Cô gái Angara - huyền thoại và sự thật.

[Dmitri Tran]

Красавица Ангара - легенда и реальность.
Tuổi học trò ai mà không rung cảm bởi câu chuyện cô gái Angara xinh đẹp bất chấp cả cấm đoán của ông già Baikal để đến với người yêu Enisey. Lúc sang Nga học, đi tàu qua hồ Baical, chiêm ngưỡng vẽ đẹp hùng vĩ của nó, tôi ước đến lúc nào đó được ngắm nhìn con sông xinh đẹp mà từ lâu đã trở thành một góc nhỏ về nước Nga trong tâm hồn trẻ thơ của mình.
Số phận dường như ưu ái và không nỡ phụ lòng. Mấy năm trước, tôi quen với một cô tên là Olga (bút danh Angaria), quê ở Angara, làm họa sĩ, thỉnh thoảng có trưng bày tranh ở Maxcơva, và cô trở thành bạn gái Nga rất thân thiết của tôi. Năm mới 2011 vừa rồi, tôi giới thiệu và dịch vắn tắt 2 bài viết về hồ Baical và sông Lena trên NNN cho Olga, cô rất cảm động, viết những dòng sau nhờ chuyển đến các thành viên của diễn đàn, và gửi môt số ảnh trong album của mình về thành phố và con sông quê hương.
Меня очень радует интерес к Сибири у друзей из Вьетнама - страны героического и трудолюбивого народа, вся история которого сопротивление иноземным захватчикам. Страны с уникальной и самобытной культурой, ведь процесс развития которой длится вот уже третье тысячелетие, пополнивший список объектов Всемирного наследия ЮНЕСКО:
- комплексом памятников Хюэ, Бухтой Халонг,
- историческим городом Хойан, Святилищем Мишон, Национальным парком Фонгня-Кебанг, Ханойской цитаделью…
Я знаю Вьетнам как страна, давшая миру великого писателя Нгуен Зу.
Я знаю Вьетнам как страна, славившаяся тремя боевыми школами - Вовинам, Ким ке и Бинь-динь.

(Tôi rất vui mừng trước sự quan tâm đến Siberia của các bạn Việt Nam - đất nước của một dân tộc anh hùng và yêu lao động, tất cả lịch sử của mình là cuộc kháng chiến chống ngoại xâm. Đất nước có nền văn hóa độc đáo và giữ được bản gốc, vì quá trình phát triển đó đã kéo dài đến thiên niên kỷ thứ ba, đã góp thêm vào danh mục Di sản thế giới UNESCO:
- quần thể các di tích ở Huế, Vịnh Hạ Long,
- đô thị lịch sử Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Cấm thành Hà Nội…
Tôi biết Việt Nam là đất nước đã cho thế giới đại thi hào Nguyễn Du
Tôi biết Việt Nam là đất nước nổi tiếng với ba trường phái võ thuật - Võ Vietnam, Võ Kim Kê và Võ Bình Định).
Mời các bạn ghé thăm con sông Angara (tiếng địa phương Buryat có nghĩa là: rộng mở, thông thương) và thành phố quê hương của tôi, nơi cội nguồn của huyền thoại!


Tảng đá Phù thủy (Шаман) ông già Baikal ném để chặn cô con gái bướng bĩnh.


Cột Obo. Khi qua đây mọi người rãy rượu cầu thần Ezhina cho mình may mắn.


Bờ sông Angara mùa đông


Hoàng hôn trên sông Angara


Thành phố Angarsk ngày nay


Thành phố nhìn từ trên cao


Nhà Thờ Angarsk nhìn từ sông


Angarsk ban đêm

Và đây, bờ hồ Baikal kỳ ảo, nơi cô gái Angara “bỏ trốn” theo chàng Enisey, nơi đầu thế kỹ 19 các nhà xã hội học đã ghi lại huyền thoại theo lời kể của dân địa phương



Nguyên văn đầy đủ huyền thoại về cô gái Angara (mà các sách của ta chỉ trích dịch)
Давным-давно жил в этом крае один могучий седой богатырь Байкал. Не было во все стране равного ему по силе и богатству. Суровый он был старик. Как рассердится, так и пойдут горами волны , так и затрещат скалы. Много рек и речушек было у него на посылках.
Была у старика Байкала единственная дочь - Ангара. Первой красавицей она слыла во всем свете. Очень любил ее отец-старик. Но строг был отец к ней и держал ее взаперти, в недоступных глубинах. Не давал ей старик даже наверх показаться. Часто-часто тосковала красавица Ангара, думая о воле...
Прилетела раз на берег Байкала чайка с Енисея: села на один из утесов и стала рассказывать о житье-бытье в привольных енисейский степях. Рассказывала она и о самом красавце Енисее, славном потомке Саяна. Случайно подслушала этот разговор Ангара и загрустила... Услыхала она о Енисее и от горных ручьев и еще более заскучала.
Решила наконец Ангара сама повидаться с Енисеем, но как вырваться из темницы, из крепких высоких стен дворца?
Взмолилась Ангара:
Ой вы, тэнгэринские боги,
Сжальтесь над пленной душой,
Не будьте суровы и строги
Ко мне, окруженной скалой
Поймите, что юность в могилу
Толкает запретом Байкал...
О, дайте мне смелость и силу
Раскрыть эти стены из скал.
Узнал о мыслях любимой дочери Байкал, запер ее еще крепче и стал искать жениха из соседей: не хотелось ему отдавать дочь далеко. Выбор старика остановился на богатом и смелом красавце Иркуте. Послал Байкал за Иркутом. Узнала об этом Ангара и горько-горько заплакала. Умоляла старика отца, просила не отдавать за Иркута: не нравился он ей. Но Байкал и слушать не хотел, еще глубже спрятал Ангару, а сверху закрыл хрустальными запорами.
Пуще прежнего взывала Ангара о помощи. И решили ручейки и речки помочь ей. Стали они подмывать прибрежные скалы
Близилась свадебная ночь. Крепко спал в эту ночь старик Байкал. Ангара взломала запоры и вышла из темницы. А ручейки все рыли и рыли. И вот проход готов. Ангара с шумом вырвалась из каменных стен и помчалась к своему желанному Енисею.
Вдруг проснулся старик Байкал: что-то недоброе увидел он во сне. Соскочил - и испугался. Кругом шум, треск. Понял он, что случилось. Рассвирепел. Выбежал из дворца, схватил с берега целый утес и с проклятием бросил его в беглянку дочь.
Но поздно... Не попал. Ангара была уже далеко.
А камень так и лежит до сих пор на том месте, где прорвала утесы Ангара. Это и есть Шаманский камень.
Старик Байкал мечтает до сих пор догнать беглянку, и если Шаманский камень сдвинуть с места, то Байкал выпрыгнет из берегов и настигнет свою дочь, затопив все на пути своими водами.

[matador]

bác DT viết :
Tuổi học trò ai mà không rung cảm bởi câu chuyện cô gái Angara xinh đẹp bất chấp cả cấm đoán của ông già Baikal để đến với người yêu Enisey. Lúc sang Nga học, đi tàu qua hồ Baical, chiêm ngưỡng vẽ đẹp hùng vĩ của nó, tôi ước đến lúc nào đó được ngắm nhìn con sông xinh đẹp mà từ lâu đã trở thành một góc nhỏ về nước Nga trong tâm hồn trẻ thơ của mình.

Em nghe nói lúc trước LHS sang Nga đi bằng tàu hỏa hay được cho xuống Irkyrtxk chơi ngắm hồ bai-can và sông Angara !
Em cũng có hơn 1 năm ở đó , thực tình là chỉ thấy lạnh và gió rất khó chịu , mùa hè ngắn quá nên cái đẹp em cảm nhận cũng chỉ thoảng qua nhanh như mùi hương Siren thôi !

[Мужик]

Để cảm ơn bác Dmitri Tran, em dịch vội huyền thoại này ra tiếng Việt để nhiều người biết đến hơn.

Ngày xửa ngày xưa, ở vùng xa xôi hẻo lánh này có tráng sỹ già đầu bạc Bai-kan uy lực. Chẳng có ai trong đất nước này có thể sánh được với ông về sức mạnh và của cải. Ông là ông già rất hà khắc. Ông nổi giận thì sóng nổi dựng lên thành các dãy núi, làm nứt nẻ cả những tảng đá khổng lồ. Nhiều dòng sông, con suối đều bị ông già thu phục, đọa đày.
Ông già Bai-kan chỉ có một người coi gái duy nhất – nàng An-ga-ra. Trên thế gian này, nàng là người đẹp nhất. Ông già rất yêu con gái. Nhưng ông cũng cực kỳ nghiêm khắc với nàng và giữ nàng trong cung cấm, tại những tầng sâu thẳm không ai có thể đặt chân tới được. Thậm chí ông còn không cho phép nàng ló mặt lên trên. Nỗi buồn liên tục, liên tục giày vò nàng An-ga-ra, nàng luôn khao khát tự do.

Một lần có con chim Hải âu từ sông Ê-ni-xây bay tới bờ Bai-kan. Nó đậu trên mỏm đá và bắt đầu kể về cuộc sống tự do trên vùng thảo nguyên Ê-ni-xây phóng khoáng. Hải âu kể cả về chàng Ê-ni-xây đẹp trai, hậu duệ của dòng Xai-an lừng lẫy. Tình cờ nghe trộm được câu truyện này, nàng An-ga-ra càng thấy buồn hơn… Rồi các dòng suối chảy từ núi cao xuống cũng thầm thì bên tai nàng về chàng Ê-ni-xây, khiến nàng càng thêm sầu não.
Cuối cùng nàng An-ga-ra quyết định phải tự đi gặp chàng Ê-ni-xây, nhưng làm sao thoát ra được ngục tối được chặn bởi những bức tường cao vút trong cung điện của cha già?
Nàng An-ga-ra chắp tay cầu nguyện:

Hỡi các vị thần Tên-gê-rin,
Hãy thương xót một tâm hồn tù tội,
Đừng hà khắc với người bị đá giam cầm,
Hãy cảm thông với tuổi thanh xuân bị nhốt trong mồ,
Bị cấm đoán bởi cha già ích kỷ…
Hãy cho con sức mạnh và lòng dũng cảm ,
Để vượt qua tường đá đọa đày.

Đoán được tâm tư của con gái yêu, ông già Bai-kan giam nàng chặt hơn và tiến hành kén rể trong đám hàng xóm láng giềng. Ông không muốn gả con gái đi lấy chồng xa. Ông già đã nhắm chàng I-rcút điển trai, dũng cảm và giàu có. Ông già Bai-kan cho người đi gặp I-rcút. Biết chuyện, An-ga-ra cay đắng bật khóc. Nàng van lạy cha già đừng gả nàng cho I-rcút. Nàng không thích người ấy. Nhưng ông già Bai-kan không thèm nghe lời cầu xin của An-ga-ra, mà nhốt nàng xuống tầng sâu hơn, phía trên đóng chặt bằng các cái chốt pha lê.

An-ga-ra tuyệt vọng cầu cứu. Và các dòng sông, con suối động lòng quyết định giúp nàng. Chúng bắt đầu xói khoét chân các tảng đá ven bờ.

Đêm tân hôn đến gần. Đêm đó, ông già Bai-kan ngủ rất say. An-ga-ra phá chốt và thoát ra khỏi phòng giam. Các con suối cứ khoét mãi, khoét mãi. Cuối cùng lối thoát đã được mở. An-ga-ra ào ra khỏi các bức tường đá và chạy thẳng đến với chàng Ê-ni-xây mà nàng khao khát.

Ông già Bai-kan choàng tỉnh: ông vừa gặp cơn ác mộng. Ông nhổm dậy hoảng hốt. Xung quanh ồn ào, ầm ĩ. Ông hiểu chuyện gì đã xảy ra. Ông rít lên tức tối. Ông lao ra khỏi cung điện, vớ ngay cả mỏm núi bên bờ ném theo bóng con gái cùng lời nguyền rủa. Nhưng muộn rồi… Ông ném trượt. An-ga-ra đã chạy xa.

Tảng đá đó đến giờ vẫn nằm nguyên chỗ cũ, nơi An-ga-ra vượt qua mỏm núi. Đó chính là tảng đá Sa-man.

Đến giờ ông già Bai-kan vẫn muốn đuổi bắt kẻ trốn chạy. Giá như tảng đá Sa-man bật khỏi chỗ, thì ông già Bai-kan sẽ vọt lên bờ và tóm được con gái, đồng thời nhấn chìm mọi thứ trên đường bằng chính nguồn nước bất tận của mình.

[hungmgmi]

Bài hát Siberi nở hoa-Расцветай, Сибирь có nhắc đến địa danh này:

Lời Việt:
Xanh mát trong đêm trường
Ta xúm quanh lửa hồng
Xibêri không ngừng vang tiếng hát
Ta hát ca lên rằng
Ơi dòng sông vĩ đại
Thiết tha tình ta cùng angara
Ta hát ca lên rằng
Ơi dòng sông vĩ đại
Thiết tha tình ta cùng angara

Xa cách nơi quê nhà
Nơi chúng ta sinh thành
Xanh thắm trên đôi bờ
Đi đắp xây cuộc đời
Bao thành phố rạng ngời
Nhớ trong lòng mối tình giữa chúng tôi
Đi đắp xây cuộc đời
Bao thành phố rạng ngời
Nhớ trong lòng mối tình giữa chúng tôi

Ta hát ca lên rằng
Ơi dòng sông vĩ đại
Thiết tha tình ta cùng Angara
Thiết tha tình ta cùng Angara

[Dmitri Tran]

matador viết

Em nghe nói lúc trước LHS sang Nga đi bằng tàu hỏa hay được cho xuống Irkyrtxk chơi ngắm hồ bai-can và sông Angara !
Em cũng có hơn 1 năm ở đó , thực tình là chỉ thấy lạnh và gió rất khó chịu , mùa hè ngắn quá nên cái đẹp em cảm nhận cũng chỉ thoảng qua nhanh như mùi hương Siren thôi !

Đó là các LHS học trước tôi, nghe nói lúc đó đi tàu thủy từ Hải Phòng đến Vlađivostok, hoặc đi tàu hỏa qua Trung Quốc, rôi tàu xuyên Siberia, qua Irkyrsk, Baikal đến Maxcơva. Chắc có các anh chị trên diễn đàn sang CCCP học vào thời gian đó bổ sung thêm.
Tôi học sau, lúc đó tham gia tích cực vào Câu lạc bộ quốc tế (chắc nhiều người còn nhớ Интерклуб ở các trường ĐH), mùa hè được đi các nơi không phải bỏ tiền túi. Hè năm 81 tôi và anh bạn làm chuyến tàu Maxcơva - Khabarovsk để biết Siberia, hồ Baikal..., các nơi trong mơ ước khi còn đi học phổ thông.
Còn lạnh (may mà chưa ốm nữa đấy) là đương nhiên rồi. người Nga có câu "сильный, крепкий как сибиряк".

[Dmitri Tran]

hungmgmi viết

Bài hát Siberi nở hoa-Расцветай, Сибирь
Ta hát ca lên rằng
Ơi dòng sông vĩ đại
Thiết tha tình ta cùng Angara
Thiết tha tình ta cùng Angara

Trên báo Lao Động, PGS TS Tạ Hoà Phương (Chủ tịch Hội Cổ sinh - Địa tầng Việt Nam) có đưa tin về Hòn Chẹ ở Ba Vì. Có thể thấy một nét rất giống nhau trong truyền thuyết của hai dân tộc Việt-Nga: hòn Chẹ, một kiệt tác của tạo hoá, một danh lam thắng cảnh nổi tiếng, mà theo truyền thuyết Sơn Tinh - Thuỷ Tinh, là khối đá lớn được thần Tản ném về phía sông Đà để chặn dòng nước do Thủy Tinh dâng lên... Chữ “Chẹ” (tiếng địa phương) chính là “Chặn” theo tiếng phổ thông.
Hòn Chẹ vút lên cao vòi vọi giữa chốn sơn thuỷ hữu tình từng được người Pháp trước đây ví như một Nhà thờ Đức Bà (Notre Dame) ở trời Nam.(Tiếc thay, hòn Chẹ ngày nay đã và đang bị phá không thương tiếc)

http://www.diachatvn.com/forums/inde...showtopic=3997

P.S. Cảm ơn mọi người đã dịch huyền thoại, cho biết thông tin liên quan và bài dân ca "Siberi nở hoa" - một trong những bài hát đầu tiên khi bước đầu làm quen với tiếng Nga.

[USY]

Bác Dmitry có thể gặp tác giả bài viết kêu gọi cứu Hòn Chẹ ở NNN nữa:
http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=1918

[Dmitri Tran]

USY viết

Bác Dmitry có thể gặp tác giả bài viết kêu gọi cứu Hòn Chẹ ở NNN nữa:
http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=1918

Cảm ơn USY cho biết thêm các đại thụ của NNN !.
Tiếc là nước mình còn nghèo quá, không thể bảo tồn được tất cả những gì thiên nhiên đã hào phóng ban cho....

[micha53]

matador viết

Em nghe nói lúc trước LHS sang Nga đi bằng tàu hỏa hay được cho xuống Irkyrtxk chơi ngắm hồ bai-can và sông Angara !

Dạ, cũng không được mơ mộng như thế.

Cho đến trước 76 ( Trước trận động đất lịch sử ở Đường sơn ) – SV VN qua LX và các nước Đông âu học đều đi bằng đường sắt qua TQ và LX ( trừ thời gian CMVH ),
Tới Irkursk, SV học ở LX bị “kéo xuống” vô trại “cách li, kiểm dịch và tẩy ố” vài ngày trước cuộc hành trình tiếp tục vào sâu đất nước Sô viết.

Trong vài ngày đó cũng đước biết:
- Hồ sâu nhất thế giới ( trong sách Địa lí )
- Có sông chảy vào và cũng có sông chảy ra ( Truyền thuyết về hồ).
- Nước hồ rất lạnh ( sờ tận nơi )
Cũng là lần đầu tiên được tận mắt chứng kiến cái gì của tây cũng to: hoa, trái, con người…; sự chênh lệch múi giờ giữa nơi đây với giờ Moskva…

[moonlovely]

Hè vừa rồi cháu có đj Baikal để tham dự trại hè quốc tế.phải nói là cảnh đẹp tuyệt vời.3 tuần ở trại hè, từ phòng của bọn cháu đj ra bờ Baikal chỉ mất 2 phút đi bộ.ngày nào cũng ra hồ 3-4 lần mà không chán.đi canô trên Baikal cũng thật thú vj,chỉ tiếc là hôm đấy cháu bj say nên cứ ở trong nhà vệ sjnh suốt...hix hix

[Dmitri Tran]

moonlovely viết

Hè vừa rồi cháu có đj Baikal để tham dự trại hè quốc tế.phải nói là cảnh đẹp tuyệt vời.3 tuần ở trại hè, từ phòng của bọn cháu đj ra bờ Baikal chỉ mất 2 phút đi bộ.ngày nào cũng ra hồ 3-4 lần mà không chán.đi canô trên Baikal cũng thật thú vj,chỉ tiếc là hôm đấy cháu bj say nên cứ ở trong nhà vệ sjnh suốt...hix hix

Cháu thế là hạnh phúc hơn các bác các chú đời "xưa" rồi!. Bao nhiêu năm mơ tưởng, đến khi lớn thì mới thực hiện được.
Cháu post lên đây dăm ảnh về trại hè đi!. Hồ Baikal, Sibiri và những gì nhìn thấy lúc đó. Bác cảm ơn trước nhé!

[Saomai]

Ngày xa xưa đó, một người bạn đồng khóa với SM khi đi qua Baical đã để lại những vần thơ đẹp (Trong nhật ký "Đường sang nước bạn"). Ngày ấy chỉ đi tàu và ngắm Baical qua của sổ thôi, không được dừng lại như bác Michà... Thời gian qua, nhiều thứ không còn nhớ, nhưng những vẫn thơ ấy SM chưa quên:

Mây trôi thong thả rừng dương
Sóng xanh tưởng biển quê hương bên mình
Bờ xa đâu một bóng hình
Trắng phau cồn đá thương tình hải âu
Ngỡ ngàng hồ lạ nông sâu
Phố nào sáng điện mà tàu cứ băng
Đêm nay mẹ có ngủ chăng
Nhìn trăng con muốn làm trăng quê nhà
Vui buồn trong một câu ca...

(tác giả bài này tên là Quý, SM không còn nhớ họ. Chỉ viết sau này về Hải Phòng công tác)
----
@ Cảm ơn Nina, đúng là chép thiếu 1 chữ thật và SM đã bổ sung.

[Nina]

Hình như bác Saomai có chép thiếu một từ trong câu
Nhìn trăng [những, ta] muốn làm trăng quê nhà

[Dmitri Tran]

Saomai viết

Ngày xa xưa đó, một người bạn đồng khóa với SM khi đi qua Baical đã để lại những vần thơ đẹp (Trong nhật ký "Đường sang nước bạn"). Ngày ấy chỉ đi tàu và ngắm Baical qua của sổ thôi, không được dừng lại như bác Michà... Thời gian qua, nhiều thứ không còn nhớ, nhưng những vẫn thơ ấy SM chưa quên:

Mây trôi thong thả rừng dương
Sóng xanh tưởng biển quê hương bên mình
Bờ xa đâu một bóng hình
Trắng phau cồn đá thương tình hải âu
Ngỡ ngàng hồ lạ nông sâu
Phố nào sáng điện mà tàu cứ băng
Đêm nay mẹ có ngủ chăng
Nhìn trăng con muốn làm trăng quê nhà
Vui buồn trong một câu ca...

(tác giả bài này tên là Quý, SM không còn nhớ họ. Chỉ viết sau này về Hải Phòng công tác)
----
@ Cảm ơn Nina, đúng là chép thiếu 1 chữ thật và SM đã bổ sung.

Tuyệt vời!!!. Cảm ơn SM và Nina!.
Tôi sẽ dịch ý sang tiếng Nga rôi nhờ cô bạn dạy văn "chuốt" lại, nhưng phải sau mồng 10, bên này nghĩ lễ dài dài...

[Saomai]

Dmitri Tran viết

Tuyệt vời!!!. Cảm ơn SM và Nina!.
Tôi sẽ dịch ý sang tiếng Nga rôi nhờ cô bạn dạy văn "chuốt" lại, nhưng phải sau mồng 10, bên này nghĩ lễ dài dài...

Cảm ơn các bác đã quan tâm… Đọc câu truyện cảm động về Baical, tự nhiên trí nhớ của SM bừng tỉnh dậy, và nhớ lại đoạn thơ đã biết từ nhiều năm trước. Biết là nhớ nhiều cũng không hẳn là tốt, nhiều khi oải lắm… Nhưng như là số mệnh, biết làm sao!

Vì các bác quan tâm, SM lại nhớ thêm được đôi điều. Trước hết tên người viết là Đinh Hữu Quý, thời SV học ở Minsk.

Bài thơ “Đường sang nước bạn” khá dài và hay, thế hệ SV ngày đó chắc nhiều người đã thuộc.

Trước khi đến Baical, có 1 đoạn dài qua TQ, có những câu “Hậu phương vững chắc của ta / Vừa là đồng chí, vừa là anh em”. (Hồi đó người anh em con chưa giữ hộ ta mấy hòn đảo…), các bác thông cảm.

Đoạn qua Nội Mông (thuộc TQ) rất cảm động:

Ung dung yên ngựa, đã là Nội Mông
Ta như lạc giữa cánh đồng
Say say hương của những bông lúa mì

Đoạn đường tiếp theo mới thật là khổ ải (хождения по мукам), vì bước vào xứ sở xa lạ - “xét lại” thời đó (Ngày đó các GS Triết học hay LS КПСС hay đặt câu hỏi cho SV VN: “Em hãy chứng minh контрреволюция của tập đoàn MTĐ…”, và nhiều người thuộc thế hệ chúng tôi đã trượt bằng đỏ vì những câu hỏi tương tự).

Chiều về lại tiếp bước đi
Có đưa hơi rượu có gì không vui
Từ đây lạ cảnh, lạ người
Bỗng dưng lại nghĩ xa xôi bước đường…

Nhưng ngày ấy, trong tình cảm ấy, hồ Baical đã làm dịu lòng người những người con xa xứ, ngơ ngác bước ra từ một cuộc chiến tranh, đạn bom tàn khốc... Để rồi 6 năm trời đằng đẵng xa quê, nhớ nhà, nỗi nhớ khôn nguôi từng phút, từng giây… (Nhớ đến đây, SM cảm thấy bùi ngùi quá. Vậy là đã hàng chục năm trôi, và giờ đây với mình, mây vẫn trôi trên bầu trời viễn xứ).

Trên đường đến với xứ sở xa lạ đó, nơi có “…những con thỏ hòa bình đang tìm nơi gặm cỏ / Máu ta đổ cũng là vì ngươi nữa / Người ngắm tuyết nhờ ta đang chịu lửa / Nhờ súng này mà ngươi được yên thân…” (CLV), Đinh Hữu Quý thấy Baical, với vẻ đẹp thiên nhiên muôn đời, làm vợi đi nỗi buồn u uẩn trước hành trình xa chưa xác định bến bờ (ngày ấy đến Moscow mới biết sẽ đi học ở đâu, sẽ học ngành gì).

Trên đường đời, đôi khi người ta có thể gặp những viên ngọc như thế. Nó làm dịu lòng ta, làm ta thấy chứa chan hy vọng vào những gì tốt đẹp nhất. Có khi, viên ngọc đó theo ta suốt đời, trở thành niêm vui bất tận, cũng có khi vì lý do nào ta không giữ được nó, chỉ còn lại niềm nhớ tiếc khôn nguôi…

Cảm ơn bác Dmitri Trần nhiều, vì nhắc nhớ trong SM một kỷ niệm thật đẹp về hồ Baical – hồ có nguồn gốc kiến tạo sâu nhất thế giới… Xin chép lại đoạn thơ trên theo thứ tự, biết rằng không thể nhớ được hết cả bài. Cũng không thể hỏi ai để biết nữa.

…

Ung dung yên ngựa, đã là Nội Mông
Ta như lạc giữa cánh đồng
Say say hương của những bông lúa mì

Chiều về lại tiếp bước đi
Cỏ đưa hơi rượu có gì không vui
Từ đây lạ cảnh, lạ người
Bỗng dưng lại nghĩ xa xôi bước đường…

Mây trôi thong thả rừng dương
Sóng xanh tưởng biển quê hương bên mình
Bờ xa đâu một bóng hình
Trắng phau cồn đá thương tình hải âu
Ngỡ ngàng hồ lạ nông sâu
Phố nào sáng điện mà tàu cứ băng
Đêm nay mẹ có ngủ chăng
Nhìn trăng con muốn làm trăng quê nhà
Vui buồn trong một câu ca...

...

SM nhớ là, sau đoạn này ĐHQ không viết tiếp được nữa, suốt đoạn đường dài qua Sibir, đến Moscow. Vẻ đẹp của Bailcal, gợi nhớ nhà, nhớ mẹ đã khép lại Nhật ký hành trình của anh. Cho đến khi tới Minsk là nơi anh theo học 6 năm, anh mới viết tiếp:

Đến rồi mới biết thành Min(sk)
Dáng người con gái dịu hiền Bạch Nga.

Còn khi kẹt tàu ở Đồng ĐĂng 4 hôm, anh viết "Bốn đêm nằm nhớ quê hương / Nhà sàn giấc ngủ chập chờn không yên"

Tiếp theo:

Sáng ngày qua Hữu Nghị Quan
Mà ta cứ nghĩ vẫn còn Lạng Sơn
Trông chừng mây phủ sườn non
Gió đưa mái tóc bồn chồn lòng ai
Máu người đau dễ lạt phai
Mẹ ơi chờ đón ngày mai con về

Ta đi mang nặng lời thề
Sướng sung quyết chẳng làm mê mẩn hồn
Trong ta mỗi một xóm thôn
Cũng là ân nghĩa, oán hờn thẳm sâu

Sân ga trông lại con tàu
Hường về Tổ quốc trắng phau khói vờn...


Đến đây trí nhớ của SM thực sự cạn kiệt rồi các bác ạ…

[Saomai]

Hồ Baikal kỳ lạ

Ở phía Đông Nam Xiberia trong lãnh thổ Liên Xô cũ, ở chỗ cách Irkutsk 65 km, có một hồ nước ngọt lớn nhất thế giới - hồ Baikal. Diện tích mặt hồ là 315.000.000 km2. Độ sâu bình quân 730 mét, lượng nước ngọt ở hồ này bằng 1/5 nước ngọt toàn thế giới. Một số ao hồ nổi tiếng trên thế giới hầu như đều giảm lượng nước hàng năm, nhưng hồ này hàng năm lượng nước lại tăng.

Toàn bộ khu vực hồ và các vùng lân cận có tới 1200 loài động vật và hơn 600 loài thực vật sinh sống. Trong đó có tới 2/3 là sinh vật đặc chủng mà hầu hết các nơi trên thế giới không có. Có một số sinh vật chỉ trong lớp địa tầng già cỗi từ mấy vạn năm, thậm chí mấy trăm triệu năm về trước mới có hóa thạch tương tự. Ngoài ra, còn có không ít những sinh vật mà phải tới những nơi cá biệt vùng nhiệt đới hoặc á nhiệt đới cách đó rất xa, mới có thể phát hiện ra được cùng loại hoặc thân cận với nó.

Thế nhưng, điều khiến các nhà khoa học thấy lý thú, và còn chưa có lời giải đáp, đó chính là: trong hồ Baikal lại có rất nhiều sinh vật biển chính cống sinh sống, như báo biển, cá mập, ốc biển và cá Omull.

Trên thế giới chỉ có hồ Baikal mới có rừng cây lúp xúp mọc dưới đáy biển - đó là loài hải miên (Bọt biển). Trong rừng hải miên còn có loài tôm hùm sinh sống. Thế nhưng nước hồ Baikal lại không hề mặn, vì sao lại có nhiều sinh vật biển như thế sinh sống? Các nhà khoa học đã có nhiều suy đoán khác nhau về vấn đề này.

Ban đầu, các nhà khoa học Trung Quốc cho rằng trên lịch sử địa chất, hồ Baikal và biển cả thông liền với nhau, sinh vật biển vào hồ Baikal từ thời kỳ biển cổ đại. Các viện sĩ Liên Xô như Belger thì cho rằng chỉ có báo biển và cá Omull mới thực sự là sinh vật biển, có lẽ chúng vào hồ Baikal theo sông từ Bắc Băng Dương. Vậy thì giải thích như thế nào về sự có mặt của các loài như hải miên, tôm hùm, ốc biển và cá mập?

Sarkinan cho rằng hồ Baikal có một số điều kiện tự nhiên giống như biển, như: hồ Baikal rất giống bồn địa biển, cho nên trên rất nhiều động vật nước ngọt đã có những dấu hiệu giống như động vật biển.


Báo biển Baical (không phải loài báo biển vẫn gặp ngoài biển thực thụ. Baical là hồ nước ngọt duy nhất trên TG có loài động vật có vú này sống trong môi trường nước)

Về vấn đề nguồn gốc sinh vật đặc biệt ở hồ Baikal, cho đến nay vẫn chưa thể làm rõ được. Những nghi vấn rõ nhất và dễ thấy nhất đó là vì sao loài báo biển và cá Omull lại không sống ở quê hương bản quán của mình, mà lại đi sống ở hồ nước ngọt cách đó hơn 2000km? Và vì sao chúng lại biết được ở đó có cái hồ Baikal có thể thích nghi với việc phát triển đời sống mới cho chúng? Xem ra những bí ẩn này cũng giống như bản thân hồ Baikal, luôn biến hóa khôn lường và đầy bí ẩn khó dò.

(Nguồn: http://xacsong.info/showthread.php?1...h-Bi-An/page48)

[nqbinhdi]

Saomai viết

Hồ Baikal kỳ lạ

Ở phía Đông Nam Xiberia trong lãnh thổ Liên Xô cũ, ở chỗ cách Irkutsk 65 km, có một hồ nước ngọt lớn nhất thế giới - hồ Baikal. Diện tích mặt hồ là 315.000.000 km2. Độ sâu bình quân 730 mét, lượng nước ngọt ở hồ này bằng 1/5 nước ngọt toàn thế giới. Một số ao hồ nổi tiếng trên thế giới hầu như đều giảm lượng nước hàng năm, nhưng hồ này hàng năm lượng nước lại tăng.


(Nguồn: http://xacsong.info/showthread.php?1...h-Bi-An/page48)

Con số diện tích mặt hồ là 315.000.000 km2 kia là không chính xác, bởi cả Việt nam mới chỉ có diện tích chưa đến 332.000 km2, không lẽ hồ Baikal lại rộng gấp cả gần 1000 lần Việt nam?

Xem lại trên Wikipedia thì thấy ghi diện tích mặt nước chỉ là 31.722 km2 thôi.

[Dmitri Tran]

nqbinhdi viết

Con số diện tích mặt hồ là 315.000.000 km2 kia là không chính xác, bởi cả Việt nam mới chỉ có diện tích chưa đến 332.000 km2, không lẽ hồ Baikal lại rộng gấp cả gần 1000 lần Việt nam?
Xem lại trên Wikipedia thì thấy ghi diện tích mặt nước chỉ là 31.722 km2 thôi.

Cảm ơn SM đã có bài giới thiệu các chi tiết độc đáo của hồ Baikal, và bạn nqbinhdi đã nhìn thấy chổ nhầm trên.
Theo tạp chí Địa lý (Wikipedia không phải là sách tra cứu, nó được mọi người cùng tham gia viết, nên không ít tài liệu trên Wikipedia không chính xác, thậm chí sai lầm): Diện tích mặt nước là 31 722 km ² (không bao gồm các đảo), gần tương đương diện tích các nước như Bỉ, Hà Lan hoặc Đan Mạch. Theo diện tích mặt nước, Baikal là hồ lớn thứ sáu trên thế giới....
Nguồn: http://nature.baikal.ru/

[Saomai]

Dmitri Tran viết

Cảm ơn SM đã có bài giới thiệu các chi tiết độc đáo của hồ Baikal, và bạn nqbinhdi đã nhìn thấy chổ nhầm trên.
Theo tạp chí Địa lý (Wikipedia không phải là sách tra cứu, nó được mọi người cùng tham gia viết, nên không ít tài liệu trên Wikipedia không chính xác, thậm chí sai lầm): Diện tích mặt nước là 31 722 km ² (không bao gồm các đảo), gần tương đương diện tích các nước như Bỉ, Hà Lan hoặc Đan Mạch. Theo diện tích mặt nước, Baikal là hồ lớn thứ sáu trên thế giới....
Nguồn: http://nature.baikal.ru/

Cảm ơn các bác Bình Di và Dmitri đã bổ sung những sai sót trong thông tin "báo chí mạng" mà SM không chú ý. Kể cả báo chi giấy thì những sai sót thường vẫn có.

Trong bài viết trên, SM chỉ chú ý đến thế giới sinh vật đặc hữu của Bailcal, với những "rừng" Bọt biển (Spongia), cá mập... và đặc biết là sự hiện hữu của Báo biển.

Xin lạm bàn: Vì loài thú đó trông giống loài Báo biển, nên người ta tạm gọi bằng tiếng Việt là BÁO BIỂN, nhưng tên khoa học của nó chắc chắn không giống nhau. Có thể do một loài thú đã tiến hoá thích nghi lại với môi trường nước ngọt biến thành, trong vòng 30 triệu năm qua. Và loài này là độc nhất vô nhị trên thê giới. Nó giống một cách đồng quy với loài BÁO BIỂN sống trong môi trường biển, do có kiểu sống tương tự. Hiện tượng này thường gặp trong sinh giới. Nếu gọi nó là BÁO HỒ thì chính xác hơn.

Có điều lý thú là, cho đến nay, người ta chưa bao giờ tìm được các di tích cổ sinh vật minh chứng các bước chuyển tiếp từ một loài thú trên cạn sang loài thú dưới nước (như sang Cá voi, Cá heo, Hải báo, Hải cẩu, Hải tượng...). Có nghĩa là chưa tìm được tổ tiên thực sự của chúng.

[Dmitri Tran]

Saomai viết

Xin lạm bàn: Vì loài thú đó trông giống loài Báo biển, nên người ta tạm gọi bằng tiếng Việt là BÁO BIỂN, nhưng tên khoa học của nó chắc chắn không giống nhau. Có thể do một loài thú đã tiến hoá thích nghi lại với môi trường nước ngọt biến thành, trong vòng 30 triệu năm qua. Và loài này là độc nhất vô nhị trên thê giới. Nó giống một cách đồng quy với loài BÁO BIỂN sống trong môi trường biển, do có kiểu sống tương tự. Hiện tượng này thường gặp trong sinh giới. Nếu gọi nó là BÁO HỒ thì chính xác hơn.
Có điều lý thú là, cho đến nay, người ta chưa bao giờ tìm được các di tích cổ sinh vật minh chứng các bước chuyển tiếp từ một loài thú trên cạn sang loài thú dưới nước (như sang Cá voi, Cá heo, Hải báo, Hải cẩu, Hải tượng...). Có nghĩa là chưa tìm được tổ tiên thực sự của chúng.

Nhờ sự quan tâm của SM, tôi tìm trên "БАЙКАЛ - ЖЕМЧУЖИНА СИБИРИ" một vài thông tin:
Trong số hơn 2.000 động vật sống ở hồ Baikal có đến 1500 là loài đặc hữu, tức là chỉ có hồ Baikal, và chúng không có ở một nơi nào khác trên thế giới.
Theo thống kê cuối thế kỹ 20, ở hồ Baikal có khoảng 60-70 ngàn hải cẩu (tiếng La tinh: Phocidae). Đó là loài hải cẩu duy nhất sống ở nước ngọt (ngoài Baikal ra, trên Trái đất còn 2 nơi chúng sinh sống, nhưng số lương ít hơn nhiều). Không ai có thể khẳng định chắc chắn nguồn gốc của chúng, vì họ hàng gần nhất của chúng ở Bắc cực, cách xa hơn 3.000 km. Hầu hết các nhà nghiên cứu cho rằng chúng có thể xâm nhập vào hồ Baikal từ Bắc Băng Dương qua sông Yenisey rồi qua sông Angara để đến hồ trong kỷ nguyên Băng hà.
Điều rất đặc thù là hải cẩu ở Baikal rất đoàn kết, chúng ít đánh lộn và thích chơi những trò ngộ nghĩnh.

P.S. Tôi dùng từ HẢI CẨU để chỉ Тюлень, tương tự như từ "Морской котик" trong tiếng Nga, như vậy chắc chính xác hơn "Báo biển". Ngoài ra, có một số người dịch là "Lợn biển"...
Nguốn: http://www.bigcountry.ru/page1.php?idm=117