Ai đã làm Liên Xô tan rã

[htienkenzo]

...Liên bang trước đây tồn tại một cách hình thức đã đi vào quá khứ. Nó có hình thức như thế nào, và nó có duy trì được hay không khi hình thái của nó đã thay đổi thì chúng ta còn cần phải chờ. Tuy nhiên ngay tại Đại hội diễn ra vào tháng 9, quan điểm của các nhà lãnh đạo những nước cộng hòa hàng đầu đã rất rõ ràng tức là cộng đồng phải với điều kiện hoàn toàn độc lập.

Không phải ngẫu nhiên là có nhiều điều phụ thuộc vào quan điểm của nước Nga. Ngay sau Đại hội, B. Eltsin đã hủy bỏ các sắc lệnh được thông qua trong các ngày từ 19 đến 21 tháng 8 năm 1991 và khôi phục lại việc phân chia quyền hành lãnh đạo các lực lượng vũ trang, các cơ quan an ninh và nội vụ. Tháng 8 năm 1991 ông ta tự ban cho mình quyền chỉ huy các lực lượng vũ trang Liên Xô trên lãnh thổ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga và đứng ra bảo vệ nhân viên các cơ quan an ninh, nội vụ, viện công tố - những người không phục tùng mệnh lệnh của Ủy ban quốc gia về tình trạng khẩn cấp.

Nguyện vọng của đa số các nước cộng hòa thuộc Liên bang duy trì một không gian kinh tế thống nhất đã được đưa ra thảo luận tại các cuộc đàm phán tại Hội đồng Nhà nước trong vòng gần 2 tuần (từ ngày 1 đến 15 tháng 10 năm 1991) với sự tham gia của đại diện mười nước cộng hòa thuộc Liên bang. Dự thảo Hiệp ước cũng đã được chuẩn bị mặc dù những đại diện của Nga cho rằng, mỗi nước cộng hòa đều có quyền về chủ quyền kinh tế.

Song dù sao, ngày 19 tháng 10, Hiệp ước “Về hợp tác kinh tế của các nước cộng hòa có chủ quyền” cũng đã được tám nước cộng hòa đặt bút ký.

Tổng thống Liên bang Nga trong bài phát biểu của mình hồi tháng 10 và 11 năm 1991 đã nhấn mạnh rằng “nước Nga không chủ trương làm tan rã Liên Xô” (18/10/1991); “Tôi tin tưởng chắc rằng Liên bang sẽ còn tồn tại” (14/11/1991).

B. Yeltsin không nói rõ là theo ý kiến ông ta thì Liên bang sẽ tiếp tục tồn tại theo hình thái nào. Các quan sát viên đã liên hệ những lời tuyên bố của ông ta với quan điểm của L. Kravchuc. Và như ta thấy, ông ta đã đưa ra hình thái “cộng đồng”.

Nhưng khi giờ phút ký kết Hiệp ước về thành lập Liên minh các quốc gia có chủ quyền vào ngày 25 tháng 11 tại cuộc họp của Hội đồng Nhà nước Liên Xô ở Novo-Ogarevo đã đến, do L. Kravchuc vắng mặt, Tổng thống Nga và nguyên thủ các nước cộng hòa khác đã từ chối ký kết.

Những nỗ lực nhằm duy trì một nhà nước thống nhất trên cơ sở liên minh đã không thu được kết quả, và sai lầm này thuộc về Tổng thống Liên bang. Dường như ông ta đã đi ngược lại nguyện vọng của các nước cộng hòa.

Xin nhắc lại, một đại diện của Ucraina tại Đại hội đại biểu nhân dân Liên Xô bất thường lần thứ 5 đã phát biểu như sau: “Chúng tôi ủng hộ Tổng thống Liên Xô M. Gorbachov. Cần phải bảo vệ ông ấy khỏi bị tấn công và trong bất kỳ trường hợp nào cũng không phế truất ông ta tại đại hội này”.

“Việc bãi chức” Tổng thống Liên Xô diễn ra một cách khác thường: người ta không loại bỏ con người mà loại bỏ cương vị người đứng đầu Nhà nước, thủ tiêu chính cái Nhà nước đó. Ngày 8 tháng 12 năm 1991 tại khu rừng Belovezh, nguyên thủ của Nga, Ucraina, Belarus đã tuyên bố giải thể Liên Xô.

Ucraina và Kazakhstan trước thời điểm này đã tuyên bố chủ quyền đối với những cơ sở công nghiệp và những sở hữu khác của Liên bang.

Sau cuộc gặp tại khu nhà nghỉ Belovezh trong thời gian từ ngày 12 đến 19 tháng 12, Nga đã đẩy nhanh quá trình nắm giữ các cơ cấu thuộc Liên Xô vào tay mình: các cơ quan Bộ Ngoại giao Liên Xô, cơ quan Tình báo đối ngoại, các cơ sở văn hóa, công nghiệp đã chuyển sang quyền quản lý thuộc Nga. Bất động sản và các giá trị vật chất khác thuộc các tổ chức của Liên Xô, Điện Cremli, các tòa nhà và tài sản của các cơ quan chính quyền cao nhất của Liên Xô cũng được giao cho Liên bang Nga. Các Ủy ban điều hành kinh tế Liên Xô và Ủy ban kinh tế liên nước cộng hòa bị giải thể.

Ngày 19 tháng 12 các cơ quan hành pháp cao nhất của Liên Xô chấm dứt tồn tại.

Tại cuộc gặp diễn ra trong ba ngày ở Alma-Ata, các vị đứng đầu của mười một nước cộng hòa thuộc Liên bang đã công nhận Hiệp ước Belovezh… "