Bella Akhmadulina - Белла Ахмадулина

[Nina]

Cũng gần 1 tháng rồi chủ đề này chả có gì mới . Thôi nhân dịp sang tháng 2, xin dịch tiếp một bài của nàng Bella Akhmadulina xinh đẹp , tất nhiên là ta chọn bài ngắn


Белла Ахмадулина

* * *

Не уделяй мне много времени,
Вопросов мне не задавай.
Глазами добрыми и верными
Руки моей не задевай.

Не проходи весной по лужицам,
По следу следа моего.
Я знаю - снова не получится
Из этой встречи ничего.

Ты думаешь, что я из гордости
Хожу, с тобою не дружу?
Я не из гордости - из горести
Так прямо голову держу.

1957

Và tất nhiên là Nina cũng đưa bản dịch của mình

Bella Akhmadulina

Đừng dành cho em nhiều thời gian như thế
Và xin anh, thôi đừng hỏi nữa mà
Đôi mắt anh hiền lành, chung thủy
Đừng nhìn tay em, anh hãy nhìn xa

Thôi đừng đi theo gót chân em nữa
Chớ bước vào những vũng nước mùa xuân
Em biết rồi, gặp gỡ làm chi nữa
Lại chẳng ra gì, như hồi trước, mọi lần

Chắc anh nghĩ, em là người kiêu hãnh
Cao ngạo đi, coi thường kẻ chung tình?
Nếu như em ngẩng cao đầu như thế
Cao ngạo gì – vì đau khổ đó anh.

[tykva]

Nina đã dịch rồi thì tất nhiên Tykva cũng phải theo đuôi, nhân dịp tháng 2, tháng ngắn nhất trong năm đã bắt đầu

Bella Akhmadulina

Đừng mất thì giờ vì em nhiều thế,
Các câu hỏi thôi đừng đặt cho nhau.
Ánh mắt anh dù thuỷ chung, nhân ái
Bàn tay em cũng xin chớ làm đau.

Mùa xuân sang xin tránh từng vũng nước
Tránh đừng đi theo những dấu em qua,
Em vẫn biết không có gì mới mẻ
Sau cuộc gặp này chờ đợi đôi ta.

Anh tự hỏi sao em ngẩng cao đầu,
Lướt qua anh và từ chối kết thân?
Xin anh nhé, đừng nghĩ em kiêu hãnh.
Đầu ngẩng cao vì cay đắng bội phần.

[USY]

Ngắn, ngắn và ... ngắn!

Anh đừng tốn thời gian,
Đừng hỏi han em nữa
Đừng dõi theo thương nhớ
Mỗi khi em làm gì.

Đừng lội qua vũng nước
Theo từng dấu chân em.
Em biết - không thành được
Gặp gỡ làm chi thêm.

Anh cho vì kiêu ngạo
Mà em hững hờ anh
Có biết đâu - em phải
Nén đau vươn thẳng mình!

[matador]

Белла Ахмадулина

* * *

Не уделяй мне много времени,
Вопросов мне не задавай.
Глазами добрыми и верными
Руки моей не задевай.

Не проходи весной по лужицам,
По следу следа моего.
Я знаю - снова не получится
Из этой встречи ничего.

Ты думаешь, что я из гордости
Хожу, с тобою не дружу?
Я не из гордости - из горести
Так прямо голову держу.

1957

XIN ANH , ĐỪNG ....

Đừng tốn nhiều thời gian ,
Đừng cảm phiền em nữa .

Đôi mắt hiền chung thủy ,
Đừng nhìn bàn tay em .

Đừng lần bước theo em ,
Giữa mùa xuân sũng nước .

Từ lâu em biết trước ,
Gặp lại chẳng ích gì .

Đừng nghĩ em kiêu kỳ ,
Với anh không kết bạn ,

Càng đớn đau vô hạn ,
Em càng ngẩng cao đầu

04 - 02 - 2008 .
Matador .

[Cartograph]

Белла Ахмадулина


НЕВЕСТА
Хочу я быть невестой,
красивой, завитой,
под белою навесной
застенчивой фатой.

Чтоб вздрагивали руки
в колечках ледяных,
чтобы сходились рюмки
во здравье молодых.

Чтоб каждый мне поддакивал,
пророчил сыновей,
чтобы друзья с подарками
стеснялись у дверей.

Сорочки в целлофане,
тарелки, кружева...
Чтоб в щёку целовали,
пока я не жена.

Платье мое белое
заплакано вином,
счастливая и бедная
сижу я за столом.

Страшно и заманчиво
то, что впереди.
Плачет моя мамочка,-
мама, погоди.

... Наряд мой боярский
скинут на кровать.
Мне хорошо бояться
тебя поцеловать.

Громко стулья ставятся
рядом, за стеной...
Что-то дальше станется
с тобою и со мной?..
1956

CÔ DÂU.

Tôi muốn thành cô dâu
Xinh đẹp ,tóc phi dê
Dưới chiếc cầu vồng trắng
Choàng khăn cưới, thẹn thùng .

Để đôi tay... giật mình
Những chiếc vòng lạnh lẽo,
Để chùm ly cụng lại,
Trong lời chúc bạn bè.

Để mỗi người hùa theo,
Chúc tôi sinh hoàng tử,
Bạn bè mang quà tặng
Đứng trật ngoài cửa phòng.

Sơ mi trong bóng kính
Những chiếc đĩa, đăng ten....
Để hôn tôi lên má
Tôi đã là vợ đâu.

Chiếc áo khoác màu trắng
Đẫm nước mắt rượu vang,
Hạnh phúc và bất hạnh
Tôi ngồi nơi sau bàn.

Kinh khủng và quyến rũ
Những điều đang phía trước.
Mẹ của tôi đang khóc,-
Hãy chờ xem., mẹ ơi.

Bộ trang phục truyền thống
Tôi trút bỏ trên giường.
Tôi tốt thôi, chỉ sợ
Tự mình phải hôn anh.

Nặng tay, người đặt ghế
Cạnh mình , và phía sau....
Sẽ xảy ra gì đó
Với MÌNH và với EM?.....

[tykva]

Bella Akhmadulina

Cô dâu

Em muốn làm cô dâu
Tóc uốn quăn xinh đẹp
Thẹn thùng và trong trắng
Khăn voan phủ kín đầu.

Tay run lên cảm nhận
Lành lạnh nhẫn cưới vàng,
Để khách nâng ly chúc
Sức khoẻ đôi tân hôn.

Để từng người chân thật
Chúc em sinh con trai,
Bạn bè chờ bên cửa
Quà cưới bê nặng tay.

Áo ngủ bọc giấy bóng,
Bát đĩa, khăn bàn ren,
Hôn thật nhiều bên má,
Khi em còn độc thân.

Rồi áo cưới trắng ngần,
Lấm tấm màu vang đổ,
Em còn lại một mình,
Hạnh phúc và đau khổ.

Kinh hoàng và quyến rũ
Chuyện gì sắp xảy ra.
Mẹ em đang thầm khóc -
Mẹ ơi, đợi chút mà.

… Rồi đến khi áo cưới
Trút hết bỏ trên giường.
Em thích nhưng mà sợ,
Phải hôn anh yêu thương

Tiếng dọn dẹp bàn ghế
Sau tường, nghe nặng tay …
Điều gì sẽ đến nhỉ
Em và anh đêm nay?...

1956


Белла Ахмадулина

НЕВЕСТА

Хочу я быть невестой,
красивой, завитой,
под белою навесной
застенчивой фатой.

Чтоб вздрагивали руки
в колечках ледяных,
чтобы сходились рюмки
во здравье молодых.

Чтоб каждый мне поддакивал,
пророчил сыновей,
чтобы друзья с подарками
стеснялись у дверей.

Сорочки в целлофане,
тарелки, кружева...
Чтоб в щёку целовали,
пока я не жена.

Платье мое белое
заплакано вином,
счастливая и бедная
сижу я за столом.

Страшно и заманчиво
то, что впереди.
Плачет моя мамочка,-
мама, погоди.

... Наряд мой боярский
скинут на кровать.
Мне хорошо бояться
тебя поцеловать.

Громко стулья ставятся
рядом, за стеной...
Что-то дальше станется
с тобою и со мной?..
1956

[USY]

tykva viết

Bella Akhmadulina

Cô dâu

Em muốn làm cô dâu
Tóc uốn quăn xinh đẹp
Thẹn thùng và trong trắng
Khăn voan phủ kín đầu.

Tay run lên cảm nhận
Lành lạnh nhẫn cưới vàng,
Để khách nâng ly chúc
Sức khoẻ đôi tân hôn.

Để từng người chân thật
Chúc em sinh con trai,
Bạn bè chờ bên cửa
Quà cưới bê nặng tay.

Áo ngủ bọc giấy bóng,
Bát đĩa, khăn bàn ren,
Hôn thật nhiều bên má,
Khi em còn độc thân.

Rồi áo cưới trắng ngần,
Lấm tấm màu vang đổ,
Em còn lại một mình,
Hạnh phúc và đau khổ.

Kinh hoàng và quyến rũ
Chuyện gì sắp xảy ra.
Mẹ em đang thầm khóc -
Mẹ ơi, đợi chút mà.

… Rồi đến khi áo cưới
Trút hết bỏ trên giường.
Em thích nhưng mà sợ,
Phải hôn anh yêu thương

Tiếng dọn dẹp bàn ghế
Sau tường, nghe nặng tay …
Điều gì sẽ đến nhỉ
Em và anh đêm nay?...

Bí dịch thật là hay!

[Nina]

Nhân dịp tháng mười hai đã đến , nhân một ngày bình thường nhưng vẫn độc đáo vì điều gì chẳng rõ nhân dịp mình đọc lại Hoffmann, nghe lại Puccini...

Hình ảnh chỉ có tính chất minh họa...

ЦВЕТЫ Белла Ахмадулина Цветы росли в оранжерее. Их охраняли потолки. Их корни сытые жирели и были лепестки тонки. Им подсыпали горький калий и множество других солей, чтоб глаз анютин желто-карий смотрел круглей и веселей. Цветы росли в оранжерее. Им дали света и земли не потому, что их жалели или надолго берегли. Их дарят празднично на память, но мне - мне страшно их судьбы, ведь никогда им так не пахнуть, как это делают сады. Им на губах не оставаться, им не раскачивать шмеля, им никогда не догадаться, что значит мокрая земля. 1956

Những bông hoa Bella Akhmadulina Những bông hoa lớn lên trong nhà kính Và trần nhà bảo vệ chúng đêm ngày Rễ chúng no nê và đâm béo quá Còn cánh hoa lại mỏng mảnh bay bay Chúng được bón nào ka li đắng Và bao nhiêu chất hóa học trong bồn Để cặp mắt Aniuta vàng sậm nhìn tròn hơn và vui vẻ nhiều hơn Những bông hoa lớn lên trong nhà kính Chúng có mặt trời, và có đất đai Không phải vì người ta thương hại chúng Hay giữ gìn chúng mãi cho ai Khi ngày lễ người ta mang chúng tặng Tôi sợ thay cho số phận của hoa Bời vì chúng chẳng bao giờ thơm tỏa Như những khu vườn vẫn ở quanh ta Chúng sẽ không ở trên môi ai cả Bên chúng đàn ong sẽ chẳng lao xao Và chúng sẽ chẳng bao giờ đoán được Đất ẩm dưới chân có nghĩa thế nào. 1956

[Nguyệt VŨ]

Nữ nhà thơ Nga lỗi lạc đã ra đi


Nhà thơ Bella Akhmađulina trên sân khấu

Nhà thơ Bella Akhmađulina với bạn bè

Triệu Lam Châu
BELLA AKHMAĐULINA, NGƯỜI PHỤ NỮ ĐƯỢC SINH RA BẰNG THƠ

Trong thời khắc cái lạnh chớm đến của đầu mùa đông, tôi lại bàng hoàng xúc động khi đọc trên internet của Nga một tin dữ: Nữ nhà thơ Nga lỗi lạc Bella Akhmađulina đã qua đời vào chiều 29 tháng 11 năm 2010 tại Perenđenkinô thuộc Vùng Matxcơva, hưởng thọ 74 tuổi.
Trong lời ai điếu nữ nhà thơ vừa mất, người đứng đầu chính phủ Nga, thủ tướng Putin đã viết: “Đã qua đời một nữ thi nhân trữ tình độc đáo, với một phẩm chất công dân can đảm bảo vệ công lý như là trách nhiệm và vận mệnh của mình”.
Trong các bức điện viếng Akhmađulina, Thống đốc Xanh Pêtecbua Valentina Matvienko và Bộ trưởng văn hoá Liên bang Nga Alekxanđr Avđeep đã gọi nữ thi sĩ là biểu tượng của thời đại. Thống đốc Matvienko viết: “ Giọng thơ chân thành và sâu sắc của Akhmađulina đã trở thành biểu tượng của thời đại”.
Bộ trưởng Avđeep cho rằng nhà thơ Akhmađulina mất đi là “ Một cú đấm khủng khiếp giáng vào nền văn hoá Nga và hàng triệu người yêu thơ ”. Ông viết tiếp: “Tâm hôn tinh tế và cao cả của người phụ nữ can đảm này đã lưu giữ một tài năng vĩ đại. Bà cảm nhận rất tinh tế đối với ngôn từ và hết sức cẩn trọng đối với chúng”.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn Báo Tin tức Nga, nhà thơ Epghenhi Rein khẳng định: “Bella Akhmađulina là một nhà thơ trứ danh. Tác phẩm của bà là một mắt xích quan trọng của nền văn học Nga vĩ đại. Từ thời trẻ trung, những bài thơ đầu tay của bà lập tức làm cho bạn đọc và các nhà phê bình lớn chú ý. Akhmađulina là một trong những nhà thơ Nga tinh tế và trữ tình nhất. Bà đã mang đến cho thơ sự tinh tế và một giọng tươi mới đặc biệt”.
Nhà thơ Vlađimia Visnhepxki khẳng định với Báo Tin tức Nga rằng: “Không nghi ngờ gì nữa Akhmađulina là một nhà thơ vĩ đại, với chữ NHÀ THƠ viết hoa. Bà mất đi là cả một thời đại mất đi theo. Tác phẩm của bà vẫn còn lay động tâm hồn ta mãi mãi…”.
Nhà thơ Bella Akhmađulina sinh ngày 10 tháng 4 năm 1937 tại Matxcơva. Bố là thứ trưởng, người dân tộc Tacta, mẹ là người Nga gốc Ý, làm phiên dịch trong cơ quan Bộ Nội vụ.
Từ năm 1955 bà đã có thơ đăng trên Tạp chí Tháng Mười và Báo Sự thật Kômxômôn. Năm 1959 đang học tại Trường Đại học viết văn Goócki, bà bị đuổi khỏi Trường, vì đã ủng hộ Paxternax (Người được Giải Nôben văn học năm 1958 với tác phẩm Bác sĩ Givagô) và từ chối tham gia đàn áp nhà văn này. Sau đó bà lại được trở lại Trường học tập. Năm 1960 Akhmađulina tốt nghiệp Trường Đại học viết văn Goocki với kết quả xuất sắc.
Năm 1962 tập thơ đầu tay của bà được xuất bản với tựa đề “Dây đàn”. Sau đấy bà công bố một loạt tập thơ có chất lượng gây tiếng vang lớn trên văn đàn như: Giờ học nhạc (1970), Thơ ca (1975), Bão tuyết (1977), Ngọn nến (1977), Điều bí mật (1983), Mảnh vườn (1989)… Và tính đến ngày cuối cùng rời khỏi trần gian này nhà thơ Bella Akhmađulina đã công bố hai mươi tám cuốn sách thơ và nghiên cứu vế thơ Nga và thơ Gruzia…
Không chỉ sáng tác thơ, mà bà còn dịch thơ ra tiếng Nga từ các ngôn ngữ như: Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Tiếng Ý, Tiếng Ba Lan… và các ngôn ngữ của các nước hoà thuộc Liên bang Xô Viết trước đây…
Thơ của Bella Akhmađulina đã được dịch sang: Tiếng Anh ở Nữu Ước (năm 1969 và 1990), Tiếng Đức ở Berlin (1974), ở Lepxich (1995), Tiếng Ý ở Parma (1971), ở Rôm (1993), ở Milan (1998), tiếng Pháp, Sec, Ba Lan, Bungari, Rumani, Do Thái, Đan Mạch, A Rập, Nhật Bản….Các ngôn ngữ của các nước cộng hoà thuộc Liên Xô trước đây… Có thể nói những nỗi niềm tâm huyết trong thơ bà đã được độc giả quốc tế quan tâm và đón nhận nhiệt thành. Thơ bà đã đến với bạn đọc tri âm trên khắp thế gian này. Đó là hạnh phúc và vinh dự lớn lao cho người cầm bút chân chính.
Bạn đọc yêu thơ Bella Akhmađulina, vì thơ bà hết sức tinh tế và trữ tình. Và bạn đọc lại càng trân trọng, quý mến bà hơn bởi nhân cách thi sĩ của bà. Akhmađulina đã từng bênh vực những nhà trí thức chân chính nổi tiếng thời Xô Viết như: Anđrây Xakharốp, Lep Kôpelep, Gheorghi Vlađimốp…
Những năm sáu mươi và bẩy mươi của thế kỷ trước, cùng với những nhà thơ nổi tiếng khác như: Éptusenkô, Vôdơnhexenxki, Rôđextvenxki… bà cũng được mệnh danh là nhà thơ của quảng đại quần chúng yêu thơ. Bà đã từng cùng những nhà thơ cùng lứa ấy đọc thơ trước quảng đại quần chúng hàng vạn người trên sân vận động ở thủ đô Matxcơva và ở các thành phố khác…
Do có những sáng tạo đặc biệt trong lĩnh vực thơ ca, nhà thơ Bella Akhmađulina đã vinh dự nhận được những phần thưởng cao quý: Giải thưởng Quốc gia Liên Xô năm 1989, Giả thưởng Quốc gia Nga năm 2004, Giải thưởng Thơ quốc tế Nôxita (Ý) năm 1994, Giả thưởng của Tổng thống Nga năm 1998, Giải thưởng Thơ quốc tế Brian (Ý) năm 1998 và một loạt giải thưởng sang trọng khác…có đến 13 giải thưởng các loại… Bà là viện sĩ Viện hàn lâm nghệ thuật Nga…
Cùng với nhà thơ Epghenhi Eptusenkô, nữ thi sĩ Bella Akhmađulina đã từng được giới văn văn học Nga và quốc tế đề cử dự Giải Nôben văn học năm 2010.
Giờ đây nhà thơ lớn Bella Akhmađulina đã đi vào cõi vĩnh hằng. Báo chí Nga không tiếc lời ca ngợi bà là người phụ nữ được sinh ra bằng thơ, người phụ nữ đẹp hoàn hảo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, là báu vật của nền thơ Nga đương đại. Đặc biệt Tổng thống Nga Metvêđép trong lời lời chia buồn gửi gia đình bà, đã nhấn mạnh: Thơ của Nhà thơ Bella Akhmađulina đã đứng vào hàng những giá trị cổ điển của nền thơ ca Nga…
Báo Tin tức Nga cho biết: Ngày mùng 3 tháng 12, nhà thơ Bella Akhmađulina được mai táng tại nghĩa trang Vagancốpxki. Và nhà điêu khắc Durap Xerechenli đã có kế hoạch dựng hai pho tượng về bà: Một pho dựng ở nghĩa trang, nơi bà yên nghỉ và một ở nơi bà từng sinh sống…
Khi viết những dòng này, tôi lại thấy tiếc rằng thơ Bella Akhmađulina chưa đến được trọn vẹn với bạn đọc yêu thơ Việt Nam ta. Có lẽ nó chỉ loé lên một vài bài lẻ qua các bản dịch của Thuý Toàn, Thái Bá Tân, Hồng Thanh Quang, Đăng Bẩy… Mà chưa có một tập riêng nào dày dặn bằng tiếng Việt của thơ bà…Bạn đọc Việt Nam vốn yêu thơ Nga, hẳn sẽ còn kỳ vọng những dịch giả tài năng tương lai, sẽ chuyển tải những nỗi lòng của Bà đến với tâm hồn Việt ở miền nhiệt đới phương đông xa xăm này…
Là một bạn đọc Việt Nam yêu thơ Bella Akhmađulina, tôi xin kính cẩn cầu mong linh hồn bà an nghỉ ở chốn VĨNH HẰNG…

Tuy Hoà, hai giờ sáng mùng 1 tháng 12 năm 2010
Thư điện tử: trieulamchau@gmail.com
Điện thoại: 0983 825502
nguồn http://vn.360plus.yahoo.com/vunho_bgd/article?mid=2519

[Vania]

Белла А. Ахмадулина (Веничке Ерофееву) Кто знает - вечность или миг мне предстоит бродить по свету. За этот миг иль вечность эту равно благодарю я мир. Что б ни случилось, кляну, а лишь благославляю легкость : твоей печали мимолетность, моей кончины тишину.

Đăng Bảy dịch (Tặng Venychka Yerofeyev) Ai biết được - vĩnh cửu hay chốc lát tôi sẽ lang thang trên khắp gầm trời. Một khoảnh khắc hay là vĩnh viễn thì đằng nào tôi cũng cảm ơn đời. Tôi nguyện, dẫu có thế nào chăng nữa, tôi vẫn nhẹ nhàng mang nỗi hàm ân : Đối với nỗi buồn anh thoáng chốc, khi tôi lặng thinh từ giã cõi trần.

[Vania]

Белла А. Ахмадулина О, мой застенчивый герой, ты ловко избежал позора. Как долго я играла роль, не опираясь на партнера ! К проклятой помощи твоей я не прибегнула ни разу. Среди кулис, среди теней ты спасся, незаметный глазу. Но в этом сраме и бреду я шла пред публикой жестокой - все на беду, все на виду, все в этой роли одинокой. О, как ты гоготал, партер ! Ты не прощал мне очевидность бесстыжую моих потерь, моей улыбки безобидность. И жадно шли твои стада напиться из моей печали. Одна, одна - среди стыда стою с упавшими плечами. Но опрометчивой толпе герой действительный не виден. Герой, как боязно тебе ! Не бойся, я тебя не выдам. Вся наша роль - моя лишь роль. Я проиграла в ней жестоко. Вся наша боль - моя лишь боль. Но сколько боли. Сколько. Сколько.

Đăng Bảy dịch (Tặng Venychka Yerofeyev) Ôi, nhân vật thỏ đế của em, đã khôn khéo lỉnh đi, sợ nhục. Cái vai kịch em gánh lâu, lâu thật, Có dựa dẫm vào bạn diễn nào đâu ! Sự đỡ đần, anh hứa hẹn tào lao Em đã chẳng lần nào tìm đến. Giữa phông màn và bóng đêm phòng diễn Anh lỉnh mau, mắt ai thấy đâu nào. Trong xước sẹo và trong lú lẫn em diễu qua một công chúng nghiêm trang - tất cả chập chờn, tất cả rõ ràng, tất cả trong vai người đàn bà lẻ bóng. Ôi, tầng ngầm khán phòng ! Anh lúng búng không dám nói lời chia biệt công nhiên, những mất mát chẳng làm em phát ngượng và nụ cười không thương tổn, vẹn nguyên. Rồi hàng lũ hàng đàn kéo tới uống thỏa thuê từ đáy nỗi buồn em. Chỉ một mình em, một mình - trong buồn tủi Em so vai, co ro đứng, im lìm. Nhưng trong mắt một đám đông hối hả chẳng hiện hình nhân vật của tích trò. Cái nhân vật mà anh thường lo sợ Em không lôi anh ra ánh sáng, đừng lo ! Vai diễn của hai ta - chỉ mình em đảm nhiệm. Em đã diễn, quyết liệt, em đã diễn. Nỗi đau chung - gánh chịu một mình em. Nhưng bao tái tê. Khôn xiết. Khôn kìm.