Hỏi-đáp

[htienkenzo]

Мужик viết

...
- Thứ hai, có thể là một cách bài "Tàu". Các cụ ngày xưa miệt thị gọi anh Tàu là "Ngô": "Giặc bên Ngô không bằng bà cô bên chồng"; "Cáo bình Ngô" (trong khi rõ ràng là bình Minh) v.v...

Nghe cũng có lý, các bác nhỉ?

Cái này thì iem không đồng ý, bác ạ!
Cụ Ức Trai-Nguyễn Trãi viết "Đại cáo bình Ngô" sau khi giúp Lê Thái Tổ-Lê Lợi đánh tan giặc Minh xâm lược không hề có ý "miệt thị", "không thèm bàn" đến nhà Ngô!
Đại cáo bình Ngô là áng "Tuyên ngôn Độc lập" mang "tính chiến lược", "tầm nhìn chiến lược"! Theo tôi nghĩ là như thế, bác à!

P/s: Bác có thể tham khảo thêm ở: "Việt Nam Sử lược-Trần Trọng Kim; "Đại Việt Sử ký Toàn Thư" hay "Google"!

[hungmgmi]

Đại cáo bình Ngô là áng "Tuyên ngôn Độc lập" mang "tính chiến lược", "tầm nhìn chiến lược"! Theo tôi nghĩ là như thế, bác à!

Bạn htienkenzo có nhầm chút chăng? Theo tôi Đại Cáo bình Ngô (hay là Cáo bình Ngô) không hề mang tính chiến lược hay có tầm nhìn chiến lược nào cả. Khi nói đến mang tầm nhìn chiến lược, là nói đến những quyết sách, tầm nhìn...mang tính lâu dài, hướng đến tương lai.
Còn bản Cáo bình Ngô thì đơn thuần chỉ là một Bản tổng kết, nhìn lại Cuộc kháng chiến chống giặc Minh 10 năm của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Lê Lợi.
Còn nói đến tầm nhìn chiến lược, thì phải nói đến một tác phẩm khác cũng cuả Nguyễn Trãi. Đó là cuốn Bình Ngô sách mà Nguyễn Trãi đã dâng Lê Lợi khi đến dưới trướng người anh hùng của khởi nghĩa Lam Sơn.

[htienkenzo]

hungmgmi viết

Bạn htienkenzo có nhầm chút chăng? Theo tôi Đại Cáo bình Ngô (hay là Cáo bình Ngô) không hề mang tính chiến lược hay có tầm nhìn chiến lược nào cả. Khi nói đến mang tầm nhìn chiến lược, là nói đến những quyết sách, tầm nhìn...mang tính lâu dài, hướng đến tương lai.
Còn bản Cáo bình Ngô thì đơn thuần chỉ là một Bản tổng kết, nhìn lại Cuộc kháng chiến chống giặc Minh 10 năm của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Lê Lợi.
Còn nói đến tầm nhìn chiến lược, thì phải nói đến một tác phẩm khác cũng cuả Nguyễn Trãi. Đó là cuốn Bình Ngô sách mà Nguyễn Trãi đã dâng Lê Lợi khi đến dưới trướng người anh hùng của khởi nghĩa Lam Sơn.

Tôi đồng ý!
Tôi đang nói Đại cáo bình Ngô mang "tính chiến lược" (trong ngoặc kép) vì tất nhiên, đó là bài tổng kết, nhưng xa hơn nữa, cụ Nguyễn Trãi không dùng "Đại cáo bình Minh" để khôn khéo không "đụng chạm" đến nước lớn-nước mà vừa mới thất trận. "Tính chiến lược", theo thiển nghĩ của tôi là ở chỗ ấy!(bác cho rằng, tôi nhầm cũng được!) Một áng văn đầy tự hào nhưng cũng mang tính nhân văn để mong/cốt đem đến sự bình yên cho nước nhà...
(Tôi đang muốn nói với bác Muzhik rằng, không phải bình Ngô là sự miệt thị hay tương tự như thế!)

[hungmgmi]

Anh Hiếu và đoàn làm phim truyền hình từ Thành phố Hồ Chí Minh mới ra. Gặp tôi anh reo lên: "Bọn mình vừa tìm thấy một bà bán xôi lúa ngay trên đường Nguyễn Du cửa khách sạn. Bà cụ bán xôi ở đây đã mấy chục năm nay rồi. Cả nhóm làm phim vừa điểm tâm bằng một chầu xôi lúa thật đã. Ông biết không Sài Gòn làm gì có xôi lúa như ngoài này?

Đúng như vậy, đây là một hàng bán xôi mà khi hungmgmi đi làm năm 1992, đã thấy bà ngồi bán ở vỉa hè đoạn phố đó rồi. Nếu bác nào muốn thử món xôi lúa này thì đến chỗ vỉa hè đối diện quán cafe Mai chỗ cắt Quang Trung-Nguyễn Du nhé.

[USY]

Мужик viết

Vì sao xôi nấu từ ngô là chính lại có tên là xôi lúa? Em hỏi phụ huynh, cụ bảo:
- Thứ nhất, có thể là cách nói tránh cho nó sang của người Tràng An. Vì ngô cũng đứng trong hàng "ngũ cốc" nhưng theo quan niệm của người Việt, vẫn đứng sau thóc gạo. Người Tràng An sang thế ai lại ăn ngô!
- Thứ hai, có thể là một cách bài "Tàu". Các cụ ngày xưa miệt thị gọi anh Tàu là "Ngô": "Giặc bên Ngô không bằng bà cô bên chồng"; "Cáo bình Ngô" (trong khi rõ ràng là bình Minh) v.v...
Nghe cũng có lý, các bác nhỉ?

Gọi giặc Tàu là giặc Ngô thì đúng. Cụ Nguyễn Trãi dùng "... bình Ngô" thì đúng là để miệt thị nhà Minh, nhưng miệt thị ở chỗ gọi "Ngô" là gọi đúng "tên tổ" của nhà Minh - "chửi 18 đời cụ tổ nhà nó", he he. Vì Minh Thái Tổ tức Chu Nguyên Chương (là người người khai nghiệp nhà Minh năm 1368), là người đất Ngô, thuở xưa từng tự xưng là Ngô quốc công, rồi được tấn phong là Ngô vương. Vậy khi nói đến "Ngô" là đã nói đến "cụ tổ" nhà Minh.

[htienkenzo]

USY viết

Gọi giặc Tàu là giặc Ngô thì đúng. Cụ Nguyễn Trãi dùng "... bình Ngô" thì đúng là để miệt thị nhà Minh, nhưng miệt thị ở chỗ gọi "Ngô" là gọi đúng "tên tổ" của nhà Minh - "chửi 18 đời cụ tổ nhà nó", he he. Vì Minh Thái Tổ tức Chu Nguyên Chương (là người người khai nghiệp nhà Minh năm 1368), là người đất Ngô, thuở xưa từng tự xưng là Ngô quốc công, rồi được tấn phong là Ngô vương. Vậy khi nói đến "Ngô" là đã nói đến "cụ tổ" nhà Minh.

Đồng ý với bác ở đoạn này thôi!

[Мужик]

htienkenzo viết

(Tôi đang muốn nói với bác Muzhik rằng, không phải bình Ngô là sự miệt thị hay tương tự như thế!)

Em xin tiếp thu ý kiến của bác htienkenzo. Cùng một từ, dùng trong cụm từ này mang sắc thái này. Cũng vẫn từ đó, dùng trong cụm từ khác có thể mang sắc thái khác. Trong ngôn ngữ đó là chuyện bình thường. "Ngô" chỗ này có thể là miệt thị, nhưng "Ngô" chỗ khác lại không mang sắc thái đó.

Những quan niệm khác nhau về ý nghĩa của chữ Ngô trong Bình Ngô đại cáo:
- Ngô: Một cách gọi theo thói quen của người Việt Nam thời đó để chỉ chung người Trung Quốc.
- Ngô: tên vùng đất xuất thân của Chu Nguyên Chương (tức Minh Thành tổ).
- Ngô: Một cách gọi của nhân dân để chỉ những tên giặc gian ác, tàn bạo.
Nguồn: www.nguyentrai.net

Cả 3 nghĩa trên, chúng ta thấy nghĩa nào "vận" vào bài cáo cũng được. Em tâm đắc nghĩa thứ 3.

htienkenzo viết

... cụ Nguyễn Trãi không dùng "Đại cáo bình Minh" để khôn khéo không "đụng chạm" đến nước lớn-nước mà vừa mới thất trận.

Quan điểm này em đã gặp trên Diễn đàn Yahoo, nơi có nhiều quan điểm khác nhau, nhưng được bình là hay nhất. Rất hay là trên mạng người ta chỉ bình "hay nhất" chứ không bình "đúng nhất"! Em không tán thành quan điểm này, nếu xét về nội dung bài cáo. Có nhiều câu, từ nếu dùng "đụng chạm" là quá nhẹ:

- Quân cuồng Minh thừa cơ gây loạn

-Gây thù kết oán trải mấy mươi năm.Bại nhân nghĩa nát cả đất trời.

-Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội. Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi!

-Trọn hay:
Đem đại nghĩa để thắng hung tàn. Lấy chí nhân để thay cường bạo.

-Thằng nhãi con Tuyên Đức động binh không ngừng. Đồ nhút nhát Thạnh, Thăng đem dầu chữa cháy.

- Đô đốc Thôi Tụ lê gối dâng tờ tạ tội. Thượng thư Hoàng Phúc trói tay để tự xin hàng.

-Bị ta chặn ở Lê Hoa,
Quân Vân Nam nghi ngờ, khiếp vía mà vỡ mật
Nghe Thăng thua ở Cần Trạm,
Quân Mộc Thạnh xéo lên nhau, chạy để thoát thân.

-Cứu binh hai đạo tan tành, quay gót chẳng kịp,
Quân giặc các thành khốn đốn, cởi giáp ra hàng
Tướng giặc bị cầm tù,
Như hổ đói vẫy đuôi xin cứu mạng

-Ra đến biển mà vẫn hồn bay phách lạc,
Về đến nước mà vẫn tim đập chân run.
Họ đã tham sống sợ chết mà hòa hiếu thực lòng
Ta lấy toàn quân là hơn, để nhân dân nghỉ sức.

- v.v...

Nguyên thủ "nước lớn" cảm thấy thế nào khi "tiểu quốc" mô tả về mình như vậy?

Về vấn đề tránh "đụng chạm" trong Bình Ngô đại cáo em sẽ xin ý kiến phụ huynh thêm (cụ có gần 50 năm dạy "Bình Ngô đại cáo") và tiếp tục chia sẻ với các bác.

[Мужик]

Em đã hỏi phụ huynh về vấn đề tránh "đụng chạm" khi Nguyễn Trãi dùng từ "Ngô" chứ không dùng "Minh" trong bài Cáo. Cụ bảo, theo các tài liệu nghiên cứu mà cụ có, thông tin cụ được nghe khi tham gia các hội thảo chuyên đề về Nguyễn Trãi, thì việc tránh "đụng chạm" trong bài Cáo chưa thấy đề cập đến bao giờ. Thứ nhất, đây là văn bản nội bộ, không phải là văn bản ngoại giao. Thứ hai, nếu tránh "đụng chạm" ở tiêu đề, thì sao dám gọi "Tuyên Đức" là "thằng nhãi con" trong nội dung.

Cụ kể giai thoại: Khi đọc được bài Cáo, quan lại nhà Minh "cú" lắm, không làm gì được, chúng rủa: "Văn chương, chữ nghĩa người này (Nguyễn Trãi - MU chú giải) như vậy, con cháu ắt phải chịu hậu hoạ". Và lịch sử sau này các bác đã biết.

Cụ còn cho biết thêm: Nhà Nguyên, sau khi bị nhà Minh diệt, cũng réo bản quán của Chu Nguyên Chương lên mà gọi "giặc Ngô".

[minminixi]

Lý lẽ anh MU đưa ra tôi thấy hợp lý hơn cả theo những gì mình hiểu, và bao năm nay tôi vẫn cho rằng bản "Cáo Bình Ngô" chỉ tăng chứ không giảm chút nào về mặt đối kháng, lời lẽ sâu cay đối với tâm lý người TQ. Câu nói "...con cháu ắt phải chịu hậu hoạ" thật chẳng sai chút nào!
Người TQ hiện nay vẫn chẳng tin những gì mà quan chức VN đang làm theo tinh thần 16 chữ vàng là thật vì họ vẫn thấy bài này trong chương trình PT được phân tích kỹ và ra đề thi hàng năm, thế thì làm sao mà tin lời hứa nọ kia được. Trên mạng TQ đã từng có nhiều ý kiến rằng NNTQ cần gây sức ép để ta bỏ đi một số tác phẩm lịch sử, trong đó có bài này (đấy là tôi đọc lâu rồi). Nhưng thôi nó lại dính đến chính trị đấy!

[htienkenzo]

minminixi viết

Lý lẽ anh MU đưa ra tôi thấy hợp lý hơn cả theo những gì mình hiểu, và bao năm nay tôi vẫn cho rằng bản "Cáo Bình Ngô" chỉ tăng chứ không giảm chút nào về mặt đối kháng, lời lẽ sâu cay đối với tâm lý người TQ. Câu nói "...con cháu ắt phải chịu hậu hoạ" thật chẳng sai chút nào!
Người TQ hiện nay vẫn chẳng tin những gì mà quan chức VN đang làm theo tinh thần 16 chữ vàng là thật vì họ vẫn thấy bài này trong chương trình PT được phân tích kỹ và ra đề thi hàng năm, thế thì làm sao mà tin lời hứa nọ kia được. Trên mạng TQ đã từng có nhiều ý kiến rằng NNTQ cần gây sức ép để ta bỏ đi một số tác phẩm lịch sử, trong đó có bài này (đấy là tôi đọc lâu rồi). Nhưng thôi nó lại dính đến chính trị đấy!

Tôi nhớ, cách đây khoảng 4,5 năm gì đấy, trên đường phố Sài Gòn, chính quyền Thành phố có cho treo các Banner về các nhân vật, trận đánh lịch sử chống bọn xâm lược phương Bắc lên các thân cây dọc theo đường phố theo ý tưởng rất tích cực:

"Dân ta phải biết sử ta,
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam."

-Trưng Trắc là ai?
-Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Quang Trung... chiến thắng trận nào?
...

Bẵng đi một thời gian ngắn, không hiểu sao tất cả các Banner ấy bị "lột" xuống? Sau đó, trên báo chí lùm xùm nói về việc không thống nhất trong việc quản lý của cơ quan Văn hóa và Cây xanh Đô thị... Nghe có vẻ đơn giản quá nhỉ!

[hungmgmi]

Mọi sự việc cần phải gọi đúng tên thì sẽ tránh được những suy diễn.
Tôi đọc thường xuyên báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên...thì biết rằng cái vụ lâu lâu kia xảy ra là do sự bất cập quản lý giữa các cơ quan chủ quản. Đồng ý là dân ta cần biết sử ta, nhưng muốn treo banner giới thiệu sử ta có kèm logo nhà tài trợ tại các cột điện này nọ, thì cần phải có giấy phép đàng hoàng!
Làm đúng luật thì không ai bẻ được, đc kenzo ah.

[LyMisaD88]

Hà...hà...Đang thưởng thức xôi lúa thơm tho, các bác lại cho thêm ít muối "đậu phộng" vào nên nó càng thơm. Em cũng thử tát nước theo mưa.
Hồi nhỏ, đọc đâu đó nghe nói hình như giống ngô(bắp, bẹ, một số vùng dân tộc gọi là sạu...) được một nhà ngoại giao nổi tiếng của VN đi sứ giấu trong mình mấy hạt mang về nhân giống và từ đó loài cây lương thực quan trọng này có tên như vậy, không biết chính xác đến đâu?
Về bắp ngô em cũng có một vài kỷ niệm:
Hồi ở Liên Xô, cứ nghĩ cái gì của Liên Xô cũng khác biệt so với Việt Nam như kiểu ta ăn cơm, họ ăn bánh mì, không trồng được lúa thì làm sao mà trồng được ngô. Vậy là bé cái nhầm. Có một lần đi "tám phố" ở Mát, chui lên mặt đất ở một ga tàu điện ngầm, nơi có khá nhiều ki ốt và dân buôn bán lặt vặt thì bỗn nhìn thấy mấy em Tây đang đứng cạnh cái thùng bốc khói, say sưa "khới" cái cồi bắp một cách ngon lành. Ngạc nhiên quá, vậy ra Tây họ cũng như mình, họ cũng có bắp ngô.
Chà chà, xa quê đã lâu, cái chi cũng thèm, thèm món ngô luộc thì lại gặp ở đây rồi, thế là mua luôn mấy quả đứng "khới" luôn tại chổ. Bà bán ngô có gương mặt phúc hậu gắp ngô ra mảnh giấy báo, thoa một chút muối rồi trao cho khách. Ngô non, quả nào quả nấy vừa to vừa dài đúng là bắp của Tây cũng khác. Ngon, ngon không phải vì đói mà vì được thưởng thức hương vị đậm chất quê nhà ngay giữa thủ đô Matxcơva. Bữa đó sau khi chén ngay trên phố một bữa bắp ngô luộc thật đã em còn mua về làm quà cho bạn cùng phòng nữa, nó cũng ngạc nhiên không kém.
Sau này, khi có dịp đi ra ngoại ô Mát, rồi về các thành phố khác lại bắt gặp những cánh đồng ngô tươi tốt bạt ngàn...và đến mùa bắp lại ra phố tìm mua ngô luộc về ăn.
Sau này về nước, có một chuyện liên quan đến ngô mà em đã kể đâu đó trên kia. Đó là dịp nhận hàng viện trợ của Nga giúp đỡ đồng bào bị bão lụt. Một lãnh đạo tỉnh đưa
em đi dịch cái lô hàng "thịt hộp" do Nga viện trợ. Ngoài những hàng hoá khác thì có lô hàng thịt hộp mà nhìn bên ngoài vỏ hộp có dấu hiệu bị gỉ nên phân vân không biết phải huỷ lô hàng "thịt hộp" này hay phân bổ cho các địa phương. Nhìn qua, em biết đây là lô hàng hạt bắp non đóng hộp do Liên hiệp công nghiệp thực phẩm Cuban, thành phố Krasnôđa sản xuất. Sau khi thấy em dịch và viết ra trên giấy, mọi người ngạc nhiên không phải thịt hộp mà là ngô non đóng hộp, họ nghi ngờ: Liên Xô thì làm gì có ngô, nếu có ngô thì ai đóng hộp làm gì? Cá, thịt người ta mới đóng hộp chứ.
Em cam đoan, mọi người mở thử một hộp, trong hộp là ngô hạt non vàng mơ, sền sệt, mỗi người thử một thìa ai cũng khen ngon. Thời hạn sử dụng của lô hàng còn dài nhưng do vận chuyển bằng tàu biển nên có ảnh hưởng đến bên ngoài vỏ hộp.
Vậy là lô hàng ấy vẫn được chia cho bà con vùng bị thiệt hại do thiên tai.

[socola94]

Để nói một năm đã diễn ra như thế đó thì cháu dùng là год продолжался так, còn 2 năm thì là два года продолжалось так ,từ 5 năm trở lên thì пять лет продолжались так có đúng không ạ?

[Мужик]

socola94 viết

Để nói một năm đã diễn ra như thế đó thì cháu dùng là год продолжался так, còn 2 năm thì là два года продолжалось так ,từ 5 năm trở lên thì пять лет продолжались так có đúng không ạ?

Về mặt ngữ pháp:
- Một năm bạn viết đúng: продолжался (số ít);
- Hai năm trở lên: phải viết là продолжались (số nhiều) nếu số đó là số xác định được;
- Nếu số không xác định (много, несколько ...) mới viết là продолжалось.

Nhưng về mặt nghĩa thì người Nga không nói như vậy. Người ta thường dùng động từ пройти-проходить. Chứ продолжаться chỉ dùng với год theo nghĩa "kéo dài", ví dụ: год продолжался 365 дней (Một năm kéo dài 365 ngày).

[nguyentiendungrus_83]

socola94 viết

Để nói một năm đã diễn ra như thế đó thì cháu dùng là год продолжался так, còn 2 năm thì là два года продолжалось так ,từ 5 năm trở lên thì пять лет продолжались так có đúng không ạ?

(Boт) так и прошел год!

[socola94]

Мужик viết

Về mặt ngữ pháp:
- Một năm bạn viết đúng: продолжался (số ít);
- Hai năm trở lên: phải viết là продолжались (số nhiều) nếu số đó là số xác định được;
- Nếu số không xác định (много, несколько ...) mới viết là продолжалось.

Nhưng về mặt nghĩa thì người Nga không nói như vậy. Người ta thường dùng động từ пройти-проходить. Chứ продолжаться chỉ dùng với год theo nghĩa "kéo dài", ví dụ: год продолжался 365 дней (Một năm kéo dài 365 ngày).

Cháu lấy cái câu đó trong 1 bài khóa, chắc nó phù hợp với ngữ cảnh nên được sử dụng. Cháu cũng biết từ 2 trở lên phải chia ngôi они cơ mà trong sách giáo khoa lại viết là продолжалось nên cháu hỏi lại cho chắc. Giờ thì hoàn toàn chắc chắn rồi ạ! Cảm ơn bác nhiều ạ!

[Мужик]

socola94 viết

Cháu cũng biết từ 2 trở lên phải chia ngôi они cơ mà trong sách giáo khoa lại viết là продолжалось nên cháu hỏi lại cho chắc.

Có lẽ cấu trúc câu trong sách giáo khoa của bạn nó khác. Có thể là câu vô chủ. Có thể chủ ngữ là đối tượng khác chứ không phải là два года. Ví dụ:
- Так продолжалось два года.
- Это продолжалось два года.
Bạn xem lại nhé! Đã gọi là "Sách giáo khoa" thì hiếm khi sai kiểu này lắm.

[phuong_nga06_09]

Когда ты родился,ты один плакал,а все вокруг радовались. Проживи свою жизнь так, чтобы когда ты будешь умирать, все вокруг плакали, а ты один улыбался.
Các bác cho cháu hỏi người Nga có viết thế này ko ạ???? Vì cháu thấy viết thế này sai về thời, nhưng bạn cháu lại bảo đã search yandex và ghé blog của 1 số người bạn Nga thì ngta viết thế!
Cháu cám ơn nhiều ạ!

[Dang Thi Kim Dung]

socola94 viết

Cháu lấy cái câu đó trong 1 bài khóa, chắc nó phù hợp với ngữ cảnh nên được sử dụng. Cháu cũng biết từ 2 trở lên phải chia ngôi они cơ mà trong sách giáo khoa lại viết là продолжалось nên cháu hỏi lại cho chắc. Giờ thì hoàn toàn chắc chắn rồi ạ! Cảm ơn bác nhiều ạ!

Cháu ơi, cháu hiểu như vậy là đúng nhưng chưa đủ đâu. Trong tiếng Nga có thể dùng cả 2 cách : 2 года продолжалось và 2 года продолжались.
Như vậy câu cháu trích từ sgk là hoàn toàn đúng.

[Мужик]

Hoàn toàn được bạn ạ và không hề sai về thời.
Bạn nhớ không, sau cấu trúc có "чтобы" nếu hành động của chủ thể khác thì động từ để thời quá khứ mà.
Viết đúng ngữ pháp câu này không khó, thực hiện được ý nghĩa của nó mới là khó, phải không bạn?
Hình như bạn đang xa quê hương? Nếu đúng vậy, xin chúc bạn một cái Tết xa quê (có lẽ lần đầu tiên) thật đầm ấm!