Olga Berggoltz - thơ và cuộc đời

[Nina]

Em buồn cười quá, chả hiểu sao trong bản dịch bài "Hy vọng" của em lại có thêm một câu rất dở hơi "Mây lượn bay in bóng trên hồ" - chả ăn nhập gì, chả có trong bản gốc, lại còn làm mất hết cả vần với điệu . Cứ tưởng chị USY khuân thừa, ai ngờ qua forum cũ, thấy còn nguyên câu đó . Đúng là ... có trời mà biết

Thôi em xin phép chị USY xóa câu đó đi nhé

[butgai]

Chúc bà con NNN một tuần mới tốt lành với một bài thơ Của Olga Berggoltz nhé.


<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Борису Корнилову </font></font></b>
…И все не так, и ты теперь иная,
поешь другое, плачешь о другом…
Б. Корнилов


1.
О да, я иная, совсем уж иная!
Как быстро кончается жизнь…
Я так постарела, что ты не узнаешь.
А может, узнаешь? Скажи!

Не стану прощенья просить я,
ни клятвы — напрасной — не стану давать.
Но если — я верю — вернешься обратно,
но если сумеешь узнать, —

давай о взаимных обидах забудем,
побродим, как раньше, вдвоем, —
и плакать, и плакать, и плакать мы будем,
мы знаем с тобою — о чем.

2.
Перебирая в памяти былое,
я вспомню песни первые свои:
«Звезда горит над розовой Невою,
заставские бормочут соловьи…»

…Но годы шли все горестней и слаще,
земля необозримая кругом.
Теперь — ты прав,
мой первый и пропащий:

“пою другое,
плачу о другом…”

А юные девчонки и мальчишки,
они — о том же: сумерки, Нева…
И та же нега в этих песнях дышит,
и молодость по-прежнему права.

Olga Berggoltz 1939
</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Gửi Boris Kornilov </font></font></b>
...Và tất cả đổi thay, và em nay cũng khác
Em hát khác xưa, khóc cũng khác mất rồi
B. Kornilov


1.
Vâng, đã khác xưa rồi, em đã khác!
Cuộc đời này sao vụt mất quá nhanh.
Em già nhiều, còn nhận ra nữa không anh,
Hay vẫn nhận ra?... Nói với em anh nhé!

Em không cầu xin một lời tha thứ
Thề thốt ư - vô ích - chẳng làm gì,
Nhưng nếu như anh quay bước trở về
Nếu như anh dám vượt qua để biết...

Thì em tin, giận hờn quên được hết
Chung bước bên nhau, như trước, trọn đời
Khóc, khóc ròng và khóc mãi không thôi
Anh và em, ta sẽ hiểu vì sao mình khóc!...

2.
Trong trí nhớ chuyện ngày xưa xa lắc
Em hồi tưởng bài hát cũ của mình:
"Sao trên dòng Nhêva sáng lung linh
Họa mi hót trong hoàng hôn sâu lắng..."

… Năm tháng trôi cùng ngọt ngào cay đắng
Trái đất kia dù chia nửa vẫn tròn vành
Nên bây giờ - anh đã đúng đó anh,
Hỡi tình đầu, hỡi tình em xa cách:

“Em khóc đã vì một điều khác trước
Bài hát xưa cũng không hát nữa rồi..”

Những cô bé, cậu trai lại nối dòng đời
Vẫn hoàng hôn, sóng Nhêva thuở trước
Vẫn bài hát xưa, lại ngập ngừng thổn thức...
Tuổi trẻ dại khờ, muôn thuở vẫn vậy thôi!

TTN 2008
</td></tr></table>

[Nina]

Em xin gửi vào đây bản dịch của bác Geobic - hình như bác mới đi xa về nên chưa kịp nhìn đến box Thơ

Geobic viết

Sau khi tìm hiểu lại cuộc tình của Olga Bergons và Boris Cornilov. Geobic nhận thấy bài này Olga Bergons viết sau khi được báo tin về cái chết của Boris Cornilov, người chồng cũ của mình. Trong bài dùng nhiều từ giả định, tỉ như “Но если — я верю — вернешься обратно, но если сумеешь узнать…”, Geobic thử làm cho mình một bản dịch mới bài thơ này. Sẽ hoàn thiện dần sau, nếu còn hứng khởi.

Ольга Бергольц

GỬI BORIS COONILOV

1

О да, я иная, совсем уж иная!
Как быстро кончается жизнь...
Я так постарела, что ты не узнаешь,
а может, узнаешь? Скажи!

Не стану прощенья просить я,
ни клятвы
напрасной не стану давать.
Но если — я верю — вернешься обратно,
но если сумеешь узнать,—
давай о взаимных обидах забудем,
побродим, как раньше, вдвоем,—
и плакать, и плакать, и плакать мы будем,
мы знаем с тобою — о чем.
1939

2

Перебирая в памяти былое,
я вспомню песни первые свои:
«Звезда горит над розовой Невою,
заставские бормочут соловьи...»

...Но годы шли все горестней и слаще,
земля необозримая кругом.
Теперь — ты прав,
мой первый и пропащий,—
пою другое,
плачу о другом...

А юные девчонки и мальчишки
они — о том же: сумерки, Нева...
И та же нега в этих песнях дышит,
и молодость по-прежнему права.

1940
Ольга Берггольц.

OLGA BERGONS

GỬI BORIS CORNILOV

Vâng, em khác xưa, đã khác quá rồi!
Đời ngắn ngủi, sắp đến ngày vĩnh biệt…
Em đã già đi ra sao, anh nào biết,
Có thể anh biết rồi? Hãy nói nghe anh!

Em không thề nguyền, bởi biết là vô nghĩa,
Cũng chẳng cầu xin được thứ tha.
Nhưng nếu - em tin - anh còn quay lại nữa,
Nếu anh còn có thể hiểu ra, -
Thì mọi bận lòng ta cho qua, anh nhé!
Như những ngày xưa, lại dạo bước bên nhau, -
Mình sẽ khóc, sẽ khóc và sẽ khóc,
Và hiểu rằng… thiếu vắng chẳng dễ đâu.
1939

* * *

Giờ nhắc lại những buồn vui quá khứ
Em nhớ sao bài hát một thời yêu:
“Ngôi sao cháy trên Nêva rực đỏ
Tiếng họa mi lảnh lót trong chiều…”

… Năm tháng qua đi, thêm cay đắng, ngọt bùi,
Trái đất vẫn xoay từng vòng như nhắc
Anh nói đúng , - tình yêu đầu, đã tắt, của em, -
Em hát đã khác xưa, đã khóc về người khác…

Nay từng cặp gái trai bên Nêva sánh bước
Vẫn như xưa - ánh hoàng hôn, sóng nước long lanh…
Chúng mãn nguyện uống vào hồn khúc hát
Và tuổi trẻ, như xưa, mãi đúng phải không anh?

1940
Tạ Phương dịch

[Nina]

Bài thơ Gửi Kornilov này người đọc Việt Nam đã biết đến phần thứ hai từ lâu qua bản dịch của ... ai đó không rõ, nhưng cái kiểu dịch rất hay và rất khác bản gốc này thì em đồ là của bác Bằng Việt

Ольга Берггольц
Không Ðề

Em nhớ lại chuyện ngày quá khứ
Khúc hát ngây thơ một thời thiếu nữ
"Ngôi sao cháy bùng trên sông Nhêva
Và tiếng chim kêu những buổi chiều tà"

Năm tháng đắng cay hơn, năm tháng ngọt ngào hơn
Em mới hiểu bây giờ anh có lý
Dù chuyện xong rồi, anh xa cách thế
Em hát khác xưa rồi, khóc cũng khác xưa.

Lớp trẻ lớn lên giờ lại hát theo ta
Lại nhắc lại vị ngọt ngào thuở trước
Vẫn sông Nhêva chiều tà ánh nước
Nhưng nghĩ cho cùng họ có lỗi đâu anh?
Bằng Việt dịch - chắc thế

Tất nhiên đây là một bản dịch rất hay, nhưng nếu xét đến hoàn cảnh ra đời của bài thơ mà bác Geobic đã nói tới ở trên thì nó có vẻ không ăn nhập mấy. Và đặc biệt là cái chất cay đắng đã nhạt đi rất nhiều. Em hoàn toàn không có ý định chê gì bác Bằng Việt cả, em nhắc lại một lần nữa là bản dịch của bác Bằng Việt rất hay. Tuy nhiên cảm nhận của em là bản dịch này không giống bản gốc.

Còn em thì ... sau khi đọc lướt qua bản dịch của bác Geobic và bác Butgai (đọc lướt để khỏi bị ảnh hưởng ) thì em cảm thấy, dịch cả bài thơ này là rất khó... Nhưng có lẽ hôm nay xấu trời, nên em cảm thấy liều lĩnh hơn chăng? Thực ra thì em cảm giác bản dịch này của em không ổn lắm, nhưng xấu trời mà, em để tạm đây. Và cũng bắt chước bác Geobic, sẽ quay lại nếu còn hứng khởi
<table> <tr> <td valid="top">
Борису Корнилову

Ольга Берггольц

…И все не так, и ты теперь иная,
поешь другое, плачешь о другом…
Б. Корнилов
------------------------------------------------

1.
О да, я иная, совсем уж иная!
Как быстро кончается жизнь…
Я так постарела, что ты не узнаешь.
А может, узнаешь? Скажи!

Не стану прощенья просить я,
ни клятвы — напрасной — не стану давать.
Но если — я верю — вернешься обратно,
но если сумеешь узнать, —

давай о взаимных обидах забудем,
побродим, как раньше, вдвоем, —
и плакать, и плакать, и плакать мы будем,
мы знаем с тобою — о чем.
1939

2.
Перебирая в памяти былое,
я вспомню песни первые свои:
«Звезда горит над розовой Невою,
заставские бормочут соловьи…»

…Но годы шли все горестней и слаще,
земля необозримая кругом.
Теперь — ты прав,
мой первый и пропащий:

“пою другое,
плачу о другом…”

А юные девчонки и мальчишки,
они — о том же: сумерки, Нева…
И та же нега в этих песнях дышит,
и молодость по-прежнему права.
1940

</td> <td valid="top">
Gửi Boris Kornilov

Olga Berggolts

… Và mọi điều không thế, em giờ đã khác
Em hát khác rồi, khóc về người khác …
Boris Kornilov
---------------------------------------------

1.
Vâng, em khác, bây giờ em đã khác
Cuộc đời này sao kết thúc thật nhanh
Em già đến nỗi anh không nhận ra nổi
Hay vẫn nhận ra? Hãy nói đi anh!

Em sẽ không cầu xin tha thứ,
Cũng không thề bồi - vô ích – làm gì
Nhưng em tin, - nếu như anh trở lại
Nhưng nếu như anh có thể nhận ra

Thì hãy cùng quên những lời oán trách
Hãy cùng nhau đi dạo, tựa ngày qua
Và cùng khóc, khóc thật nhiều anh nhé
Vì những gì ta đã biết quá mà
1939

2.
Lục lại trong ký ức những chuyện qua
Em nhớ lại bài ca đầu thuở ấy
"Trên Neva hồng ngôi sao bừng cháy
Họa mi ngoại thành mấp máy thì thào…"

… Nhưng tháng năm cay đắng ngọt ngào hơn
Vùng đất xung quanh không thể nào nhìn hết
Bây giờ anh đúng,
Người đầu tiên của em, người đang chết

"em hát khác rồi
khóc về người khác …"

Những cô bé, cậu bé còn thơ trẻ
Họ vẫn nói về hoàng hôn với Neva
Vẫn sự dịu dàng thở trong những bài ca
Và tuổi trẻ, như ngày xưa, luôn đúng.
1940

</td> </tr> </table>

[butgai]

Các bản dịch đều rất hay và sát nghĩa. Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh пою другое (hát khác) chứ không phải là другомy (cho người khác) thì không hiểu sao Butgai vẫn cho rằng “плачу о другом…” là khóc về ĐIỀU khác chứ không phải là NGƯỜI khác.

Bản dịch mà Nina trích dẫn đúng là của Bằng Việt đấy.

Có 1 thắc mắc nữa: nếu như dùng giả định cho một người đã khuất và không thể thực hiện được điều mong muốn thì sẽ phải dùng если бы chứ không phải là если và thể hoàn thành của động từ như bạn Geobic nói.

[Nina]

Em thì thấy có một điều có thể khẳng định được: cả hai bài thơ đều là dành tặng cho Boris Kornilov. Và ngày mất của Boris Kornilov thì theo chỗ em thấy được thì các tài liệu đều thống nhất -19 /3/1937 ông bị bắt giam, còn ngày 20 /2/ 1938 ông bị xử bắn.

Do đó việc 2 bài thơ trên của Olga Berggolts viết ngày nào là rất quan trọng. Mặc dù - chưa chắc Olga Berggolts đã biết chuyện ông mất hay chưa.

Tuy nhiên, các nguồn tài liệu internet mà em tìm được đều nói rẳng Olga Berggolts viết 2 bài thơ trên lần lượt vào năm 1939 và 1940. Khi đó Olga đã được trả tự do, và đang sống với người chồng sau - bà lấy N.Molchanov sau khi ly dị với B.Kornilov (vào khoảng 1932).

Olga Berggolts viết về Molchanov: «своей любовью небывалой меня на жизнь и мужество обрек...» - đó là về những ngày bà sống sau khi ra tù

Có lẽ đây là cơ sở để hiểu câu thơ của Olga Berggolts

“пою другое,
плачу о другом…”

là - khóc về người khác.

(Tất nhiên đây là ý kiến của em. Còn bác Geobic nghĩ thế nào thì em không dám đoán mò )

Còn về người đã khuất hay chưa - em cho rằng Olga chưa biết rằng B.K đã bị xử bắn - các thông tin ấy vào thời ấy hoàn toàn không phổ biến. Cho nên bà mới viết

"мой первый и пропащий"

chứ không thì đã là пропавший rồi chăng?

Một số tư liệu về Olga Berggolts và Boris Kornilov
http://www.vilavi.ru/sud/300406/300406.shtml
http://www.fryazino.net/forum?action...=15&tid=127410
http://www.proza.ru/texts/2007/10/31/425.html

[butgai]

Phân tích của Nina hoàn toàn có lý. Về việc BK đã bị xử bắn ngày nào thì thời nay ai cũng biết, nhưng thời đó không phải ai cũng biết. Nhất là với tội danh "phản cách mạng" như vậy.
Nếu căn cứ vào ngôn từ mà tác giả sử dụng thì là chưa biết hoặc biết rồi nhưng vẫn nói với BK như người đang sống. Tránh biến bài thơ thành bài "Văn tế"

если бы hay если
пропащий hay пропавший

Trở lại với khóc vì cái gì: Ở đây, tác giả đã cố tình dùng другое ở câu trên là 1 từ chỉ sự vật, thì không có lý gì плачу о другом lại chỉ người.
Toàn bài thơ nói lên sự thay đổi tình cảm, góc nhìn cuộc đời tự nhiên của con người: khi già đi, từng trải hơn thì cách nhìn cuộc đời cũng thay đổi theo. Và kết thúc bài thơ, tác giả cũng nói về cách nhìn cuộc đời, tình yêu của lớp trẻ. Họ sẽ hát và sẽ khóc về những điều y hệt như tác giả thời trẻ, nhưng không có nghĩa là họ sẽ khóc cho BK. (Lại là một minh chứg cho Người hay Sự vật!?)
Hơn nữa, nếu một người mà không hề khóc cho người chồng (cũ) vừa bị xử bắn mà lại đã khóc cho người chồng mới (chưa chết) thì có vẻ trái với luân thường đạo lý và trái với tình cảm của một tâm hồn như Olga.

Vì vậy, khóc vì Điều khác sẽ làm bài thơ rộng hơn, mở hơn, mang tính nhân bản hơn.
Và quan trọng là có vẻ chính xác hơn với cách dùng từ của nguyên tác. Bởi "Thơ là một cuộc chơi của ngôn ngữ".

[butgai]

Còn 1 chi tiết nữa trong bài thơ, đó là 3 lần từ khóc được lặp lại trong 1 câu. Rất nhấn mạnh, như để hàm ý cho cái khóc ở dưới.
Và như vậy, theo ý của đoạn đó, nếu BK quay lại thi 2 người sẽ khóc về cái gì hay về ai đây? Chỉ 2 người biết thôi. Nhưng chắc chắn là không thể khóc về người khác rồi

[butgai]

Rất cám ơn USY về những nhận xét xác đáng. Quả thật là khi dịch đến chỗ "dòng sông mùa xuân" thì Butgai liên tưởng hơi kiểu Vietnamese 1 chút là rất dịu dàng và thơ mộng. Quên mất rằng, sông ở Nga nó khác nhiều. Về VN lâu quá rồi. Hihi.
Xin sửa lại ngay

[Nina]

butgai viết

Hơn nữa, nếu một người mà không hề khóc cho người chồng (cũ) vừa bị xử bắn mà lại đã khóc cho người chồng mới (chưa chết) thì có vẻ trái với luân thường đạo lý và trái với tình cảm của một tâm hồn như Olga.

Bác butgai ơi, ở đây chưa chắc Olga đã biết là chồng cũ đã bị xử bắn mà.

Thực ra lúc đọc và lúc dịch, em không ngờ là 2 câu ngắn này lại trở nên phức tạp đến thế . Em xin khất bác mấy ngày nhé, vì công việc đang bận quá . Hy vọng mấy ngày nữa thì các bác khác cũng sẽ có thời gian để cùng làm rõ, cùng hiểu rõ hơn 2 bài thơ này.

[USY]

Xin giới thiệu một bài thơ nữa của Olga Berlgolts

<table><tr><td valign="top">* * *

Мы предчувствовали полыханье
этого трагического дня.
Он пришел. Вот жизнь моя, дыханье.
Родина! Возьми их у меня!

Я и в этот день не позабыла
горьких лет гонения и зла,
но в слепящей вспышке поняла:
это не со мной - с Тобою было,
это Ты мужалась и ждала.


Нет, я ничего не позабыла!
Но была б мертва, осуждена,-
встала бы на зов Твой из могилы,
все б мы встали, а не я одна.

Я люблю Тебя любовью новой,
горькой, всепрощающей, живой,
Родина моя в венце терновом,
с темной радугой над головой.

Он настал, наш час,
и что он значит -
только нам с Тобою знать дано.
Я люблю Тебя - я не могу иначе,
я и Ты по-прежнему - одно.
Июнь 1941
</td><td valign="top">* * *

Lửa chiến tranh chúng con linh cảm thấy
Điềm báo rằng ngày ấy bi thương
Đã đến rồi. Hơi thở, cuộc đời con,
Xin hiến dâng cho Người - Tổ Quốc!

Trong ngày này con đâu có quên,
Sự độc ác, những lưu đày cay đắng.
Nhưng con hiểu từ trong chớp bỏng:
Rằng nỗi đau này không phải đến với con,
Mà là đến với Người - ơi Tổ Quốc thân thương
Đó chính là Người - đã kiên cường, mong mỏi.

Không, con không quên điều gì hết!
Nhưng dù bị kết tội rồi, dù con đã chết
Thì tất cả chúng con, chứ không chỉ riêng ai,
Sẽ bật mộ đứng lên theo tiếng gọi của Người.

Con yêu Người bằng một tình yêu mới
Sống động, đắng cay, tha thứ hết lòng,
Tổ Quốc ta đầu đội vành mũ miện
Tết bằng gai, mờ tối ánh cầu vồng.

Giờ đã điểm, thời của ta đã điểm.
Đó là gì - mình con và Người biết,
Con yêu Người - Làm sao khác được đây,
Người với con luôn là một, như từ trước tới nay.

Tháng 6 - 1941
</td></tr></table>

[tykva]

Người chồng thứ ba của Olga Berggoltz: Georgi Makogonenko

Hồi còn là lưu học sinh, em đã có vinh dự được nghe một số bài giảng của thầy G.Makogonenko, thầy giáo dạy Văn học Xô Viết, ông là người chồng thứ ba của O.Berggoltz. Hồi đó sinh viên chỉ nghe tiếng xì xào sau lưng ông ấy thôi, chứ không ai dám trực tiếp nhắc đến O.B và cuộc hôn nhân ấy trước mặt ông thầy này. Ông ấy là thương binh trong chiến tranh vệ quốc, mất một tay, suốt ngày không bao giờ rời điếu xì ga Cuba to tổ bố, nghe bài giảng của ông ấy rât mệt vì bị ngạt thở vì khói thuốc.

Ông ấy cũng từ chối không đọc leksi về B.O. Khi ông ấy mất lớp em đã đi đưa tang, một đám tang đông không thể tưởng tượng được, dù các đám tang ở Nga khá vắng người.

Trong tác phẩm của Berggolts có những vần thơ bà gửi người chồng thứ hai, Nikolai Molchanov:

Anh tìm được nhà em, em đang sống êm đềm
không ở nhà chúng mình xưa mà trong ngôi nhà khác,
và người chồng mới bên em – thực tại làm anh ngơ ngác,
ôi sao anh chẳng ngờ đến sự hiện diện của người?!
…

Bạn đời của em ơi, - xin tha thứ cho em tiếng nghẹn ngào vô tình không trông đợi,
từ lâu rồi em không biết nữa đâu là thực là mơ… (“Bội bạc”, 1946 - Bản dịch của Thụy Anh)

“Người chồng mới” mà Olga nhắc đến trong bài thơ trên là nhà ngôn ngữ học Georgi Makogonenko (1912-1986), người mà, không hiểu sao, sau này các nhà viết tiểu sử Olga thường tránh nhắc đến tên. Dường như người ta ngầm lên án ông về sự dằn vặt tâm hồn của Olga thể hiện trong các bài thơ viết về tình yêu cuối đời, về sự cô đơn của bà lúc tuổi già. Mà chính Olga cũng chưa bao giờ đề tặng ông bất cứ một bài thơ tình nào, cho dù, vì ông, bà đã từng viết những vần thơ “âm thầm ghen tuông cay đắng”. Thế nhưng, không thể phủ nhận được một điều rằng, tình yêu thứ ba này, tuy không làm mờ đi mối tình âu yếm trong quá khứ với Boris Kornilov, không khiến bà nguôi quên mối tình sâu đậm kéo dài “mãi mãi” với Nikolai Molchanov, thì vẫn từng là bàn tay chìa ra nâng đỡ tinh thần bà trong những giờ khắc hoang mang.

Theo Lev Anninsky, Georgi Makogonenko đã làm mọi cách để Olga bình tâm lại, thậm chí, lấy quyền của một phó Phòng Văn nghệ BBT Đài Phát thanh Leningrad (nơi Olga làm việc suốt thời gian thành Len bị phong tỏa), ông đã “lệnh” cho bà phải viết cho xong thi phẩm “Trường ca tháng Hai” kịp ngày lễ Quân đội 23-2-1942. Bởi ông nhìn rõ, chỉ có công việc mới cứu được Olga khỏi nỗi đau riêng. Bản trường ca ấy đã cứu được Olga, trả lại sự bình tâm cho bà, cũng như cứu được rất nhiều người đàn bà góa khác của Leningrad khỏi chìm đắm trong hồi ức đau thương. Và tình yêu, cho dẫu đầy ắp ghen tuông, day dứt, thì vẫn cứ là “hạnh phúc”.

Hai người chính thức hóa quan hệ vợ chồng vào ngày 20-2-1949 (một sự trùng hợp kỳ lạ: đây cũng chính là ngày mất của Boris Kornilov!) mặc dù trước đó, ngay từ năm 1942, họ đã chung sống dưới một mái nhà. Con trai riêng của Georgi và thân phụ ông cùng sống với họ. Tổ ấm mới của Olga có đầy đủ những gì từ lâu bà thầm mơ ước. Đó là một căn hộ xinh xắn với những tiện nghi thường nhật của một gia đình, với “bàn giải khăn ren họa tiết nhẹ nhàng” (6), với những buổi tối tiếp đón khách thơ đông vui sôi nổi. Và hai vợ chồng cùng viết chung những vở kịch về Leningrad thời chiến; “Họ đã sống ở Leningrad” (1944), “Trên mảnh đất của chúng tôi…” (1947), kịch bản phim “Bản hợp xướng Leningrad” (1945), những trang bút ký đăng tải nhiều kỳ trên tờ “Tin tức” (Izvestia) “Dòng thơ Nga” (13-8-1944), “Phụ nữ Nga” (19-8-1944)…

Theo hồi ký của I. Glikman, nhà nghiên cứu nghệ thuật Nga, thì thời bấy giờ, Georgi thường tham gia làm việc ở xưởng “Lenfimlm”: “Những cô diễn viên trẻ đẹp thường tìm mọi cách làm quen với Iura (tên thân mật của Georgi) Magokonenko. Họ mê không phải là cái sự hoạt động nghệ thuật của ông mà là vẻ bề ngoài của Iura. Ông cao lớn, cân đối, đẹp trai, có đôi mắt xám tuyệt diệu, mái tóc dày tuyệt vời, những ngón tay dài thanh mảnh. Mà ăn mặc thì rất đỏm dáng”.

Bà sống những ngày sau với Makogonenko bằng một tình yêu thái quá và bất an. Và cái kết cục bà luôn lo sợ đã đến. Năm 1959, tình yêu cuối cùng trong đời nữ sĩ đã ra đi. Makogonenko bỏ người vợ thi sĩ để đến với một cô gái trẻ “tươi sáng, đáng yêu hơn”. Dù đã linh cảm trước được mất mát bằng trái tim nhạy cảm với khổ đau của mình, thì Olga vẫn rơi vào trạng thái trầm uất.

Những ngày này, trên môi Olga không ngừng ngân lên những bài thơ tình yêu của Martynovski, của Pasternak, của Marina Svetaeva… Dường như, đó là “liệu pháp tinh thần” của bà vậy, để thấy mình không đơn độc chịu đựng nỗi đau chia lìa. Và cuối cùng, đương nhiên, bà tìm quên trong… thuốc lá và rượu. Thực ra, bà bắt đầu uống từ lâu, ngay từ khi bắt đầu chung sống với Georgi Makogonenko và thói quen xấu này đã khiến miệng lưỡi thế gian xúc xiểm bà khá nhiều. Họ thêu dệt đủ điều. Thật đau lòng khi tưởng ra cảnh người phụ nữ phúc hậu dịu dàng này chìm trong cơn mộng của ma men. Nhưng, nhìn lại những gì bà trải qua, chúng ta hoàn toàn hiểu bà. Đôi khi, cơn mê lại đem tới cho tâm hồn những khoảng lặng cứu rỗi vô cùng cần thiết.

(Trích đoạn bài viết của Thụy Anh, bản gốc mời các bạn đọc ở link này:
http://nguyennong.vnweblogs.com/post/2836/46691)

Em xin giới thiệu với các bác một bản dịch bài thơ mà Olga Berggolts viết cho G. Makogonenko

<table><tr><td valign="top">Я тайно и горько ревную

Я тайно и горько ревную,
угрюмую думу тая:
тебе бы, наверно, иную -
светлей и отрадней, чем я...

За мною такие утраты
и столько любимых могил!
Пред ними я так виновата,
что если б ты знал - не простил.

Я стала так редко смеяться,
так злобно порою шутить,
что люди со мною боятся
о счастье своем говорить.

Недаром во время беседы,
смолкая, глаза отвожу,
как будто по тайному следу
далеко одна ухожу.

Туда, где ни мрака, ни света -
сырая рассветная дрожь...
И ты окликаешь: "Ну, где ты?"
О, знал бы, откуда зовешь!

Еще ты не знаешь, что будут
такие минуты, когда
тебе не откликнусь оттуда,
назад не вернусь никогда.

Я тайно и горько ревную,
но ты погоди - не покинь.
Тебе бы меня, но иную,
не знавшую этих пустынь:

до этого смертного лета,
когда повстречалися мы,
до горестной славы, до этой
полсердца отнявшей зимы.

Подумать - и точно осколок,
горя, шевельнется в груди...
Я стану простой и веселой -
тверди ж мне, что любишь, тверди!

Olga Berggoltz 1947
</td><td valign="top">Em ghen lặng thầm và cay đắng

Em ghen lặng thầm và cay đắng,
Ý nghĩ sầu bi chôn trong tim:
Anh chắc cần người con gái khác,
Sướng vui và trong sáng hơn em.

Em với sau lưng bao mất mát
Và mồ chôn những cuộc tình qua!
Lỗi lầm trước họ em từng mắc,
Nếu anh biết được, chẳng thể tha.

Em trở nên ít cười biết mấy,
Và cợt đùa đôi lúc quá đắng cay,
Để người đời trước em cũng sợ
Nói về hạnh phúc với men say.

Chẳng hề tình cờ khi trò chuyện,
Nhìn đi chỗ khác, em lặng thinh
Như theo dấu vết nào bí mật
Em đi xa, xa mãi một mình.

Nơi ấy mịt mờ không ánh sáng –
Ẩm ướt bình minh nhập nhoạng lay…
Anh gọi tìm: “Em đâu rồi nhỉ?”
Tự chốn nào, anh ơi có hay!

Anh còn chưa biết sẽ có ngày
Em lặng im trước tiếng gọi đắm say,
Không trả lời anh, và em sẽ
Bên anh không trở lại nữa đây.

Em ghen lặng thầm và cay đắng,
Nhưng anh đừng vội bỏ rơi em.
Em trước kia cần cho anh hơn đấy
Em từ thời chưa biết đến cô đơn.

Trước cái mùa hè định mệnh nào
Khi chúng ta gặp gỡ, thành đôi,
Trước cả niềm vinh quang cay đắng,
Và mùa đông cướp nửa trái tim rồi.

Nghĩ mà xem, nỗi đau như mảnh đạn,
Găm vào lồng ngực chẳng chịu im…
Em hứa sẽ giản đơn và vui vẻ -
Chỉ cần anh nói vẫn yêu em!

Olga Berggolts 1947
</td></tr></table>

[@@@]

Почему Ольгу Берггольц называли Мадонной блокадного Ленинграда?



16 мая 1910 года в Петербурге в семье обрусевшего немца врача Фридриха (Федора) Берггольца родилась дочь, которую назвали красивым русским именем – Ольга. Родители хотели, чтобы их дочь пошла по стопам отца – выучилась на доктора. Но революционные вихри внесли свои коррективы. На Невской заставе, где жили Берггольцы, постоянно что-то происходило – покой обитателям этой окраины столицы только снился.

Сразу после победы революции семье пришлось нелегко. Это раньше можно было мечтать об институте благородных девиц, Ольга же пошла в обычную трудовую школу. Но уже тогда в подростковом возрасте проявилось ее умение подмечать мелочи, из которых потом складывается что-то большее и желание выразить свои мысли в поэтической форме.



Ольге едва исполнилась пятнадцать, когда она пришла в литературное объединение рабочей молодежи «Смена». Это был просто пир для поэтов, ведь в рабочий клуб, где собирались молодые ребята, часто заглядывали такие выдающиеся поэты, как Владимир Маяковский, Эдуард Багрицкий, Иосиф Уткин. Учиться у таких мастеров, что называется, вживую, было не просто хорошей школой. Поэты помогали молодежи открыть для себя тот мир, который зачастую скрыт от нелюбопытных глаз.

Именно в «Смене» Ольга познакомилась с Борисом Корниловым, который был старше ее на три года. Борис, сын сельского учителя из нижегородской глубинки, приехал в Ленинград в конце этого же, 1925 года, с надеждой показать свои стихи Сергею Есенину. Не успел. Но о его поэзии, сочной и яркой, заговорили. Уже через год он считается самым перспективным дарованием литературного объединения.



Конечно, юная Ольга влюбилась в Бориса. А он, поначалу не очень обращавший внимание на эту хрупкую (почти светящуюся от худобы) девчушку, в конце концов, попривык к ней, а потом и ответил взаимностью на ее светлое чувство. Они вместе отправились на учебу на высшие курсы при Институте истории искусств, а потом с его, Бориса, благословления, Ольга поступила на филологический факультет Ленинградского университета.



Их семейная жизнь длилась не долго, хотя и осталась в дочери Ирине. Борис несколько «зазвездился» и объявил супруге, что они «не сошлись характерами». В 1930 году после окончания института Ольга по распределению уезжает в Казахстан, где работает корреспондентом газеты «Советская степь». Заодно она пишет свою первую книжку, которая называется «Глубинка». Она выходит в 1932 году. Уже тогда Ольга была замужем за Николаем Молчановым, с которым вместе училась в университете. А Борис, после написания песни, которая начинается со слов «Нас утро встречает прохладой» становится необычайно популярным и потихоньку спивается.

Отработав два года, Ольга возвращается в Ленинград, устраивается работать на завод «Электросила», редактором многотиражной газеты. Их союз с Николаем Молчановым рождает у Ольги столько вдохновения, что она с головой уходит в творчество.



Ольга Берггольц и Анна Ахматова.


Но черная туча уже омрачает их будущее. После убийства Кирова в Ленинграде очень неспокойно, чистки идут одна за другой. И Борис Корнилов становится одной из мишеней – особенно после того, как он «неправильно» изложил политику партии в поэтическом размышлении «Последний день Кирова». Его арестовывают, а через некоторое время черный воронок увозит в камеру и Ольгу. Официально, по ложному доносу. Скорее всего из-за давней связи с Борисом. И это несмотря на два обстоятельства: во-первых, они давно в разводе, а во-вторых, она находится на пятом месяце беременности.



А дальше – допросы, постоянные избиения, острая боль оттого, что преднамеренно бьют ногами по животу, чтобы убить ребенка. И звери в человечьем обличье добиваются своего – ребенок так и не появляется на свет.

Где найти в себе силы, чтобы пережить все это? И даже освобождение в июле 1939 года, не добавило ярких красок: «О, грозный вечер возвращенья, / когда, спаленная дотла, / душа моя не приняла / ни мира, ни освобожденья». Эти строки Ольги Берггольц из далекого 1939 года, мы узнали гораздо позже, спустя несколько десятилетий…

Но жизнь есть жизнь. Ольга нашла в себе силы не стать затворницей, не заниматься самоедством. И очень большую роль в этом сыграл Николай Молчанов, который, по словам Ольги, «своей любовью небывалой меня на жизнь и мужество обрек...» Но и это счастье оказалось очень коротким – война…



Они воевали почти рядом. Он – в промерзших окопах, она – в радиостудии, где со своими стихами почти ежедневно обращалась к героическим защитникам Ленинграда. Ее «Февральский дневник» оказался гораздо сильнее фашистских снарядов, костлявой руки голода, безвозвратности потерь. Это был вечный огонь надежды, мужества, желания жить всем смертям назло. И есть высшая справедливость в том, что именно Ольга Берггольц нашла те проникновенные строки, которые переживут ее в веках. Эти шесть слов знает каждый уважающий себя человек.

«Никто не забыт, ничто не забыто»…

Нет слов, чтобы описать то, что Ольга Берггольц сделала для осажденного Ленинграда. Ее называли ласково и «Муза» и «Мадонна блокады», но самым дорогим подарком были для нее немудреная народная фраза: «Наша Оля»… Ах, как она умела находить сердечные слова, не мудрствуя лукаво – «Что может враг? Разрушить и убить. И только-то. А я могу любить...».



Сегодня, когда начинающие поэты спрашивают о том, как нужно писать строчки, которые могут будить лучшие чувства, мне всегда приходит на память эта строка. И я говорю: «Не надо «наворачивать» в свое произведение строки, понятные только вам. Не перегружайте поэзию «цветистостью» и такими оборотами, которые подчеркивают не вашу «ученость», а скорее безвкусие. Напишите просто: «Что может враг? Разрушить и убить. И только-то. А я могу любить...»



Нет нужды перелистывать все страницы очень непростой жизни этой удивительной женщины. Возьмите ее стихотворения и они откроют вам совершенно другой мир. Мы часто жалуемся на жизнь – нам вечно чего-то не хватает – то денег, то времени, то человеческого отношения. Мы просто разучились ценить то, что имеем… И пусть стихи Ольги Берггольц для кого-то покажутся слишком горьким лекарством, но они нужны. Они очищают душу.



Ольга Федоровна Берггольц, к счастью, увидела самую дорогую для себя книжку «Голос Ленинграда», которая вышла к 30-летию Великой Победы. А 13 ноября 1975 года великого поэта людской скорби не стало. Именем Ольги Берггольц названа улица в Невском районе Санкт-Петербурга. На улице Рубинштейна, 7, где она жила, открыта мемориальная доска. Ещё один бронзовый барельеф её памяти установлен при входе в Дом радио.



Если вам доведется в Ленинграде побывать на Волковом кладбище, обязательно разыщите так называемые Литераторские мостки, где похоронена «Мадонна блокады». Цветы на ее могиле появляются в любое время года. Ленинградцы и спустя три десятилетия после ее кончины не забывают «свою Олю»…




Стихи Ольги Берггольц:

http://gatchina3000.ru/literatura/berggolc_o_f/

[@@@]

Очень интересные воспоминания Льва Аннинского об Ольге Берггольц:

Ольга Берггольц: "Я... ленинградская вдова"...

http://magazines.russ.ru/neva/2005/6/ann23.html



Другие воспоминания:

http://news2000.org.ua/print?a=%2Fpaper%2F35011

http://www.pushkinlib.spb.ru/arch_bergolz.html

[Nina]

butgai viết

Nếu căn cứ vào ngôn từ mà tác giả sử dụng thì là chưa biết hoặc biết rồi nhưng vẫn nói với BK như người đang sống. Tránh biến bài thơ thành bài "Văn tế"

если бы hay если
пропащий hay пропавший

Trở lại với khóc vì cái gì: Ở đây, tác giả đã cố tình dùng другое ở câu trên là 1 từ chỉ sự vật, thì không có lý gì плачу о другом lại chỉ người.
Toàn bài thơ nói lên sự thay đổi tình cảm, góc nhìn cuộc đời tự nhiên của con người: khi già đi, từng trải hơn thì cách nhìn cuộc đời cũng thay đổi theo. Và kết thúc bài thơ, tác giả cũng nói về cách nhìn cuộc đời, tình yêu của lớp trẻ. Họ sẽ hát và sẽ khóc về những điều y hệt như tác giả thời trẻ, nhưng không có nghĩa là họ sẽ khóc cho BK. (Lại là một minh chứg cho Người hay Sự vật!?)
Hơn nữa, nếu một người mà không hề khóc cho người chồng (cũ) vừa bị xử bắn mà lại đã khóc cho người chồng mới (chưa chết) thì có vẻ trái với luân thường đạo lý và trái với tình cảm của một tâm hồn như Olga.

Vì vậy, khóc vì Điều khác sẽ làm bài thơ rộng hơn, mở hơn, mang tính nhân bản hơn.
Và quan trọng là có vẻ chính xác hơn với cách dùng từ của nguyên tác. Bởi "Thơ là một cuộc chơi của ngôn ngữ".

Mãi hôm nay em mới có chút thời gian để quay lại chủ đề này, tuy nhiên, hình như là hết hứng thú mất rồi ...

Em thật sự là không suy nghĩ sâu xa được như bác butgai đâu. Vốn tính nông nổi, như bao cô nàng tóc vàng hoe, khi đọc bài thơ này lần đầu tiên kỹ kỹ một chút, (tức là khi trong đầu đã manh nha ý định dịch thơ ấy), thì em quyết định ngay câu thơ kia có nghĩa là - khóc về người khác.

Em có thể giải thích dài dòng một chút xíu ở đây. Như mọi người biết, câu thơ này vốn gốc của Kornilov. Tuy nhiên toàn vẹn bài thơ của Kornilov (bài "Africa của tôi" nào đó) thì chúng ta lại không được biết, cho nên ở đây em chỉ đoán mò. Theo các bác, liệu một ông chồng sau khi ly dị có viết cho vợ
"Em bây giờ hát khác, khóc về điều khác" không?

Em thì do nông nổi nên nghĩ ngay là không, rằng ông kia chỉ có thể viết

"Em bây giờ hót khác, khóc về người khác rồi".

Đó là suy nghĩ của em. Nhưng bây giờ, sau khi đọc các bài của các bác thì em thấy hình như suy nghĩ của em cũng có thể sai, mặc dù suy nghĩ của các bác cũng có thể đúng . Thôi mà nhức đầu quá, em vốn không quen suy nghĩ nhiều như thế bao giờ. Em sẽ học tập Ponti Pilat, em đi rửa tay đây, còn bản dịch của em thì để kệ nó tự xoay sở trong đời này, có ối sự lựa chọn mà. Nói một cách văn hoa, như cái anh chàng thi sĩ tóc vàng đẹp trai chỉ tội chán đời sớm ấy

"Trên đời này, chết là điều chẳng mới..."

Thôi chào các bác, em sẽ không lải nhải về câu thơ tội nghiệp kia nữa.

[butgai]

Nina viết

Em thật sự là không suy nghĩ sâu xa được như bác butgai đâu. Vốn tính nông nổi, như bao cô nàng tóc vàng hoe, ....

:

Butgai không nghĩ là Nina tóc vàng hoe... Nhuộm à???

[Cổ ngư]

Em xin đưa về đây một bản dịch bài thơ Không đề O.B của dịch giả Phan Bạch Châu ( Chú Phan Bạch Châu chưa đăng ký tên ở ngôi nhà nước Nga của chúng ta), em có trân trọng kính mời chú thăm 3N không ngờ chú đã thường ghé 3N....từ lâu


<table><tr><td valign="top">KHÔNG ĐỀ

Chưa bao giờ em dè xẻn trái tim em:
trong tiếng ca, và trong tình bạn thiêng liêng,
trong khổ đau, hay trong khoảnh khắc thần tiên...
Xin lỗi anh yêu. Việc đã qua nay đã qua rồi
Em ngậm ngùi cay đắng mãi không nguôi.
Nhưng dẫu sao hạnh phúc là tất cả những gì ta nếm trải.
Việc em nhớ mong nồng nàn và đắm đuối,
em thấp thỏm lo những nỗi bất hạnh khôn lường,
em căm hờn những ảo ảnh, ghen tuông
Em vẫn cứ đêm ngày lo lắng mãi...
Nhưng dẫu sao hạnh phúc là tất cả những gì ta nếm trải.
Thôi cứ mặc lệ tuôn và và sự bồn chồn lo nghĩ,
mặc những lời trách móc như cành cây quăng quật dưới mưa
Còn dễ chịu hơn là đối mặt với sự lãnh đạm, thờ ơ
Tình yêu không giã từ. Và đó chính là hạnh phúc.
Giờ em biết tình yêu là bất tuyệt,
không chờ ai thương hại, không thể bị chia đôi
Khi tình yêu còn tươi đẹp, tinh khôi,
chưa tàn héo, thì đó là hạnh phúc.

1952
Hòa âm. Thi ca Xô Viết
Moskva. NXB Tiến bộ

</td><td valign="top">***

Я сердце свое никогда не щадила:
ни в песне, ни в дружбе, ни в горе,
ни в страсти...
Прости меня, милый. Что было, то было
Мне горько.
И все-таки всё это - счастье.
И то, что я страстно, горюче тоскую,
и то, что, страшась небывалой напасти,
на призрак, на малую тень негодую.
Мне страшно...
И все-таки всё это - счастье.
Пускай эти слезы и это удушье,
пусть хлещут упреки, как ветки в ненастье.
Страшней - всепрощенье. Страшней – равнодушье
Любовь не прощает. И всё это - счастье.
Я знаю теперь, что она убивает,
не ждет состраданья, не делится властью.
Покуда прекрасна, покуда живая,
покуда она не утеха, а - счастье.

1952
</td></tr></table>

[Geobic]

Geo lãng tử đi chu du thiên hạ quá lâu, lúc về HN lại bận túi bụi về những sự vụ phi văn chương, nên hôm nay mới ghé box thi ca. Geo rất thú vị được xem và theo dõi cuộc bàn luận về mấy câu trong bài thơ OB gửi BK:
“пою другое,
плачу о другом…”
Mấy câu đó nằm trong khổ thơ mà Geo đã dịch dưới đây:

Năm tháng qua đi, thêm cay đắng, ngọt bùi,
Trái đất vẫn xoay từng vòng như nhắc
Anh nói đúng , - tình yêu đầu, đã tắt, của em, -
"Em hát đã khác xưa, đã khóc về người khác…"

Geo tán đồng ý kiến của Nina. Cần nhớ đây là câu trích trong bài BK gửi OB, chứ không phải chính bà viết ra. Geo rất thích chữ "hót" trong câu dịch của Nina.

Mà cho dù đó là câu tự OB viết thì vẫn không có gì ghê gớm về mặt đạo đức, lương tâm... Lúc đó OB chưa biết gì về cái chết của BK. Còn trong tình yêu, người ta khóc về nhau là chuyện bình thường. "Trái đất ba phần tư nước mắt - Đi như giọt lệ giữa không trung" (Xuân Diệu). Mà trong 3/4 nước mắt ấy, có đến 99% là của phụ nữ đấy. Người ta khóc không chỉ vì xót thương, tiếc nuối, mà còn khóc vì yêu. Nữ sỹ Xuân Quỳnh có câu thơ nổi tiếng: "Tới tột cùng đau đớn - tới tình yêu" Vì vậy, Geo cho là khi nhắc lại 2 câu đó của BK, OB muốn gửi thông điệp: Anh đã đúng, giờ em đã hát lời khác, đã khóc về người khác (như một cách thừa nhận đang có người yêu khác).

Một lần nữa cảm ơn Nina, cảm ơn Butgai về cuộc tranh luận thú vị này. Tất nhiên Geo không cho rằng ý kiến của mình đã hoàn toàn đúng, đã và đang tiếp tục lăngs nghe...

Riêng bản dịch của mình, Geo biết là còn chưa nhuần nghuyễn, nhưng tạm cứ để vậy đã, cho đến khi nào bỗng thấy cần làm lại.

[tykva]

Dịch giả Bằng Việt (vốn nổi tiếng với cách dịch phóng tác, đã được trường phái 5' của NNN tôn vinh lên hàng đại ca) có một bản dịch БАБЬЕ ЛЕТО rất đẹp, rất Bằng Việt. Bản dịch này vốn được coi như một trong các tuyệt tác của thi ca Nga, nhiều thế hệ người Việt yêu thơ thuộc lòng và coi là một mẫu mực không ai có thể vượt qua.

Olga Berggolts БАБЬЕ ЛЕТО Есть время природы особого света, неяркого солнца, нежнейшего зноя; Оно называется бабье лето и в прелести спорит с самою весною. Уже на лицо осторожно садится летучая, легкая паутина... Как звонко поют запоздалые птицы! Как пышно и грозно пылают куртины! Давно отгремели могучие ливни, все отдано тихой и темною нивой... Все чаще от взгляда бываю счастливой, все реже и горше бываю ревнивой. О, мудрость щедрейшего бабьего лета, с отрадой тебя принимаю... И все же. любовь моя, где ты, аукнемся, где ты? А рощи безмолвны, а звезды все строже... Вот видишь — проходит пора звездопада, и, кажется, время навек разлучаться... ...А я лишь теперь понимаю, как надо любить, и жалеть, и прощать, и прощаться...

(Bằng Việt dịch) Mùa hè rớt Có một mùa trong ánh sáng diệu kỳ, Cái nắng êm ru, màu trời không chói, Mùa hè rớt cho những người yếu đuối, Cứ ngỡ ngàng như lúc mới vào xuân. Trên má mơ hồ tơ nhện bay giăng, Se sẽ như không, nhẹ nhàng, phơ phất... Lanh lảnh bầy chim bay đi muôn nhặt, Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu. Những trận mưa rào đã tắt từ lâu, Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm, Hạnh phúc ít hơn mắt nhìn say đắm, Ghen tuông dù chua chát...cũng thưa hơn. Ôi cái mùa độ lượng rất thân thương, Ta tiếp nhận vì người sâu sắc quá, Nhưng ta nhớ, trời ơi, ta vẫn nhớ, Tình yêu đầu. Rừng lặng... bóng sao im Sao ơi sao, sao sắp rụng vào đêm, Ta biết lắm thời gian đang tiễn biệt, Nhưng mãi đến bây giờ ta mới biết Yêu thương - giận hờn - tha thứ - chia li...

Tuy nhiên, cảm nhận chung của Tykva đối với bản dịch này là nó ...khác hẳn bản gốc. Nếu ta đem so với bản gốc, nhiều câu Tykva thấy cứ ...sao sao. Ví dụ, hai câu cuối của khổ thứ nhất:

Mùa hè rớt cho những người yếu đuối
Cứ ngỡ ngàng như lúc mới vào xuân...

Nguyên văn: Mùa này được gọi là mùa hè còn sót lại (mùa hè rớt - một sáng tạo từ đẹp tuyệt vời và rất đạt của Bằng Việt), và nó đẹp không kém gì mùa xuân.

Hay hai câu đầu của khổ thứ ba:

Những trận mưa rào đã tắt từ lâu,
Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm,

Theo Tykva, ở đây Bằng Việt có nhầm một chút xíu: cụm từ тихой и темною нивой... trong bản gốc là ở cách 5, theo mình phải hiểu là Mọi thứ đã được cánh đồng sẫm màu lặng lẽ hiến hết rồi, chứ không phải cánh đồng là chủ thể được nhận như trong bản dịch của Bằng Việt.

Vẫn trong khổ thơ đó, hai câu cuối

Hạnh phúc ít hơn mắt nhìn say đắm,
Ghen tuông dù chua chát...cũng thưa hơn.

theo mình, Bằng Việt đã dịch sai ý của bản gốc, sai 180o luôn. Các khổ thơ sau cũng có nhiều hạt sạn trong cách dịch và cách hiểu, thôi mình không nói tiếp nữa.

Nói vậy không có nghĩa là Tykva muốn phủ nhận một tuyệt tác của Bằng Việt đâu, mà chỉ mong muốn cùng mọi người cùng bàn luận và cùng dịch lại bài thơ БАБЬЕ ЛЕТО mà thôi.

[tykva]

<table><tr><td valign="top">БАБЬЕ ЛЕТО

Есть время природы особого света,
неяркого солнца, нежнейшего зноя;
Оно называется
бабье лето
и в прелести спорит с самою весною.

Уже на лицо осторожно садится
летучая, легкая паутина...
Как звонко поют запоздалые птицы!
Как пышно и грозно пылают куртины!

Давно отгремели могучие ливни,
все отдано тихой и темною нивой...
Все чаще от взгляда бываю счастливой,
все реже и горше бываю ревнивой.

О, мудрость щедрейшего бабьего лета,
с отрадой тебя принимаю... И все же.
любовь моя, где ты, аукнемся, где ты?
А рощи безмолвны, а звезды все строже...

Вот видишь — проходит пора звездопада,
и, кажется, время навек разлучаться...
...А я лишь теперь понимаю, как надо
любить, и жалеть, и прощать, и прощаться...
</td><td valign="top">Vương chút nắng hè

Có một mùa trong thiên nhiên sáng rỡ
Nóng dễ chịu, mặt trời soi êm ả;
Nhân gian nói
thời cuối hè phụ nữ.
Đẹp bừng lên chẳng kém lúc xuân thì.

Trên gương mặt không biết tự bao giờ
Sợi tơ nhện bay mơn man dịu nhẹ…
Tiếng chim hót muộn màng nghe vang thế!
Hoa trên phố cháy lộng lẫy hết mình!

Mưa mùa hạ từ lâu đã lặng thinh,
Đồng sẫm đen âm thầm dâng hiến hết…
Một cái nhìn đủ làm em ngây ngất,
Em ít ghen nhưng ghen đắng cay hơn.

Ôi cái anh minh cuối hè hào phóng,
Giang tay vui mừng ta đón nhận ngươi.
Ở nơi nào, tình yêu của ta ơi?
Rừng lặng im, nghiêm khắc ánh sao trời…

Anh thấy đấy – mùa sao rơi đang qua,
Và, hình như, giờ biệt ly đã điểm…
…Còn em mãi đến bây giờ mới biết
Cách yêu thương, tha thứ để chia xa…
</td></tr></table>
(lợi dụng lúc các bác ba miền ăn chơi tưng bừng vui vẻ, em post bài lên đây...)