Dịch "Chiều Mátxcơva"

[Hoa May]

Geobic viết

Đơn giản vì chữ "cội" ít khi được người Bắc dùng. một anh bạn trường Miền Nam lâu lắm rồi đọc cho Geo nghe câu ca dao (?):

Chim lạc bầy xa cây nhở cội
Người xa người tội lắm người ơi
Thà rằng không biết thì thôi
Biết rồi mỗ đứa mỗi nơi sao đành.

Bác Geo ới ời, có phải bác cố ý kéo Hoa May vào "trồng đậu phộng" tiếp, phải không ạh?

Khúc thơ trên - theo HM biết - là một khúc ru em của người Huế. HM nhớ như thế này ạh:

Chim xa rừng (còn) thương cây nhớ cội
Người xa người tội lắm người ơi
Thà rằng không biết thì thôi
Biết rồi mỗi đứa mỗi nơi thêm buồn.

Mà thực ra, cũng có thể có "dị bản khác, hihi.

Khi hát ru, dấu của các từ sẽ nghe như thế này:

Àhhhh ơiiiii ...
Chim xa rừng còn thương cây nhợ cội
Người xa người tội lặm người ơiiii
Thà rằng không biệt thì thôi
Biệt rồi mội đựa mội nơiiiii thêm buồnnnnn....

[Geobic]

Hoa May viết

... dấu của các từ sẽ nghe như thế này:

Àhhhh ơiiiii ...
Chim xa rừng còn thương cây nhợ cội
Người xa người tội lặm người ơiiii
Thà rằng không biệt thì thôi
Biệt rồi mội đựa mội nơiiiii thêm buồnnnnn....

Đậu phộng Ga Hàng Cỏ:

Môt bà trong Quỳnh Lưu (NA) ra thăm con gái sinh cháu ở HN, mang theo 1 đàn gà con và 1 mái mẹ. Vừa đến Ga HN, bị 1 tên ất ơ túm lấy lồng gà và bảo là của nó. Đang cãi nhau loạn xạ thì 1 nhân viên bảo vệ nhà ga đến, hỏi han và tự cho mình nhiệm vụ phán xử.

Người bảo vệ:

- Đàn gà của chị bao nhiêu con?

- Dạ 12 con con, 1 mẹ.

- Gà con kêu ra sao?

- Ông hỏi chi kỳ vậy? Chọc cho chụng ra, kiêu ra sao thì ông khặc biệt.

Người báo vệ lấy que chọc. Mấy gà con chạy ra kêu "chiếp chiếp". Hắn hất hàm bảo chị kia:

- Nói cho chị biết, chị đừng có mà nhận vơ. Chị nghe rõ chưa, gà con kêu "chiếp chiếp", đúng là gà Hà Nội, còn ở quê chị chúng phải kêu "chiệp chiệp"

---

PS. Rất thú vị vì Người bảo vệ NNN vẫn chưa huýt còi cái "Chiều Mátcơva" này, nên Geo mới có cơ hội rang một chút đậu phộng! . Biết đâu ông ấy cũng giống người bảo vệ ga Hàng Cỏ??

[Le Van Dum]

Các bác ơi,
Mình vẫn thắc mắc tại sao tác giả dùng Подмосковные вечера mà không dùng Подмосковскиe вечера, Hồi trước có hỏi cô giáo người Nga, cô hổng giải thích được mà chỉ nói chắc là cho dễ hát. Rồi cũng chẳng quan tâm tìm hiểu.
Bác nào biết chỉ dùm và đừng cười em nhà quê nhé.
Xin hậu tạ

[hungmgmi]

Câu hỏi của Dùm rất hay, mình cũng đã từng băn khoăn như vậy. Nhưng rồi cũng tự giải đáp (đoán mò) là chắc nó cũng như tiếng Việt mình, là ngoại ô, ngoại vi hay ngoại thành thôi mà. Chắc là trong tiếng Nga, hát là Подмосковные вечера thì nghe nó hay hơn

[Nina]

Tại sao lại dùng "Подмосковные вечера" mà không phải "Подмосковскиe вечера" ấy ạ? Em vừa xem lại từ điển tiếng Nga thì chỉ thấy có tính từ "подмосковный" thôi, chứ không thấy từ "подмосковский" ạ!


Толковый словарь русского языка Ушакова

ПОДМОСКО'ВНЫЙ, ая, ое.

1. Находящийся поблизости от Москвы. П. уголь. Доказал ей, что в полгода они издержали полмиллиона, что под Парижем нет у них ни подмосковной, ни саратовской деревни. Пушкин. 2. в знач. сущ. подмоско́вная, ой, ж. Барская усадьба, имение вблизи от Москвы (истор.). Мать его уезжала на лето в подмосковную. Герцен. Объезжая со стрельцами подмосковные, ночевал на пригорке. А. Н. Толстой.

[hungmgmi]

À, họ cũng có dùng đấy chứ Nina. Thậm chí có cả bài thơ này:
Подмосковский дождь
Подмосковский дождь шуршит лениво,
Под мостом чуть слышен. Разве ты
Знаешь, как асфальтовая нива
Поглощает сорные цветы?

В этом лете я опять в пролёте
Арочном. Как хочешь - молодей,
Ведь уверен, капли не прольёте
Мимо рта, как выйду из людей,

И, последний камердинер в свите,
Терпелив. Прикажете - зажжём.
Что вам стоит, люди, полюбите,
До того, как выйду тиражом,

До того, как голос станет весок,
Прекращу, помаявшись слегка,
Колыханье нёбных занавесок,
Пляску связок, корчи языка

И глухую дрёму сонной жилы.
Жилы - были. Только невдомёк
Той, что тень на веки положила,
На сухой пространный островок.
Và tại trang tìm kiếm Yandex.ru này có ra vô cùng nhiều kết quả với Подмосковские вечера
http://yandex.ru/yandsearch?text=++%...1&stpar4=%2Fs1

[Nina]

Hihi, thế thì có nghĩa là ... bác nhà thơ Matusovsky dùng tiếng Nga chuẩn (từ có trong từ điển nhé, lại có trong tiếng Nga lâu đời, ít nhất là Pushkin đã dùng), còn các bác dùng "Подмосковские вечера" là các bác ... trẻ trung, sành điệu, hoặc là ... sai chính tả

[Nina]

Nhân tiện giới thiệu với các bác một chủ đề trên diễn đàn thảo luận về подмосковный/подмосковский và một số vấn đề ngôn ngữ khác trong tiếng Nga

http://forum.wordreference.com/showthread.php?t=835458

Em mới đọc sơ qua thì thấy rất thú vị, tiếc là đang bận nên không có thời gian đọc thêm...

[Le Van Dum]

Nina viết

Hihi, thế thì có nghĩa là ... bác nhà thơ Matusovsky dùng tiếng Nga chuẩn (từ có trong từ điển nhé, lại có trong tiếng Nga lâu đời, ít nhất là Pushkin đã dùng), còn các bác dùng "Подмосковские вечера" là các bác ... trẻ trung, sành điệu, hoặc là ... sai chính tả

Nina ui,
Nếu mình dùng Подмосковские вечера mà không bị coi là sai chính tả thì sao nhỉ.

[Nina]

Le Van Dum viết

Nina ui,
Nếu mình dùng Подмосковские вечера mà không bị coi là sai chính tả thì sao nhỉ.

Thì bác có thể là người trẻ trung sành điệu vậy

P.S. Em lạc đề một chút. Hồi trước, thời em còn cắp sách đi học ấy có đọc được truyên tiếu lâm này

- Voltaire có vấn đề về chính tả!
- Ôi, khổ thân cho chính tả rồi!

Còn theo như phân tích của các thành viên trong forum đáng kính mà em dẫn ra ở trên, thì подмосковный xuất phát từ подмосквье, cho nên nó ra như thế. Từ điển em đã liếc qua rồi, anh Pushkin và Ghersen cũng dùng подмосковный rồi, mà Google cũng nghiêng về подмосковный hơn, em không còn quân bài tủ gì nữa

[thonvida]

Mình nghĩ thế này: tên bài hát dịch sang tiếng Anh là "Moscow night" thì hợp với khung cảnh bài hát hơn. Ở Việt Nam mình cũng không biết rằng buổi chiều của châu Âu vào mùa hè rất dài, có thể quá 9 giờ tối vẫn còn ánh nắng. Đúng hơn có lẽ phải là "Moscow evening" nhưng vì phải hợp với nốt nhạc nữa nên phải để là "night" chăng?

[Sông La]

Để dịch bài hát này không phải dễ, vì không phải ngẫu nhiên mà nó nổi tiếng khắp thế giới . Nội dung của nó là một bài thơ rất sâu và rất rộng ý, nằm trùm cả ngoài lời.Để dịch tạm được phải có cả trình độ Nga và Việt. Nhân các bạn dịch mình ghé tham gia tý cho vui.Cho vui thôi nhé ..

Yên tĩnh quá vườn cây im phăng phắc
Không thể nghe cả tiếng lá trở mình
Ôi! Ước gì em thấu được
Những nỗi niềm dâng ngập cả trái tim…

Sông đang chảy .hình như sông không chảy …
Bạc ngập bờ, trăng rắc mãi trên sông
Bài ca nào chập chờn trong tâm tưởng
Hòa chiều êm như từ cõi xa xăm…

Kìa em hỡi, sao mắt nhìn mơ mộng
Và cúi đầu, xao động nỗi niềm chi
Nếu em thấu, những gì đang chất chứa
Trái tim anh như một kẻ tình si…

Bình minh dậy, tất cả dần hiện rõ
Em yêu ơi mọi sự sẽ tốt lành
Và nhớ nhé xin đừng quên em nhé
Ngoại ô chiều thành phố Maxcova!

Xin lỗi, bài trên thiếu 2 câu..

[minminixi]

Cho phép tôi múa cây rìu gỗ qua mắt các thợ 3N ạ :

Не слышны в саду даже шорохи, Все здесь замерло до утра, Если б знали вы, как мне дороги Подмосковные вечера. Речка движется и не движется, Вся из лунного серебра, Песня слышится и не слышится В эти тихие вечера. Что ж ты милая, смотришь искоса, Низко голову наклоня? Трудно высказать и не высказать Все, что на сердце у меня. А рассвет уже все заметнее... Так, пожалуйста, будь добра, Не забудь и ты эти летние Подмосковные вечера!

Vườn chiều chợt chẳng nghe tiếng lá Tĩnh lặng về đến sáng bình minh Ứơc gì em hiểu, anh yêu lắm Chiều ngoại ô thành phố Matxkva Sông nhỏ chảy và như ngừng chảy Ánh trăng thành bạc rắc trên sông Tiếng ca ai thoáng nghe thoáng mất Trong chiều buông tĩnh lặng mênh mông Em nhẹ nhìn anh như muốn nói Mái tóc yêu nghiêng xuống bờ vai Lời khó nói và điều chưa nói Giữ vẹn nguyên cùng trái tim anh Đêm thoáng qua, bình minh dần tỏ Thôi chúc lành ngày mới nơi đây Đừng quên nhé, những chiều hè đó Vùng ngoại ô thành phố yên bình!

[Nina]

Trong khổ thơ thứ ba vốn tác giả bài thơ chả nói gì đến tóc, nên em rất phục bác minminixi đã chịu khó nói rõ ra những gì tác giả cứ diễn đạt lòng vòng không chịu nói thẳng ra.

Nhưng em vẫn mạo muội xin có ý kiến với bác - theo như trình độ dốt cả tiếng Nga lẫn tiếng Việt như em thì trong khổ thơ thứ tư hoàn toàn không có ý "chúc lành ngày mới" hay "chào buổi sáng" gì cả. Mong bác không nhạy cảm quá mức cần thiết nhé.

[USY]

minminixi viết

Cho phép tôi múa cây rìu gỗ qua mắt các thợ 3N ạ :

Em rất thích đoạn dịch khổ thơ trên của bác minmin dich, nhất là hình ảnh "Ánh trăng thành bạc rắc trên sông"
@Nina: hì hì, nhà thơ mơ mộng, người dịch cũng mơ mộng theo, có sao đâu. Dịch vui mà, thỉnh thoảng tim tiếc cũng phải "rung rinh" một chút chứ Vì bác minmin ngắm mái đầu nghiêng nghiêng chắc lại nhớ đến bờ tóc xõa của "ai" đây mà, chắc chắn "nàng" không phải ni cô rồi. Còn chi tiết "будь добра" thì bác minmin hơi nhầm một chút xíu thật, mong bác chỉnh lại cho hoàn chỉnh hơn. Bản dịch của bác âm điệu nghe rất thích bác ạ.

[minminixi]

Nina viết

...Nhưng em vẫn mạo muội xin có ý kiến với bác - theo như trình độ dốt cả tiếng Nga lẫn tiếng Việt như em thì trong khổ thơ thứ tư hoàn toàn không có ý "chúc lành ngày mới" hay "chào buổi sáng" gì cả. Mong bác không nhạy cảm quá mức cần thiết nhé.

Rìu gỗ thì không sắc như rìu thép được, nhưng cũng tranh thủ giờ nghỉ trưa để luận chút về bài thơ đơn giản này nhé.
Nói theo văn xuôi thì tôi hiểu: có một khu vườn trên một bờ sông nhỏ. Có một chiều như mọi chiểu khi đêm về thì mọi tiếng động đều trở nên nhỏ. Có một đôi tình nhân nhỏ mỗi chiều đêm ra ngồi trên bờ sông nhỏ. Có nhiều điều muốn nói nhưng chỉ mải ngắm sông trăng và không muốn phá cái yên tĩnh nên cũng chẳng nói gì dù nho nhỏ. Đêm qua vèo là bình minh đến nên lại phải chia tay mang theo một kỷ niệm nho nhỏ. Cả hai mang theo những chiều đêm câm lặng đó làm kỷ niệm nhỏ...
Câu Так, пожалуйста, будь добра trong khổ thơ cuối, theo tôi hiểu, là tỏ sự tiếc nuối, miễn cưỡng lại chia tay, dẫn nghĩa là: Thôi thì xin chúc ngày mới (tốt lành). Tuy không phải câu chào buổi sáng, nhưng nó vẫn là добрoпожалoвать, vì câu trên nó diễn tả bình minh đang ló dạng. Ở đây không hẳn hai người ""chào buổi sáng"" với nhau mà là chào cái thế giới nho nhỏ kia của họ thôi (chào tạm biệt).
Còn cái câu ""Что ж ты милая, смотришь искоса,Низко голову наклоня?""
thì chính tụi Nga cũng hay tranh luận tuy nghĩa thì rất rõ ràng: em muốn gì mà cứ liếc anh khi nghiêng đầu xuống thế? hóa ra là do hai tên tình nhân ngồi bên rìa vườn ( táo thì phải ) cũng là trên bờ sông ngắm trăng lấp lánh trên sông, vì hơi cúi đầu nên cô gái ""len lén"" liếc chàng thôi. Không thấy nói tay chân hoạt động gì cả nên rõ ràng đây là hai kẻ ngây thơ, cảnh nên thơ và vì thế mới thành bài thơ (ngồi ngang nhau không dám quay sang, giả bộ nhìn sông ngắm trăng làm như mê cảnh chứ không mê người...).
Trong khoảng 20 phút nổi hứng dịch bài này, tôi mất nhiều ở chính câu đó, đành thay cái đầu bằng mái tóc, vì nói nghiêng đầu nghe trần trụi, có người lại vặn là dụ dỗ ni cô. Thôi thì nhìn lên đầu người yêu phải thấy tóc trước chứ, trừ khi bắt chấy...
Vài lời lôm côm vậy thôi, hiểu chết liền!!!

[Nina]

А рассвет уже все заметнее...
Так, пожалуйста, будь добра,
Не забудь и ты эти летние
Подмосковные вечера!

Trong khổ thơ thứ tư ở trên, trình độ tiếng Nga rất dở của em diễn nôm nó thành thế này

Và bình minh càng lúc càng rõ nét hơn...
Này em, hãy làm ơn, cả em cũng đừng quên những chiều tối ngoại ô Moscow này nhé!

May quá, được bác minminixi giảng giải em thấy sáng ra rất nhiều. Em chân thành cám ơn bác.

[LyMisaD88]

Đôi dòng rang lạc cùng các bác cho zui:
Hôm nay lạc vào đây mới thấy các tiên sinh cao thủ dịch thơ Nga rất hay. Theo em biết, những bài hát của Nga hầu hết đều phổ thơ của tác giả nào đó.
Làm thơ rất khó, nếu dễ thì anh chị em nhà mình thành nhà thơ hết rồi. Lại còn thơ thì phải "ý tại ngôn ngoại" chứ nếu không thì nó thành thơ con cóc cả.
Theo em, dịch thơ thì còn khó hơn, người ấy phải hiểu sâu sắc ngôn ngữ, tâm hồn và nhiều thứ khác nữa...của cả hai ngôn ngữ và lại là nhà thơ có năng khiếu dịch, chỉ giỏi ngoại ngữ chưa chắc đã dịch tốt được, dịch thật sát nghĩa nó không ra thơ, dịch bay bổng quá thì không sát với ý tứ của bài thơ. Ví dụ: Có anh Nga học tiếng Việt giỏi, dịch bài hát của ta có lồng câu ca dao: "...Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi..." chẳng hạn. Anh ấy sẽ dịch thế nào cho người Nga hiểu nhỉ? Ở Nga làm gì có tát nước đêm trăng?...
Dịch xong thơ đã khó rồi mà còn "gò" cho nó vào với âm điệu của lời hát nữa thì càng khó thay. Có khi thành công của bài thơ chỉ là một nửa, tác giả phổ nhạc lại nâng lên tầm cao hơn. Vì thế theo em, các tác giả dịch thơ, nhạc của ta dịch và gò vào như thế là tốt lắm rồi, hơn nữa những bài hát bài thơ ấy nó đã thực sự ăn sâu trong tâm tưởng những người yêu mến đất nước Nga.
Đùa cho zui: Quay trở lại với "Chiều Matxcơva" em cứ hình dung tác giả là người ở vùng khác đến Mát nhưng không muốn ở trong "ốp" hoặc dân Mát nhưng đang yêu mà bị người yêu đá(thế nó mới ra thơ), đi dạo trong rừng ngoại ô một mình, tưởng tượng là có em bên cạnh...rồi tức cảnh thành thơ...để chúng ta có bài thơ và bản nhạc để đời như bây giờ. He..he..

[hungmgmi]

minminixi viết

Câu Так, пожалуйста, будь добра trong khổ thơ cuối, theo tôi hiểu, là tỏ sự tiếc nuối, miễn cưỡng lại chia tay, dẫn nghĩa là: Thôi thì xin chúc ngày mới (tốt lành). Tuy không phải câu chào buổi sáng, nhưng nó vẫn là добрoпожалoвать, vì câu trên nó diễn tả bình minh đang ló dạng. Ở đây không hẳn hai người ""chào buổi sáng"" với nhau mà là chào cái thế giới nho nhỏ kia của họ thôi (chào tạm biệt).

Bác Bộ trưởng ạ, trong tiếng Nga будь добра, hay Будьте добры... được hiểu với nghĩa là làm ơn, chứ không phải là chúc, hay chào gì cả bác ạ.
Trên ô tô búyt ngày xưa, khi ta đưa đồng xu nhờ ai đó chuyển đến chỗ lấy vé tự động, vẫn dùng Будьте добры đấy thôi.
Bác xem thử các ngữ cảnh sau nhé:
Будьте добры, подскажите новичку как выложить свою музыку на сайт?!!
Люди, будьте добры, помогите пристроить котят!
Будьте добры объяснить, что такое dx в интеграле?

[minminixi]

Bác hungmgmi nói rât đúng và tôi sai rồi!
Hồi học năm ba, tui tôi biểu diễn văn nghệ mừng CMT10, một nhạc sĩ Nga dạy nhóm tam ca tụi tôi hát "cuộc đời vẫn đẹp sao", còn tụi tôi dạy một nhóm nữ SV Nga bài " chiều Matxkva" cũng tiếng Việt. Khi giải thích nghĩa lời dịch, chúng nó ngạc nhiên vì ý nghĩa lộn ngược hết, nhưng thật ra ai cũng hiểu đó là do thơ dịch.
riêng cái câu bác Hungmgmi nhắc nhở tôi, thì thật ra lại phức tạp nhất, ý nghĩa nhất trong bài hát. Về nghĩa đen, nó như lời khẩn cầu của chàng trai xin cô gái đừng quên. Về nghĩa bóng, không phải người Nga nào cũng giải thích được, vì nó diễn tả sự nuối tiếc trong ngữ cảnh bài thơ này. Mấy đứa SV Nga giải thích mãi tụi tôi mới hiểu, nó giống như cụm từ " мысли не бьют по рукам" ở bài Mưa hạ. Nếu không có mấy chữ Так, пожалуйста thì sẽ không sao hết.
Theo nghĩa đen có vô lý nho nhỏ: việc gì anh chàng phải cầu xin cô gái đừng quên? Так, пожалуйста, будь добра Не забудь и ты...là câu bị lặp từ будь dù mang nghĩa khác nhau. Vì vậy, rất hiếm khi cụm từ này: пожалуйста, будь добрo lại trở thành добрoпожалoвать, nhưng chính nó làm bài thơ mang ý nghĩa nuối tiếc da diết, giống lời "người ơi người ở đừng về...".
Có nhiều khi, mở từ điển dễ dàng giải quyết được vấn đề nghĩa từ nhưng không giải quyết được ngôn ngữ.
Cám ơn Bác Hung đã nhắc nhở ạ.