Nhà văn Conxtantin Georgievitr Pauxtovxki và một số tác phẩm

[BelayaZima]

Cảm ơn bạn chumeo_di_hia, tôi đã download truyện "Tuyết" về và nghe thử ( đây là truyện ngắn mà tôi rất thích). Tôi thấy cũng khá được, có lẽ do không quen với giọng miền Nam nên tôi cảm thấy người đọc truyện chưa diễn cảm và không lột tả được hết những cái hay của truyện. Tôi vẫn thích giọng kể truyện trên VOV của đài tiếng nói Việt Nam hơn. Dù sao như vậy cũng tốt rồi.

[chumeo_di_hia]

Vâng , thú thật là chắc do em là người miền bắc nên em thích và hợp giọng bắc như trên vov hơn. Lúc đầu em cũng hơi thất vọng but vì kô tìm đc giọng Bắc nên đành nghe tạm, kô ngờ càng nghe càng thấy hay và dần quen với giọng trong audio. ^^

ps: hầu hết truyện audio trên mạng đều là giọng Nam, theo em nghĩ là do có 1 "Thư viện sách nói dành cho người mù" ở tp HCM nên các audio đều do các bạn miền Nam ghi âm.

Em có đc nghe 1 truyện "quẳng gánh lo đi và vui sống" do 1 bạn không chuyên ở miền bắc tự ghi âm ở nhà. Giọng bạn ấy nghe đc mỗi tội là đọc nhanh quá.. ^^

À, quên mất, em có nghe audio sherlock Holms là giọng bắc đọc và nghe cũng khá được. Khi Holms và bác sĩ Watson vào rừng phá án còn có cả tiếng suối chảy, chim hót nữa. ^^


Thư viện sách nói dành cho người mù

www.sachnoionline.com

[songtu13687]

em đang tải về nè.thấy mấy bác nói vui vui nên nghe thủ­ xem sao
dù sao cũng cám o­n bác bliny nha!

[Lilia PinTuna]

Cảm ơn bạn, đây là 1 trong những truyện ngắn yêu thích nhất của mình!

[ledangd1k3]

có file download ko bac ơi

[binhminhmua_navoloki]

Trong các truyện của Pauxtovxki có lẽ Bình minh mưa là hay nhất, mình biết đến BMM khi xem ký sự "Trở lại Volga" của HTV và thấy thích vô cùng! Truyện của Pauxtovxki nhẹ nhàng, không có cốt truyện rõ ràng nhưng truyện nào cũng mang lại cho người đọc cảm giác khó diễn tã.

[Old Tiger]

Tôi có một cô người quen tên là Như Ngọc (hiện là BTV của DVTV tại Đà Nẵng - người mà tôi đã giới thiệu trong Topic "cảm ơn" khi phỏng vấn tiến sỹ Trương Đình Hiển đồng thời cũng là MC trong Lễ khánh thành NMLD Dung Quất. Hic! giới thiệu dài quá! ) có một vài chia sẻ của mình về truyện ngắn của Pautovsky đăng trên báo điện tử Đà Nẵng. Xin được phép giới thiệu cùng mọi người:

Đọc truyện ngắn Paustovsky...

Vào những ngày se lạnh này, đọc lại tập truyện Bông hồng vàng & Bình minh mưa của Paustovsky do Nhà xuất bản Văn học tái bản thật đẹp, bỗng thấy người như lãng đãng chìm trong một thế giới khác - Thế giới của thiên nhiên Nga, con người Nga - Xô Viết những năm chiến tranh.

Dường như không có một truyện ngắn nào của Paus lại không có một vài đoạn tả cảnh. Bằng tâm hồn tinh tế, nhạy cảm và cách gọt giũa tỉ mỉ từng con chữ, nhà văn làm cho vạn vật có lúc như bừng sáng, có lúc như xám ngắt… Một cơn gió lạnh… Một góc vườn thanh tịnh… Một sân ga về đêm vắng lặng đến nao lòng… Bến sông thoang thoảng mùi vỏ cây… Đọc văn tả cảnh của Paus, có lúc tôi mường tượng ẩm ướt những sương, mưa lạnh và tuyết; đôi khi lại thấy lấp lánh nắng vàng, gió lướt thướt và bầu trời trong veo.

Truyện ngắn của Paus thường lấy bối cảnh tỉnh lẻ. Những gì đậm chất Nga nhất đều có thể tìm ở đó: Căn nhà gỗ bên bìa rừng bạch dương trắng, tiếng rìu bổ củi, ấm trà xamova với những thỏi đường vuông vắn trên tấm khăn trải bàn sạch sẽ, con mèo Arkhip nằm cuộn mình trên ghế, người già nằm gần lò sưởi và hút tẩu thuốc… Tuyệt nhất là cảnh vườn nhà: “Một cánh cửa kính để mở. Bên ngoài cánh cửa, đằng sau những chậu thu hải đường, một bụi tử đinh hương ướt nước mưa lấp lánh dưới ánh sáng yếu ớt từ trong phòng lọt qua cửa kính. Mưa bụi thì thào trong bóng tối…” (Bình mình mưa).

Nhiều truyện ngắn của Paus xảy ra trong thời chiến mà sao lãng mạn thế. “Tuyết”, “Bức thư”… xoay quanh tình tiết gặp gỡ tình cờ giữa người chiến sĩ Hồng quân Liên Xô và một thiếu phụ Nga. Sự gặp nhau trong gấp gáp, trong khắc nghiệt của chiến tranh khiến con người dễ cảm nhau hơn, dễ quyến luyến và trân trọng hơn những ấn tượng, cảm xúc dồn nén về thời gian. Có cái gì dùng dằng, níu kéo mà cả hai không cắt nghĩa được. Tác giả chỉ để mọi chuyện như thế sau những lời buông lửng, và thêm những dòng miêu tả cảnh làm kết, cho người đọc nhấm nháp cảm giác ngọt ngào lẫn tiếc nuối về một cái kết không trọn vẹn.

Một số truyện ngắn của Paus không có cốt truyện rõ rệt, nhưng chúng gieo vào lòng người niềm khát khao tình yêu cuộc sống. Cô bé Varusa ngây thơ tin rằng chiếc nhẫn bằng thép xinh xắn của chú Hồng quân tặng sẽ làm cho cụ Kuzma khỏe lại, và nó còn đem lại cho em những điều kỳ diệu. Như khi Varusa ngây ngất trong tiết trời xuân sang và tự nhủ: Không nơi đâu trên thế gian này đẹp bằng quê hương mình: “Ai vừa đi qua nhỉ? Thế mà mình không nhìn thấy”. Varusa nghĩ. Em không biết rằng mùa xuân vừa lướt qua mình.

Tôi yêu văn Paustovsky vì trong đó hiển hiện một góc trời Nga thân thiết mà tôi từng gắn bó. Tôi nao lòng khi đọc truyện ngắn Paus vì chúng cho tôi đi ngược dòng thời gian để sống với bao kỷ niệm của nước Nga xưa, để nhớ về một thời say mê học tiếng Nga, văn học Nga. Tôi xúc động vì văn của Paus giúp tôi cảm nhận sâu sắc hơn tính cách Nga, tâm hồn Nga. Và có lẽ rồi đây, mỗi khi tiết trời se lạnh, tôi lại giở tập truyện “Bình minh mưa” để tìm lại hình ảnh mùa đông băng giá trong ký ức cho lòng ấm áp hơn.

NHƯ NGỌC

http://www.baodanang.vn/channel/5433...ovsky-2026536/

[Nina]

Một trong những truyện ngắn đầu tiên mà em đọc của Paustovsky là truyện "Người đầu bếp già" (Старый повар). Có lẽ, đó là một trong những truyện đầu tiên nhắc lại cho em nhớ về Mozart, sau một cuốn sách dành cho trẻ con mà em đọc hồi mới biết chữ - Chú dế mèn kéo vĩ cầm sau bếp lò gì đó...

"Người đầu bếp già" vẽ chân dung một Mozart thời còn trẻ lắm. Và Paustovsky đã vẽ một bức chân dung đầy duyên dáng:

Он был одет с изяществом и простотой — огонь свечи поблескивал на его чёрном камзоле, хрустальных пуговицах и кружевном жабо.

Он был ещё очень молод, этот незнакомец. Совсем по-мальчишески он тряхнул головой, поправил напудренный парик, быстро придвинул к кровати табурет, сел и, наклонившись, пристально и весело посмотрел в лицо умирающему.

Một chàng trai trẻ duyên dáng, đồng cảm và vị tha. Một Mozart với âm nhạc của mình đã làm được điều không thể - cho ông lão đầu bếp già đã mù nhìn lại được bức tranh thời trẻ, cuộc gặp gỡ đầu tiên với bà vợ, và những bước đi của mùa xuân đang tới...cho ông lão đầu bếp niềm an ủi hạnh phúc cuối cùng trong đời.

Старик сказал, задыхаясь:

— Я видел всё так ясно, как много лет назад. Но я не хотел бы умереть и не узнать... имя. Имя!

Và người đọc cũng xúc động mà đồng tình với Maria, con gái ông lão đầu bếp:

Мария отступила от кровати и низко, почти касаясь коленом пола, склонилась перед великим музыкантом.

...

[Nina]

Nói riêng về cách mà âm nhạc ra đời với Mozart - trong truyện ngắn này có vẻ rất đơn giản:

— Хорошо,— сказал незнакомец и встал. — Хорошо,— повторил он, подошел к клавесину и сел перед ним на табурет. —Хорошо! — громко сказал он в третий раз, и внезапно быстрый звон рассыпался по сторожке, как будто на пол бросили сотни хрустальных шариков.

Chắc chắn, Mozart là một người viết nhạc rất nhanh - chỉ có thế ông mới có thể để lại một di sản âm nhạc đồ sộ dù thời gian sống và viết của ông không nhiều. Và chắc chắn, chỉ có thiên tài mới có thể viết rộng hầu như tất cả các thể loại, mà thể loại nào cũng để lại dấu ấn sâu sắc, cũng được công nhận là một trong những tác giả xuất sắc nhất của thể loại ấy (cách đây không lâu, một bạn trẻ còn đang học phổ thông đã chia sẻ danh sách những cái nhất của âm nhạc cổ điển theo trang web http://www.discogs.com/ - dựa vào cuốn sách "Classical Music - The 50 Greatest Composers and Their 1,000 Greatest Works" của Phil G. Goulding - http://digitaldreamdoor.com; http://www.discogs.com/lists/The-50-...Composers/1571, theo đó, Mozart được xếp vào danh sách 15 nhà soạn nhạc hay nhất cho từng thể loại sau: giao hưởng, concerto, nhạc thính phòng, opera, piano, organ, hợp xướng). Có cảm giác như là Mozart chỉ cần chìa tay ra, và một kiệt tác âm nhạc sẽ xuất hiện...

Nhưng sau này, khi đọc thêm về Mozart thì mới biết, không phải chỉ là như thế. Không phải vì cuộc sống quá sung sướng, mà Mozart đưa bản nhạc một sonata cho chị gái ngay trước khi biểu diễn, còn chính mình thì chơi theo trí nhớ. Hay là khi một ouverture mà các nhạc công phải chia nhau tổng phổ để chép phần nhạc của mình trong một đêm. Nhiều điều khác nữa, nhưng chân dung Mozart của Paustovsky vẫn còn lại với Nina, như một giấc mơ tươi đẹp thời thơ ấu, như một ngôi sao lấp lánh phía xa.

[nqbinhdi]

Suy nghĩ lăng nhăng một tí

Đấy là buổi tối ngày 12-6-1972.

Sau khi thi tốt nghiệp phổ thông xong ngày 22-5, các bạn bè lớp tôi kéo nhau về cả Hải Phòng hoặc về nơi cha mẹ/anh chị họ sơ tán bởi đã cả tháng rồi, từ sau khi B52 dội bom vào thành phố, đánh cả vào trường chúng tôi ngày 16-4, chúng tôi theo trường Thái Phiên sơ tán về Toàn Thắng-Tiên Lãng để học nốt chương trình và ôn thi tốt nghiệp cấp 3. Xa nhà và gia đình cũng chừng ấy nên đám thanh niên mới lớn chúng tôi ai cũng nhớ nhà, nhất là trong hoàn cảnh bom rơi đạn lạc, loạn lạc tứ tung như thế này ai cũng chỉ mong thi xong là về với gia đình mình. Trước ngày thi 2 hôm, đang ngồi học trong nhà thì "Rầm" một phát như sét đánh và nghe răng rắc mảnh văng trên mái ngỏi. Chạy ra sân thì thấy phía ngoài đồng cách nhà chừng 100m tiếng người kêu khóc láo nháo, trên tường nhà và trên sân rơi rất nhiều viên sắt nhỏ hình hộp bé bằng các đầu đũa - là mảnh của phát tên lửa máy bay Hải quân Mỹ vừa bắn xuống ngoài đồng giết chết một bà đang gặt lúa, mẹ một bạn gái dân xã đó cũng đang ôn thi tốt nghiệp cùng chúng tôi.

Những ngày ở Tiên Lãng ngắn ngủi ấy, mẹ tôi cũng về theo chúng tôi. Người nấu ăn cho 3 đứa chúng tôi cùng trọ trong nhà một ông cụ là cơ sở của Huyện đội Tiên Lãng từ trong kháng chiến chống Pháp (do cha tôi nhờ nên các chú ở Huyện đội tìm giúp nhà cụ cho mấy người chúng tôi). Tiên Lãng thì cách trở với Hải Phòng bởi phà Khuể (sông Văn Úc), không tiện đi lại và đặc biệt nguy hiểm trong thời buổi máy bay Mỹ đang ráo riết sục sạo tìm đánh các phương tiện/nút giao thông, nên sau khi thi xong tôi cũng buộc hành lý lên chiếc xe đạp nhỏ của mình, theo một chú trong đơn vị xuống đón lai mẹ tôi về An Lão, cách đó chừng 10-12 km để ở cho gần nơi đóng quân của cha tôi ở Kiến An.

Chiến tranh phá hoại khốc liệt ập trở lại như một cơn bão khủng khiếp, mọi người trong thành phố đều tản hết ra ngoại thành sơ tán nên tôi mất liên lạc với em. Em cũng theo trường cấp 3 của mình về Kiến Thụy học nốt và thi tốt nghiệp như chúng tôi. Giờ thì đang ở đâu cũng chẳng biết được. Thực sự là ngày ấy tôi nhớ em ghê lắm bởi đã rất lâu - có dễ đã 2 tháng chúng tôi chưa gặp nhau (tôi làm sao mà biết được là rồi thì chúng tôi sẽ còn xa nhau một mạch hơn 6 năm dài đằng đẵng, suốt từ mồng 1 Tết Âm Lịch năm 1973 đến tận tháng Bảy năm 1979 khi em học xong từ Liên xô xa xôi trở về, còn tôi thì đã kịp tham dự những ngày chặn giặc nguy nan trên biên giới Hoàng Liên Sơn gần 7 năm sau đó).

11-6, tôi đạp xe quay trở lại Tiên Lãng để nhận thẻ dự thi đại học. Vừa ra khỏi làng, bắt lên con đường liên xã đất đỏ quạch thì tôi thấy phía trước mình một người phụ nữ đang đi trên chính cái xe đạp của em, nhìn từ sau thì giống em kinh khủng, chỉ là bình thường em hay đi dép nhựa còn người này lại đi guốc cao gót - mốt làm duyên nghèo nàn của phụ nữ thời chiến tranh bấy giờ. Hớt hải đạp vội lên cho kịp thì hóa ra đó là bà chị ruột của em đang từ nơi sơ tán của mấy chị em cũng sang Tiên Lãng về nơi cơ quan chị ấy đang sơ tán. May quá, thế là biết tin và chỗ em ở sơ tán.

Từ Tiên Lãng trở về hôm sau lúc chập tối, tôi phóng thẳng một mạch đến chỗ em đang ở, cách chỗ tôi ở cũng không xa - chừng 5km. Em đang đi vắng, sang nhà bạn ở thôn khác để học ôn thi ĐH, ở nhà chỉ có lũ em lít nhít 9-10 tuổi.

Quyết định chờ nên tôi rủ bọn trẻ trải chiếu ngồi ở cái vuông sân gạch sực nức mùi thóc mới thu hoạch của nhà chủ, rộng cũng chẳng hơn cái chiếu là bao. Trăng sáng lắm, vằng vặc treo trên đỉnh đầu, văng vẳng tiếng ca-nô chạy đêm từ phà Cựu gần đó, một buổi tối yên bình hiếm hoi trong thời gian của chiến dịch Linebacker I, khi mà ngày đêm máy bay của Hải quân Mỹ ráo riết đánh phá, ném bom, rải thủy lôi ngăn chặn mọi luồng lạch sông-biển của Hải Phòng, suốt ngày nọ đêm kia bầu trời ầm vang tiếng réo của máy bay bay thấp và tiếng nổ của đủ mọi loại súng lớn nhỏ cũng như tên lửa phòng không, đêm đêm bầu trời thường sáng rực với những vết rạch nhoang nhoáng của tên lửa cả ta lẫn địch.

Để giết thì giờ, tôi đọc thuộc lòng cho bọn trẻ em em nghe Người đầu bếp già và Cô gái làm ren Naxchia của Constantin Pautovski - nhà văn yêu mến của tất cả anh chị em nhà chúng tôi. Yêu mến văn ông đến độ chúng tôi thi nhau học thuộc lòng một loạt các truyện ngắn của ông như những chuyện kia và các truyện khác được in trong Tuyển tập truyện ngắn Pautovski như Gió Biển, Lẵng quả thông, Isac Levitan... Yêu mến đến độ có dạo trước khi đi bộ đội mùa hè năm 1971, ông anh tôi (sau này cùng đơn vị với bác baodung) còn cả gan viết "Lại nói về cô gái làm ren Natxchia", kể tiếp (tất nhiên là hư cấu tiếp song với giọng văn đậm mùi Pautovski) về hành trình nàng Natxchia trốn nhà lên Leningrad tìm chàng họa sĩ Balasov của mình rồi tham gia chiến đấu bảo vệ Leningrad và anh dũng hy sinh như thế nào - khổ, tất cả mấy anh chị em tôi lúc đó nào đã có ai đặt chân tới Liên xô chứ nói gì tới Leningrad, chỉ là cứ tưởng tượng ra từ chính những câu chuyện giản dị của Pautovski và các tác gia khác - chỉ viết để mấy anh chị em cùng đọc thôi chứ chẳng có ý định dại dột đưa đi đăng bao giờ ("Hm, trò ngông cuồng của bọn thanh niên mắc bệnh vĩ cuồng, dám học đòi Pautovski vĩ đại!", người của tòa soạn hẳn sẽ nói vậy nếu nhận được bản thảo ấy). Một tình yêu lớn và thanh khiết như thế nhất quyết phải hòa quyện với tình yêu Tổ quốc yêu quý mà đau thương của mình, chúng tôi tất cả đều tin như vậy.

Đến tận bây giờ, khi đã sắp nghỉ hưu sau gần 40 năm quân ngũ gian khó, lúc đang gõ những dòng này kể hầu các bác chuyện những năm xưa cũ, tôi vẫn như nhìn thấy căn buồng hơi tối của ông lão Johan, với nàng Maria đang run rẩy nép một bên lặng nghe những viên pha lê lanh lảnh rơi trên sàn - những nốt nhạc từ chiếc dương cầm kiểu cổ dưới các ngón tay của người nhạc sĩ thiên tài W. A. Mozart. Tôi vẫn còn nhìn thấy rõ mồn một hẳn là những giọt nước mắt vui sướng lóng lánh dưới ánh nến từ từ lăn ra khỏi hốc mắt mù lòa của ông lão đầu bếp, một lần trước lúc chết vẫn còn được trông thấy lại người vợ thân yêu đã mất của mình hồn nhiên cười.

A, làm sao ta có thể quên nổi những câu chuyện cảm động đến thế, được vẽ lên bằng những ngôn từ giản dị mà sống động đến vậy, khi mà ta như thấy được một lúc cả hai thiên tài, âm nhạc và văn chương - cả Mozart lẫn Pautovski - cùng hòa vào nhau, ở bên những thân phận lương thiện mà khốn khó, rọi chiếu những tia sáng thần thánh mà người ta vốn chỉ quen gán cho quyền năng của Chúa.

[Мужик]

Nina viết

... sau một cuốn sách dành cho trẻ con mà em đọc hồi mới biết chữ - Chú dế mèn kéo vĩ cầm sau bếp lò gì đó...

Đó là cuốn "Chú dế sau lò sưởi". Hồi bé em cũng đọc, nhưng không thích lắm vì trong đó không có ... đánh nhau (trẻ con thời chiến mà)!
Các bác có nhớ truyện, trong đó nói về ông nhạc sỹ phải đốt sách để sưởi ấm trong mùa Đông Lê-nin-grát bị phong tỏa, tên là gì không nhỉ. Nó ở trong tập truyện "Chiếc nhẫn bằng thép" thì phải.

[htienkenzo]

Nina viết

...
trong truyện ngắn này có vẻ rất đơn giản:
...
theo đó, Mozart được xếp vào danh sách 15 nhà soạn nhạc hay nhất cho từng thể loại sau: giao hưởng, concerto, nhạc thính phòng, opera, piano, organ, hợp xướng). Có cảm giác như là Mozart chỉ cần chìa tay ra, và một kiệt tác âm nhạc sẽ xuất hiện...
...

Bác Nina "hiểu" Mô-da thật!
"Piano", "Organ", "Hợp xướng"... không phải là thể loại!
Theo bác, và theo đại chúng, bản Giao hưởng, bản Concerto, Opera... của Thiên tài Mozart nào là hay nhất?

[Nina]

Kính bác htienkenzo, phần bác nói ở trên, đó là em trích nguyên văn lời bạn trẻ kia mà em rất quý và tôn trọng, chẳng qua bạn ấy dịch hơi tắt thôi. Em không phải là dân trong nghề, nên không biết thuật ngữ để chỉ các sáng tác cho độc tấu organ và piano gọi là gì, nên không sửa.

Còn hợp xướng không phải thể loại hả bác? Thế những thứ như Mass in B minor của Johann Sebastian Bach; Messiah của Georg Friedrich Handel; Missa Solemnis – Ludwig von Beethoven; Requiem của Verdi, Mozart, vv thì bác gọi là gì?

Có thể lúc khác em sẽ nói với bác, hoặc với người khác, ở nơi khác về việc tác phẩm nào của Mozart em cho là hay nhất. Còn ở chủ đề này, em cho là bàn về việc đó không được tao nhã cho lắm. Em cũng nghĩ rằng Paustovsky xứng đáng nhận một sự tôn trọng hơn cái gọi là "cuộc trao đổi đang diễn ra" của bác với em.

[htienkenzo]

Nina viết

Kính bác htienkenzo, phần bác nói ở trên, đó là em trích nguyên văn lời bạn trẻ kia mà em rất quý và tôn trọng, chẳng qua bạn ấy dịch hơi tắt thôi. Em không phải là dân trong nghề, nên không biết thuật ngữ để chỉ các sáng tác cho độc tấu organ và piano gọi là gì, nên không sửa.

Còn hợp xướng không phải thể loại hả bác?
Có thể lúc khác em sẽ nói với bác, hoặc với người khác, ở nơi khác về việc tác phẩm nào của Mozart em cho là hay nhất. Còn ở chủ đề này, em cho là bàn về việc đó không được tao nhã cho lắm. Em cũng nghĩ rằng Paustovsky xứng đáng nhận một sự tôn trọng hơn cái gọi là "cuộc trao đổi đang diễn ra" của bác với em.

Có lẽ hiểu biết của tôi chỉ thế thôi, bác Nina ạ! Bởi tôi chưa thấy: Hợp xướng thuộc thể loại nào!
Có gì thì bác vẫn có thể bổ sung cho tôi được mà! Tôi thích như vậy! Sẽ nhẹ nhàng và thoải mái với nhau hơn, bác ạ! Tôi thì "ú ớ" cái "phạm trù" này lắm!

P/s:
Trong bản Giao hưởng số 9-Beethoven, chương 4 có đoạn Coral-Hợp xướng; Trong bản "Khúc Cầu hồn-Requiem"-Mozart cũng được trình diễn bởi Dàn Hợp xướng.
Tôi chưa nghe người ta gọi là: Khúc Hợp xướng-chương 4, bản Giao hưởng số 9-Beethoven hay Khúc Hợp xướng-"Cầu hồn" của Mozart!

[Saomai]

htienkenzo viết

Bác Nina "hiểu" Mô-da thật!
"Piano", "Organ", "Hợp xướng"... không phải là thể loại!
Theo bác, và theo đại chúng, bản Giao hưởng, bản Concerto, Opera... của Thiên tài Mozart nào là hay nhất?

SM nghĩ kiểu khen trên có thể dẫn đến mất hòa khí của diến đàn. SM thấy trong bàn bạc, thâm chí tranh cãi, thật sự tôn trọng nhau mới mang lại những điều tốt đẹp mà những người khác muốn đọc.

SM tìm đọc và hiểu Hợp xướng là kiểu hát có dàn nhạc đệm, hoặc không của số đông ca sỹ, từ một vài chục đến hàng trăm, thâm chí vài nghìn người.

Những tác phẩm âm nhạc soạn cho hợp xướng có những đặc điểm riêng. Cũng có những ca khúc được biên soạn lại để biểu diễn bằng một dàn hợp xướng. Có những bản đại hợp xướng được sáng tác hết sức công phu, phải mất nhiều thời gian dàn dựng để biểu diễn với một quy mô lớn.

Theo đó, SM nghĩ nhạc sáng tác để biểu diễn HỢP XƯỚNG có thể coi là một thể loại. Sự hiểu biết của SM cũng chỉ sơ khai và mang chất cảm tính như vậy thôi...

[htienkenzo]

Saomai viết

SM nghĩ kiểu khen này làm mất hòa khí của diến đàn. SM thấy trong bàn bạc, thâm chí tranh cãi, thật sự tôn trọng nhau mới mang lại những điều tốt đẹp mà những người khác muốn đọc.

Cảm ơn bác đã nhắc nhở! Tôi cũng muốn như vậy, bác ạ!

[htienkenzo]

Saomai viết

SM nghĩ kiểu khen trên có thể dẫn đến mất hòa khí của diến đàn. SM thấy trong bàn bạc, thâm chí tranh cãi, thật sự tôn trọng nhau mới mang lại những điều tốt đẹp mà những người khác muốn đọc.

SM tìm đọc và hiểu Hợp xướng là kiểu hát có dàn nhạc đệm, hoặc không của số đông ca sỹ, từ một vài chục đến hàng trăm, thâm chí vài nghìn người.

Những tác phẩm âm nhạc soạn cho hợp xướng có những đặc điểm riêng. Cũng có những ca khúc được biên soạn lại để biểu diễn bằng một dàn hợp xướng. Có những bản đại hợp xướng được sáng tác hết sức công phu, phải mất nhiều thời gian dàn dựng để biểu diễn với một quy mô lớn.

Theo đó, SM nghĩ nhạc sáng tác để biểu diễn HỢP XƯỚNG có thể coi là một thể loại. Sự hiểu biết của SM cũng chỉ sơ khai và mang chất cảm tính như vậy thôi...

Đúng thế, bác ạ!
Nhưng tôi lại cho rằng, hợp xướng chỉ là 1 hình thức(phương tiện?) để chuyển tải 1 thể loại âm nhạc đến người nghe-người thưởng thức.

Tôi có viết về vấn đề này ở:
http://www.diendan.nuocnga.net/showt...5828#post45828
Bài viết ở trang #9.

[Мужик]

Các bác lưu ý nhé, kẻo Ban quản trị lại phải chia tách topic lần nữa. "Các thể loại âm nhạc" chẳng hạn.

[quangnam]

Do những lý do đặc biệt, lời giới thiệu về cuốn "Bông Hồng Vàng" trong bản dịch đầu tiên (vào đầu thập kỷ 60 của thế kỷ trước) đã không còn trong những lần tái bản sau này.

Xin được gửi tới các bạn "lời giới thiệu" đó.

LỜI GIỚI THIỆU


Cơn bão tuyết tràn vào thành phố từ chập tối. Tắt ánh mặt trời là nhiệt độ hạ xuống đột ngột. Khi cơn bão ập tới, nhiệt độ còn xuống nữa. Không khí khô đến khó thở. Từ trong nhà nhìn ra chỉ thấy trời đất trắng bệch một màu bạc xỉn của băng bụi. Gió quyện chúng quẩn quanh trên mặt đường, xếp thành từng đống ở chân tường. Không một bóng người bóng vật ngoài phố. Thỉnh thoảng mới thấy một chiếc xe tải, chăn trấn thủ bọc kín máy, lạc lõng chạy qua, bụi trắng cuồn cuộn dưới gầm xe.

Tì tay trên bậu cửa sổ, tôi bần thần nhìn ra những ngọn đèn đường vàng ệch trong bóng tối nhuốm màu trắng phản chiếu của tuyết già mà rùng mình cảm trước thấy chiều dài ghê gớm của thời gian một đêm mất ngủ.

Guenađy Shpalikov, bạn cùng phòng với tôi, nhà thơ chưa được ai biết đến trong những năm xa xôi ấy, quẳng cho tôi một cuốn sách dày cộp, bìa bọc simili:

- Đọc đi ! Những đêm như đêm nay mà đọc Paustovsky thì đúng lúc lắm. Nếu cậu thích, có thể coi như mình tặng cậu. Đây là tuyển tập. Mình đã đặt mua toàn tập hôm qua rồi.

Tôi ngần ngại nhìn cuốn sách dày cộp. Nhưng chỉ vừa đọc mấy chục trang đầu, tôi đã hiểu ngay rằng không gì có thể bắt tôi gấp cuốn sách lại chừng nào tôi chưa đọc xong.

Và thế là đêm đó - một đêm giá lạnh mùa đông năm 1956 ở Moskva - tôi đã gặp Paustovsky.

Từ những hàng chữ in bình thường trên trang giấy xanh lên màu chao đèn ngủ, những nhân vật sống bước ra, đi lại, làm việc, yêu, ghét, đau khổ, vui, buồn, trong những câu chuyện đầy tình cảm của những xúc động thường là thầm kín và cao cả, trên nền phong cảnh Nga với những hàng bạch dương run rẩy trong gió, những vì sao trong vũng nước đêm, mùi lá mục trong rừng...

Tôi nghiễm nhiên trở thành người chứng kiến, người tham gia vô vàn chuyện đời chuyện người, rất thường mà rất lạ, không sao quên được. Là nhờ Konstantin Paustovsky.
Và tôi thật sự đã không quên, bởi vì, hơn là những chuyện kể mà ta có thể nghe ở bất cứ ai, trong một đêm đó Paustovsky đã giúp tôi sống một đoạn đời tính bằng nhiều năm, mà là những năm giá trị, khi con người bỗng nhận ra rằng mình không thể giản đơn tồn tại, mà phải được sống thực, sống đầy đủ, với những rung cảm thực, cái duy nhất làm cho cuộc sống của ta phong phú thêm và vì thế có ý nghĩa hơn.

Đọc Paustovsky tôi bỗng hiểu tôi hơn, tôi bỗng hiểu mọi người hơn. Và, đây mới là cái chính: tôi chợt hiểu rằng mỗi con người, dù người đó là ai, là nhà bác học, nhà thơ, là ông thợ mộc bình dị..., tất cả, đều là một thế giới phong phú. Thế giới ấy không lồ lộ dưới ánh sáng mặt trời, và ta không thể thấy được nó, càng không thể nhìn rõ nó, bằng cặp mắt lười biếng. Mỗi dòng chữ của Paustovsky nói với chúng ta một cái gì rất mới về cái thế giới không dễ thấy ấy.

Tôi đọc mê mải, không biết rằng cơn bão tuyết đã lặng từ lâu, có lẽ từ nửa đêm, và khi tôi gập sách lại thì ánh bình minh màu trắng đục của riêng những chân trời phương Bắc đã tràn ngập khắp phòng. Ngọn đèn đêm vẫn cháy, nhưng ánh sáng màu xanh lơ của nó nhợt nhạt hẳn. Qua một đêm, tuyết đã xếp thành những vồng trắng mịn màng trên bậc cửa sổ. Tôi trở dậy, mở một cánh cửa, lặng ngắm những bông tuyết đang sà xuống. Chúng bay chậm, đung đưa trong gió nhẹ, rồi từ từ đậu xuống những đống tuyết lớn. Tôi chìa tay ra đón tuyết. Lúc đầu, tôi có cảm giác những bông tuyết lảng tránh tay tôi. Nhưng có những bông bạo dạn hơn đến gần, ngập ngừng trong giây lát, rồi mới nhẹ nhàng đáp xuống. Khi tôi thu tay về thì trong lòng bàn tay chỉ còn mấy vệt ướt: tuyết đã tan rồi. Trong khoảnh khắc ấy tôi chợt hiểu rằng tôi đã bỏ qua rất nhiều, nhiều lắm, cái đẹp trên những con đường mà tôi đã đi qua, tính cả về không gian lẫn thời gian. Cũng như trước cái đêm đáng nhớ ấy tôi đã không biết đến cái đẹp của những bông tuyết này, chỉ vì tôi không biết nhìn, chưa biết đến niềm mê say mà cái đẹp mang tới. Paustovsky chỉ cho tôi thấy cái mất mát ấy. Như một người bạn rất gần gụi với ta, như một người thân của ta, Paustovsky bước vào tâm hồn ta rồi ở lại đó, ông thủ thỉ với ta những chuyện tâm tình. Nghe xong những câu chuyện ấy, ta cảm thấy tâm hồn ta lớn thêm, rộng thêm, nhẹ hơn.

***
Paustovsky ra đời ngày 31 tháng 5 năm 1892 trong một ngõ hẻm thành Moskva. Dòng họ ông gốc kazak[1] miền Zaporozhe, sau mới chuyển tới cư ngụ ở vùng ven sông Roshi gần tỉnh lỵ Belaya Serkov. Cha ông làm nhân viên thống kê ngành đường sắt. Ông nội là một cựu chiến binh kadak dưới thời Nga hoàng Nikolaev.

Cụ thân sinh ra Paustovsky là người mơ mộng và là người ở không yên chỗ. Sau thời gian tòng sự tại Moskva, ông đổi đi Vino, rồi Pskov, sau cùng mới đỗ lại Kiev. Mẹ Paustovsky lớn lên trong một gia đình tư chức ở một nhà máy đường. Tính khắc khổ, bà nắm mọi quyền hành trong nhà. Gia đình Paustovsky đông người, đủ tính đủ nết, nhưng hết thẩy đều yêu nghệ thuật. Cậu bé Paustovsky lớn lên trong tiếng đàn dương cầm, những giọng ca, những cuộc cãi vã nghệ thuật và những rạp hát.

Cậu bé bắt đầu cuộc đời học trò ở trường trung học số 1 thành phố Kiev. Khi cậu học tới lớp 6 thì gia đình khánh kiệt, cậu phải tự nuôi thân bằng một nghề bất đắc dĩ không xứng với tuổi học trò là nghề "gia sư".

Đó là tóm tắt mấy dòng về con người về sau này trở thành nhà văn. Tôi chép lại tiểu sử ông ở đây theo thói thường phải viết tiểu sử nhà văn mà mình giới thiệu, chứ tôi biết tiểu sử chẳng giải thích được bao nhiêu vì sao Paustovsky chọn nghề văn chứ không phải nghề nào khác.

Truyện ngắn đầu tiên của Paustovsky được in khi Paustovsky còn là học sinh năm chót của trường trung học. Nó xuất hiện trong tạp chí "Những Ngọn Lửa", là tạp chí văn học duy nhất của Kiev hồi bấy giờ, vào khoảng năm 1911.

Sau khi tốt nghiệp trung học, Paustovsky thi vào đại học tổng hợp Kiev. Hai năm sau, Paustovsky chuyển qua một trường đại học khác ở Moskva và ở hẳn thành phố này từ đấy.

Chiến tranh thế giới lần thứ nhất bùng nổ. Paustovsky làm nghề bán vé xe điện, rồi lái xe điện, rồi y tá trong các đoàn tàu quân y con thoi chạy đi chạy lại giữa hậu phương và tiền tuyến. Mùa thu năm 1915 ông bỏ công việc dân sự để đi theo một đơn vị quân y dã chiến và làm một chuyến đi dài suốt từ thành phố Lublin (Ba Lan) đến tỉnh lỵ Nesvizh ở Belorussya. Trên đường, tình cờ nhặt được một mẩu báo, ông mới biết hai anh ông đã tử trận trong cùng một ngày trên hai mặt trận khác nhau. Paustovsky vội vã trở về với mẹ. Bà cụ lúc đó đang ở Moskva.

Nhưng Paustovsky không thể ngồi lâu một chỗ. Bệnh xê dịch giày vò ông và ông lại lên đường, tiếp tục cuộc sống nay đây mai đó. Ông đi Ekaterinoslav để làm việc trong nhà máy luyện kim của công ty Briansky. Rồi bỏ đấy mà đi Yuzovka, từ đó đến Taranrog, làm trong các nhà máy. Ở Taranrog, Paustovsky khởi viết cuốn tiểu thuyết đầu tay của mình - "Những Kẻ Lãng Mạn". Mùa thu năm 1916, Paustovsky lại một lần nữa bỏ Taranrog để đến nhận công tác tại Công ty liên hiệp hải sản Azovskoye.

Cách mạng Tháng Hai bùng nổ khi Paustovsky đang ở Moskva. Lúc đó ông đã bước vào nghề báo. Ông viết: "Sự hình thành con người và nhà văn trong tôi bắt đầu từ những năm ấy, nó xảy ra dưới chính quyền xô-viết và quyết định toàn bộ cuộc đời tôi từ đấy về sau".

Sau thời gian ở Moskva, ông lại quay về với mẹ, bà cụ lúc ấy đã sống ở Ukraina. Từ Kiev, nơi ông chỉ cư ngụ một thời gian ngắn, Paustovsky đi Ôđessa. Ở thành phố cửa biển này ông được sống trong môi trường các nhà văn trẻ và tài năng: Ilf, Bagritzky, Babel, Shenghel, Lev Slavin... Nhưng rồi ông lại giã từ những người bạn tuyệt vời của mình để trở về để tiếp tục cuộc hành trình vô định. Ông đi Sukhum, Batum, Tifflis. Từ Tifflis, Paustovsky đến Armenya, rồi lang bạt sang tận Ba Tư.

Năm 1923, Paustovsky trở về Moskva trong một chuyến dừng chân, xin làm biên tập viên cho một tờ báo. Cũng từ đó tên tuổi của ông bắt đầu trở thành quen thuộc với độc giả qua những tác phẩm nối tiếp nhau ra đời.

Cuốn sách đầu tiên được Paustovsky coi là tác phẩm thực sự của ông là tuyển tập truyện ngắn "Những Con Tàu Đi Ngược Chiều Nhau".

Mùa hè năm 1932 Paustovsky bắt đầu cuốn "Kara-Bugaz" và một số truyện ngắn khác mà về sau này ông đã kể lại khá tỉ mỉ trong "Bông Hồng Vàng".

Sau khi "Kara-Bugaz" ra đời, Paustovsky xin ra ngoài biên chế, tức là thôi không làm cho nhà nước và ăn lương nhà nước nữa, để chuyên viết văn, "cái công việc duy nhất, choán hết mọi việc khác, có lúc thực cay cực, nhưng là cái bao giờ tôi cũng yêu mến". Ở chế độ xã hội chủ nghĩa, việc xin ra ngoài biên chế để sống tự do được coi như một việc làm không bình thường, một hành động rồ dại, hoặc một hành động dũng cảm, tuỳ theo cách nhìn của mỗi người.

Trong cuộc sống tự do khỏi công việc nhà nước Paustovsky còn đi nhiều hơn nữa. Dấu chân ông in khắp mọi miền đất nước xô-viết, từ bán đảo Konsky đến những sa mạc vùng Trung Á, từ các thành phố băng tuyết ở Cực Bắc đến những bờ biển ấm áp vùng Krym tới những miền rừng rậm rạp của Sibir. Ngoài ra, ông còn đến Tiệp Khắc, đi tàu biển vòng quanh châu Âu, qua các thành phố Istanbul, Athena, Napoli, Roma, Paris, Rotterdam, Stockholm...

Trong đại chiến thế giới lần thứ hai, ông làm phóng viên chiến tranh của Mặt trận Nam và ở đó ông cũng đi rất nhiều.

Đời ông, từ lúc còn nhỏ cho đến năm 1921, được ghi lại khá đầy đủ trong các cuốn truyện mang tính hồi ký "Những Năm Xa Xôi", "Tuổi Trẻ Không Yên", "Sự Bắt Đầu Của Thế Kỷ Ta Chưa Biết".

Paustovsky nói rằng nhà văn cần phải biết tạo ra tiểu sử cho mình. Tức là, ông muốn nói, nhà văn cần phải chủ động ném mình vào trong những xoáy lốc của cuộc đời, để được sống nhiều, sống thật trong nó, tự mình tạo ra nguồn nguyên liệu dồi dào cho công việc viết văn sau này. Ông nhìn những nhà văn cạo giấy, những viên chức văn chương bằng cái nhìn khinh bỉ.

Ông không chỉ viết nhiều, mà còn viết hay. Hiếm có nhà văn nào ở nước Nga được in toàn tập trong khi còn sống[2].

Paustovsky là nhà văn không biết hài lòng về mình. Ông luôn nói rằng những gì ông đã viết chỉ là bước đầu, chứ toàn bộ công việc thực sự thì bao giờ cũng vậy, còn ở phía trước.

***
Văn của Paustovsky, cũng như sự tiếp nhận cuộc đời ở trong ông, những suy ngẫm của ông, mang một sắc thái đặc biệt.

Lần đầu đọc Paustovsky, trong cái đêm bão tuyết không ngừng gào thét, tung băng bụi ra khắp nơi và trùm lên tất cả, khi ngọn đèn đêm tỏa ánh sáng nhè nhẹ mơ hồ lên những trang giấy, trong cái thời gian mung lung làm cho con người dễ đi vào mình hơn cả, tôi cảm thấy cuộc sống vụt ngưng lại, nhưng bên cạnh nó lại hiện ra một cuộc sống khác, với đầy đủ đường nét, màu sắc, âm thanh và tình người. Cuộc sống ấy rõ nét đến nỗi ta có thể nhìn thấy, nghe thấy, cảm thấy tất cả những gì thuộc về nó. Nhưng đồng thời nó cũng mơ hồ, huyền ảo, như một cái gì không thực, không dễ có thực, nhưng nó làm ta tin ngay rằng nó thật sự hiện hữu, sung sướng để mà tin. Bởi vì những cái đó đúng là có thực, nhưng lại là những cái, tiếc thay, ta không thể thấy được dễ dàng. Có lẽ, tôi đã nói điều mâu thuẫn. Nhưng, thú thật, tôi không biết diễn tả thế nào những cảm giác mới sinh mỗi lần đọc Paustovsky. Nguyễn Khải nói với tôi về Paustovsky thế này: "Hình như Paustovsky thích thả sương mù vào truyện của ông ta. Cái đó làm người đọc nhiều lúc tưởng những điều ông ta nói giống như những giấc mơ, để rồi sau khi suy nghĩ kỹ, mới tin là chúng có thật, lúc đó họ mới phát hiện rằng mình đã lớn thêm một chút trong tâm hồn". Tôi thấy đó là một nhận xét xác đáng. Cái hư mà thực, thực mà hư trong Paustovsky là thế. Nói cách khác, trong văn ông thực hư lẫn lộn - trong thực có hư, trong hư có thực.

Để làm được việc đó, nhà văn phải rất dày công nghiên cứu cuộc sống, nghiên cứu thật tỉ mỉ, đến chân tơ kẽ tóc, nhập tâm cuộc sống mà mình quan sát, rồi hòa mình vào nó, sống thực với nó. Đến khi ngồi vào bàn viết thì cuộc sống ấy đã thành của mình, còn hơn của mình nữa, vì nó được nghiên cứu, được suy ngẫm, để cuối cùng bật ra chỉ những đường nét chính, những màu sắc chính mà thôi. Đó là cuộc sống trong sự biểu đạt tiết kiệm, được đưa lên giấy chỉ những gì cần thiết nhất, tinh chất nhất, đẹp đẽ nhất.

Cách biểu đạt này của Paustovsky giống phong cách làm việc của những họa sĩ Trung Hoa cổ trong trường phái quốc họa. Khác với bạn đồng nghiệp phương Tây, những họa sĩ quốc họa Trung Hoa không bao giờ làm phác thảo cho những bức tranh sẽ vẽ. Họ an nhiên sống trong đời, lặng lẽ quan sát nó, lặng lẽ thu nó vào lòng, nói cách khác, họ sống như mọi người, nhưng chăm chú quan sát cuộc sống đến mức thuộc lòng nó, chỉ đến lúc ấy họ mới nhả tinh chất của nó ra trên giấy trên lụa. Cuộc sống được biểu đạt theo cách ấy hiện ra ở những điểm tập trung nhất, dường như không còn lệ thuộc chủ đề. Những gì không cần thiết, những tạp chất, đều bị họ gạt bỏ không thương tiếc. Nhưng khoan, cũng không hẳn là thế. Bên cạnh những cái thuộc tinh chất ta lại bắt gặp những nét tưởng chừng chẳng có liên quan gì tới chủ đề, có vẻ như thừa. Nhưng thử bỏ những cái thừa ấy đi mà xem - tác phẩm sẽ mất đi vẻ đẹp mà ta đã được thấy. Tức là, chúng là những cái thừa cần thiết, những cái thừa có chọn lọc bằng vô thức, những cái thừa xét cho cùng là cố ý của tác giả. Thiếu những cái thừa đó văn hết là văn. Nó thành xác chết.

Tôi sẽ không chứng minh điều này. Nó vô ích như khi ta cố chứng minh vẻ đẹp của một buổi bình minh chẳng hạn.

Mà cũng đừng hoài công kể lại những truyện ngắn của Paustovsky. Chúng ta hãy thử nhớ lại "Chú Bé Chăn Bò", "Gió Biển", "Chuyến Xe Đêm", "Người Đầu Bếp Già"... Liệu có thể kể lại những câu chuyện trong những truyện ngắn đó không nhỉ? Có người đã kể, kể rất hay, nhưng nghe xong, tôi nghĩ rằng sự mất mát trong câu chuyện được kể lại có thể tính bằng số bách phân là 90 phần trăm.

Paustovsky có thể từ một chi tiết rất nhỏ mà dựng thành một truyện ngắn. Nhưng qua truyện ngắn đó ta được biết không phải một người - nhân vật chính - mà nhiều người, và hơn thế nữa, dấu vết của cả một khoảng thời gian.

Cái "hư" trong văn Paustovsky có một đặc tính được nhiều người nhận xét. Dường như ông khám phá được trong tâm hồn ông, và trong tâm hồn người nói chung, sự ưa thích bản năng những cái không bình thường. Cho nên nói về cái bình thường bằng con đường tìm kiếm, lựa chọn để rồi đưa ra cái có vẻ không bình thường lại là con đường ngắn nhất của sự biểu đạt cái đẹp. Nhưng nếu cái không bình thường ấy quá xa lạ với trí tưởng tượng của người đọc thì cũng hỏng, người đọc sẽ đẩy nó ra và người viết thế là hoài công. Cần phải chọn cái không bình thường bình dị, nghĩa là cái có thể có, có thể xảy ra, dường như người đọc có thể thấy nó, nhưng do vô tình đã đi lướt qua nó, đi lướt qua cái đẹp, một cách hững hờ, và giờ đây, khi được nhà văn chỉ cho thấy, mới biết ra để mà nuối tiếc. Khả năng nhìn thấy cái không bình thường trong cái bình thường ở trong ông làm nên nét độc đáo của văn ông. Paustovsky thú nhận rằng khả năng đó bắt nguồn từ tính chuộng lạ vốn có trong ông từ thuở thiếu thời. Ông thuật lại:

"Thế giới sặc sỡ của những cái lạ chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng của tôi".

"Môn học mà tôi thích nhất ở trường trung học là môn địa lý. Môn này khẳng định với tôi rằng trên trái đất có những xứ sở kỳ lạ. Tôi biết rằng cuộc sống nghèo nàn và vất vưởng của gia đình tôi hồi ấy không thể cho phép tôi nhìn thấy những xứ sở ấy. Mơ ước của tôi không thể thực hiện được. Nhưng không phải vì thế mà nó chết dần chết mòn đâu".

"Tâm trạng tôi khi ấy có thể định nghĩa bằng hai từ: hào hứng và buồn rầu. Hào hứng trước cái thế giới mà mình tưởng tượng ra, buồn rầu vì không thể nhìn thấy nó. Hai cảm giác ấy chiếm thế thượng phong trong những vần thơ thuở thiếu thời của tôi và trong những tác phẩm văn xuôi đầu tiên còn non nớt của tôi".

"Những năm tháng qua đi và dần dần tôi rời bỏ tính chuộng lạ, vẻ diêm dúa, hương vị làm ta mê mẩn, chất bốc của nó và thái độ dửng dưng đối với con người bình dị, không có gì đáng chú ý. Nhưng trong một thời gian dài, trong những truyện dài và truyện ngắn của tôi vẫn cứ còn rơi rớt những sợi chỉ mạ vàng của nó."

Paustovsky kể rằng lần cắt đứt quyết liệt và cuối cùng với tính chuộng lạ ở trong ông xảy ra trong lần ông đi xem nhà chiếu hình vũ trụ Moskva. Cũng như mọi người, ông bị lóa mắt bởi sức sáng tạo của con người với những máy móc kỳ diệu đó.

Ông ra về khi trời đã khuya. Một buổi tối tháng Mười với mùi lá rụng trên đường. Paustovsky ngẩng đầu lên. Ông bàng hoàng. Tưởng chừng ông được trông thấy,lần đầu tiên trong đời, một bầu trời thực sự - một bầu trời sống - với muôn vàn vì sao lấp lánh.
"Và thế là tôi thấy tất cả những gì tôi viết từ trước tối hôm đó chỉ là giả tạo, hệt như cái nhà chiếu hình vũ trụ với những chòm sao giả của nó".

Sau đêm đó, ông vội vã hủy đi một số truyện ngắn quá diêm dúa và giả tạo mà trước kia ông thích thú.

Tuy nhiên, không phải cái gì khác, mà chính lòng ham mê cái lạ trong buổi thiếu thời đã dạy cho ông biết cách nhìn thấy những nét đẹp, và hơn nữa, những nét hoàn toàn không dễ thấy đối với người khác, trong những sự vật tầm thường. Những nét đẹp đó chúng ta gặp luôn luôn trong những tác phẩm của ông, hầu như trên mỗi trang giấy. Chúng làm nên cái thần thái đặc sắc của văn ông. Ngay ở trong những truyện dài "Những Kẻ Lãng Mạn", "Những Vầng Mây Lấp Lánh", mà ông than phiền rằng trong đó tính chuộng lạ còn để lại nhiều dấu vết, chúng ta vẫn thấy những nét đẹp nhờ lòng ham mê tính chuộng lạ mà có. Có lẽ cái hại của tính chuộng lạ chỉ ở chỗ nó dễ làm người viết ham cái bề ngoài hào nhoáng mà quên mất cái bề trong còn đẹp hơn rất nhiều của cuộc sống.

Về vấn đề này Paustovsky viết: "Tôi cho rằng một trong những đặc tính thuộc sáng tác văn xuôi của tôi là cái thần thái lãng mạn của chúng"... "Cái đó, tất nhiên, là chất riêng của từng người. Đòi hỏi người nào cũng vậy, nhất là nhà văn, phải từ bỏ cái thần thái ấy là lố bịch. Chỉ có dốt nát mới đi đòi hỏi như thế"...

"Cái thần thái lãng mạn không hề sống chung dưới một mái nhà với sự quan tâm cấp thiết đối với cuộc sống "thô thiển" và tình yêu đối với cuộc sống ấy. Trong hết thảy lĩnh vực của thực tại và hoạt động của con người, trừ một vài trường hợp ngoại lệ, bao giờ cũng sẵn có những hạt giống lãng mạn... Vì không nhận thấy những hạt giống ấy, người ta có thể giày xéo lên chúng, nhưng cũng có thể ngược lại, tạo điều kiện cho chúng nở rộ, cho chúng lấy mùa hoa của mình làm cho thế giới bên trong của con người đẹp thêm, cao thượng hơn ".

Ông phải bộc bạch tâm sự mình như thế, ông phải lớn tiếng bảo vệ phong cách lãng mạn trong văn học như thế là để tự vệ, để chống trả sức mạnh của trào lưu thời thượng "hiện thực xã hội chủ nghĩa" muốn áp đặt phong cách của nó như là một phong cách duy nhất cho nền văn học xô-viết. Paustovsky không rời con đường riêng mà ông đã chọn. Ông cho rằng nó hoàn toàn không có gì trái ngược với con đường chung của các nhà văn của bất kỳ nước nào, bất kỳ thời đại nào, là hướng tới và vẫy gọi mọi người cùng nhau hướng tới Cái Đẹp[3].

Từ lâu Paustovsky đã có ý định viết một cuốn sách về nghề văn. Không phải một cuốn sách dạy viết văn, không phải thế, ông không có ý định dạy bảo ai, mà là một cuốn khảo cứu nghiêm túc nói về lao động đặc thù của những người cầm bút và vai trò của họ trong đời sống tinh thần của cộng đồng nhân loại. Trong bài "Thơ Của Văn Xuôi" đăng trong tạp chí "Ngọn Cờ" (Znamya) số ra tháng 9 năm 1953, ông viết rằng ý sáng tác một cuốn sách về nghề văn đã nảy ra trong ông ngay từ trước Thế chiến thứ hai. Ông đã bắt đầu, nhưng chiến tranh đã ngăn trở ông hoàn thành nó.

Trong một thời gian hơn mười năm Paustovsky dạy nhiều khóa học văn xuôi tại Học viện văn học Gorky. Nhiều vấn đề có liên quan tới nghề văn và tâm lý sáng tác đã được đề cập. Vì các bài giảng của thầy, cũng như những lời phát biểu của trò, đều không được ghi lại, Paustovsky lấy làm tiếc, mới nảy ra ý tập hợp những tư liệu phong phú đó, bằng hình thức này hay hình thức khác, miễn sao chúng trở thành có ích cho những người viết văn, nhất là cho những người viết văn trẻ, và cho cả những ai yêu thích văn học.
Mùa thu năm 1955, tại tỉnh Dubunty, một tỉnh nhỏ nằm bên bờ vịnh Riga, Paustovsky hoàn thành cuốn sách mà ông thai nghén từ lâu. "Bông Hồng Vàng" ra mắt bạn đọc lần đầu trong tạp chí "Tháng Mười"(Oktiabr).

Trong bản dịch này, giống như trong nhiều bản dịch ở các nước khác mà tôi được biết ("Bông Hồng Vàng" đã được dịch ra nhiều thứ tiếng), tôi bỏ qua hai chương "Ngôn Ngữ Kim Cương" và "Những Cuốn Từ Điển". Tác giả dành hai chương này cho việc nghiên cứu những nét độc đáo của tiếng Nga liên quan tới sự thể hiện văn học, xem xét nhiều mặt ngữ nghĩa, các gốc từ, âm hưởng, tiết tấu... của văn ngôn tiếng Nga. Tôi rất tiếc những chương này, nhưng tôi nghĩ không có cách nào truyền đạt cái đẹp thuần khiết của từ ngữ thuộc một ngôn ngữ này bằng những phương tiện không tương thích của một ngôn ngữ khác.

Nói chung, trong khi dịch cuốn sách, cảm giác đuối sức là cảm giác tôi thường gặp. Thậm chí ở một vài đoạn tôi cảm thấy hoàn toàn bất lực. Ai cũng biết rằng dịch nếu không phải là phản thì cũng là một cái gì mất mát so với nguyên bản. Trong "Bông Hồng Vàng", sự mất mát đó không phải là ít.

Khi bản dịch hoàn tất, tôi mới hiểu rằng trong việc làm này của tôi chính tác giả đã giúp tôi rất nhiều.

Bởi vì mỗi lần đọc đi đọc lại một đoạn văn khó, một hình ảnh đẹp được miêu tả một cách khác thường, cần phải tìm cách để truyền đạt cho tốt nhất, tôi lại phát hiện trong lòng mình một niềm vui, niềm vui này đã giúp tôi vượt qua những khó khăn.

Bởi vì trong khi dịch "Bông Hồng Vàng", tôi hiểu thêm được rất nhiều cái lao động nặng nhọc nhưng cao quý và vi thế tuyệt đẹp của nghề văn (nếu có thể coi nó là một nghề). Tôi sẽ sung sướng nếu qua bản dịch này những ý nghĩ tốt lành của tác giả tới được với bạn đọc.

Bởi vì, sau hết, tôi rất yêu Paustovsky.

VŨ THƯ HIÊN

Chú thích:

[1] Người Nga, xuất thân từ các chiến binh chống lại các cuộc xâm lăng của Thổ Nhĩ Kỳ và người Tartar, sống thành một cộng đồng lớn ở vùng Nam Nga, thường được gọi là cô-dăc (cosaques) trong các bản dịch từ tiếng Pháp. Phân biệt với người Kazakh, cư dân nước Kazkhstan

[2] Hiện nay ở Moskva có một đường phố mang tên Konstantin Pautovsky.

[3] “Lời Nói Đầu” này được in trong lần xuất bản thứ nhất của bản dịch “Bông Hồng Vàng”. Lần xuất bản thứ hai nó bị bỏ đi, liên quan đến việc tên người dịch bị cấm. Trong lần xuất bản này có một số sửa chữa nhỏ.

[Saomai]

quangnam viết

Do những lý do đặc biệt, lời giới thiệu về cuốn "Bông Hồng Vàng" trong bản dịch đầu tiên (vào đầu thập kỷ 60 của thế kỷ trước) đã không còn trong những lần tái bản sau này.

SM cứ nghĩ là cuốn "Bông hồng vàng" do Vũ Thư Hiên dịch, NXB Văn hóa in 1961, giá 1,85 đồng, chưa bao giờ được tái bản (?)