Nơi chốn đi qua.

[nqbinhdi]

lavangbay viết

@nqbinhdi: em nghe nói Budapest nổi tiếng có 7 cây cầu rất đẹp, Bác có thể giới thiệu được không ạ ?

Thời bác lavangbay qua đó thì Budapest chỉ có cả thảy 8 cây cầu, trong đó Cầu đường sắt phía Nam chỉ dành cho xe lửa nên người ta quen gọi là có 7 cây cầu. Ngày nay thì từ Buda sang Pest có cả thảy 10 cây cầu, trong đó có cầu Lágymányosi mới xây từ 1992 đến 1995 gắn vào bên cạnh Cầu đường sắt phía Nam như thành một cầu (thực ra là 2 cầu riêng biệt), gần đây người Hung đã thiết kế và xây dựng thêm một cầu dây văng rất lớn ở cực bắc thành phố là cầu Megyeri.

Cả thời gian xây cầu Lágymányosi thì tôi vẫn ở bên đó và cũng hay có việc đi qua gần đầu cầu nơi đang xây dựng rất khẩn trương.

Bây giờ thì trừ các cầu đường sắt (trong đó Cầu đường sắt phía Bắc - cầu thép - trước đây chỉ cho tàu chạy qua rất chậm cùng người bộ hành, nay đã đập đi xây lại mới hoàn toàn cho phép tàu chạy tốc độ tối đa 160 km/h - mà thực tế, để bảo đảm an toàn nên chỉ cho chạy với tốc độ một nửa), Budapest có cả thảy 8 cầu đường bộ mà mỗi một cầu đều không chỉ là một công trình giao thông mà còn là một công trình kiến trúc rất đẹp.

Tính từ phía Bắc xuống:

1. Cầu Megyeri, cầu dây văng. Hai làn xe mỗi bên.

2. Cầu Árpád, đi qua đầu phía Bắc đảo Margit. Ba làn xe mỗi bên và hai làn xe điện ở giữa.

3. Cầu Margit, đi qua đầu phía Nam đảo Margit. Hai làn xe mỗi bên và 2 làn xe điện ở giữa.

Cả hai cầu Árpád và Margit đều có bến xe điện giữa cầu và có đường cho người đi bộ và ô tô từ cầu xuống đảo Margit tuyệt đẹp, nơi có các khách sạn lớn và bể bơi nước khoáng tự nhiên. Đảo mang tên công chúa Hung, đã tình nguyện đi tu để cầu xin Chúa cứu vớt dân Hung khỏi dịch bệnh rất lớn thời trung cổ, di tích nhà nguyện vẫn còn trên đảo.

4. Cầu Lánchíd, cây cầu treo trên xích sắt (lánc = xích, híd = cầu), đây là cây cầu đầu tiên của Budapest nối hai bờ Duna, tạo cơ sở cho việc nhập hai thành phố Buda và Pest riêng rẽ trước đây lại thành một thủ đô Budapest như ngày nay. Hai làn xe mỗi bên.

Mặc dầu Buda mới là thủ đô trước đây (vốn nhập từ hai thành phố lại: Buda trẻ hơn và Óbuda - nguyên nghĩa là Buda cổ, đã có từ cả gần nghìn năm trước), nơi có thành trì và cung điện nhà Vua, song ngày nay người Hung không mấy khi nói Đi đến Budapest mà chỉ thường nói Đi đến Pest, ngay có trả lời câu hỏi Sống ở đâu? thì người ta cũng chỉ nói là Sống ở Pest là ai cũng hiểu là sống ở Budapest nói chung.

5. Cầu Erzsébet, cây cầu cáp treo sơn màu trắng tuyệt đẹp. Điểm đặc biệt của cây cầu này là các trụ đỡ dây treo cầu ở hai bên đầu không cắm chặt xuống đất mà tựa trên các con lăn bằng thép có đường kính chừng 25-30 cm được ngàm với đế thép, đặt trên mố bê-tông, vì vậy đỉnh cầu có thể di chuyển tương đối được theo tải trọng thay đổi trên cầu. Ba làn xe mỗi bên.

6. Cầu Szabadság (Tự do), cầu thép, hai làn xe mỗi bên và 2 làn xe điện ở giữa.

7. Cầu Petofi, mang tên nhà thơ, người chiến sỹ đã hy sinh ngoài mặt trận vì Tự do của nước Hung, nổi tiếng ở VN với nhiều bài thơ đã được dịch ra tiếng Việt, trong đó có bài Tự do và ái tình:

Tự do và ái tình
Vì các người ta sống
Vì tình yêu lồng lộng
Tôi xin hiến đời tôi
Vì tự do muôn đời
Tôi hy sinh tình ái

Mỗi bên 2 làn xe, 2 làn xe điện ở giữa.

8. Cầu Lágymányosi, hai làn xe mỗi bên.

Về những cây cầu này và ảnh chụp, xin các bác xem trên mạng hoặc xem trên ảnh vệ tinh của Google Earth, tôi không muốn copy về làm tốn đất của 3N.

Link đây:

http://www.bridgesofbudapest.com/

hoặc đơn giản hơn thì:

http://en.wikipedia.org/wiki/Bridges_of_Budapest

Nói thêm, cách đây vài tháng người ta đã có hẳn một triển lãm ảnh nhỏ ở Hà Nội, ở Góc Hung tại Karo cà-phê quán trên đường ven Hồ Tây: Những cây cầu của Budapest và Hà Nội, do Sứ quán Hung, Câu lạc bộ văn hóa Hung (do Lê Mỹ Attila, cậu con lai của một mối tình Hung-Việt rất đẹp và bi thảm ngày còn chiến tranh - có thể xem ở đây: http://news.hnsv.com/viet-nam/chuyen...g-viet-338606/ làm chủ nhiệm CLB) và Hội hữu nghị Việt-Hung đồng tổ chức, trưng bày nhiều ảnh nghệ thuật về các cây cầu của 2 thủ đô.

[dola911]

Máy bay cất cánh tại sân bay Phú Bài - Huế, trời mưa nên cảnh hơi mờ mờ

Ra với biển

Ngày về trời trong xanh

Nhìn xuyên mây


Cao hơn một tý nữa


Trời và biển một màu



Đồng đang bị ngập, hình như đây là Hà Tĩnh


Cát trắng quá, có phải quê miềng???

Phú Bài

[nqbinhdi]

Có một nơi ở Budapest mà có lẽ ít người Việt mới từ Việt Nam qua biết đến: Memento Park - Công viên cất giữ (để làm kỷ niệm).

Vào năm 1988 sang năm 1989, Đảng Công nhân xã hội chủ nghĩa Hungary do Kádár János đứng đầu bắt đầu phân hóa rất mạnh. Một bộ phận tách ra thành Đảng Xã hội Hung (MSZP: Magyar Szocialista Párt) tiếp tục cầm quyền cho đến năm 1990 thì chính quyền rơi vào tay Đảng Diễn đàn dân chủ Hung (MDF: Magyar Demokrata Fórum) do các nước phương Tây, chủ yếu là Đức, hậu thuẫn.

Sau khi đổi chế độ, một vấn đề đặt ra là các tàn tích của chế độ XHCN cũ giải quyết thế nào? Có lẽ sẽ phải có một bài dài về những chuyện này, từ giải quyết các tài sản của Đảng cầm quyền cũ, các cán bộ cũ, quân đội+công an sẽ thế nào, cho đến tư nhân hóa nền kinh tế ra sao...

Có một cái tuy có lẽ không cấp bách lắm vào lúc bấy giờ song cũng được bàn bạc ghê lắm: Các di tích, tượng đài... nên giải quyết như thế nào? Đập hết cả đi hay cứ để nguyên như thế, coi như kỷ niệm? Người Hung có lẽ đã nghĩ rất kỹ: Bất luận thế nào thì các công trình ấy đều là các tác phẩm nghệ thuật và cần được lưu giữ. Thế là sinh ra cái công viên Memento này, nằm khuất nẻo một nơi khá vắng vẻ trên trục đường 70 từ Budapest đi ra thành phố Érd. (Đấy là các tượng đài lớn chứ các tượng của các lãnh tụ CS thì bị vứt lung tung khắp nơi, mà một trong số đó, một tượng của Lenin vĩ đại, tôi đã giữ lại, đem bày tại nơi làm việc của mình trên lab và mới đưa về VN tặng cho 3N)

Rất nhiều tượng đài cũ đã được di dời về đây, quy tập thành một công viên với đủ những kỷ niệm về cả một thời. Riêng tượng đài của Hồ Chủ Tịch tại Công viên Hà Nội (nay đã đổi tên) gần Hồ không đáy (Fenektelen tó) thì chính phủ Hung đặc biệt ưu ái đề nghị Đại sứ quán VN được quyền quyết định. Chúng tôi có lẽ là những người Việt Nam cuối cùng còn được đến đặt hoa bên tượng đài của Hồ Chủ Tịch vào ngày 19-5-1990 nhân 100 năm ngày sinh của Người, trước khi tượng của Bác được đưa về sứ quán lưu giữ và bày trong phòng họp chung dưới tầng hầm 18 phố Benczur (bây giờ thì sứ quán đã chuyển địa điểm nên cũng không biết rõ). Ngoài ra, ở dưới tỉnh lẻ thì trường Cao đẳng sư phạm Eger mang tên Hồ Chí Minh cũng được đổi tên, chỉ còn một tượng đài của Người tại thành phố Zalaegerszeg thì chính quyền tự trị của thành phố quyết giữ và hiện nay đích thân phó thị trưởng nhận trách nhiệm cá nhân chăm sóc tượng đài này.

Tại Memento Párk, hiện vẫn còn những tượng đài lớn của Lenin, Marx, Engels..., cả tượng đại úy Hồng quân LX Ostapenko đã hy sinh trong chiến dịch giải phóng Budapest, vốn trước đây đứng ngạo nghễ chếch cổng khu doanh trại Petofi Laktanya nơi các cựu LHS quân sự VN có một thời rất lâu đã sống ở đó, nay cũng đưa về đây. Ở cổng ra vào công viên có chỗ bán đồ lưu niệm là các vật dụng cũ thời XHCN, đủ thứ (vào các ngày nghỉ cuối tuần, đông khách, thì còn có một cái radio cũ của Nga - tất nhiên đã hỏng và thay lõi bằng một cái máy ghi âm - ra rả phát các bài hát cũ và cả các bài hát Nga, tôi đã từng được nghe bài Kachiusa ở đây khi mà trong suốt 7 năm ở Hung không bao giờ nghe thấy một bài hát Nga nào). Có cả một cuốn sổ lưu niệm mà ngày trước tôi đã một lần trố cả mắt khi thấy một trang kín đặc chữ tiếng Nga, định thần xem kỹ mới thấy đấy là một bản cảm tưởng bằng tiếng Hung của một người Hung nào đó song lại viết bằng toàn các ký tự Cyrillic.

Dưới đây là các ảnh vệ tinh vị trí công viên, một số ảnh các tượng đài (hôm ra thăm lần vừa rồi quá rét nên chỉ chụp vội được vài chiếc).

Công viên nhìn từ trên cao, vị trí của nó có thể thấy được qua long và lat ở đáy ảnh.


Lenin


Marx & Engels


Đại úy, anh hùng Ostapenko

[Saomai]

nqbinhdi viết

Có một nơi ở Budapest mà có lẽ ít người Việt mới từ Việt Nam qua biết đến: Memento Park - Công viên cất giữ (để làm kỷ niệm).

Cảm ơn bác Bình Dị đã giới thiệu một Công viên lưu niệm, cách làm độc đáo của người Hung. SM xin bổ sung vài hình ảnh sưu tầm được về công viên này.

[nqbinhdi]

@ bác SM,

Thực ra tôi cũng có một vài ảnh nữa, tương tự ảnh của chị, chỉ là chụp vào mùa Đông nên trông ảm đạm hơn là ảnh chị đưa lên - chụp vào mùa hè nên sáng sủa hơn - vì thế cũng lười post lên. Chúng đây:









Một cái xe Trabant của CHDC Đức, vỏ bằng bìa các-tông nện như mũ cối bộ đội (máy 2 thì, chạy xăng pha nhớt, cần số ngay trên vô-lăng - xe số tay), cái cỡ như thế hồi tôi ở đó thì chỉ chừng 130-150 bucks một cái, ra quốc lộ thì chạy như ngựa, đuổi cũng nhọc chứ không dễ.


Cái radio cổ lỗ sĩ ấy đây - đời chắc phải vào những năm 1940s


Cổng vào khu công viên, chụp từ trong ra


@ htienkenzo,

Nghĩ mãi chả ra cách nào để mô tả cái giải pháp đế con lăn của trụ cầu Erzsébet vì lần vừa rồi không mò xuống đấy để chụp ảnh (kinh bỏ mịa bởi ở đấy lúc nào mà chả có vài bác hajléktalan (vô gia cư) cuộn chăn nằm ngủ. Từ thời XHCN thì trên bệ mố xi-măng chân cầu cũng đã có các bác như vậy ngự ở đấy rồi, như thể đấy là nhà của họ vậy.

Vì vậy đành vẽ ra (xấu cũng chịu vậy nhé):



Cảnh cầu này chụp vào một ngày Đông đẹp trời, từ trên đồi Gellért

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

...
@ htienkenzo,

Nghĩ mãi chả ra cách nào để mô tả cái giải pháp đế con lăn của trụ cầu Erzsébet vì lần vừa rồi không mò xuống đấy để chụp ảnh (kinh bỏ mịa bởi ở đấy lúc nào mà chả có vài bác hajléktalan (vô gia cư) cuộn chăn nằm ngủ. Từ thời XHCN thì trên bệ mố xi-măng chân cầu cũng đã có các bác như vậy ngự ở đấy rồi, như thể đấy là nhà của họ vậy.

Vì vậy đành vẽ ra (xấu cũng chịu vậy nhé):



Cảnh cầu này chụp vào một ngày Đông đẹp trời, từ trên đồi Gellért

Dạ, thưa bác!
Em không chuyên môn về cầu, bác lại "gắp lửa bỏ tay em" rồi!
Thôi, em cũng cố gắng "trình bày" theo hiểu biết hạn hẹp của mình về nguyên lý hoạt động của cây cầu này qua ảnh chụp và minh họa của bác.
-Hình 1: Sơ đồ cầu
-Hình 2: Chi tiết trụ cầu




Theo em nghĩ, dầm cầu sẽ là đường cong với một bán kính nào đó theo tính toán (có thể là dầm dự ứng lực). Khi có hoạt tải, cầu sẽ dao động lên xuống với biên độ cho phép. Do đó, em nghĩ, giữa dầm và trụ sẽ có một trục quay (trục B) để đáp ứng sự chuyển vị của dầm ra 2 biên. Khi ấy, trụ cầu sẽ có sự chuyển vị xoay quanh trục A. Ở vị trí tiếp giáp với đường dẫn, các con lăn sẽ có nhiệm vụ đảm bảo chuyển vị ngang của dầm. Thiển nghĩ của em là thế. Có thể các thuật ngữ, từ kỹ thuật về cầu em dùng không chính xác. Nếu muốn chắc chắn hơn, bác hỏi các bác chuyên về cầu nhé!

[ninh]

htienkenzo viết

Dạ, thưa bác!
Em không chuyên môn về cầu, bác lại "gắp lửa bỏ tay em" rồi!

Xử lý tốt đống lửa, hehe, xem ra có lý ghê! Tôi thấy trang này có vẽ vài nét về thiết kế cây cầu này, nhưng vì hổng có rành tiếng Hung nên ... nhường cụ Dị.

[Kóc Khơ Me]

Kóc xin phép bon chen 1 chút về cái cầu có trụ đặt trên con lăn này. Trước tiên thì đây là con lăn 2D (nếu là 3D sẽ có hình 1 viên bi thép)


Còn hình dưới đây là các kiểu cầu dây văng (cầu treo dây võng) (Kóc không thể dịch chính xác ra tiếng Việt được vì không được học ở VN)


Nói nôm na thì như vầy: theo sơ đồ kết cấu thì cầu dây văng dạng (1) và dạng (3) gọi là dạng có "neo cáp" tại mố cầu (mố cứng), do tải trọng được truyền ra 2 mố cầu nên không cần phải có trụ cầu dạng ngàm. (điều này hình như chưa chắc lắm!)

Đối với cầu treo dạng (2) thì do 2 đầu dây cáp treo ngàm vào dầm cầu (tự treo) nên cần có trụ cầu ngàm cứng vào lòng đất để truyền tải trọng.

Còn tính toán thì hiện nay hay TÍNH TOÁN HỆ TREO THEO SƠ ĐỒ BIẾN DẠNG
Các giả thuyết áp dụng khi tính cầu treo theo sơ đồ biến dạng:
1> Vật liệu đàn hồi và tuân theo dịnh luật Hooke.
2> Tải trọng tác dung trên dây và trên dầm cứng là bất kỳ nhưng có phương thẳng đứng.
3> Dây có độ võng thoải do đó có thể bỏ qua chuyển vị dọc của dây cũng như của dầm.
4> Tiết diện của dầm cứng có thể thay đổi nhưng không đổi trong phạm vi mổi đốt (khoảng cách giửa các liên kết thẳng đứng)..
5> Biến dạng đàn hồi dọc trục của tháp cầu nhỏ so với biến dạng của dây và ảnh hưởng không đáng kể đến sự thay đổi chiều dài nhịp của dây chủ , nên khi tính toán được bỏ qua.
6> Lực kéo trong các dây treo do tỉnh tải gây ra đủ lớn để khi chịu hoạt tải không có một dây nào chịu nén.

Dưới đây là 1 sơ đồ tính toán:


p/s: đã nói là "treo" rồi thì sẽ không có bất kỳ liên kết làm việc nào giữa trụ cầu và dầm sàn cầu nữa, tức là không tồn tại nút B như trong hình dưới đây


-

[htienkenzo]

Kóc Khơ Me viết

...
p/s: đã nói là "treo" rồi thì sẽ không có bất kỳ liên kết làm việc nào giữa trụ cầu và dầm sàn cầu nữa, tức là không tồn tại nút B như trong hình dưới đây


-

Em cũng nghĩ rằng sẽ không có liên kết cứng ngay tại vị trí B. Nhưng em lại không nghĩ ra được đến khả năng như bác nói (thực chất là không nắm được sơ đồ/ điều kiện làm việc của hệ khung-dầm... ). Như vậy, ở tại vị trí ấy, phải có khoảng hở nhất định giữa mặt cầu và trụ chứ bác Kóc?

[Kóc Khơ Me]

htienkenzo viết

Em cũng nghĩ rằng sẽ không có liên kết cứng ngay tại vị trí B. Nhưng em lại không nghĩ ra được đến khả năng như bác nói (thực chất là không nắm được điều kiện làm việc của hệ khung-dầm... ). Như vậy, ở tại vị trí ấy, phải có khoảng hở nhất định giữa mặt cầu và trụ chứ bác Kóc?

Tất nhiên tại ví trí đó không có gì nối với nhau cả, sàn được treo tự do, có thể dịch chuyển theo phương thẳng đứng và phương dọc chiều xe chạy thoái mái!

Dưới đây là vài hình minh họa về cái trụ cầu


Sơ đồ cầu


Không có liên kết giữa trụ và dầm cầu, sàn mặt cầu

[nqbinhdi]

Hay quá, ông Tổng Cóc tìm ra được cái ảnh chụp rõ con lăn dưới trụ cầu Erzsébet. Tôi cũng đã thử tìm mà không kiên nhẫn để tìm cho ra, vẽ đại khái quách cho nhanh.

Về các loại cầu (á à, trong tiếng Việt có lắm chữ cầu phết: Cầu bắc qua kênh/sông; Cầu chợ; Cầu trong cầu xin; Cầu trong cầu thủ), tôi thì mù tịt.

[nqbinhdi]

Szentendre là một thành phố rất cổ (đã có từ hơn 1000 năm, ngay từ khi người Hung ngày nay chưa di dân từ thượng nguồn sông Obi bên Trung Á tới chiếm đất Hung) nằm cách chừng 20 km về phía Bắc Budapest, ngay bên bờ Duna. Là một điểm du lịch nổi tiếng ở Hung với nhiều bảo tàng, đồ lưu niệm...

Thành phố khá nhỏ với chỉ chừng hơn 20 ngàn dân song lại đã có lịch sử rất lâu đời với rất nhiều sắc dân khác nhau trong quá khứ chứ không như ngày nay cư dân chủ yếu là người Hung, chính vì thế kể từ kiến trúc, các nhà thờ... khá đa dạng.

Ven bờ Duna


Một trong các phố chính


Ngõ nhỏ từ phố chính đi lên nhà thờ phía trên


Một trong các đường phố chính


Quảng trường chính






Cửa hàng sách. TS Giáp Văn Chung - người vừa được Nhà nước Hung tặng thưởng huy chương Vì nền văn hóa Hung (Pro Cultura Hungarica) do công lao quảng bá văn hóa Hung ra nước ngoài (dịch nhiều sách Hung sang tiếng Việt) - đang chúi mũi vào tủ kính bày sách - âu cũng là một thứ bệnh nghề nghiệp. Tên phố Fo tér là Quảng trường chính.


Còn đây là bệnh nghề nghiệp của nhà cháu - cứ thấy trẻ con Hung là mắt đã hoa lên dòm xem có giống miềng không (chả biết cặp song sinh này có phải là hậu duệ rắc vừng ngày trước của nhà miềng không hỉ?). Thích nhất đời là chụp ảnh trẻ con.


Các quầy, cửa hàng đồ lưu niệm (có bán cả vang Hung Tokaji Aszú, giá cũng không chát lắm)








Một số nhà thờ với kiến trúc của các dân tộc khác nhau




Một chút dấu hiệu của cuộc sống hiện đại: Ăng-ten trạm gốc thông tin di động

[dienkhanh]

Bác binhdi có nhận ra nơi này không ạ:

Và nơi này nữa:

[nqbinhdi]

dienkhanh viết

Bác binhdi có nhận ra nơi này không ạ:

Và nơi này nữa:

@ dienkhanh,

Ảnh đầu thì dễ nhận ra. Đấy là bên tả ngạn Duna (bờ bên Pest), quãng giữa cầu Margit (Margit híd) và cầu Lánc (Lánchíd), gần đầu cầu Lánchíd (ngay chỗ này đi lên phía trên bờ sẽ phải là gần hoặc rất gần tòa nhà Viện Hàn lâm khoa học Hung bởi bên kia sông còn nhìn thấy thành Buda rất rõ).

Tra theo cụm từ Những cái giày + Budapest + bờ sông Danube thì thấy trong một entry về du lịch nói đó là chỗ tưởng niệm người Do Thái bị giết.

Nếu tôi không nhầm thì đây là cụm tưởng niệm những người Do Thái Hung bị bắn bên bờ sông Duna do các hiến binh của đảng Chữ thập mũi tên (Nyilaskeresztes Párt) hành hình hồi WWII trong một giai đoạn rất đen tối, khi mà đảng phát-xít Hung này cho hiến binh của nó dồn bắt dân Do Thái giao cho quân Đức đưa sang các trại tập trung của Đức quốc xã để thủ tiêu (trong mùa hè 1944 - từ tháng Ba đến tháng Bảy - khoảng năm trăm ngàn người Do Thái gốc Hung đã bị đưa đi như thế). Trong số những người Hung gốc Do Thái bị đầy sang Auschwitz và sau đó là Buchenwald, có một cậu bé 14-15 tuổi cũng là nạn nhân mà vô cùng may mắn đã thoát chết, đó là nhà văn Kertész Imre. Ông hiện sống ở Đức (khoảng 10 năm nay), sinh tháng 11 năm 1929 và bị bắt đưa đi trại tập trung vào mùa hè 1944. Tác phẩm đầu tay viết từ 1960 đến 1973 Sorstalanság (Không số phận - dịch giả: TS Giáp Văn Chung, nxb Lao Động và nhà sách Nhã Nam, 2010) của ông về cuộc sống khủng khiếp trong trại tập trung - gần như tự truyện - đã mang lại cho ông giải Nobel văn chương năm 2002.

Ngày tôi còn làm NCS ở Hung thì chưa có cụm tưởng niệm này (tìm kiếm tiếp thì thấy cụm tưởng niệm đó được làm năm 2005) song sự kiện hiến binh phát xít Hung của đảng Chữ thập mũi tên bắn hàng trăm người Hung gốc Do Thái xuống Duna trong khoảng thời gian 1944-1945 thì có được biết - ai học lịch sử Hung cũng sẽ biết đến sự kiện bi thảm này thôi.

Ảnh sau thì không biết là ở đâu. Hô hô, lão có phải là người gi gỉ gì gi cái gì cũng biết đâu. Nếu ở Hung thì có lẽ nó ở đâu đó chỗ các quán bán rượu hay vùng trồng nho làm rượu vang (vang đỏ Hung có loại Egri Bikavér - Máu bò vùng Ê-ghe - ngon tuyệt, á à, uống vang này theo lối hâm nóng có chút quế/hồi/hương liệu làm trong các quán hay xe buýp-phê ngoài các chợ trời thì dù trời có là âm 10 độ vẫn cứ nóng ran người hàng giờ liền ạ).

[nqbinhdi]

Đúng là ngôn ngữ cách biệt có khác. Tôi thì vẫn cứ tưởng chỉ có chừng vài trăm người Do Thái Hung bị bắn bên bờ Duna. Tiếng Hung dạo nghe về chuyện này còn ú ớ lắm, chỉ mang máng con số và chuyện giết dân Do Thái thôi. Người Hung cũng ít nhắc, kể về chuyện này bởi đó là tội ác mà một bộ phận người Hung đã phạm phải trong WWII.

Thật ra thì mãi cho đến hè 1944, người Do Thái ở Hung vẫn còn khá an toàn vì chính quyền Hung ban đầu còn từ chối việc đưa họ tới các trại tập trung ngoài Hung. Song chỉ có mấy tháng hè 1944 mà khoảng 1/2 triệu người Do Thái Hung đã bị đưa tới các trại tập trung của Đức dưới sức ép của chính quyền Đức mà đại diện là Adolf Eichmann. Trong cả chiến tranh thế giới thứ 2, hơn nửa triệu người Do Thái Hung đã bị giết bởi holocaust, cứ 10 người Do Thái bị giết trong WWII thì có một người Do Thái Hung.

Tìm hiểu thêm thì biết được như sau:

Hiến binh của Chữ thập mũi tên, chủ yếu là đám thanh niên mới lớn của Hung, tuổi teen theo cách gọi bây giờ, sau khi lùa được từng đám người Do Thái mà chúng bắt được ở mọi ngóc ngách của Budapest tới bờ sông thì bắt họ tụt giày rồi bắn/đẩy họ xuống sông - nhất là vào mùa đông lạnh giá. Chúng đã giết hơn 10 ngàn người Do Thái Hung bên bờ Duna như vậy.

Bãi giày trên bờ Duna ở Budapest là cụm tưởng niệm những người Do Thái Hung đã bị bức tử ấy.

So với bọn thanh niên sơ mi nâu quốc xã, có lẽ chỉ có bọn này mới tàn bạo đến thế. Bây giờ ở Hung lại bắt đầu manh nha có những tổ chức phát-xít mới như thế, hành động nhằm vào các sắc dân Di-gan và những người ngoại quốc da màu. Cũng còn có thể kể đến đám hồng vệ binh Trung Quốc nữa như những đám thanh niên bị nhồi sọ và kích động. Nhân loại sẽ không bao giờ tha thứ cho những tội ác mà đám quỷ dữ-trẻ con ấy đã gây ra với đồng loại.

[nqbinhdi]

Esztergom là một thành phố nhỏ nằm ở biên giới Hung-Slovakia ngày nay, bên bờ Duna, cách Budapest chừng 50 km. Ngày xa xưa thì nó không phải nằm trên biên giới vì bên kia sông - ngày nay thuộc Slovakia - vẫn là đất Hung. Thành phố rất đẹp, sạch sẽ và vô cùng yên bình - theo mọi nghĩa của từ yên bình. Tôi đã tới Esztergom không biết bao nhiêu lần mà chưa từng gặp đến một viên cảnh sát nào ở đó, có vẻ như trên đất của Chúa thì không cần có cảnh sát. Dân chúng thì niềm nở, phúc hậu, món ăn trong quán thì đậm chất dân gian Hung, ngon không thể tả xiết mà cũng không quá đắt. Bến nước ven sông Duna cũng sạch sẽ và hiền hòa, đã bao lần cùng em và lũ nhỏ dạo chơi ở đó, đốt lửa nướng thịt ăn trưa trong những lần picnic trên Đất Thánh thanh bình của dân Hung.

Esztergom nổi tiếng vì có nhà thờ mái vòm (basilica) cao nhất nước Hung (cao 100m, tính từ hầm mộ của nhà thờ và vài trăm mét tính từ mặt sông Duna) và lớn đứng thứ 18 trên thế giới, xây ròng rã trong suốt gần một nửa thế kỷ (từ 1822 đến 1869). Phía dưới nhà thờ là khu hầm mộ, an táng các giám mục đã cai quản giáo khu Esztergom-Budapest. Trong nhà thờ có nhiều tác phẩm hội họa, điêu khắc rất đẹp và một giàn organ cực lớn. Trong thời phong kiến, do nằm trên bờ Duna nên khu vực nhà thờ còn kết hợp với cả tòa thành nhằm kiểm soát đường bộ và đường sông (từ phía Bắc theo dòng Duna xuống đến Budapest có thêm thành Visegrád khống chế dòng sông nữa).

Lần sang năm ngoái do trời quá lạnh nên tôi đã không dám leo lên nóc nhà thờ - trên đó gió rất mạnh, ngay dưới sân gió đã rất lạnh, rét tái cả người dù trời đã nắng lên và đã cố thủ với vài lần áo ấm. Tuy nhiên, năm mới sang Hung làm NCS thì đã lên, từ đó có thể nhìn sâu hút tầm mắt sang đất Slovakia (lúc đó vẫn còn là Tiệp-Khắc - Czechoslovakia).

Nhà thờ basilica



Người trong ảnh là dịch giả, TS ngành giao thông Giáp Văn Chung

Hàng cột đá


Một góc sân nhà thờ




Thành cũ với các lỗ châu mai còn sót lại












Dàn organ




Bên trong nhà thờ












Vòm nhà thờ nhìn từ bên trong


Trần


Nơi an táng các giám mục


Nhìn sang đất Slovakia






Bến sông xưa






Phố xá


Món ăn trong quán






Nhà thờ, từ dưới thành phố chụp lên

[nqbinhdi]

Từ Esztergom sang đất Slovakia chỉ qua một cây cầu với trạm kiểm soát biên giới cũ giờ đã bỏ hoang. Siêu thị bên đất Slovakia hơi nghèo nàn, có lẽ là do nằm ở thành phố biên giới, bảng giá ghi theo cả hai loại tiền được lưu hành chính thức: Euro và Koruna. Là đất Hung cũ, rất nhiều dân Hung sống ở thành phố biên giới này, nên vào siêu thị vẫn giao dịch được bằng tiếng Hung. Biển chỉ đường ghi bằng cả 2 thứ tiếng Slovak và Hung. Bia ngon và rẻ nên anh em hò nhau phi sang mua về uống chơi. Téli szalámi cũng không khác gì của Hung, ngon và khá rẻ.

Cầu sang đất Slovakia


Trạm kiểm soát cũ


Trong siêu thị bên Slovakia



Ngoài bãi đỗ xe - sáng ngày nghỉ nên vắng hoe

[nqbinhdi]

Có chuyện này chẳng ăn nhập gì với nhiếp ảnh và nước Nga - có chăng chỉ là một chút dính líu tới những ngày rất xa xưa của những người Do Thái sống trên đất Nga, vùng Zhitomir - tôi chả biết post vào đâu, đành post đại vô đây bởi ở đây vốn đã có 1 vài bài nói dính đến dân Do Thái thôi. Nhưng mà vì cần nên cứ post và biết đâu có ai đó đọc được lại tình cờ mà có thể giúp được mình chăng.

Tôi đã đọc lần đầu cuốn Exodus do Thế Uyên chuyển ngữ dưới tên Về miền đất hứa xuất bản hồi trước 1975 trong Nam từ cách nay đã chừng 35 năm. Lần thứ hai đọc lại cuốn ấy có lẽ cũng đã gần 30 năm. Đấy là một cuốn rất hay, một thời đã là một hiện tượng ở Mỹ - best seller chỉ sau Cuốn theo chiều gió tính cho tới lúc Exodus được xuất bản lần đầu năm 1956.

Tôi bắt đầu quan tâm tới tình hình Trung Đông, nói đúng ra là Israel, từ cuối 1960s, khi học cùng lớp với một anh bạn con ông Phó bí thư thành ủy nên hay có Bản tin tham khảo đặc biệt VNTTX để đọc, trong số đó, trong đống sách giấy cũ chất đống trong góc nhà cậu ấy tôi lại lục ra được các bản tin về chiến tranh Trung đông hồi mấy năm trước đó và đọc ngấu nghiến. Đến đầu 1973, đoàn Bộ quốc phòng Ai-cập và Syria sang VN, cha tôi là người được giao giúp đỡ các tướng lĩnh Ai-cập tìm hiểu và tham quan cách tổ chức lưới lửa phòng không nhiều tầng trong chống chiến tranh phá hoại của HP nhằm rút kinh nghiệm để tổ chức hệ thống phòng không bảo vệ cảng Alexandria trong cuộc chiến tranh tháng Mười năm ấy nhắm vào Israel, thì câu chuyện Trung Đông lại một lần nữa được hâm nóng. Tuy thế lịch sử của chủ nghĩa Xi-ôn và sự hình thành nhà nước Israel thì tôi vẫn hoàn toàn mù tịt.

Cho đến khi tôi đọc Exodus.

Cả một lịch sử đầy máu và nước mắt được diễn tả lại tài tình bởi Leon Uris qua bản dịch của Thế Uyên (ông này là cháu ruột nhà văn Nhất Linh, hiện đã định cư ở Mỹ, một thời khởi xướng nhóm văn nghệ Thái Độ ở miền Nam hồi cuối 1960s, đầu 1970s, nghe nói sau bị CIA bắt phải giải tán và đình bản bản in chui ronéo của nhóm).

Sau mấy chục năm, trí nhớ tồi tệ của tôi chỉ còn nhớ mang máng nội dung của câu chuyện. Giờ muốn tìm đọc lại (tìm đã mấy năm nay) mà trên mạng chỉ có bản được gõ lên trong vnthuquan, mà hình như không đầy đủ. Đối chiếu với bản tiếng Anh của cuốn này kiếm được trên Internet thì thấy bản tiếng Việt được đưa lên vnthuquan khá khác với nguyên bản tiếng Anh, như thể chỉ là một bản phỏng dịch và cắt xén, cũng không biết có phải do Thế Uyên dịch hay không hay người post những đoạn đó lên tự dịch cũng không biết nữa. Giờ rất muốn kiếm đâu được một bản Về miền đất hứa xuất bản ngày trước của cuốn này để đối chiếu và đọc lại mà khó quá. Không biết liệu có bác nào trên 4R của ta cũng đã đọc và/hay hiện đang có cuốn đó xin chia sẻ cho tôi - mua lại hay xin photocopy lại - thì tốt biết mấy.

[Đan Thi]

Hồi đó tôi cho rằng Về miền đất hứa là cuốn tiểu thuyết lịch sử tuyệt vời nhất! Đấy là năm 75 vào SG ngay sau ngày giải phóng, tôi đã phải mua cuốn này ở sạp sách đường Nguyễn Huệ với giá ngang 1 chỉ vàng. Mang ra Bắc cùng mấy thùng sách "ngụy", chúng tôi phải làm thủ tục hải quan với sự phê chuẩn của ông Lữ Phương phụ trách mảng Văn hóa của chính phủ Cộng hòa lâm thời miền Nam VN. "Về miền đất hứa" thuở ấy vẫn là sách cấm (dựng lại hành trình bi tráng của người Do Thái từ khắp thế giới tìm về lập quốc nơi Đất Hứa, ca ngợi Mỹ và Israel rất khéo thông qua mối tình kiêu hãnh và cảm động của viên Tư lệnh trẻ người Do Thái và cô nữ y tá Mỹ Kity - không cấm sao được!!!). Vì cuốn sách đắt giá nhiều nghĩa như vậy nên tôi chỉ cho những người thân thiết mượn đọc. Có ông thầy GS Tổ trưởng bộ môn đã nói hài hước: "Vợ chồng tôi trách cô lắm. Ai bảo cô đem quyển sách phản động ấy về, bà vợ tôi đang thi tốt nghiệp Y khoa mà bỏ bê hết đọc truyện thâu đêm, còn tôi vững lập trường thế mà cũng đâm ra mê bọn Israel mới chết chứ!".
Thế mà rồi mất tiêu cuốn sách ấy, không thể nào kiếm lại được, hic.
May quá, vừa loa lên đã có bạn báo là có cuốn này dưới dạng e-book.

[Dmitri Tran]

Bác Đan Thi viết tường tận nội dung, tôi nhớ ra là cuối thời SV có đọc 1 tập bản dịch ra tiếng Nga là "Исход". Không biết nguyên bản tiếng Anh như thế nào, nhưng bản tiếng Nga có 4 tập, lúc đó không tìm thấy 3 tập tiếp theo, và cũng bận học nện quên đi. Mặc dù lúc đó Liên Xô không ủng hộ tư tưởng ca ngợi Do Thái, nhưng tiểu thuyết rất ấn tượng nên đến nay tôi vẫn còn nhớ những ý chính khi các bác nhắc lại.

Mấy năm trước, trên 1 forum của Runet có bàn đến tiểu thuyết này, có bác giới thiệu phim Исход (Exodus) do Hoa Kỳ dựng năm 60, đã được Nga lồng tiếng cẩn thận. Tất nhiên là không thể hay bằng tiểu thuyết, nhưng có thể xem online tạm trên Kinobaza khi chưa có bản dịch đầy đủ:
http://kinobaza.tv/film/5554/Исход_(1960)#online


(Nếu tốc độ internet chậm, xem bị dật, thì cho phim chạy trước đi khoảng chục phút, sẽ xem bình thường)