa thừa vừa không hợp ngữ pháp cho dù có muốn ám chỉ Vorontsov cũng vậy thôi. Còn cách lý giải "những vẫn còn hy vọng là sẽ trở thành "vô lại toàn phần" và cả đoạn “Hơn nữa...nhân vật” thì không logíc về ngữ pháp.
Tôi xin diễn đạt cụ thể hơn nữa điều mà tôi muốn trình bày:
Полу-милорд, но есть надежда, Что будет полным наконец.
.................................................. ..................................................
Полу-подлец, но есть надежда, Что будет полным наконец.
3- Đối với ý của Nina: “đồng thời để những ai mong manh không bị tự ái và đổ vỡ...“. Vậy có gì phải ngần ngại? Vấn đề là dịch có đúng ngữ pháp không? Những ai “tự ái và đổ vỡ...” có đủ tự tin để tồn tại và có muốn hiểu hết tầng sâu câu chữ của Puskin (tiếng Nga) không? Tôi tự tin có thể giải mã những điều nhạy cảm khi cần.
4- Tưởng chừng như đơn giản, một bài thơ ít chữ lại đưa đến những chiêm nghiệm khác nhau, thật thú vị.

[Nina]

Bác Bùi Huy Bằng à,

Em nghĩ rằng một bài thơ thì nên xem xét trong văn cảnh của nó. Bài thơ ngắn trào phúng trên (epigram) là dành cho bá tước Mikhail Vorontsov, nên ý nghĩa của nó về mặt ngữ pháp cũng rất rõ ràng:

[Граф Михаил Воронцов - ]Полу-милорд, полу-купец
[Граф Михаил Воронцов - ]Полу-мудрец, полу-невежда,
[Граф Михаил Воронцов - ]Полу-подлец, но есть надежда,
Что [Граф Михаил Воронцов ]будет полным наконец. (đôi chỗ em còn thấy phương án chữ cuối là навсегда).

Trong dấu ngoặc vuông là những từ điền vào cho rõ nghĩa thôi ạ.

Còn cái ý kia của em thì cũng có vài người bảo em - làm gì mà rào đón ghê thế. Em giải thích - đó là bản năng tự vệ của người đã từng nhiều lần bị ném đá trên diễn đàn, đơn giản lắm bác ạ. Mặc dù - sơn ăn tùy mặt, chưa chắc người khác đã bị ném đá trong tình huống y hệt (cái này là kinh nghiệm dân gian), nên bác cứ thoải mái tham gia diễn đàn nhé.

[Saomai]

Bùi Huy Bằng viết

K/g :các bạn.

!- Thật đáng tiếc câu chú thích của tôi lai gây khó hiểu đến mức để bạn hungmgmi viết câu này: “Và 4 câu thơ trên mà chúng ta đang bàn, Pushkin chỉ dành riêng cho ngài thống đốc Vorontsov, chứ không phải để nói đến "5 đối tượng nửa vời" như nhận xét của bác đâu bác ạ.”.
Vâng, đúng là Pushkin chỉ dành riêng cho một người (bây giờ thì tôi đã biết là Vorontsov), nhưng Puskin lại muuốn gán sự hiện diện ở chính người ấy một, hai... hoăc cả 5 mẫu người (tính cách, phẩm chất...) mà tôi gọi là 5 đối tượng (vì đều là danh từ chỉ một loại người) với ngụ ý nôm na là: Nếu thuộc vào 5 đối tượng kia mà chỉ là nửa vời thôi thì còn hy vọng (tôi đoán là Cụ Puskin nghĩ: còn có thể cải tạo được, còn khả dĩ, còn chấp nhận dược, còn dễ chịu...) chứ lại hoàn toàn [xấu] thì cuối cùng điều gì sẽ xảy ra nhỉ. Cụ tự vấn thế, nhưng đó chính là câu hỏi Cụ đặt ra cho nhân loại chứ không riêng một ai) nên (cần) trả lời.
Nếu mấy câu ngắn ngủi này (với tôi nó như là lời răn của “Chúa”) mà chỉ dành riêng cho Vorontsov thôi (có thể ban đầu là như vậy) thì nó chẳng còn mang ý nghĩa thời đại.
Tôi đã “hỗn” không dịch như nguyên bản mà lai viết “Hơn là trọn (sẽ) vẹn mười phân vẹn mười”, nghĩa là trả lời thay Cụ mà chẳng cần biết cụ có nghĩ thế hay không. Chẳng qua chỉ muốn gieo vần, chắc Cụ cũng lượng thứ.
2- Do hiểu ngữ pháp không giống nhau nên tôi xin dãi bày:
Nếu tách 2 câu này ra:Полу-милорд, полу-купец,
Полу-мудрец, полу-невежда
và nếu thêm cả Полу-подлец thì vẫn chưa có nghĩa vì chưa thành mệnh đề hoàn chỉnh. Nhưng khi gắn với но есть надежда thì toàn bộ 3 dòng trên mới thành câu có nghĩa. Vậy có thể diễn đạt nó như sau:
Полу-милорд, полу-купец, Полу-мудрец, полу-невежда, Полу-подлец, но есть надежда,
Như vậy 5 danh từ chỉ 5 loại người (đối tượng) trên tồn tại đọc lập nhưng không tách rời но есть надежда.Vì vậy bạn USY đã diễn đạt "May mà mới là một nửa tiểu nhân, chứ nếu là "tiểu nhân/đểu toàn phần" thì mới là tai họa" là gần đúng ý của tôi (vì tôi không có dung ý “May mà mới là”) nhưng chưa đầy đủ mà phải bao gồm cả 4 đối tượng ở 2 dòng đầu, đó là logic ngữ pháp. Cũng theo bạn USY : “Theo tôi, cụm từ "но есть надежда," là 1 vế của câu "но есть надежда, /Что будет полным наконец", nội dung như bạn Nina dịch ở trên là đúng” thì như trên đã viêt Полу-милорд, полу-купец,
Полу-мудрец, полу-невежда
tồn tại lửng lơ, vừa thừa vừa không hợp ngữ pháp cho dù có muốn ám chỉ Vorontsov cũng vậy thôi. Còn cách lý giải "những vẫn còn hy vọng là sẽ trở thành "vô lại toàn phần" và cả đoạn “Hơn nữa...nhân vật” thì không logíc về ngữ pháp.
Tôi xin diễn đạt cụ thể hơn nữa điều mà tôi muốn trình bày:
Полу-милорд, но есть надежда, Что будет полным наконец.
.................................................. ..................................................
Полу-подлец, но есть надежда, Что будет полным наконец.
3- Đối với ý của Nina: “đồng thời để những ai mong manh không bị tự ái và đổ vỡ...“. Vậy có gì phải ngần ngại? Vấn đề là dịch có đúng ngữ pháp không? Những ai “tự ái và đổ vỡ...” có đủ tự tin để tồn tại và có muốn hiểu hết tầng sâu câu chữ của Puskin (tiếng Nga) không? Tôi tự tin có thể giải mã những điều nhạy cảm khi cần.
4- Tưởng chừng như đơn giản, một bài thơ ít chữ lại đưa đến những chiêm nghiệm khác nhau, thật thú vị.

SM cứ nghĩ bài này không khó hiểu lắm. Và các bác USY, Nina đã làm sáng rõ rồi. Chả cần hiểu rắc rối hơn.

Ngay lần đầu đọc bản dịch của bác Bùi Huy Bằng:

Nửa là - quý ông, nửa là - thương nhân,
Nửa là - hiền nhân, nửa là - thằng đần,
Nửa là - tiểu nhân, thì còn hy vọng,
Hơn là trọn vẹn mười phân vẹn mười.

SM đã nhận thấy dịch "Nửa là - quý ông"... là không ổn, vì trong tiếng Việt sau chữ là không để dấu gạch nối như thế. Và nghĩa đúng của nó là Nửa quý ông. (hay Quý ông nửa vời). Và đúng là 2 câu trên, tác giả đã gắng để lột tả sự đối lập trong cùng một con người, từng cặp một, như bác USY đã nhận xét. Do vậy dịch là nửa thông minh, nửa ngu xi,... nửa quý ông, nửa con buôn là hợp. Bác Bằng dịch "Nửa là - hiền nhân, nửa là - thằng đần" thì chưa làm rõ được sự đối chọi bản chất của "2 đối tượng". Những nhà thơ lớn thường dùng từ ngữ rất đắt.

Hai câu cuối bác Bằng dịch "Nửa là - tiểu nhân, thì còn hy vọng,/ Hơn là trọn vẹn mười phân vẹn mười" đúng là chẳng ăn nhập gì với bản gốc cả.
Theo như bài dịch của bác thì cái sự nửa vời kia là hơn, chứ trọn vẹn 100% lại chẳng ra gì... Và nếu bác áp công thức đó cho cả 5 đối tượng -- thế thì giết chết thơ của Puskin rồi.

Xin nói rõ thêm ý này một chút: SM hiểu theo logic của bác Bằng -- Nửa quý ông là được, còn 100% Quý ông (là trọn vẹn, là không bằng so với Nửa quý ông... Suy luận tương tự như vậy cho cả "5 đối tượng" mà bác Bằng muốn phân biệt)

Thực ra logic trên chỉ đúng với nửa tiểu nhân, nửa con buôn, nửa ngu xi thôi (mà cũng không hoàn toàn đúng, vì điều này mang tính thời đại). Ví dụ: nửa ngu xi thì còn tạm, chứ 100% ngu xi thì là bỏ đi rồi....

Không ai đòi hỏi ngữ pháp chặt chẽ cho một bài thơ, thậm chí cho cả văn xuôi cũng vậy. Nếu đọc ngay thơ Việt, chúng ta cũng đễ dàng kiểm chứng điều ấy. Nhiều khi nhà văn (hoặc dân gian) viết vậy, và các nhà nghiên cứu ngôn ngữ phải tìm hiểu câu cú, ngữ pháp "của họ" thôi.

Nửa người, nửa ngợm, nửa đười ươi,
Nửa công tử bột, nửa đời trăng hoa.

Thế hình như cũng tạm đủ để mô tả một con người (?)

Tóm lại, SM nghĩ các bác Nina, USY và hungmgmi đã công phu tìm hiểu xuất xứ bài thơ gốc của Puskin, đã dịch đúng nghĩa bài thơ đó. Còn dịch có hay hay không, thì đó lại là chuyện khác.

[Bùi Huy Bằng]

K/g: bạn Sao Mai

Xin cảm ơn bạn đã chỉ ra cái sai trong diễn đạt bởi gạch nối, tôi xin viết lai như sau:
A. X. Puskin
* * *
Nửa là quý nhân, nửa là thương nhân,
Nửa là triết nhân, nửa là thằng đần,
Nửa là tiểu nhân, thì còn hy vọng,
Hơn là trọn vẹn mười phân vẹn mười.
Chữ LÀ vẫn là thông lệ của tiếng Việt để cho câu mềm mại hơn. Trong trường hợp này bỏ đi cũng không sao, sẽ thành câu 6 chữ:
Nửa quý nhân, nửa thương nhân,
Nửa triết nhân, nửa thằng đần,
Nửa tiểu nhân, còn hy vọng,
Hơn là mười phân vẹn mười.
Sau khi tra cứu kỹ từ điển tiếng Nga của Ogiegov và tiếng Việt của Viên ngôn ngữ học thấy có sự tương đông Полу-милорд với quý nhân, Полу-мудрец với triết nhân. Riêng từ невежда có nghĩa ít học, ít kiến thức, chứ không có nghĩa ngu, đần nên sử dụng từ đần chỉ là gượng ép. Trình bày như vậy để những người biết tiếng Nga khỏi trách cứ thiếu cẩn trọng.
2- Tôi hoan nghênh bạn Sao Mai đã có nhận xét vừa đúng tính chất, vừa đúng trọng tâm trao đổi sau đây:
“...Và nếu bác áp công thức đó cho cả 5 đối tượng -- thế thì giết chết thơ của Puskin rồi.
Xin nói rõ thêm ý này một chút: SM hiểu theo logic của bác Bằng -- Nửa quý ông là được, còn 100% Quý ông (là trọn vẹn, là không bằng so với Nửa quý ông... Suy luận tương tự như vậy cho cả "5 đối tượng" mà bác Bằng muốn phân biệt”.
Để trao đổi nhận xẻt trên tôi muốn dẫn ra một số suy nghĩ:
- Tôi có mấy câu thơ “con cóc” sau đây (nếu trùng ở đâu đó thì xin lỗi bởi không cố ý đạo văn):
Nửa vầng trăng vẫn là một vầng trăng,
Bởi chị hằng đứng nép mình một nửa.
Cả vầng trăng chỉ là nửa vầng trăng,
Bởi chị hằng ló mặt nhìn ta đó.
Đêm không trăng vẫn là cả vầng trăng,
Bởi chị hằng chẳng muốn dõi theo ta.
Trăng lên, trăng đứng, tăng tà,
Sao trăng biến hóa làm ta nao lòng.
- Ở đâu đó đã viết: “Nửa bánh mỳ là bánh mỳ” (chỉ vật thể),
Như vậy vầng trăng và bánh mỳ cùng là vật thể nhưng đã có sự chiêm nghiệm khác nhau bởi sử dụng công cụ đánh giá khác nhau.
- Cũng ở đâu đó đã viết: “nửa sự thật không (chưa) là sự thật” (chỉ sự vật). Vậy là giả? Còn cả nửa sự thật cũng sẽ là giả? Điều này phụ thuộc vào vị thế và cách thức đánh giá
Khi bạn Sao Mai viết: “Nửa quý ông là được, còn 100% Quý ông ...” tức là bạn đã tuyệt đối hóa theo suy luận toán học thông thường, nghĩa là: A=B, B=C thì A=C. Điều này chỉ đúng khi diễn đạt 100% cả nửa cơ thể quý ông là cơ thể quý ông, còn 100% [tính cách] qúy ông là quý ông thì đã không còn chính xác nữa. Vậy Cụ Puskin đã diễn đạt sai ngữ pháp nên mới có tình trạng hiểu như trên. Như vậy chính Cụ giết thơ của Cụ chứ không phải tôi. Nhưng tôi không nghĩ như thế và chắc chắn không phải thế. Trong toán học còn có hệ nhị phân 1+1= khác 2, mà 1+1=10, đồng thời cũng từ những suy nghĩ đã nêu thì nếu chỉ dùng cách suy luận thông thường cho trường hợp này là không phù hợp. Chỉ còn một khả năng là chưa hiểu hết ẩn ý của tiếng Nga, vì tiếng Nga cũng biến hóa lắm.
Tôi không đoan chắc tôi hiếu hết tíếng Nga,bởi tôi không phài người Nga, lại càng không phải nhà ngôn ngữ Nga, nên xin phép sử dụng những suy nghĩ đã dẫn làm cơ sở suy luận theo cách: Nếu là A thì không phải là B và ngược lại.
Trong 5 đối tượng đã đề cập có 3 đối tượng “có thể” không tuân theo suy luận của logic thông thường là:
- nửa quý nhân (quý ông), nửa còn lại là thằng (theo tiếng Việt – Dở ông dở thằng),
- nửa thương nhân, nửa còn lại là kẻ buôn gian bán lận,
- nửa triết nhân, nửa còn lại [tạm gọi] là trí thức rởm.
Ở đây tôi muốn làm rõ thêm rằng, những từ trên chỉ là danh xưng ám chỉ cái nửa vời của sự vật (như là sự thật) chứ không phải cho vật thể (như là bánh mỳ). Bất kỳ sự vật nào tồn tại đều có 2 mặt (trái và phải, nghĩa là thống nhất trong hai mặt đối lập) cho nên hai nửa của chúng tồn tại rất mông manh. Ngay trong một con người phần [tính cách] quý ông thắng phần [tính cách] thằng thì sẽ là quý ông, còn không thì sẽ là ngược lại. Chẳng có ai là THÁNH. Mà thơ lại rất hàm súc (rất Puskin) có thể diễn đạt cái hai nửa mong manh của sự vật đó trong cùng một ngôn từ.
Từ những lập luận trên có thể suy ra (cũng có thể suy luận cho cả 5 đối tựong - tùy thuộc sự lựa chọn):
:
- Cả Nửa quý nhân là quý nhân, nhưng có thể là thằng,
- Cả Nửa thương nhân là thương nhân, nhưng có thể là bọn buôn gian bán lận,
– Cả Nửa triết nhân là triết nhân, nhưng có thể là trí thức rởm.
Nghĩa là cả 3 đối tượng trên đang tôn tại ở dạng hai nửa (nửa hiện, nửa ẩn): có thể là A, có thể là B. Suy luận này rất mở, ai thích sử dụng suy luận nào thì tùy. Riêng tôi, tôi chọn suy luận B vì tôi đã khảng định tôi hiểu ngữ pháp tiếng Nga như tôi đã dịch và tôi tin Cụ Puskin diễn đạt đúng ngữ phap tiếng mẹ đẻ, còn nếu ai cứ nhất quyết bảo tôi sai, tôi sẽ “cù lần” cãi lại rằng, tôi chỉ ăn theo Cụ Puskin mà thôi.

[hungmgmi]

Sau khi đọc các ý kiến của chúng tôi truy nguyên xuất xứ bài thơ này ma bạn vẫn còn khá bảo thủ như trên thì đúng là không biết phải nói sao cho bạn hiểu đây.

[minminixi]

Em vô phép xin các bác tậm tọe chút về câu thơ trào phúng này của cụ Puskin để giải lao chút ạ:

Александр Пушкин Полу-милорд, полу-купец, Полу-мудрец, полу-невежда, Полу-подлец, но есть надежда, Что будет полным наконец.

Aleksandr Puskin Nửa cao sang, nửa con buôn, Nửa phần hiền triết, nửa phần ngu ngơ, Nửa phần đểu giả, còn tin, Rồi sau sẽ có một người vẹn nguyên

Hình như cụ Puskin cho rằng: nếu ai đó mới cao sang nửa vời, hay con buôn nửa vời (hồi xưa coi con buôn là loại trí trá không đáng trọng), hay hiền triết nửa vời, hay còn ngu ngốc, thậm chí có phần đểu cáng nửa vời, thì sau này còn hy vọng sẽ thành một người trọn vẹn hoặc cao sang, hoặc đáng khinh, hoặc triết gia hay ngốc nghếch, thậm chí là thằng đểu chăng nữa thì vẫn là những con người với cá tính và bản chất khác biệt (và tạo nên xã hội con người...hi hi). Ẩn ý là nếu có vị nào mà lại có sẵn nửa cao sang đi với bản chất con buôn, nửa triết gia mà bản chất rỗng tuếch chẳng hạn (tức cái vẻ ngoài với bản chất bên trong), thì không còn phần nào để thành người trọn vẹn nữa, dù tốt hay xấu, và có lẽ ta gọi đó là ... NGỢM chăng?
Trào phúng kiểu đó chắc để kháy cái cha mà cụ Puskin ghét, rằng cha đó không phải con người!
Mà thơ cụ như thế thì gây họa đấu súng là phải!

[Anh Thư]

Em xin phép các bác tâm sự một chút sau khi đọc mấy bài phân tích thâm sâu, vi diệu về 4 câu thơ của thi hào Pushkin tả bá tước Mikhail Vorontsov.

Chợt nhớ trước đây, khi học dịch chuyên sâu, thầy giáo em có phân tích, giảng giải ý nghĩa đọan thơ đơn giản thế này:
Nhà thơ mỉa mai tính cách “dở ông, dở thằng”, “ngụy quân tử” bề ngoài ra vẻ rất chính nhân, sẳn sàng “đại nghĩa diệt thân” nhưng sự thật bên trong lại tự tư tự lợi, quên nghĩa, sẳn sàng làm chuyện đê hèn, ác độc nhất cốt sao có lợi cho bản thân mình, còn mặc kệ người khác “sống chết mặc bây”, đó là tính cách không biết đâu mà lường của viên thống đốc. Và câu kết nói rằng hy vọng cuối cùng ông ta cũng trở thành hoặc “chân quân tử” hoặc “chân tiểu nhân”, vì rằng “chân tiểu nhân” thì người đời còn nhận biết nên đề phòng cảnh giác, tránh xa tiểu nhân mà giữ mình. Chứ cứ lập lờ tích cách thế, nhiều người dễ lầm, rất nguy hiểm cho đời.

Bây giờ em lại hoang mang, chả biết mình hiểu thế là đúng hay sai đây.

Vài hàng thẽ thọt, xin được lượng thứ.

[Kóc Khơ Me]

Anh Thư viết

Em xin phép các bác tâm sự một chút sau khi đọc mấy bài phân tích thâm sâu, vi diệu về 4 câu thơ của thi hào Pushkin tả bá tước Mikhail Vorontsov.

Chợt nhớ trước đây, khi học dịch chuyên sâu, thầy giáo em có phân tích, giảng giải ý nghĩa đọan thơ đơn giản thế này:
Nhà thơ mỉa mai tính cách “dở ông, dở thằng”, “ngụy quân tử” bề ngoài ra vẻ rất chính nhân, sẳn sàng “đại nghĩa diệt thân” nhưng sự thật bên trong lại tự tư tự lợi, quên nghĩa, sẳn sàng làm chuyện đê hèn, ác độc nhất cốt sao có lợi cho bản thân mình, còn mặc kệ người khác “sống chết mặc bây”, đó là tính cách không biết đâu mà lường của viên thống đốc. Và câu kết nói rằng hy vọng cuối cùng ông ta cũng trở thành hoặc “chân quân tử” hoặc “chân tiểu nhân”, vì rằng “chân tiểu nhân” thì người đời còn nhận biết nên đề phòng cảnh giác, tránh xa tiểu nhân mà giữ mình. Chứ cứ lập lờ tích cách thế, nhiều người dễ lầm, rất nguy hiểm cho đời.

Bây giờ em lại hoang mang, chả biết mình hiểu thế là đúng hay sai đây.

Vài hàng thẽ thọt, xin được lượng thứ.

Tiểu nhân hay quân tử gì thì cũng đến cái chỗ có cái nắng, có cái gió, có cái..Крематорий. thôi mà!

[Bùi Huy Bằng]

Lời bàn thêm về bài “K/g bạn Sao Mai” đăng 19/07/2011

Thật ngẫu nhiên và rất lạ khi đọc bài dưới dây (trích dẫn):

29/11/2011 TuanVietnam.net - http://vietnamweek.net

Truyện Tấm- Cám: Vì sao Hội đồng biên soạn vẫn im tiếng?

Tác giả: Phan Ngọc Uy
Bài đã được xuất bản.: 27/11/2011 05:00 GMT+7
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Thứ tư, một câu chuyện mang tính triết học tồn tại hàng nghìn năm nay lại có cơ hội bùng nổ, đó là tính Thiện và tính Ác của con người. Đến đây tôi chợt nhớ lại một câu nói nổi tiếng của đại thi hào nước Anh William Shakespeare: Trên đời này chẳng có gì tốt mà cũng chẳng có gì xấu, mà là do tư tưởng chúng ta tạo ra hạnh phúc hay đau khổ.
Thiện và Ác, Thiên thần và Ác quỷ là hai mặt song hành của một chủ thể có tên gọi là con người. Thiện và Ác là hai thái cực luân phiên hoán đổi vị trí cho nhau và trong nhau, và không bao giờ có một ý nghĩa hằng số xác định tuyệt đối phân chia rạch ròi.

Ngẫu nhiên ở chỗ tôi không chủ ý đi tìm triết lý để làm điểm tựa, mà chỉ đọc tin trên mạng để giải trí.
Lạ ở chỗ suy nghĩ về ý tứ của mình (trong phần trả lời bạn Sao mai) lại trùng hợp như vậy. Chỉ khác là cách diễn đạt của tôi dài dòng vì sợ một số ít người đang cùng trao đổi trên diendan.nuocnga.net không nắm bắt hết chủ ý của mình (mà quả đúng như vậy), còn của bạn (ông, bà) Phan Ngọc Uy thì ngắn gọn mà vẫn súc tích.

[tomhip93]

tôi cũng rất thích bài TÔI YÊU EM

[sonsicone]

Chào cả nhà!
Vào đây là nhớ hồi xưa
Một thời cũng rất thích thơ Pushkin
Rồi lermontov, ế xê nhin
Rồi nhiều nhiều nữa nhưng mình không nhơ

Я ВАС ЛЮБИЛ
А.С. ПУШКИН

Я вас любил: любовь еще, быть может, 
В душе моей угасла не совсем; 
Но пусть она вас больше не тревожит; 
Я не хочу печалить вас ничем. 
Я вас любил безмолвно, безнадежно, 
То робостью, то ревностью томим; 
Я вас любил так искренно, так нежно, 
Как дай вам бог любимой быть другим. 

ANH YÊU EM

Anh yêu Em! Cho đến mãi bây giờ
Trong trái tim anh, Tình còn chưa tắt hẳn
Nhưng hãy để Em đừng vương thêm lo lắng
Đâu muốn Em sầu bởi bất cứ chuyện gì đâu.
Âm thầm yêu, hy vọng tự chôn sâu
Anh vật vã yêu giữa ghen hờn, nhút nhát
Anh yêu Em! Dịu dàng, chân thật nhất
Cầu Trời cho Em bên người khác... được yêu!

sonsicone,
2013
nuinu

[chudu1980]

sonsicone viết

Chào cả nhà!
Vào đây là nhớ hồi xưa
Một thời cũng rất thích thơ Pushkin
Rồi lermontov, ế xê nhin
Rồi nhiều nhiều nữa nhưng mình không nhơ

Я ВАС ЛЮБИЛ
А.С. ПУШКИН

Я вас любил: любовь еще, быть может, 
В душе моей угасла не совсем; 
Но пусть она вас больше не тревожит; 
Я не хочу печалить вас ничем. 
Я вас любил безмолвно, безнадежно, 
То робостью, то ревностью томим; 
Я вас любил так искренно, так нежно, 
Как дай вам бог любимой быть другим. 


sonsicone,
2013
nuinu

Cảm ơn bạn Sonsicone đã làm mình nhớ lại một thời tuổi trẻ, thời yêu thơ Nga và văn học Nga. Mình xin phép đăng lời dịch bài thơ trên của Puskin, gọi là có chút góp vui với cả nhà:

Tôi yêu em

Có lẽ rằng trong lòng tôi sâu thẳm,
Ngọn lửa tình chưa hẳn đã lụi tàn.
Song em ạ, tôi thật lòng không muốn,
Vì tình tôi, em vướng bận tâm can.
Tôi yêu em âm thầm, vô vọng quá,
Lúc rụt rè, khi ghen tức chua cay.
Nhưng lạy Chúa, xin ban em tình mới,
Như tình tôi, luôn chân thực, đắm say.

Chúc cả nhà luôn vui tươi, hạnh phúc và luôn đôn hậu, trân thực và trong sáng như tâm hồn người dân Nga (thời Xô Viết).

Ahhh, cuối cùng thì Tulip cũng trở lại được rồi, có điều là với tài khoản khác, vẫn giữ được tên Tulip- Cơm Nguội là được rồi.
EM xin đóng góp box thơ Puskin một bài lạ lạ:

1819 Всё призрак, суета, Всё дрянь и гадость; Стакан и красота — Вот жизни радость. Любовь и вино Нам нужны равно; Без них человек Зевал бы весь век. К ним лень еще прибавлю, Лень с ими заодно; Любовь я с нею славлю, Она мне льет вино.

Bóng ma hay ảo ảnh, Rác rưởi và nhớp nhơ; Thủy tinh và cái đẹp - Thú vui đời mộng mơ. Tình yêu và Rượu mạnh Chúng tôi cần như nhau; Người mà không có chúng Ngáp vặt đến đời sau. Thêm cho hắn chút lười, Với họ cũng thế thôi; Tán nàng bằng tình ái, Nàng đổ rượu cho tôi.

Và một bài dài dài với rất nhiều chố dịch đại vì không biết làm thế nào. Mong cả nhà đọc và góp ý sửa chữa cho tui với ạ:

ЭЛЕГИЯ Puskin - 1816 Я думал, что любовь погасла навсегда, Что в сердце злых страстей умолкнул глас мятежный, Что дружбы наконец отрадная звезда Страдальца довела до пристани надежной. Я мнил покоиться близ верных берегов, Уж издали смотреть, указывать рукою На парус бедственный пловцов, Носимых яростной грозою. И я сказал: «Стократ блажен, Чей век, свободный и прекрасный, Как век весны промчался ясной И страстью не был омрачен, Кто не страдал в любви напрасной, Кому неведом грустный плен. Блажен! но я блаженней боле. Я цепь мученья разорвал, Опять я дружбе... я на воле — И жизни сумрачное поле Веселый блеск очаровал!» Но что я говорил... несчастный! Минуту я заснул в неверной тишине, Но мрачная любовь таилася во мне, Не угасал мой пламень страстный. Весельем позванный в толпу друзей моих, Хотел на прежний лад настроить резву лиру, Хотел еще воспеть прелестниц молодых, Веселье, Вакха и Дельфиру. Напрасно!.. я молчал; усталая рука Лежала, томная, на лире непослушной, Я все еще горел — и в грусти равнодушной На игры младости взирал издалека. Любовь, отрава наших дней, Беги с толпой обманчивых мечтаний. Не сожигай души моей, Огонь мучительных желаний. Летите, призраки... Амур, уж я не твой, Отдай мне радости, отдай мне мой покой... Брось одного меня в бесчувственной природе Иль дай еще летать надежды на крылах, Позволь еще заснуть и в тягостных цепях Мечтать о сладостной свободе.

KHÚC BI CA Dịch thơ: Cẩm Hà Tôi tưởng tình yêu đã lụi tàn rồi nhỉ, Trong trái tim cuồng tắt lịm tiếng si mê, Tưởng vì sao hân hoan tình bạn hữu Kẻ đau thương đưa tôi tận bến về. Tôi mơ nằm yên bên bờ vĩnh cửu, Nhìn từ xa, đưa tay chỉ cánh buồm Trên những con thuyền, mang nặng tai ương Thuyền chở theo cơn bão cuồng dữ dội. Và tôi nói, " Trăm lần vui sướng Thời của ai, đẹp đẽ, tự do, Thời của mùa xuân rực rỡ vụt qua Chẳng chút muộn sầu với đam mê cháy bỏng, Ai không đau trong tình yêu vô vọng, Sẽ chẳng hay đâu người hãm chốn u buồn. Vui sướng đi! Nhưng tôi vạn lần hơn. Tôi xé toạc chuỗi dài đau khổ, Tôi hiến tình thân ... Tôi giữa trời đất rộng - Và ánh huy hoàng niềm vui cuộc sống làm đắm say nơi ảm đạm u sầu! " Nhưng những gì tôi nói lên... chát đắng! Phút giây thiếp đi trong mong manh tĩnh lặng Một mối tình si vẫn dấu tận đáy lòng Vẫn chẳng phai tàn ngọn lửa hoài mong. Gọi niềm hân hoan giữa đám đông bạn hữu Trên phím tơ xưa dựng lại cả cung cầm Thiếu nữ xinh tươi tôi hát tặng khúc ngâm Vui ngợi ca nàng Delfira hay thần Bacchus Vô ích thôi .. Tôi lặng im; Cánh tay mệt mỏi Bải hoải buông trên cung phím đàn cầm Tôi vẫn cháy – trong u buồn vô vọng Từ xa dõi nhìn trò chơi tuổi thanh xuân. Tình yêu ơi, hay đời tôi thuốc độc, Hãy chạy đi cùng mơ mộng lọc lừa. Tâm hồn tôi xin đừng thiêu đốt nữa Hỡi ngọn lửa hồng của khắc khoải hoài mong. Thần Tình yêu, tôi không phải của người, Ảo ảnh bay đi… Cho tôi bình an, cho tôi lại vui tươi… Hãy ném mình tôi vào miền vô cảm Để hy vọng vẫn còn vươn cánh bay cao, Cho tôi thiếp đi trong đau đớn cồn cào Ước vọng tự do ngọt ngào trong mộng.

[Tulip]

Dưới bầu trời biếc quê hương…

Под небом голубым страны своей родной Она томилась, увядала... Увяла наконец, и верно надо мной Младая тень уже летала; Но недоступная черта меж нами есть. Напрасно чувствЮ возбуждал я: Из равнодушных уст я слышал смерти весть И равнодушно ей внимал я. Так вот кого любил я пламенной душой С таким тяжелым напряженьем, С такою нежною, томительной тоской, С таким безумством и мученьем! Где муки, где любовь? Увы, в душе моей Для бедной, легковерной тени, Для сладкой памяти невозвратимых дней Не нахожу ни слез, ни пени.

Em giờ mòn mỏi, héo khô Dưới bầu trời biếc xa mờ quê hương… Bóng em khuất nẻo vô thường Hình em nhòa nhạt cuối đường dần xa Dặm trường cách giữa đôi ta. Bao nhiêu vô vọng vỡ òa trong tôi: Từ trong hờ hững miệng đời Nghe tin em chết, mà tôi hững hờ. Đây người tôi đã tôn thờ Với hồn bỏng lửa dại khờ yêu thương, Với lòng tôi trĩu buồn vương , Với đau đớn, với điên cuồng xiết bao! Yêu làm sao khổ làm sao? Than ôi, khóc hận lệ trào tìm đâu Cho hình bóng cũ thương đau Cho bao kỷ niệm ngọt ngào đã xa.

[Kirill]

Thi phẩm Lá thư bị đốt cháy (Сожженное письмо) được thi sĩ Aleksandr S.Pushkin sáng tác vào năm 1825. Tác phẩm này được giới phê bình cho rằng Pushkin dành lưu niệm mối tình trăng hoa với nữ Bá tước Yelizaveta Ksaverevna Vorontsova (Елизавета Ксаверьевна Воронцова, 1792 - 1880), cũng vì mối tình đó mà ông bị quản thúc tại làng Mikhaylovskoye trong hai năm ròng.

(nguyên bản) Прощай, письмо любви ! прощай : она велела… Как долго медлил я ! как долго не хотела Рука предать огню все радости мои !.. Но полно, час настал. Гори, письмо любви. Готов я ; ничему душа моя не внемлет. Уж пламя жадное листы твои приемлет… Минуту !.. вспыхнули! пылают - легкий дым, Виясь, теряется с молением моим. Уж перстня верного утратя впечатленье, Растопленный сургуч кипит… О провиденье ! Свершилось ! Темные свернулися листы ; На легком пепле их заветные черты Белеют… Грудь моя стеснилась. Пепел милый, Отрада бедная в судьбе моей унылой, Останься век со мной на горестной груди…

(bản dịch của Thúy Toàn) Vĩnh biệt lá thư tình ! Thôi vĩnh biệt : Ý nàng đây. Sao ta mãi phân vân ? Bàn tay ta sao mãi chẳng muốn buông Niềm vui sướng của ta cho ngọn lửa ?… Nhưng đủ rồi ! Phân vân làm chi nữa. Cháy đi thôi, thư ủ ấp yêu đương ! Lòng ta yên rồi chẳng chút vấn vương. Này ngọn lửa tham tàn đang sắp cuốn Những trang giấy thư em… Xin chút gượm ! Bốc lửa rồi ! Làn khói nhẹ vẩn vơ Tan nhòa cùng lời cầu nguyện của ta. Hình chiếc nhẫn ước thề trên xi gắn Đã biến mất, xi chảy sôi… Ôi thần thánh ! Thế là xong ! Than giấy mỏng cuộn tròn, Trên tàn than trắng dấu nét thiêng liêng… Cả lồng ngực của ta dường thắt lại, Hãy lưu mãi giữa lòng ta quằn quại, Hỡi niềm vui chua xót của đời ta, Cuộc đời buồn, ôi thân thiết tàn tro.

Phổ nhạc : César Cui
Giọng ca : Lyubov Borodina

[Vania]

Русалка Александр С. Пушкин Над озером, в глухих дубровах, Спасался некогда Монах, Всегда в занятиях суровых, В посте, молитве и трудах. Уже лопаткою смиренной Себе могилу старец рыл — И лишь о смерти вожделенной Святых угодников молил. Однажды летом у порогу Поникшей хижины своей Анахорет молился богу. Дубравы делались черней; Туман над озером дымился, И красный месяц в облаках Тихонько по небу катился. На воды стал глядеть Монах. Глядит, невольно страха полный; Не может сам себя понять... И видит: закипели волны И присмирели вдруг опять... И вдруг... легка, как тень ночная, Бела, как ранний снег холмов, Выходит женщина нагая И молча села у брегов. Глядит на старого Монаха И чешет влажные власы. Святой Монах дрожит со страха И смотрит на ее красы. Она манит его рукою, Кивает быстро головой... И вдруг — падучею звездою — Под сонной скрылася волной. Всю ночь не спал старик угрюмый И не молился целый день — Перед собой с невольной думой Всё видел чудной девы тень. Дубравы вновь оделись тьмою; Пошла по облакам луна, И снова дева над водою Cидит, прелестна и бледна. Глядит, кивает головою, Целует из дали шутя, Играет, плещется волною, Хохочет, плачет, как дитя, Зовет Монаха, нежно стонет... „Монах, Монах! Ко мне, ко мне!...“ И вдруг в волнах прозрачных тонет; И всё в глубокой тишине. На третий день отшельник страстный Близ очарованных брегов Сидел и девы ждал прекрасной, А тень ложилась средь дубров... Заря прогнала тьму ночную: Монаха не нашли нигде, И только бороду седую Мальчишки видели в воде.

Nàng tiên cá Lê Đức Thụ dịch Có một thầy tu rất lâu rồi Ở ẩn trong rừng, bên hồ nước Khắc khổ tu hành thàng ngày trôi Cầu nguyện, ăn chay, bỏ việc đời Thầy tu lo toan chuyện hậu sự Tự tay đào sẵn mộ một ngôi Mong sớm được về bên cạnh Chúa Cái chết thiêng liêng thoả lòng người Một lần mùa hè bên bậu cửa Trong lều xiêu vẹo vị chân tu Mang lòng thành kính cầu nguyện Chúa Rừng sồi lặng ngắt, đêm mịt mù Mặt hồ lãng đãng màn sương phủ Trăng vàng lấp lóa trong đám mây Lặng lẽ vòm trời trăng đi dạo Thầy tu ngồi ngắm nước vơi đầy Thầy nhìn bỗng lòng đâm hoảng sợ Không còn tin nổi cả mắt mình... Thầy thấy mặt hồ lao xao sóng Thoắt đâu thiếu nữ bỗng hiện hình Nhẹ nhàng như bóng đêm sơn cước Trắng như tuyết trắng phủ trên đồi Mình trần nàng bước lên mặt nước Bờ hồ lặng lẽ nàng tiên ngồi Nàng nhìn thầy tu tuổi già nua Tay chải tóc mình mượt như tơ Còn thầy toàn thân run run sợ Ngắm sắc nàng tiên tựa trong mơ Tay nàng vẫy vẫy như mời gọi Đầu khẽ nghiêng nghiêng vẻ đợi chờ Bỗng như sao trời vụt bùng cháy Nàng lặn sau làn sóng nhấp nhô Cả đêm thầy tu mắt chong chong Nguyện cầu quyên lãng cả ngày ròng Ý nghĩ vẩn vơ đâu xuất hiện Chỉ thấy bóng hình tiên trắng trong Rừng sồi lại phủ màn đêm tối Trăng lại hiện lên sau đám mây Nàng tiên lại hiện trên mặt nước Ngồi đấy xanh xao vẻ đắm say Nàng nhìn, đầu gật như vẫy gọi Nụ hôn nàng gửi gió hương qua Vùng vẫy nô đùa bên con sóng Như trẻ cười rồi khóc oa oa Nàng gọi thầy tu, nàng thổn thức "Thầy ơi, hãy đến, em, em đây !" Rồi bỗng biến đi trong lớp sóng Bờ vắng im lìm giấc ngủ say Ba ngày thầy tu lòng đắm đuối Bến bờ cực lạc đã kề bên Nàng tiên trong mơ thầy ngồi đợi Đêm phủ rừng sồi, trăng lại lên... Bình minh bừng tỉnh xua đêm tối Chẳng ai còn thấy thầy tu đâu Lũ trẻ chỉ thấy râu như cước Ẩn hiện trong làn nước hồ sâu