Đất và Người Baikal

[nthach]

Sóng và gió Hồ Baikal


Một sự đáng chú ý đặc biệt về vùng Hồ Baikal là sự di chuyển của các luồng gió, gió mùa và gió Brizơ. Đây là chắc chắn là dấu hiệu của đới khí hậu miền duyên hải. Sự da dạng khác thường của các luồng gió trên vùng Hồ Baikal đã mang lại rất nhiều các tên gọi cho chúng. Nhiều những dấu hiệu cục bộ có liên quan tới các luồng gió. Nó được chú giải rằng, mỗi luồng gió chúng đều mang theo một thể loại rõ ràng của thời tiết.

"Verkhovik" là một luồng gió khô khan ở Verkhnyaya lưu vực sông Angara, đây là một luồng gió mạnh nhất và dai dẳng nhất trên Hồ Baikal. Verkhovik là một luồng gió bắc và đông bắc, nó thổi trên toàn bộ khu vực vùng hồ, thường vào mùa xuân và mùa hè. Tốc độ của nó có thể đạt đến 18 - 20 m/giây.

"Gorny" (Gora, Gornaya, Gornyak, Kharakhaikha) – đây là những cái tên được đặt cho luồng gió núi mạnh nhất, nó cũng là một luồng gió rất nguy hiểm cho ngành hàng hải. Luồng gió này thổi dọc theo các bờ phía tây của vùng hồ từ hướng tây, tây nam và từ các đỉnh núi trên những dãy núi Primorsky và Baikalsky. Các đợt gió thường xảy ra ngắn ngủi và hội thành bão lớn, tốc độ của nó đạt đến hơn 40m/giây. Nó có tính chất đột ngột, quỉ quyệt, không lượng trước được sức gió và sự dữ dội, đó là những nét đặc điểm của các luồng gió này.

"Sarma" là một luồng gió ở miền Olkhon, nó đặc biệt mạnh. Luổng gió này thường thổi giật từng cơn rất mạnh, nó có thể lật bay các nóc nhà, bê các loại tàu thuyền ném đi với khoảng cách khá xa. Trong từng cơn thổi giật của luồng gió này, nó có thể đạt tới vận tốc 40m/giây. Sóng nước có thể nổi lên cao 2 – 3 mét và vùng tâm hồ có thể đạt tới 5.5 mét mỗi khi có các đợt gió này xuất hiện.

"Shelonnik" (Selenga), thổi từ hướng đông nam. Vào mùa hè tốc độ của luồng gió này là vừa phải, nó chỉ đạt đến 10m/giây. Nó chỉ đạt được tốc độ tối đa khi thổi đến miệng sông Selenga và sau đó nhanh chóng suy yếu khi vào đến lưu vực phía nam Hồ Baikal. Luồng gió rất hiến khi trở nên giông bão ở vùng phía nam này và sóng nước ở đây cũng có lúc có thể nổi lên đến 2 mét. Luồng gió Shelonnik mang không khí từ Mông Cổ vượt qua dãy Khamar-Daban. Theo sau nó là sự băng tan và thời tiết trong lành.

"Barguzin", thổi từ hướng đông bắc xuống thung lũng Barguzin. Đặc thù của loại gió này là thổi vào mùa thu và mùa đông. Ở ngoài biển vận tốc của luồng gió đạt 18 – 20 m/giây. Luồng gió Barguzin thường mang theo bão tố và sóng nước theo đó nổi lên cao từ 3.5 đến 4 mét dọc theo khu bờ tây của hồ ở vùng Olkhon và Goloustnaya.

"Kultuk" (nizovik) Luồng gió này thổi theo hướng tây nam dọc theo toàn bộ chiều dài vùng hồ. Vận tốc của nó có thể đạt 18 – 20 m/giây. Khi luồng gió này thổi qua, toàn bộ vùng hồ bị xáo động, các đợt sóng thường nổi lên cao không dưới hai mét. Trong những vùng cơn gió đi qua khi nó đạt được vận tốc cao nhất, các đợt sóng có thể đánh cao hơn 3 mét. Sóng nước do Kultuk tạo nên thường xảy ra rất lâu mới được lắng xuống.

Các luồng gió kinh khủng nhất ở vùng Hồ Baikal là Barguzin, Kultuk và Sarma. Chúng rất dữ dội từ các thung lũng sông và chúng có thể làm vô cùng rối loạn trật tự vùng hồ. Những người đánh cá trên Hồ Baikal thường than vãn; "Này hỡi Barguzin, sao mày làm náo động cả sóng cồn", chế theo một điệu của bài hát dân ca

Vận tốc cực điểm của một đợt gió (lưu vực sông Sarma) - lên đến 50m/giây





Các nét đặc trưng của sóng nước mặt hồ

Từ tháng 6 – tháng 7 (Các đợt sóng thấp hơn 0.5m) – 80%
Từ 15 tháng 8 đến tháng 9: Trong các đợt bão mùa hè, sóng đánh cao đến 1.5m – 80%
Sóng đánh cao hơn 2m – 17%
Sóng đánh cao hơn 3m – 3%
Vào mùa thu đỉnh sóng có thể đạt đến 5m (hiếm gặp)

Phạm vi hoạt động của các luồng gió:
Các đợt gió thổi cắt ngang mặt hồ theo hướng tây bắc, đông đông nam (lên đến 40m/giây) (đỉnh sóng cao ước tính – 5.5m, chu kỳ 6.5giây) = 50 – 90km
Các đợt gió thổi dọc theo mặt hồ (theo hướng đông bắc, tây nam) = 400 – 600km


Các luồng gió:
Vận tộc của các luồng gió gần bề mặt – 1.4m/giây
Vận tốc lưu thông của các luồng gió tại các vực thẳm:
50 m - 56 cm/s
250 m - 30 cm/s
675 m - 12 cm/s
1000 m - 8 cm/s
1200 m - 6 cm/s