NMLD Dung Quất - NMLD đầu tiên của Việt Nam

[nghiahoa]

Hiệu quả của Dung Quất: Sẽ phải tính toán sau

Đã có những câu hỏi đặt ra với Chính phủ và Quốc hội về hiệu quả kinh tế của dự án Nhà máy Lọc dầu Dung Quất khi bản báo cáo kết thúc dự án được trình ra lần đầu tiên cách đây ba tuần.
Tuy nhiên, một số chi tiết là cơ sở cho những câu hỏi này đã được Chính phủ bỏ ra khỏi bản báo cáo chính thức trình ra Quốc hội ngày 4/11. Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường (KH-CN và MT) của Quốc hội cũng có những đánh giá thận trọng hơn về thành công của dự án.

Hiệu quả kinh tế: chưa đủ số liệu và thời gian

Ba câu hỏi mà TBKTSG nêu ra sau khi Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng trình bày báo cáo kết thúc dự án đầu tư Nhà máy Lọc dầu Dung Quất vào ngày 18/10 gồm:

1) Tại sao dự án có tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) là 7,66%, cao hơn mức tính toán năm 2005 là 5,87% trong khi tổng vốn đầu tư cho dự án này đã tăng từ 2,5 tỉ đô la (2005) lên 3,05 tỉ đô la (2009).

2) Giá trị quyết toán dự án giảm đi 8.000 tỉ đồng là do đâu? (43.800 tỉ so với 51.720 tỉ đồng tổng vốn đầu tư được duyệt). Giải thích của Chính phủ rằng việc giảm trừ chủ yếu là do khoản chênh lệch giữa doanh thu và chi phí trong giai đoạn chạy thử nhà máy có phải là lý do hợp lý?

3) Có đúng tổng thu nộp ngân sách của dự án (không nói rõ bao nhiêu năm) lên đến 27,8 tỉ đô la, một con số tăng vọt hàng chục lần so với những tính toán trước đó, đều xuất phát từ tập đoàn Dầu khí?

Trong báo cáo chính thức của Chính phủ mà các đại biểu Quốc hội nhận được hôm 26/10, hiệu quả kinh tế của dự án đã có những sửa đổi, lược bớt theo chiều hướng cân nhắc hơn.

Phần thu nộp ngân sách khoảng 27,8 tỉ đô trong văn bản đầu tiên của Chính phủ đã được loại bỏ. Giá trị quyết toán dự án giảm đi 8.000 tỉ đồng cũng không còn để lại mà chỉ ghi chung chung: “Hiện nay với giá trị quyết toán vốn đầu tư dự kiến thấp hơn tổng mức đầu tư được duyệt, dự án có thể sẽ hiệu quả hơn nữa”, báo cáo mới của Chính phủ viết.

Do bỏ đi các con số quyết toán cụ thể, Chính phủ cũng bỏ luôn phần giải thích về lý do giảm trừ và hứa phần này chủ đầu tư sẽ có báo cáo cụ thể sau khi hoàn thành việc quyết toán công trình, dự kiến vào tháng 12 tới. Báo cáo giám sát kết thúc dự án của Ủy ban KH-CN và MT cũng bỏ đi nội dung tương tự như báo cáo Chính phủ.

Điều duy nhất được Chính phủ giữ lại trong cả hai lần báo cáo là con số IRR ước tính ban đầu là 7,66%. Tuy nhiên, khi dẫn ra số liệu này, Chính phủ ghi rõ là theo báo cáo của tập đoàn Dầu khí gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội hồi cuối năm 2009. Đó là thời điểm mà kỳ họp Quốc hội thứ 6 có nhiệm vụ thông qua việc điều chỉnh tăng vốn cho dự án từ 2,5 tỉ đô lên 3,05 tỉ đô.

Với những điều chỉnh mang tính cầu thị, báo cáo thẩm tra của Ủy ban KH-CN và MT đã bổ sung thêm một nhận xét so với bản thẩm tra hôm 13/10: “Thực tế nhà máy mới chỉ đưa vào vận hành thương mại chưa được sáu tháng nên chưa đủ số liệu và thời gian để đánh giá đầy đủ và chính xác hiệu quả kinh tế của dự án” (phần đánh giá thành công của dự án).

Dung Quất thực hiện kiến nghị về hiệu quả dự án đến đâu?

Dự án Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã hoàn tất việc đầu tư sau 13 năm và bị chậm đưa vào sử dụng chín năm so với tính toán ban đầu. Việc kéo dài thời gian đầu tư, thay đổi tổng vốn đầu tư... ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả của dự án một phần do những nghị quyết, kiến nghị của Quốc hội chưa được thực hiện nghiêm túc.

Đặc biệt là giai đoạn trước năm 2005, nghị quyết của Quốc hội chưa được Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành thực hiện quyết liệt”, báo cáo giám sát nhận định.

Ngay từ Báo cáo thẩm tra đầu tiên về dự án (năm 1997), Quốc hội đã nói Chính phủ chưa cung cấp đầy đủ thông tin, đặc biệt là những thông tin về hiệu quả kinh tế - xã hội để có thể xem xét và có ý kiến chính thức về hiệu quả công trình. “Việc chỉ xây dựng nhà máy lọc dầu ở quy mô công suất 6,5 triệu tấn/năm thì không thể có hiệu quả kinh tế cao”. Bên cạnh đó là các yêu cầu việc thu xếp tài chính vững chắc để đảm bảo công trình đầu tư có hiệu quả.

Đúng như Quốc hội đã góp ý, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, dự án đã ba lần phải điều chỉnh tổng mức đầu tư và khi hoàn thành tổng vốn đầu tư gấp đôi dự tính ban đầu (1,5 tỉ đô lên 3,05 tỉ đô).

Đầu năm nay, Chính phủ cũng phải phát hành trái phiếu bằng ngoại tệ ra nước ngoài với lãi suất danh nghĩa 6,75%/năm và cho tập đoàn Dầu khí vay lại 1 tỉ đô với lãi suất chỉ còn gần bằng một nửa (3,6%/năm). Thời hạn trả nợ cho Chính phủ dài hơn sáu năm so với thời hạn Chính phủ đi vay nước ngoài để giải ngân vào tổng vốn đầu tư mà Dung Quất đã được phê duyệt. Như vậy, nếu tính đủ cả chi phí cho các khoản vay này thì hiệu quả kinh tế của dự án sẽ khác.

Mới đây, Chính phủ đã quyết định mở rộng quy mô và công suất nhà máy từ 6,5 triệu tấn lên 10 triệu tấn/năm để nâng cao hiệu quả kinh tế cũng là đi đúng những gì đã được góp ý từ 13 năm trước.

Trong suốt quá trình thực hiện dự án, Quốc hội cũng nhiều lần tỏ ra sốt ruột với hiệu quả đầu tư. “Sự chậm trễ đã làm cho hiệu quả kinh tế của dự án không thể đạt được như khi Quốc hội phê chuẩn” (báo cáo giám sát năm 2003), “phải có đầy đủ các yếu tố khả thi, đặc biệt nguồn vốn thực hiện dự án, hiệu quả kinh tế của dự án nói riêng và hiệu quả kinh tế - xã hội nói chung” (báo cáo giám sát năm 2005, khi tổng mức đầu tư tăng từ 1,5 tỉ đô lên 2,5 tỉ đô).

Khi phê duyệt lần thứ ba tổng mức đầu tư điều chỉnh từ 2,5 tỉ đô lên 3,05 tỉ đô năm 2009, Quốc hội có yêu cầu Chính phủ làm tờ trình chính thức báo cáo với Quốc hội, trong đó có ghi rõ các phương án trả nợ vốn vay cũng như hiệu quả kinh tế của dự án. Đây là việc làm bắt buộc theo nghị quyết về dự án, công trình quan trọng quốc gia khi trình Quốc hội quyết định về chủ trương đầu tư.

Tuy nhiên, tính đến thời điểm này, hiệu quả kinh tế của dự án còn phải chờ số liệu quyết toán và thời gian. Phần phương án trả nợ vốn vay cũng chưa thấy đâu. Có lẽ Quốc hội lại phải chờ thêm đến phiên họp kế tiếp mới có số liệu cụ thể?


Điều khiến không chỉ riêng Petrolimex mà của cả các đơn vị khác quan tâm hiện nay đó là vấn đề giá cả, khâu vận chuyển, tỷ giá khi mua xăng dầu ở Dung Quất.

Bên cạnh đó, thời tiết tại khu vực Quảng Ngãi bất lợi, thường xuyên có mưa lớn, cảng biển lại nhỏ rất khó khăn vào lấy hàng, thời gian chờ đợi lâu. Điều này khiến các mặt hàng xăng dầu mua tại Dung Quất về đến kho bãi và bán ra thị trường bị đội giá lên cao hơn so với nhập khẩu.



TH (tổng hợp từ TBKTSG, Pháp luật TP.HCM )