Đất và Người Baikal

[nthach]

Mong muốn Forum của chúng ta ngày càng có nhiều dữ liệu phong phú hơn về nước Nga, tôi xin giới thiệu với mọi người về một miền đất mà đã từ lâu trở nên nổi tiếng không chỉ ở trong nước Nga mà còn vang danh trên toàn thế giới - miền đất Hồ Baikal. Một miền đất có hàng triệu năm lịch sử, có cả những truyền thuyết và lịch sử hình thành từ thời nguyên thủy, có những người Nga đầu tiên đã đến đây khai hóa, họ cùng với tộc dân ở đây xây dựng lên một Baikal ngày nay - Một vùng Hồ Baikal nguyên sinh hùng vĩ.

Trong bài dịch có nhiều từ liên quan đến địa lý (lĩnh vực này tôi hơi bị ngọng) do vậy khi dịch cũng nhiều sai sót, mong mọi người góp ý cho tôi. Xin cảm ơn

[nthach]

Phần I: Khởi nguyên và sự phát triển

Truyền thuyết Hồ Baikal

"Người ta nói Hồ Baikal được hình thành bởi một tảng đá khổng lồ từ trên trời rơi xuống. Trong lúc đang rơi, nó biến thành một khối lửa đỏ rực. Khi khối đá đã chạm đến mặt đất, ở nơi đây xảy ra một trận mưa khủng khiếp. Mặt đất, khối đá và nước bỗng sôi lên cuồn cuộn và trong trạng thái trời đất vô cùng hỗn độn đó, Hồ Baikal được sinh ra".

Theo Thuyết Vũ trụ của Ả Rập "Sự sáng tạo những kỳ quan" (thế kỷ thứ 12) đã nói về Baikal như sau: "Đây là một vùng hồ nước cực kỳ trong suốt, nó nằm ngay phía sau một hồ kim cương. Đấng Tối cao đã sáng tạo ra nó từ hai chiếc sừng được nối lại với nhau. Hồ này được tuôn ra từ một khe hở trong lòng đất. Nó đã, đang và không ngừng kêu than cho đến khi có sự phán quyết cuối cùng, do đó mặt hồ này luôn tỏ ra giận dỗi và hung dữ.

Ngày xưa, nơi mà mặt hồ Baikal đang hiện hữu có một khu rừng rậm bao trùm. Ở trong khu rừng đó có rất nhiều muông thú, nhưng cũng rất khó khăn để cho những người thợ săn đi vào. Và cũng trong khu rừng này có một con chim không lồ, đôi cánh của nó cực kỳ to lớn và mạnh mẽ kinh khủng. Mỗi khi nó bay qua chạm vào cây rừng nào, thì thân cây đó lập tức bị bật tung cả rễ, hễ cánh bay của nó va vào một tảng đá thì tảng đó cũng phải bay đi từng mảng. Loài người rất sợ hãi và căm gét con chim này, nhưng họ không thể nào giết chết được nó, vì mỗi khi nó bay đi, những tia lửa nóng bỏng của nó phát ra dữ dội làm cho những người thợ săn cũng phải bị chết ngất

Nhưng rồi có một chàng trai đã sinh ra, anh lớn nhanh như thổi. Chẳng bao lâu anh đã mạnh khỏe như thần Hercules và anh chẳng sợ bất cứ một điều gì. Thế rồi loài người đến với anh nhờ sự che trở của anh và yêu cầu anh giết chết con chim lửa hung bạo kia đi. Anh gật đầu đồng ý. Anh làm một chiếc cung bằng 100 cây rừng, từ 200 thân cây anh đẽo gọt thành một mũi tên và bắt đầu cuộc săn. Chẳng bao lâu, sau khi mặt đất rung chuyển, con chim đã bị hạ gục và lập tức từng cuộn lửa khổng lồ bùng lên dữ dội thiêu đốt cả một vùng trời. Loài người rời khỏi rừng Taiga lên núi, ở đây họ nhìn thấy hàng ngàn cột nước vọt lên trong đám cháy ngút ngàn. Và mặt hồ xuất hiện ngay trên vùng đất đó. Trong khi mặt đất và rừng Taiga đang bùng cháy thảm khốc, mọi người bất chợt la lên: "Baikal, Baikal". Từ đó vùng nước này được gọi tên là Baikal. Không có ai biết rõ rằng tên gọi đó có nghĩa như thế nào, có thể có nghĩa từ con chim khổng lồ nọ hoặc đám cháy kinh khủng kia, hoặc cũng có thể có nghĩa là "Nhiều nước vô kể"… Mọi người chỉ nhớ là vùng nước này được gọi tên là Baikal.

[nthach]

Địa hình dưới mặt nước và hình thể trên mặt hồ Baikal




Lòng chảo hồ Baikal là một phần địa hình đồi núi, một biểu trưng của sự hình thành khá phức tạp trên bề mặt trái đất. Nó được tạo thành trong một thời kỳ địa chất kéo dài. Các phân tích về địa hình dưới mặt nước cho thấy, quá trình của sự hình thành vẫn chưa được đầy đủ.

Lòng chảo Baikal là một khu vực sâu rộng, từ quan điểm hình thái học, nó đại diện cho một sự kết giao của ba vùng lõm, sâu hơn vùng lõm phía Nam và Trung và khá nông so với vùng lõm phía Bắc. Các vùng lõm này bị tách ra bởi một cao độ nhô lên ở phía dưới.

Các nhà khoa học đã chỉ ra rằng, không giống như phía Nam Baikal, nơi mà không nối giữa đất liền với mọi địa hình dưới mặt nước, hầu hết các kết cấu dưới mặt nước của phía Bắc Baikal tại bờ tây và bờ đông, bề mặt khởi nguyên của chúng rất riêng biệt. Chúng đều có nét đặc thù riêng dưới mặt nước. Các dữ liệu về phép đo độ sâu cuối cùng đã chỉ ra rằng, lòng chảo Baikal bị cắt bởi độ cao liên tiếp của phía dưới từ đảo Olkhon xuyên đến đảo Ushkany và xa hơn nữa đến phía đông bắc.

Vào năm 1977, Viện nghiên cứu về hồ cùng với Viện Hải dương học, Học viện Khoa học Liên Xô, tiến hành nghiên cứu trực quan ngoài khơi về địa hình dưới mặt nước, họ đã sử dụng thiết bị "Pisces" một dụng cụ thí nghiệm tự điều khiển lặn dưới nước để làm nghiên cứu. Ở vùng lõm phía nam của hồ, họ tiến hành 42 cuộc lặn, 5 cuộc trong số đó đã lặn sâu xuống hơn 1000m. Tại thời điểm này, các ghi chép độ sâu của thiết bị lặn mà người ta đã ghi lại là độ sâu mặt nước đã đạt đến 1410m

[nthach]

Quá trình hình thành địa hình ngoại sinh

Ở đây có bốn thể loại phong cảnh thiên nhiên rất khác biệt thường thấy trên miền Pribaikalye: Vùng cao, vùng trung, vùng thấp và vùng đồng bằng




Phong cảnh vùng cao chiếm ưu thế bởi vùng núi cao lãnh nguyên và những khu rừng tuyết tùng leo dày đặc ở độ cao 1600 – 2000m. Khí hậu khắt khe, vùng này gần như không vào được và có tính giải trí thấp. Một số khu vực thì có thể dành cho những người leo núi. Nhưng ở đây trên khắp vùng trong cả năm đều rất nguy hiểm.





Phong cảnh vùng trung ở độ cao khoảng 1200 – 1800m. Trên vài địa điểm, ranh giới của nó thấp xuống đến 800m và đôi khi những khu rừng có loại cây thuộc loài tùng đen và cây tuyết tùng mọc chạm đến bờ hồ Baikal, ví dụ như ở Bắc Baikal

Lãnh thổ vùng trung được bao phủ chủ yếu là những rừng cây họ tùng đen hoặc tuyết tùng/ linh sam. Do có những đường dốc và gần như rất khó vào nên các khu rừng được bảo quản nguyên sinh và có sức lôi cuốn thẩm mỹ cao




Phong cảnh vùng thấp thường ở độ cao khoảng 600 – 1200m. Vùng này thường chiếm ưu thế bởi những cây họ tùng đen, tuyết tùng/thông, cây thông và pha trộn với rừng Taiga. Vùng này rất giàu có về những loài quả mọng, thảo mộc, nấm và tuyết tùng quả hạch.



Dọc theo khu đồng bằng là rừng, thảo nguyên và đầm lầy. Đây là vùng thường xuyên được mọi người lui tới khảo sát. Vùng này rất dễ chịu và thoải mái cho các loại hình giải trí, bao gồm cho cả những người du lịch và đến trị bệnh

[nthach]

Các dữ liệu về địa chất và địa vật lý



Các nhà địa chất cho rằng Hồ Baikal tồn tại vào cuối thời kỳ Palaeogene. Sự khởi thủy của nó không dưới 25 – 30 triệu năm trước. Trong thời kỳ Prebaikalian, địa hình của Baikal hoàn toàn khác hẳn với hiện tại, cho đến thời điểm đó nó còn là một địa hình đồi núi. Chỗ trũng nhất của lưu vực hầu như không qúa 300 – 500m, nó bao bọc xung quanh tất cả các dãy núi, sự khởi thủy của hồ Baikal dĩ nhiên là rất nông và hẹp. Chắc chắn nó nguyên là một con sông và được dẫn nước vào từ các vùng cao ở Zabaikalia và Mông Cổ.

Mặc dù trong giai đoạn đầu hình thành, những vùng trũng của Baikal đặc trưng cho các con sông nhiều hoặc ít hơn là vùng hồ, được nối liền bằng các con sông, và có thể tạo thành một hệ thống liên kết khổng lồ giống như vùng hồ hiện nay của hệ thống Laurenty ở Bắc Mỹ.

Hồ Baikal được hợp nhất lại muộn hơn kỷ nguyên Pliocene (khoảng 5332 đến 1806 triệu năm trước - người dịch) và trước kỷ nguyên kỳ thứ tư (khoảng 1,8 triệu năm trước – ND)



Niên đại địa chất của Hồ Baikal:

Trước thời kỳ rạn nứt (trước khi hình thành baikal): 70 – 35 triệu năm

Thời kỳ tạo nứt: 30 triệu năm

A) Thời kỳ Baikal nguyên thủy (thủa sơ khai): 30 – 3,5 triệu năm

B) Thời kỳ Baikal hình thành (tạo hình):3,5 triệu năm

Niên đại trầm tích thành các bờ hồ Baikal:

Dòng ssông Tompuda băng tích: 39000 năm

Dòng sông Rel băng tích: 25580 năm +/- 350 năm

Phù xa bồi đắp vào bờ Baikal khoảng chừng 7000 năm

Bãi than bùn của vịnh Chivirkuy: 10000 – 12000 năm

[nthach]

Các hoạt động địa chấn của Hồ Baikal



Quá trình hình thành đường nứt Baikal, giai đoạn hoạt động này lộ ra 3-4 Ma trước đây, qúa trình này hiện vẫn đang hoạt động theo như các dấu tích của rất nhiều cơn địa chấn xuất hiện trong thời kỳ đương đại. Thành quả sự phát triển tiếp theo của lưu vực Baikal được bù đắp thêm bởi sự di dời đáng kể mặt phẳng đứng của đáy hồ, sự đổ sụp và lở đất tại các khu bờ hồ. Do đó, cơn địa chấn vào năm 1863 đã làm cho thảo nguyên Tsagan tụt sâu xuống dưới mặt nước từ 7 – 8m và vịnh Proval với một diện tích hơn 200 km2 được hình thành. Trong tâm chấn của trận động đất Srednebaikalsk vào năm 1959, một phần đáy hồ cũng bị tụt xuống từ 15 – 20m. Châu thổ sông Angara bị lún xuống 2-2,5 m cũng là do trận động đất xảy ra vào năm 1931.

Hiện tượng động đất:

Số lượng các cơn địa chấn xảy ra hàng năm: >2000
Sự tái diễn của các cơn địa chấn (Mg – cường độ):
Mg - 5: 1 - 2 năm
Mg - 6: 5 - 10 năm
Mg - 7: 50 - 100 năm
Mg > 7: 150 - 200 năm

Các cơn địa chấn mạnh nhất:

1. Tsaganskoe, 1862 - hình thành vịnh Proval: Mg > 6.5-7
2. Srednebaikalskoe, 1959: Mg > 6 (đáy hồ Baikal bị tụt xuống ở tâm chấn từ 15-20 m).
3. Chivirkuyskoye, 1981: Mg - 5.8
4. Nam Baikal, 1999: Mg - 5.8

Độ sâu tâm địa chấn: 12 - 22 km
Độ cao tối đa so với mặt biển của các dãy núi chạy quanh hồ Baikal (dãy núi Barguzin): 2840 m
Chiều sâu tối đa của Hồ Baikal: 1637m
Bề dày trầm tích tối đa trong lưu vực Baikal (dữ liệu địa vật lý): 8500m
Biên độ của rãnh nứt giữa độ cao tối đa so với mặt biển của các dãy núi với nền lưu vực Baikal: 12977 m

[matador]

Tôi cũng có dịp may gần 02 năm chinh chiến vùng Nam Сибирь , mà cũng lạ chừng đó thời gian ở ngay sát cạnh hồ Baikal mà ko 1 lần ra hồ , anh chị em rủ đi liên tục nhưng lúc đó mệt và thèm ngủ quá nên cương quyết ko ra , cứ nghĩ ra lúc nào cũng được !
Một phần ấn tượng của tôi về Сибирь chẳng thấy đẹp gì , toàn là giá rét và gió rất khó chịu , đường xá dơ bẩn , cây cối trơ trụi , đồ ăn thì khỏi nói , chẳng có gì ! Con người thì càng tệ ( so với các nơi khác của Nga thì mấy sắc dân sống ở đây khó ...xài lắm ).
Thật ra ở đây mùa hè ngắn và vì bận nên tôi quên cả đi chơi chứ thiên nhiên Nga thì chỗ nào cũng Высший класс cả !!!

[nthach]

Phần II Lịch sử Hồ Baikal

Lịch sử các cuộc thám hiểm Hồ Baikal


Có rất nhiều dân cư đã sống gần Baikal từ thời xưa vào hơn ba thế kỷ trước đây, những nhà thám hiểm người Nga đầu tiên cũng đã cố gắng tiếp cận vùng hồ. Cuộc thám hiểm đầu tiên của người Nga được tiến hành vào năm 1643, và danh dự nhà thám hiểm miền Đông Siberi (Viên ngọc trai) đầu tiên thuộc về một người Côdắc - Kurbat Ivanov. Cuộc thám hiểm kế tiếp (1647) do Vasily Kolesnikov dẫn đầu. Họ tiếp cận đến bờ bắc Baikal và cho xây dựng ở đây một pháo đài mang tên Verkhneangarsky Ostrog. Các dữ liệu của Baikal do Ivanov và Kolesnikov mang về rất phong phú về kiến thức địa lý vào thời kỳ đó:

Baikal còn có những người viếng thăm từ mọi tầng lớp; những người du lịch mạo hiểm và những kẻ lang thang, các chức sắc ngoại giao và những kẻ vô gia cư túng quẫn, ví dụ như linh mục Avvakum "điên rồ", ông là tác giả cuốn "Cuộc đời của vị tăng lữ Avvakum". Tất nhiên, cuốn sách của ông ta có nhiều điểm sai và cường điệu, nhưng nó có giá trị bởi vì nó là tác phẩm văn học đầu tiên miêu tả về các kỳ quan thiên nhiên của Baikal.

Để chứng minh sự đáng tin cậy thực tế về mật độ dân số và thiên nhiên của vùng hồ Baikal, học viện Petersburg đã bảo trợ và cử đến Siberi một số đoàn thám hiểm. Do đó, cuộc thám hiểm khoa học đầu tiên đến Siberi đã được tiến hành dựa trên mục đích cá nhân của Peter I vào năm 1723 -24. cuộc thám hiểm này do Messerschmidt D. G là người lãnh đạo. Họ đã mang về một số tài liệu mới của Hồ Baikal.

Từ năm 1732 đến năm 1743, cuộc thám hiểm lần thứ hai mang tên Kamchatskaya đã đến thăm dò tại Siberia. Được dẫn đầu bởi V. I. Bering, cuộc thám hiểm này đã thu thập và ban bố rất nhiều điều đáng quan tâm mà trước đây chưa biết thực tế về vùng hồ. Vào năm 1772, các viện sĩ hàn lâm từ thành phố St. Petersburg gồm có, P. S. Pallas và I. G. Georgi đã nỗ lực tính toán lần đầu tiên về nguồn gốc của Baikal.

Những người Balan I. D. Dubovsky, A. L. Chekanovsky , I. D. Chersky và V. A. Godlevsky đã bị lưu đày đến Siberia vì đã tham gia phiến loạn vào năm 1863, họ cũng đã có đóng góp cho lĩnh vực thám hiểm khu vực hồ này.

Vào cuối thế kỷ thử 19, trong khi đề cập đến công cuộc xây dựng tuyến đường sắt xuyên Siberi, các cuộc thám hiểm địa chất và địa lý đã được tiến hành thực hiện có hệ thống hơn. Vào thời gian này, viện sĩ hàn lâm V. A. Obruchev một nhà địa lý và địa chất nổi tiếng của Nga đã bắt đầu tiến hành các cuộc nghiên cứu của ông ở đây.

Vào những năm 1920, Học viện Khoa học đã tổ chức một những cuộc thăm dò vòng quanh khu vực hồ Baikal.

Năm 1976, bức ảnh mầu đầu tiên đã được chụp và gửi về từ vũ trụ.

Đã được thăm dò trong vòng ba thế kỷ, Baikal vẫn còn giữ trong kình nó đầy sự huyền bí. Những môi trường xung quanh có một không hai của vùng hồ vẫn còn đang chờ đón tính kiên trì bền bỉ và thời gian của các nhà thám hiểm. Rất nhiều các hiện tượng của vùng hồ vẫn chưa được khám phá, chúng hoàn toàn còn tiềm ẩn trong lòng khoa học, và các nhà khoa học vẫn còn đang nỗ lực thâm nhập sâu hơn vào trong thế giới huyền bí của lòng hồ. Nhưng rồi trong một thời gian tới, bản chất kinh ngạc của Baikal chắc chắn được bộc lộ bởi các nhà khoa học của tương lai sẽ khám phá ra những hiện tượng mà nay chưa hề biết đến

Các nhà thám hiểm vùng Hồ Baikal

I. G. Gmelin
S. P. Krasheninnikov
P. S. Pallas
P. A. Kropotkin
I. D. Chersky
V. A. Godlevsky
B. I. Dybovsky
A. L. Chekanovsky
L. S. Berg
V. A. Obruchev
G. Y. Vereshyagin
M. M. Kozhov
...

Các cuộc thăm dò thám hiểm vẫn còn đang tiếp tục…

[nthach]

Những người khai hoang vùng Hồ Baikal



Vào buổi đầu những người Nga khai hoang ở Pribaikalye có quan hê mật thiết đến các cuộc thám hiểm vùng Taiga. Trong giai đoạn này, công nghiệp và thương mại hầu hết là nét đặc trưng của thực dân. Những cuộc di trú chủ yếu đến Siberi là những người nông dân Bắc Nga. Người Nga phát triển kinh tế hội nhập ở đây dựa trên sự kết hợp gieo trồng và chăn nuôi cùng với săn bắn, chài lưới, chuyên chở và thu lượm quả hạnh.

Rồi sau đó, cuộc sống định cư của người Nga được chi phối sâu đậm bởi con đường quốc lộ Moskva được xây dựng vào năm 1760 và tuyến đường sắt xuyên Siberi được hoàn thành vào năm 1898, cùng với cuộc cải cách ruộng đất Stolypin vào năm 1906. Do đó, nhiều ngôi làng mới được mọc lên dọc theo các tuyến đường.

Những người Nga đầu tiên ở Siberi

Những mảnh đất đầu tiên có người ở do rất nhiều gia đình và bộ tộc đến đây cư trú hiện vẫn chưa hình thành một dân tộc. Các bộ tộc thường mang danh tính của một con chim hoặc một loài động vật. Họ rất khác nhau giữa các bộ tộc trong các hoạt động kinh tế: một số bộ tộc chuyên săn bắn, số khác thì chuyên làm nghề chài lưới, số còn lại thì làm cả hai công việc trên. Ở đây cũng đã hình thành một xã hội, phần lớn những người ở các vùng phía nam thì làm cả hai nghề chăn nuôi và gieo trồng.

Ở Pribaikalye và Buryat các đoàn thể huyết tộc được hình thành chỉ vào cuối thế kỷ thứ 19 đầu thế kỷ 20.

Trong thế kỷ 19 -20, ở Taiga và các vùng núi Taga gần kề Baikal đã có lác đác người Evenk cư trú. Những cuộc khám phá của các nhà khảo cổ, những cuộc điều tra của các nhà nhân loại học, nhà ngôn ngữ học và các nhà dân tộc học đã cùng đi đến kết luận rằng, những người Evenk là những người khai hoang lâu đời nhất ở vùng Taiga phía đông Siberi

[nthach]

Bản đồ đầu tiên của Hồ Baikal



Những nhà thám hiểm Nga đã hoàn chỉnh chính xác "skaski", những sơ đồ đầu tiên của một vùng đất mới. Các dữ liệu này đã đáp ứng như một tài liệu vô giá cho những nghiên cứu lúc ban đầu của người Nga và người châu Âu ở Siberi.

Vô số những "otpiski" (trả lời, báo cáo), "skaski" (một sơ đồ đầu tiên của một vùng đất mới) và "chertezhi" (bản phác họa) của những nhà thám hiểm Nga đã một tả chi tiết từ thời bấy giờ chỉ có giới hạn thông tin về các dòng sông chính của Siberi, về các dãy núi và khu vực trước đây không biết đến có con người sinh sống, về nét riêng biệt của thiên nhiên và các vùng đất phong phú mà chưa hề nghe thấy.

Các bản phác họa đầu tiên do các nhà thám hiểm mang về từ các cuộc hành trình của họ đều không hợp tiêu chuẩn với khoa nghiên cứu bản đồ châu Âu. Tuy nhiên, họ hoàn toàn cảm thấy hài lòng với mục đích thực tế của nó trong kế hoạch thám hiểm Siberi ở thế kỷ thứ 17, hơn nữa những tấm bản đồ này đã được vẽ rất kỹ lưỡng và chu đáo

[cago]

Không chỉ hồ Baican mà bat kỳ một địa danh nào của nuớc Nga đều là nơi tôi muốn đến.Hi vọng ươc mơ của tôi thành hiện thực

[nthach]

Những địa điểm khảo cổ của Hồ Baikal












Ở đây có những vị trí khảo cổ quí giá ngay trên các bờ hồ Baikal và trên các hòn đảo của nó, các vi trí đã được khẳng định, trong khu vực lòng hồ đã có người ở từ thời kỳ đồ đá. Vị trí hồ nằm giữa các vùng rừng và vùng thảo nguyên đã ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa và các hoạt động kinh tế của những người thổ dân và các quá trình lịch sử địa phương.

Phạm vi hoạt động của người dân ở Pribaikalye theo dấu vết ngược về hơn 100 ngàn năm trước đây. Các khám phá trong thời kỳ đồ đá ở các địa điểm Malta và Buret' trong những năm 1920 – 1930 đã cho các nhà khoa học biết đích xác rằng, khoảng 25 ngàn năm trước loài người ở Pribaikalye đã sống trong các khu định cư lâu dài rộng lớn. Họ làm những ngôi nhà kiên cố từ những cây cột, cây cỏ, phiến đá và từ những bộ xương của của những loại động vật to lớn, ngoài ra họ còn làm cả những ngôi nhà nhẹ nhàng có thể di chuyển được vào mùa hè. Những dân cư nơi đây thường đi săn voi Mamut, tê giác, bò rừng và tuần lộc. Sống trong thời kỳ băng hà khắc nghiệt, loài người đã biết dùng đến lửa. Hộ đã có thể đếm và biết sử dụng lịch niên đại, họ còn làm cả những nghi lễ tín ngưỡng.

Rất nhiều việc chôn cất thuộc thời kỳ đồ đá mới và thời kỳ đồng đá, họ còn chôn theo người chết các vật dụng mang tính đa dạng và phong phú. Những vật dụng được làm từ Nephrite Sayan đó đã được tìm thấy ở Pribaikalye và ở khu lòng chảo Amur đã được xác định niên đại vào khoảng từ II-VI ngàn năm trước công nguyên

Rất nhiều những hình khắc trên đá ở Baikal cũng được xác định niên đại tồn tại vào thời kỳ đồ đá mới. Nhưng hình vẽ nổi tiếng nhất trong đó là những bức trạm đá Shishkinskiye chạy dài suốt khoảng 2km dọc theo phía trên dòng sông Lena. Các họa sĩ cổ xưa thường khắc tạc mô tả về động vật, người đi săn và con người đi trên thuyền.

Một trong những kiệt tác của buổi đầu nghệ thuật Scythian là một kho tàng đồ cổ Korsukovsky được phát hiện vào năm 1983. Nguyên chủ nhân của nó đã tích trữ tất cả đồ vật có giá trị mà ông ta có vào trong một chiếc bình bằng đồng.

Địa điểm Ivolginskoye là tàn tích của một thị trấn cổ xưa với những điểm mai táng gần nhau. Các kiểu kiến trúc và cuộc sống thường ngày của người dân ở đây theo nghiên cứu thì được xác định vào khoảng thế kỷ I-II trước công nguyên. Nhưng ngời dân cư trú trong thị trấn thường tham gia chăn nuôi gia súc, làm nông nghiệp, luyện gang, đồng và nấu thép.

[nthach]

Phần 3 - Thời tiết Hồ Baikal

Thông tin chung:




Các hiện tượng thiên nhiên khác nhau trên khu vự Hồ Baikal, thời tiết ở đây có một lĩnh vực rất riêng biệt, có nơi thì rất khắc nghiệt rồi lại trở nên dễ chịu nhanh chóng. Đặc điểm chính của thời tiết Baikal là tính thay đổi bất thường và sự tương phản được tạo ra bởi sự phối hợp của địa hình đồi núi, thủy văn, các đặc trưng trong không khí và địa hình lòng chảo. khu vực hồ nằm ở trung tâm phía đông Siberi với đặc điểm khí hậu lục địa của nó do sự tương phản đột ngột giữa nhiệt độ mùa hè và mùa đông, nó cũng có dấu hiệu khí hậu của vùng gần biển. Nhiệt độ dao động theo từng mùa của loại hình khí hậu nơi đây điễn ra rất nhịp nhàng. Do đó, nó lại trở nên ấm áp vào mùa đông và có lạnh vào mùa hè. Sự khác biệt của thời tiết ở Baikal và thời tiết ở đông Siberi trở nên khác rõ ràng khi lấy ví dụ so sánh nhiệt độ Irkutsk và ở khu vực hồ. Mặc dù khoảng cách giữa hai địa điểm này chỉ cách nhau có 70 km, vào tháng 12, trong khi ở Irkutsk là -25-30╟ C, thì ở vịnh Listvenichnyi là -15-20╟ C. Nhưng vào tháng bảy khi đó ở Irkutsk là +25 + 30╟C, thì trên bờ Baikal chỉ có +15 +20╟ C.

Nhiệt độ không khí trung bình hàng năm:
- Khu vực phía nam -0.7╟C
- Khu trung tâm -1.6╟C
- Khu vực phía bắc -3.6╟C
- Nhiệt độ không khí trung bình hàng năm ở vịnh Peschanaya (vùng ấm nhất ở phía đông Siberi) +0.4╟C

Nhiệt độ không khí trung bình trên bề mặt Baikal:
- Mùa đông là -25╟C
- Mùa hè là +17╟C



Tuy phạm vi nhiệt độ hàng năm trên mặt hồ không trải rộng và ở đây vào mùa hè chỉ nóng nực có vài ngày, nhưng không ai phải phàn nàn vì thiếu ánh nắng mặt trời. Ở đây, ánh nắng mặt trời thường vượt hơn 2.300 giờ trong hàng năm, đây là lượng ánh nắng còn vượt hơn cả vùng Mineralnye Vody (Capcas) vì ở vùng này chỉ ước tính có được khoảng 2000 giờ/năm
Trên thực trạng, Hồ Baikal có thể được gọi là vùng có nhiều ánh nắng. Ánh sáng mặt trời luôn chiếu rọi trên hồ cho đến tận cuối mùa thu. Vào mùa đông ở đây tương đối ấm áp, mùa hè hơi lạnh và vào ban ngày thì tràn ngập ánh nắng. Một nét tiêu biểu nhất của khí hậu Baikal nữa là – tính thay đổi trong thời tiết của nó. Hồ Baikal được phối hợp các đặc điểm khí hậu bờ biển của Crưm và Okhotsky (VIễn Đông). Theo nhà khí hậu học N.P. Ladyeishchikov đã nêu rõ, tuy là những vị trí láng giềng với nhau nhưng thời tiết vẫn có thể khác biệt đến mức tối đa nếu chúng nằm cách biệt nhau hàng trăm kilômét.


Khoảng thời gian có ánh nắng mặt trời
Ở khu phía bắc Baikal = 1900 - 2200 giờ/năm
Ở khu phía nam Baikal = 2000-2400 giờ/năm

So sánh:
- Khu vực bờ biển Riga = 1839 giờ/năm
- Abastumani, Capcas = 1994 giờ/năm
Sự bức xạ trực tiếp của ánh nắng
- Vào mùa hè lên đến 9.9 kcal/cm2 trên một tháng
- Trong cả năm lên đến 60 kcal/cm2
- Khu trung tâm ở bờ tây và bờ nam Hồ Baikal hàng năm lên đến 110 kcal/cm2

Biểu thị sự khô cằn (Aridity index -theo M.I.Budyko):
Khu vực trung tâm Baikal (tương đương các vùng thảo nguyên ôn đới) = 1.5 - 2.5
Khu bờ tây (độ ẩm thặng dư) = 1.0
Giai đoạn áp suất không khí Max/min = 4 – 5 tháng
Mùa lạnh ở vùng hồ héo dài đến 7 tháng
Lượng khí ẩm bay trên khắp khu vực lòng chảo lên đến 100 km3

Tỉ lệ giảm áp suất của nhiệt độ không khí trên các triền dốc của Baikal:
- Mùa hè = -2╟C ở độ cao 100 m
- Mùa đông = +0.26 - 0.81╟C ở độ cao 100 m

Biên độ nhiệt độ không khí hàng năm trên các hòn đảo và trên bờ hồ
= 50-70╟C trên các dãy núi = 100╟C
Chu kỳ của thời tiết: 55-60 năm; 150-180 năm; 1750-1880 năm

[nthach]

Sương mù trên Hồ Baikal



Sự khác nhau rất đáng kể về nhiệt độ dưới nước và trong không khí là lý do quan trọng để hình thành nên sương mù ở khu vực lòng Hồ. Vào mùa hè lượng hơi ấm từ các vùng khô ráo tỏa xuống khắp các bề mặt nước lạnh của vùng hồ, vào cuối mùa thu và mùa đông nước bắt đầu bay hơi từ bề mặt. Trên thực tế hiện tượng sương mù được giải thích rằng, đó là toàn bộ lượng không khí mát từ các vùng khô ráo bao trùm lên thung lũng của vùng hồ. Sương mù bao phủ chủ yếu là ở trên các dải đất uốn cong ven bờ, trên các vũng, các vịnh và trên các cửa lạch của các dòng sông. Và khi đó chúng ta có thể được nhìn thấy "những hình ảnh thật kỳ diệu: lúc đó hiện lên là, một chiếc thuyền buồm với cánh buồm trắng như tuyết đang lao hết tốc độ đến đón bạn; lúc đó hiện lên là, một tòa lâu đài lộng lẫy thời Trung cổ đang lơ lửng một cách điềm đạm trên không trung, nó êm ả trôi xuống như thể tự mình thích nghi với những môi trường xung quanh; lúc đó hiện lên là, một đàn thiên nga chúng đang kiêu hãnh với những chiếc cổ cao trăm ngấn ngay trước mắt các bạn…" Khá nhiều chú giải và sự tưởng tượng được kết nối với những ảo ảnh Hồ Baikal. Nhìn từ quan điểm khoa học, thì chẳng có gì đặc biệt về sương mù trên Hồ Baikal cả. Sương mù Hồ Baikal cũng chỉ là sương mù Hồ Baikal mà thôi.

[ThV84]

cago viết

Không chỉ hồ Baican mà bat kỳ một địa danh nào của nuớc Nga đều là nơi tôi muốn đến.Hi vọng ươc mơ của tôi thành hiện thực

Cháu cũng rất đồng ý với bác, cháu học địa lý biết nước Nga rộng mênh mông và hùng vĩ vô cùng, chạy suốt từ Đông sang bên Tây, mà chẳng có Quốc gia nào khác có thể so sánh được. Thế nên cháu mong ước vô cùng sẽ có 1 ngày được đi du lịch đến nước Nga, được ngồi bên dòng sông VonGa, được tắm ở cái hồ gì sâu nhất thế giới (cháu quên tên mất rồi), và được ngắm nhìn những rừng cây bạch dương vô cùng ấn tượng. À, cháu xin phép được hỏi là cây Thùy dương và cây Bạch dương khác nhau hay cũng cùng là 1 loại cây ạ. Cháu nghe chú cháu thỉnh thoảng ca bản nhạc Cây thùy dương, cháu đã hỏi nhưng chú cháu nói rằng không biết.

1 lần nữa cháu xin hoàn toàn chia xẻ với bác Cago về mong muốn được du lịch đến đất nước mênh mông kỳ diệu mang tên nước Nga. Hy vọng rằng ngày đó sẽ chóng đến gần thì cháu sung sướng lắm lắm.
Cháu kính chào bác.

[nthach]

Sóng và gió Hồ Baikal


Một sự đáng chú ý đặc biệt về vùng Hồ Baikal là sự di chuyển của các luồng gió, gió mùa và gió Brizơ. Đây là chắc chắn là dấu hiệu của đới khí hậu miền duyên hải. Sự da dạng khác thường của các luồng gió trên vùng Hồ Baikal đã mang lại rất nhiều các tên gọi cho chúng. Nhiều những dấu hiệu cục bộ có liên quan tới các luồng gió. Nó được chú giải rằng, mỗi luồng gió chúng đều mang theo một thể loại rõ ràng của thời tiết.

"Verkhovik" là một luồng gió khô khan ở Verkhnyaya lưu vực sông Angara, đây là một luồng gió mạnh nhất và dai dẳng nhất trên Hồ Baikal. Verkhovik là một luồng gió bắc và đông bắc, nó thổi trên toàn bộ khu vực vùng hồ, thường vào mùa xuân và mùa hè. Tốc độ của nó có thể đạt đến 18 - 20 m/giây.

"Gorny" (Gora, Gornaya, Gornyak, Kharakhaikha) – đây là những cái tên được đặt cho luồng gió núi mạnh nhất, nó cũng là một luồng gió rất nguy hiểm cho ngành hàng hải. Luồng gió này thổi dọc theo các bờ phía tây của vùng hồ từ hướng tây, tây nam và từ các đỉnh núi trên những dãy núi Primorsky và Baikalsky. Các đợt gió thường xảy ra ngắn ngủi và hội thành bão lớn, tốc độ của nó đạt đến hơn 40m/giây. Nó có tính chất đột ngột, quỉ quyệt, không lượng trước được sức gió và sự dữ dội, đó là những nét đặc điểm của các luồng gió này.

"Sarma" là một luồng gió ở miền Olkhon, nó đặc biệt mạnh. Luổng gió này thường thổi giật từng cơn rất mạnh, nó có thể lật bay các nóc nhà, bê các loại tàu thuyền ném đi với khoảng cách khá xa. Trong từng cơn thổi giật của luồng gió này, nó có thể đạt tới vận tốc 40m/giây. Sóng nước có thể nổi lên cao 2 – 3 mét và vùng tâm hồ có thể đạt tới 5.5 mét mỗi khi có các đợt gió này xuất hiện.

"Shelonnik" (Selenga), thổi từ hướng đông nam. Vào mùa hè tốc độ của luồng gió này là vừa phải, nó chỉ đạt đến 10m/giây. Nó chỉ đạt được tốc độ tối đa khi thổi đến miệng sông Selenga và sau đó nhanh chóng suy yếu khi vào đến lưu vực phía nam Hồ Baikal. Luồng gió rất hiến khi trở nên giông bão ở vùng phía nam này và sóng nước ở đây cũng có lúc có thể nổi lên đến 2 mét. Luồng gió Shelonnik mang không khí từ Mông Cổ vượt qua dãy Khamar-Daban. Theo sau nó là sự băng tan và thời tiết trong lành.

"Barguzin", thổi từ hướng đông bắc xuống thung lũng Barguzin. Đặc thù của loại gió này là thổi vào mùa thu và mùa đông. Ở ngoài biển vận tốc của luồng gió đạt 18 – 20 m/giây. Luồng gió Barguzin thường mang theo bão tố và sóng nước theo đó nổi lên cao từ 3.5 đến 4 mét dọc theo khu bờ tây của hồ ở vùng Olkhon và Goloustnaya.

"Kultuk" (nizovik) Luồng gió này thổi theo hướng tây nam dọc theo toàn bộ chiều dài vùng hồ. Vận tốc của nó có thể đạt 18 – 20 m/giây. Khi luồng gió này thổi qua, toàn bộ vùng hồ bị xáo động, các đợt sóng thường nổi lên cao không dưới hai mét. Trong những vùng cơn gió đi qua khi nó đạt được vận tốc cao nhất, các đợt sóng có thể đánh cao hơn 3 mét. Sóng nước do Kultuk tạo nên thường xảy ra rất lâu mới được lắng xuống.

Các luồng gió kinh khủng nhất ở vùng Hồ Baikal là Barguzin, Kultuk và Sarma. Chúng rất dữ dội từ các thung lũng sông và chúng có thể làm vô cùng rối loạn trật tự vùng hồ. Những người đánh cá trên Hồ Baikal thường than vãn; "Này hỡi Barguzin, sao mày làm náo động cả sóng cồn", chế theo một điệu của bài hát dân ca

Vận tốc cực điểm của một đợt gió (lưu vực sông Sarma) - lên đến 50m/giây





Các nét đặc trưng của sóng nước mặt hồ

Từ tháng 6 – tháng 7 (Các đợt sóng thấp hơn 0.5m) – 80%
Từ 15 tháng 8 đến tháng 9: Trong các đợt bão mùa hè, sóng đánh cao đến 1.5m – 80%
Sóng đánh cao hơn 2m – 17%
Sóng đánh cao hơn 3m – 3%
Vào mùa thu đỉnh sóng có thể đạt đến 5m (hiếm gặp)

Phạm vi hoạt động của các luồng gió:
Các đợt gió thổi cắt ngang mặt hồ theo hướng tây bắc, đông đông nam (lên đến 40m/giây) (đỉnh sóng cao ước tính – 5.5m, chu kỳ 6.5giây) = 50 – 90km
Các đợt gió thổi dọc theo mặt hồ (theo hướng đông bắc, tây nam) = 400 – 600km


Các luồng gió:
Vận tộc của các luồng gió gần bề mặt – 1.4m/giây
Vận tốc lưu thông của các luồng gió tại các vực thẳm:
50 m - 56 cm/s
250 m - 30 cm/s
675 m - 12 cm/s
1000 m - 8 cm/s
1200 m - 6 cm/s

[nthach]

Trạng thái băng đóng trên mặt Hồ







Hầu như trong vòng 5 tháng trong một năm, mặt Hồ Baikal bị bao phủ toàn bộ bởi các lớp băng. Trong giai đoạn này, các lớp băng đóng một vai trò rất đặc biệt trong sự sinh tồn của nó. Tính chất riêng biệt đáng kể nhất của chế độ đóng băng trên Hồ Baikal là giai đoạn băng giá xảy ra muộn và chỉ vào giữa mùa đông (thường là vào1 tháng giêng hàng năm), tình trạng này xảy ra rất lâu sau khi mùa đông giá ở Siberi đã bắt đầu. Khi đó, các dòng sông và các hồ khác đóng băng đã từ lâu trong năm, Baikal vẫn còn kháng cự lại được trước sự kiềm chế của băng đóng.
Mặt hồ được thoát khỏi sự giam cầm của bắng đóng vào khoảng tháng năm – tháng sáu. Hiện tượng đóng băng muộn (đóng băng và tan chảy) là do một phạm vi nhỏ nhiệt độ bị thay đổi trong một khối lượng nước khổng lồ.

Thời gian băng đóng bao phủ mặt hồ: 4 – 5 tháng
Thời gian băng giá trên các vịnh trước khi đóng băng: trước từ 10 – 30 ngày
Bề dày trong các khu vực gò băng: từ 40 – 70cm đến 2m hoặc hơn
Tốc độ băng đông kết: từ 1 đến 5cm/ngày
Bề dày mặt băng: từ 40 – 1.2m

Tời gian băng tan hoàn toàn
Ở phía nam: 12 – 16 tháng năm
Ở phía bắc: 9 – 12 tháng 6
Giới hạn sớm nhất và muộn nhất của thời kỳ băng giá: 14/12/1877; 6/2/1959
Trung bình giai đoạn băng giá: 9 tháng giêng
Giới hạn sớm nhất và muộn nhất của thời kỳ băng tan: 17/4/1923; 26/5/1879
Trung bình giai đoạn băng tan: 5 tháng 5


Chu kỳ trong nhiều năm
Băng tan: 2 - 8 năm
Băng giá: 10 – 15 năm

[nthach]

Phần 4 – Các loài động, thực vật

Những cuộc sống hoang dã trên Hồ Baikal

Trên đường ranh giới giữa hai môi trường - đất và nước, trên đoạn thu hẹp của Hồ Baikal, các hình thể sống rất hấp dẫn và khác thường đã được tìm thấy ở đây. Hồ Baikal là một vùng sinh thái đáng chú ý, các cư dân ở đây đều có mối liên kết mật thiết cả với đất liền và cả dưới nước. Một số loài sống trên cạn nhưng nguồn thức ăn chủ yếu của chúng thì ở dưới mặt nước, một số khác thì dành phần lớn thời gian sống ở dưới nước, nhưng lại kiếm thức ăn và kết thúc sự sống của chúng trên bờ. Do vùng hồ là một địa điểm dị thường, nên các loài động vật trên cạn ở Baikal bao gồm toàn những loài mẫu của quần động vật được tìm thấy ở trung Á, Siberi – châu Âu và đông Á . Hơn nữa vùng rừng Taiga hẻo lánh gần hồ có những loài động vật quí hiếm đến cư ngụ, những loài này đã trở nên gần như tuyệt chủng ở trên các vùng khác

Giữa những vùng núi cao, các loài động vật có vú hầu như phổ biến là loài dê núi, cừu tuyết, chuột đồng Alpơ, macmot, và ở một số địa điểm khác thì có loài lemmut. Vào mùa hè, trên các triền dốc và các vùng thung lũng chỉ có các loài động vật to lớn có móng vuốt và các loài ăn thịt chúng (gấu nâu) là có thể vượt qua các khu vực này






Gấu. Thông thường nặng từ 200 – 300kg. Một con gấu sau khi ngủ đông có trọng lượng bằng 60% so với cơ thể của nó vài tháng trước. Vào cuối mùa thu, chúng thường lui về các hang trú đông. Thường các hang này chỉ là một khoảng trống phía dưới hoặc bên trên một tảng đá to, hoặc là một thân cây chết. Gấu thực tế không phải là một loài ngủ đông và có thể thức dậy không có gì khó khăn cả. Tuy nhiên, nhịp tim, nhịp thở và thân nhiệt của chúng rất giảm sút trong thời gian này. Các hiện tượng chạm chạp đó của các chức cơ thể sẽ giúp để giữ lại một lượng mỡ lớn trong cơ thể chúng.
Loài gấu ở đây rời khỏi hang vào giữa tháng tư hoặc đầu tháng năm. Một con gấu cái có thể sẽ sinh con vào cuối tháng giêng. Những con gấu khi mới sinh có trọng lượng rất nhỏ - bằng khoảng chừng một con sóc chuột. Những con gấu con sẽ ở cùng với mẹ của chúng trong suốt mùa hè và sau đó được mẹ chúng đưa vào hang trong mùa đông đến. Cha mẹ của chúng đều cùng có bổn phận chăm sóc những con gấu non.





Hưu đuôi trắng, nai sừng tấm, nai sừng tấm Bắc Mỹ, hưu xạ, rái cá Siberi và lợn rừng, là một quần động vật điển hình ở giữ vành đai dãy Alpơ và những rừng cây phát triển thưa thớt cùng với vùng rừng tùng bách Taiga.

Loài nai sừng tấm Bắc Mỹ nặng tới 800-900 pound. Giống cái có con nhỏ hơn. Một hoặc ba con non được sinh ra sau mỗi mùa giao phối của chúng.

Rái cá và chuột hương là những loài đặc trưng của trên các bờ sông ở vùng hồ. Gữa các loài động vật ăn thịt bên cạnh gấu, ở đây còn có loài linh miêu và chồn gulô. Loài linh miêu tương đối nhỏ, mỗi một con linh miêu đều có một lĩnh vực trú ngụ riêng rộng lớn, bộ lông của chúng rất có giá trị trên thị trường thế giới. Khu rừng Taiga còn là nơi trú ngụ và nơi kiếm ăn của một số lượng lớn loài chuột nhỏ - nó là giống gặm nhấm và là loài ăn sâu bọ.




Hoẵng, chồn hôi, sóc đất, chuột đồng, những loài động vật ăn sâu bọ và chó sói phần lớn sống ở những nơi cục bộ - thảo nguyên có nhiều cây cối.
Chó sói là một giống của chó nhà. Loài động vật này được tách thành từng đàn theo từng nhóm gia đình. Mõi cặp kết đôi sẽ cho sinh ra một lứa khoảng 5 – 6 con non vào tháng năm.

Ở các khu rừng Taiga thường có 69 loài động vật sinh sống. Có đến 29 loài trong số đó được tìm thấy ở vùng Baikal.











Sóc là một trong những loài phổ biến nhất của vùng rừng. Chúng thích cư ngụ ở các khu rừng có nhiều cây quả hình nón. Lương thực chủ yếu của chúng là hạt quả hình nón. Vào mùa thu, sóc thường hay dự trữ quả lương thực ở dưới gốc cây. Chúng ăn những quả dại, quả mọng và nấm. Khi lương thực được đầy đủ, sự sinh sôi và tòn tại của chúng rất cao.
Chồn châu Mỹ du nhập vào hệ sinh thái ở đây từ Canada. Hầu hết thời gian trong cuộc sống của chúng là ở dưới nước. Bộ lông của chúng ngắn và rất bền thường là một lựa trọn đầu tiên của các nhà tạo mẫu thời trang.
Cáo đỏ cũng là một giống của chó nhà. Chúng thường trốn vào ban ngày. Chúng thường sinh sản từ 2 – 10 con non trong một lứa.
Chồn ecmin. Chúng rất thạo săn bắt chim non, sóc chuột và chuột con.
…

[TLV]

Năm đó sang Liên Xô vẫn được đi tàu hỏa. Mình ngồi trên tàu men theo hồ Baikal trong nhiều giờ. Khi dừng chân ở Irkusk (2 tuần) đã có dịp dạo chơi bên hồ Baikal thơ mộng, ra bờ sông Angara xinh đẹp, thỏa lòng mong ước lâu nay.

Cũng có ấn tượng không phai là… muỗi Angara rất to nhưng đốt không đau lắm, chỉ lấy tay dí nhẹ là bắt được. Lúc bấy giờ chỉ nghĩ: “Đúng là muỗi Liên Xô to hơn muỗi Việt nam”

[nthach]

TLV viết

Năm đó sang Liên Xô vẫn được đi tàu hỏa. Mình ngồi trên tàu men theo hồ Baikal trong nhiều giờ. Khi dừng chân ở Irkusk (2 tuần) đã có dịp dạo chơi bên hồ Baikal thơ mộng, ra bờ sông Angara xinh đẹp, thỏa lòng mong ước lâu nay.

Cũng có ấn tượng không phai là… muỗi Angara rất to nhưng đốt không đau lắm, chỉ lấy tay dí nhẹ là bắt được. Lúc bấy giờ chỉ nghĩ: “Đúng là muỗi Liên Xô to hơn muỗi Việt nam”

Thế voi có to hơn Việt Nam không bác