Tоварищ có nhất thiết phải dịch là Đồng chí?

[Nina]

Theo em, cái đoạn xưng hô của tổng thống Nga Medvedev là xưng hô trong quân ngũ. Các bác có thể đọc lại bài viết của bạn perseo ở trên:

perseo viết

Дорогой Мужик, это обращение главнокомандующего войсками к своим военным. Там слово "товарищ" никто не отменял - стандартная уставная форма. Например, товарищ капитан, товарищ генерал. Так что это "товарищи" уже не советские. Хотя корни именно оттуда.

Các bác lưu ý chữ стандартная уставная форма nhé.

[nthach]

Saomai viết

- Trong ký ức của SM có một chuyện thế này, không hiểu bây giờ còn thế không: Trong cuộc họp chi bộ, thì chắc chắn phải gọi nhau là đồng chí rồi. Họp Đoàn cũng thế. Nhưng ngoài cuộc họp, mà tự dưng đổi giọng xưng/gọi nhau là "đồng chí", có khi lại là có "vấn đề", chứ không bình thường.

- SM cũng có một thắc mắc, báo Nhân Dân có dòng "Tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam". Một tờ báo cho Nhân dân đọc, mà trong đó phần đông không phải đảng viên, có mọi thành phần (trong đó hẳn là có những nhà tư sản) thì dùng từ Đồng chí để nói về các đảng viên cộng sản có hợp hay không? Bởi vì những người đọc không cùng chỉ hướng (ý nói không phải đảng viên) cũng phải đọc từ "đồng chí" đó? Trong khi trong giao tiếp ngoài xã hội, họ không gọi "đồng chí" bao giờ.

Tôi đồng ý với bác về cách xưng hô - Xã giao - trong công chúng hiện nay là phải "tùy nghi di tản" theo thời kỳ đổi mới. Theo ý của tôi viết trên đây là, nếu được gọi là đồng chí, thì chỉ những người - đồng chí với nhau, còn với những người "ngoài đảng", thì có lẽ không được phép xếp vào hàng đồng chí với họ rồi.

Không chỉ báo Nhân Dân, mà hiện nay trên cả truyền hình trung ương VTV, tùy những bài viết, tùy những hoàn cảnh mà BTV có gọi là đồng chí hay không. Đa phần họ vẫn gọi trực tiếp chức danh của người đó - để hòa nhập với công chúng. Còn trong những chương trình tuyên giáo hoặc trích dẫn các bài phát biểu của một đảng viên nào đó, thì họ vẫn phải dùng từ đồng chí. Nói về cách xưng hô ở Việt Nam thì cũng rất đa dạng như bác đã viết.

Tuy nhiên, hiện nay ta chỉ bàn đến, liệu có cần dịch Товарищ là - Đồng chí, hay không?

Và tôi cũng được lặp lại là - Nhất định phải cần dịch là như vậy. Tuy nhiên cũng phải theo từng ngữ cảnh. Ví dụ như bài phát biểu của anh Medvedev vừa qua và với ngữ cảnh đo, thì phải dịch là đồng chí.

Các bác hãy theo dõi những bài phát biểu của các tổng thống và thủ tướng Nga vào thời kỳ gần đây. Họ ít khi nhắc đến từ Товарищ đối với các thế hệ ngày nay. Mà họ chỉ nhắc đến từ đó đối với các thế hệ của thời kỳ Liên Xô mà thôi. Không phải họ xưng hô theo cách gọi trong quân ngũ (hiện nay trong quân đội Nga không nhất định phải dùng từ Товарищ đứng trước các chức danh của người đó như là một стандартная уставная форма bắt buộc), mà họ nhắc đến một thời kỳ - thời kỳ mà từ này luôn phải được sử dụng đến, vì họ không thể thay товарищ ветеран - генерал... của thời đó trong hoàn cảnh đó bằng джентльмен hay господин ветеран... được, vì sẽ bị lạc lõng đối đối với các thế hệ này, có khi còn xúc phạm đến họ (theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng).

[Saomai]

nthach viết

Và tôi cũng được lặp lại là - Nhất định phải cần dịch là như vậy. Tuy nhiên cũng phải theo từng ngữ cảnh. Ví dụ như bài phát biểu của anh Medvedev vừa qua và với ngữ cảnh đo, thì phải dịch là đồng chí.

... vì họ không thể thay товарищ ветеран - генерал... của thời đó trong hoàn cảnh đó bằng джентльмен hay господин ветеран... được, vì sẽ bị lạc lõng đối đối với các thế hệ này, có khi còn xúc phạm đến họ (theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng).

@ nthach: SM nghĩ không nhất thiết dịch là "đồng chí" như thế trong nhiều trường hợp bác ạ.

Liên hệ với tiếng Việt, SM thấy gọi "Tổng bí thư NĐM" và "Đồng chí tổng bí thư NĐM" không khác gì nhau về nội dung và ý nghĩa. Và trên thực tế, SM cũng đã đọc được đâu có cả 2 cách viết như thế. Cách viết đầu có ưu điểm là quần chúng hơn, lại đơn giản hơn nữa. (Các trẻ em đọc chắc cũng dễ hiểu hơn).

Ví dụ:

Tiểu sử Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng

http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/dai-h...8d1/page_3.asp

[hungmgmi]

Các bác xem lại trang trc giúp với, trong đó có kết quả nghiên cứu xã hội về việc sử dụng ngôn ngữ giao tiếp ở Nga hiện nay. " Tovarish" vẫn được sử dụng nhiều nhất.
Nhân nói đến từ "đồng chí" và đọc bài viết của một nhà báo Nga, nhớ lại hồi sống bên đó, thấy tiếng Nga nó cứ...kỳ kỳ. "Товарищ" thì khỏi bàn rồi, chứ ngoài xã hội, khi gọi nhau cứ "Девушка", " Молодой человек!", " Женщина!".... đến ngay người Nga cũng thấy nó bất bình thường ( các bác xem lại bài tôi dẫn trang trước).
Giờ nói Việt nam, ở ta giờ gọi linh tinh beng hết cả. Điển hình là tin Thời sự 19h. Các lãnh đạo Đảng tiếp đồng chí XYZ Bí thư hay Trưởng ban của một ĐCS nào đó đến thăm, OK. Gọi đồng chí là đúng, vì cùng là dân " cùng chí hướng", kể cả tin về tiếp các lãnh đạo này nọ của Trung Quốc cũng đồng chí như thường, dù ngoài biển Đông họ vẫn đang giở trò. Thế nhưng sao khi đưa tin về ĐCS Cuba họp, cứ một lời là ông Phidel, hai lời là ông Raun Catstro, sao không xưng là đồng chí. Họ vẫn là anh em cùng chí hướng xây dựng CNXH như ta, từng sẵn sàng hy sinh cả máu của mình cho ta kia mà.
Đây chỉ là một ví dụ trong muôn vàn " sạn" trên VTV mà hungmgmi vẫn nhìn và nghe thấy khi theo dõi các Chương trình, trong đó có ct Thời sự chính thống vào lúc 19h hàg ngày.
Đồng chí hay không Đồng chí?
Đồng chí nhưng không...đồng ý

[minminixi]

căc băc ơi, từ "Товарищ" dùng trong tiếng Nga không chỉ nghĩa "đồng chí", từng sử dụng trong phong trào phản kháng của nhân dân từ thời Sa hoàng. Cụ Doxtoievk dùng từ Товарищ trong "Идиот" xuất bản tháng 1 năm 1868, mà bộ Tư bản chỉ ra sớm hơn 1 năm, chưa thể nói đến Đảng CS và Lênin chưa ra đời để sinh nghĩa "đồng chí" như ta dùng. Từ này trong truyện dùng khi những người làm CM chống Nga Hoàng nhắc đến nhau. Có một đoạn lúc nhân vật chính kể chuyện người tù chính trị thế này:
Он говорил, что эти пять минут казались ему бесконечным сроком, огромным богатством; ему казалось, что в эти пять минут он проживет столько жизней, Что еще сейчас нечего и думать о последнем мгновении, так что он еще распоряжения разные сделал: рассчитал время, чтобы проститься с товарищами, на это положил минуты две, потом две минуты еще положил, чтобы подумать в последний раз про себя, а потом, чтобы в последний раз кругом поглядеть...-Идиот.
Như thế nó chỉ những người trong những hội-nhóm riêng mang tính chính trị. Một nhóm cướp thời đó cũng đôi khi dùng nó nhưng không thông đung, trong đội ngũ binh lính cũng dùng nó gọi nhau, ta chỉ có một từ để dịch cho nghĩa chính trị nên cứ phân vân tưởng nó độc đáo thôi...