Đôi điều về Gulag

[danngoc]

Thông thường, trẻ con lên hai tuổi thì bị chuyển khỏi các trại dưỡng nhi để vào những trại mồ côi bình thường. Một số bà mẹ tán thành như vậy, xem như là cơ hội để lũ trẻ được thoát khỏi trại. Số khác thì phản đối, biết rằng mình có thể vô tình hay cố ý bị chuyển sang trại khác, xa rời con cái, tên tuổi của chúng sau đó có thể bị thay đổi hay quên mất khiến không thể còn giữ quan hệ với nhau hay thậm chí liên lạc được. ()Mặc dù người quản lý trại dưỡng nhi giấu tên mà tác giả có trao đổi đã phủ nhận có chuyện này xảy ra, rất nhiều, rất nhiều hồi ký đã kể rằng mẹ bị tách dần ra khỏi con. Susanna Pechora nói rằng trong các trại đặc biệt, đó là một chuyện hết sức điển hình) Điều này đôi khi xảy ra cả với trẻ em trong những nhà trẻ thường. Valentina Yurganova, con gái của một kulak Đức vùng Volga, bị đưa vào một nhà trẻ nơi một số khu trông nom quá nhỏ để cần nhớ tên chúng, và chính quyền cũng quá vô tổ chức nên không ghi lại tên chúng. Một bé, bà kể với tác giả, đơn giản được đặt lại tên là “Kashtanova” (Hạt dẻ) bởi có rất nhiều cây dẻ trong công viên phía sau nhà trẻ.

Nhiều năm sau, một đứa trẻ như vậy đã viết một đoạn văn tan nát cõi lòng mô tả cuộc tìm kiếm dài đằng đẵng nhưng không thành của mình để tìm lại họ tên thật của bố mẹ bà: không có ghi nhận về bất cứ đứa trẻ nào được sinh ra trong vùng với cái họ ghi trong hộ chiếu của bà, và lúc đó bà lại quá nhỏ để nhớ được họ tên thật của hai người. Tuy nhiên, bà nhớ được từng đoạn trong ký ức của mình: “Mẹ ngồi bên máy khâu. Tôi xin mẹ cái kim và sợi chỉ... Tôi đang ở trong vườn... Rồi sau đó... Căn phòng rất tối, cái giường ở bên tay phải để trống, có điều gì đó đã xảy ra. Vì lẽ nào đó mà tôi còn lại một mình. Tôi sợ quá”. (Vinlensky và cộng sự, Deti Gulaga, tr. 241-242)

Không có gì ngạc nhiên rằng khi con họ bị đưa đi, một số bà mẹ đã khóc và la hét, một số thậm chí phát điên và bị khóa nhốt trong hầm cho tới khi họ hồi lại. Ngay khi chúng bị đưa đi, khả năng được đoàn tụ là rất mờ nhạt. (Armonas, tr. 156-161)