A. Puskin - Nhà thơ cổ điển Nga nổi tiếng thế giới

[Geobic]

Thêm một bài ngắn nữa. Bài này Hoàng Thi Vinh đã dịch đầu tiên và khá đạt, giành giải cao trong một cuộc thi dịch.

НОЧЬ Мой голос для тебя и ласковый и томный Тревожит поздное молчанье ночи темной. Близ ложа моего печальная свеча Горит; мои стихи, сливаясь и журча, Текут, ручьи любви, текут, полны тобою. Во тьме твои глаза блистают предо мною, Мне улыбаются, и звуки слышу я: Мой друг, мой нежный друг... люблю... твоя... твоя!.. 1823

ĐÊM Giọng anh gọi dịu dàng nhỏ nhẹ Mà sao động trời khuya lặng lẽ. Ngọn nến buồn leo lét cháy bên giường Thơ anh hòa, róc rách, trào tuôn Thành dòng suối tình yêu, đầy em, cuộn chảy. Trong bóng đêm, ánh mắt em rực cháy Cười với anh. Nghe thao thiết từng lời: Anh, em yêu… đây… của anh… anh ơi!... 1823

[Vania]

Tập truyện của ông Ivan Petrovitch Belkin quá cố (5 tr.)

Yêu cầu : Tìm mối liên hệ thiết yếu giữa 5 truyện ngắn, giải thích về tính thống nhất của chúng (cái nào chung nhất).

Đây là bài tập giữa kỳ của cháu, các bác ạ ! Nộp ngày 15.10, 22.10 thì... thu bài.......

Thậm chí là một văn bản bất kỳ của tác phẩm, còn không có nữa. Cháu chỉ mới xem hai lần bộ phim "Phát súng" thôi !!!

[Nina]

Vania thân mến, tác phẩm này của Pushkin đã được dịch ra tiếng Việt từ khá lâu rồi. Và trên mạng cũng có khá nhiều, bạn có thể đọc qua các truyện ngắn đó ở các link sau

http://www.1080vietnam.com/Stories/D...GroupID=221557

http://vnthuquan.net/truyen/truyen.a...83a3q3m3237nvn

http://vnthuquan.net/truyen/truyen.a...3237nvn&cochu=

http://lmvn.com/truyen/index.php?fun...cRlWUnLMfkMSH5

và còn rất nhiều link khác nữa

Nina cũng xin góp ý với bạn một chút. Bài viết trên của bạn, nói thật là Nina chả hiểu bạn muốn ... truyền đạt thông điệp gì. Bạn gặp vấn đề khó khăn, bạn cần giúp đỡ, tốt thôi. Tuy nhiên, bạn nên trình bày rõ yêu cầu của bạn - ở đây theo Nina hiểu là cần giúp tìm tác phẩm. Chứ bạn than thở như thế kia, có người lại hiểu nhầm là bạn muốn nhờ làm giúp bài tập đấy.

[Geobic]

ПРОЩАНИЕ В последний раз твой образ милый Дерзаю мысленно ласкать, Будить мечту сердечной силой И с негой робкой и унылой Твою любовь воспоминать. Бегут меняясь наши лета, Меняя всё, меняя нас, Уж ты для своего поэта Могильным сумраком одета, И для тебя твой друг угас. Прими же, дальная подруга, Прощанье сердца моего, Как овдовевшая супруга, Как друг, обнявший молча друга Пред заточением его. 1830

GIÃ TỪ Lần cuối cùng tôi liều âu yếm Hình em trong tưởng tượng dịu êm, Bỗng thức dậy ước mơ cháy bỏng, Với niềm vui rụt rè, cay đắng, Bùi ngùi, tôi nhớ lại tình em. Thời gian cứ vùn vụt trôi qua, Thay đổi hết rồi, thay đổi cả hai ta, Quả vậy, với nhà thơ của mình, Em đã ngủ dưới nấm mồ hiu hắt, Và với em, tôi như ngọn đèn lụi tắt. Hãy nhận đi, người bạn gái xa xôi, Lời giã từ tự đáy lòng tôi, Như lời của một người vợ goá, Như người bạn ôm bạn mình lặng lẽ Trước lúc anh ta vào chốn tù đày. 1830

[USY]

Geobic viết

Em chỉ muốn nhặt sạn chút thôi:
1. Khổ đầu tiên chỉ có 1 động từ дерзать (liều, đánh liều, dám) được chia, còn 3 động từ khác là ласкать (твой образ), будить (мечту), воспоминать (твою любовь) tác giả để nguyên thể - do vậy nên nghĩa của nó sẽ là: tác giả liều âu yếm hình em, liều lấy sức mạnh trái tim đánh thức ước mơ của mình và liều nhớ lại tình em "с негой" - với niềm "нега" (hạnh phúc, khoan khoái, hoan lạc) rụt rè và có phần chán nản (chắc vì yêu đơn phương mãi không được đáp lại? .
2. Khổ cuối: Прими же, дальная подруга,/ Прощанье сердца моего, / Как овдовевшая супруга - từ "người vợ góa" ở cách 1, tức là "Em hãy nhận lời giã từ của trái tim tôi như (với tư cách) một người vợ góa", chứ không phải "nhận lời của tôi như lời của người vợ góa". Đồng thời đây là tác giả muốn "nàng" nhận lời giã từ của trái tim mình thôi, tức là có thể tác giả hết yêu nàng, nhưng vẫn muốn coi nàng là bạn ("như bạn ôm bạn", hoặc nàng như một người đàn bà góa (không được phép yêu người khác nên phải từ chối tác giả chăng) Và như thế câu này nếu ghép vào câu thơ bác dịch thì sẽ là:
Hãy nhận đi, người bạn gái xa xôi,
Lời giã từ của trái tim tôi,
Nhận đi em, như một người góa phụ,
Như người bạn ôm bạn mình lặng lẽ
Trước lúc anh ta vào chốn tù đày.

Em hiểu nôm na như vậy, bác Geo xem đúng sai thế nào ạ, và em mong các bác trao đổi thêm cho rõ nghĩa bài thơ này

[Geobic]

USY viết

Em chỉ muốn nhặt sạn chút thôi:
1. Khổ đầu tiên chỉ có 1 động từ дерзать (liều, đánh liều, dám) được chia, còn 3 động từ khác là ласкать (твой образ), будить (мечту), воспоминать (твою любовь) tác giả để nguyên thể - do vậy nên nghĩa của nó sẽ là: tác giả liều âu yếm hình em, liều lấy sức mạnh trái tim đánh thức ước mơ của mình và liều nhớ lại tình em "с негой" - với niềm "нега" (hạnh phúc, khoan khoái, hoan lạc) rụt rè và có phần chán nản (chắc vì yêu đơn phương mãi không được đáp lại? .
2. Khổ cuối: Прими же, дальная подруга,/ Прощанье сердца моего, / Как овдовевшая супруга - từ "người vợ góa" ở cách 1, tức là "Em hãy nhận lời giã từ của trái tim tôi như (với tư cách) một người vợ góa", chứ không phải "nhận lời của tôi như lời của người vợ góa". Đồng thời đây là tác giả muốn "nàng" nhận lời giã từ của trái tim mình thôi, tức là có thể tác giả hết yêu nàng, nhưng vẫn muốn coi nàng là bạn ("như bạn ôm bạn", hoặc nàng như một người đàn bà góa (không được phép yêu người khác nên phải từ chối tác giả chăng) Và như thế câu này nếu ghép vào câu thơ bác dịch thì sẽ là:
Hãy nhận đi, người bạn gái xa xôi,
Lời giã từ của trái tim tôi,
Nhận đi em, như một người góa phụ,
Như người bạn ôm bạn mình lặng lẽ
Trước lúc anh ta vào chốn tù đày.

Em hiểu nôm na như vậy, bác Geo xem đúng sai thế nào ạ, và em mong các bác trao đổi thêm cho rõ nghĩa bài thơ này

Những phân tích của USY rất chuẩn, chính xác là như vậy. Geo sẽ NC chỉnh sửa cho phù hợp, nhất là câu bôi đậm. Cảm ơn USY nhiều về góp ý rất chi tiết này.

[Nina]

Em thú thật là ba câu này em chẳng hiểu mấy, nhất là câu cuối cùng ...

Уж ты для своего поэта
Могильным сумраком одета,
И для тебя твой друг угас.

Tại sao lại "И для тебя твой друг угас"? Và ai là "твой друг" ở đây các bác nhỉ? Có thể là chính cái tôi trữ tình của nhà thơ. Nhưng mà ... liệu có thể là người khác không các bác nhỉ, một vĩ nhân tỉnh lẻ nào đó chẳng hạn?

[Geobic]

Nina viết

Em thú thật là ba câu này em chẳng hiểu mấy, nhất là câu cuối cùng ...

Tại sao lại "И для тебя твой друг угас"? Và ai là "твой друг" ở đây các bác nhỉ? Có thể là chính cái tôi trữ tình của nhà thơ. Nhưng mà ... liệu có thể là người khác không các bác nhỉ, một vĩ nhân tỉnh lẻ nào đó chẳng hạn?

ПРОЩАНИЕ В последний раз твой образ милый Дерзаю мысленно ласкать, Будить мечту сердечной силой И с негой робкой и унылой Твою любовь воспоминать. Бегут меняясь наши лета, Меняя всё, меняя нас, Уж ты для своего поэта Могильным сумраком одета, И для тебя твой друг угас. Прими же, дальная подруга, Прощанье сердца моего, Как овдовевшая супруга, Как друг, обнявший молча друга Пред заточением его. 1830

GIÃ TỪ Lần cuối cùng tôi liều âu yếm Hình em trong tưởng tượng dịu êm, Liều thức dậy ước mơ cháy bỏng, Với niềm vui rụt rè, cay đắng, Bùi ngùi, tôi nhớ lại tình em. Thời gian cứ vùn vụt trôi qua, Thay đổi hết rồi, thay đổi cả hai ta, Quả vậy, với nhà thơ của mình, Em đã ngủ dưới nấm mồ hiu hắt, Và với em, tôi như ngọn đèn lụi tắt. Hãy nhận đi, người bạn gái xa xôi, Lời giã từ tự đáy lòng tôi, Hãy nhận như một người vợ goá, Như người bạn ôm bạn mình lặng lẽ Trước lúc anh ta vào chốn tù đày. 1830

@ Nina:

Bài này Tác giả viết tặng LW (có bản ghi như vậy), từng được người Nga giải mã là tặng Elizabeta Vorontxova – nữ bá tước phu nhân, vợ viên tổng trấn và là thủ trưởng trực tiếp của nhà thơ trong thời gian ông bị lưu đày ở Miền Nam nước Nga. Bài này nằm trong chùm thơ “Giã biệt”…

Bài này mang bút pháp tả thực, và theo Geo hoàn toàn có thể hiểu твой друг chính là nhân vật tôi trữ tình, là chính Puskin. Với своего поэта cũng vậy.

Có thể khi xưa hai người đã có tình cảm, lúc này Nhà thơ nhớ lại, thấy tất cả đã thay đổi. Giờ Nàng như đã chết trong Chàng. Và Với Nàng, Chàng cũng như ngọn đèn đã tắt. Nghĩa là tình đã “chết”.

Chàng gửi cho Nàng lời giã từ, bảo Nàng hãy nhận nó, như một người vợ góa nhận lời giã từ của người chồng đã khuất, như những người bạn nhận lời giã từ của nhau trước khi vình viễn rời xa…

Câu Как овдовевшая супруга tôi sửa theo góp ý của USY, bỏ đi chữ “lời”.

Hai câu cuối bài nhắc nhớ về lần Puskin gặp gỡ và tiễn biệt Kiukheneker, một chiến sĩ Tháng Chạp, bạn ông, bị giải đi lưu đày ở Sibir.

[Nina]

Ôi, nếu là bà Elizabeta Vorontxova (ông chồng bà này có cái cung điện mà bất kỳ đứa trẻ con nào ở Odessa cũng biết!) thì ... bà này có thời kỳ tình cảm với Pushkin thật...

Và nếu thế thì ... theo em nhớ (em thì rất hay nhớ nhầm), thì Vorontsov hoặc ai đó khác có ... đề nghị Pushkin chấm dứt mối quan hệ này...Vậy thì có thể hiểu là ... tình buộc phải chết chăng? - câu "для тебя твой друг угас" trở nên dễ hiểu hơn các bác nhỉ?

Bài thơ này, ít nhất em thấy cũng có một ưu điểm - nó không phải thơ sonnet

[Geobic]

Xô-nê đây, xin mời Nina "xơi":

МАДОНА Не множеством картин старинных мастеров Украсить я всегда желал свою обитель, Чтоб суеверно им дивился посетитель, Внимая важному сужденью знатоков. В простом углу моем, средь медленных трудов, Одной картины я желал быть вечно зритель, Одной: чтоб на меня с холста, как с облаков, Пречистая и наш божественный спаситель - Она с величием, он с разумом в очах - Взирали, кроткие, во славе и в лучах, Одни, без ангелов, под пальмою Сиона. Исполнились мои желания. Творец Тебя мне ниспослал, тебя, моя Мадона, Чистейшей прелести чистейший образец. 1830

ĐỨC MẸ ĐỒNG TRINH Tôi không muốn trang hoàng phòng ở Bằng các tranh của danh hoạ đời xưa, Khiến khách thăm phải mê đắm, ngẩn ngơ, Chăm chú trước những lời bình sành sỏi. Trong góc phòng đơn sơ, tháng năm bận rộn, Trọn đời tôi chỉ muốn ngắm một bức tranh, Để thấy: nhìn tôi, như từ mây nhìn xuống, Chúa Hài Đồng và Đức Mẹ Đồng Trinh. Mắt Chúa tinh anh, dáng Đức Bà trang trọng - Hiền dịu khiêm nhường trong hào quang toả rạng, Vắng thiên thần, chỉ hai người dưới bóng cọ Xion. Ước vọng lớn lao đến nay thành hiện thực - Em, Mađôna của tôi, Tạo Hoá đã cho em xuống cõi trần, Làm hình mẫu tuyệt vời cho sắc đẹp thế nhân. 1830

[phuong_nga06_09]

Cháu post bài này:
Thiên Tình sử

Một buổi tối mùa thu mưa ảm đạm
Ở nơi xa thiếu phụ cúi đầu đi,
Ghì trong tay run rẩy một hài nhi
Kết quả của tình yêu bất hạnh.
Yên lặng quá chung quanh, trong đêm lạnh
Những cánh rừng, ngọn núi ngủ từ lâu.
Nàng dừng chân, lo sợ ngẩng cao đầu
Mắt sâu thẳm đăm đăm nhìn đêm tối.

Khi dừng lại ở hài nhi vô tội,
Nàng thở dài ngao ngán phút giây lâu.
Ngủ đi con của mẹ, mối u sầu,
Con không biết những nỗi niềm đau khổ.
Lúc mở mắt ngày mai trời sáng tỏ,
Con đói lòng không thấy sữa mẹ đâu,
Con sẽ không bắt gặp cái hôn đầu
Của mẹ đây, một con người bất hạnh.

Con sẽ hoài công khóc trong mưa lạnh
Chịu sự giàu vò tủi nhục tháng năm...
Con sẽ quên bóng dáng mẹ âm thầm,
Nhưng còn mẹ, mẹ nhớ con mãi mãi.
Khi người lạ cho con nơi nương lại,
Họ nói rằng:"Mi không phải con ta!"
Gia đình thân yêu tìm mãi không ra
Con tự hỏi "mẹ cha mình đâu nhỉ?"

Giữa những trẻ thơ vui đùa hoan hỉ
Con đắm chìm trong suy tưởng vấn vương.
Tâm hồn con nhức nhối đau thương
Khi bắt gặp sự nuông chiều mẫu tử.
Khắp mọi chốn, con là người tư lự
Cúi thấp đầu trước miệng thế ba hoa.
Khi nghe lời xỉ mắng quá chua ngoa
Đừng giận mẹ, con ơi, đừng giận mẹ!

Cũng có thể đáp lòng mong con trẻ
Một ngày kia con sẽ gặp cha.
Anh ở đâu, kẻ phản bội hiền hòa
Không quên được của đời em mãi mãi?
Khi xoa dịu người cha khổ ải.
Con hãy nói rằng:"MẸ mất từ lâu-
Nỗi biệt ly giày xéo trái tim đau
Nên mẹ bỏ thế gian này trống rỗng".-

Cũng có thể, đừng buông lơi hi vọng
Rồi mai đây con gặp mẹ giữa đường
Cái nhìn con chan chứa yêu thương
Chẳng lẽ mẹ không nhận ra con nữa?
Ôi giá như trời đất phù hộ
Cho những con người sống với niềm tin...
Nhưng biết đâu, con đi chẳng ngoảnh nhìn
Để mẹ ôm mối hận lòng đứng mãi!

Hãy cho mẹ, lúc này con đang ngủ
Ôm chặt con, lần cuối, sát trong lòng.
Tòa án cuộc đời oan nghiệt xử xong
Khép mẹ con ta vào vòng khổ ải.
Lúc năm tháng chưa đuổi đi xa mãi
những niềm vui trong sáng ở trong đầu
Ngủ đi con, những khổ hạnh buồn đau
Không giết được cả tâm hồn con trẻ!

Bỗng bất chợt sau rừng thưa trăng hé
Sáng lều tranh cách thiếu phụ không xa.
Nàng nhón chân nhẹ tiến đến thềm nhà.
Tay ôm chặt hài nhi vô tội.
Nghiêng mình xuống, nhẹ tay nàng đặt vội
Đứa con thơ bên ngưỡng cửa lạnh lùng.
Rồi quay đi, sợ hãi giật mình run
Nàng biến mất trong đêm dày tăm tối.


Bác nào có nhu cầu đọc bản tiếng nga thi gửi tin nhắn cho cháu sau được không ạ!

[Nina]

Bạn phuong_nga06_09 ơi, Nina thì có nhu cầu được biết ai là dịch giả bài thơ trên thế, có phải là chính bạn phuong_nga06_09 không? Dù sao thì bản dịch cũng có một chút công lao của dịch giả, phải không bạn?

[phuong_nga06_09]

Cháu đọc được bài này liên quan tới "Đức mẹ đồng trinh" Cháu xin phép được post lên.
Bài thơ sáng tác năm 1830
Trong bức thư đề ngày 30/06/1830 gửi Natlia Gontrarova, đã chính thức trở thành hôn thê của nhà thơ từ 06/04/1830, nhà thơ có viết về bức tranh của một họa sĩ Ý :"Anh đứng hàng giờ trước đức mẹ đồng trinh tóc vàng, trông giống em như hai giọt nước".
Ngay từ lần đầu gặp Natlia Gontrarova, một thiếu nữ tuổi trăng tròn có vẻ đẹp hiền thục trong trắng, nhà thơ đã nghĩ là được Thượng đế ban cho diễm phúc đượcthấy trong đời sự hài hòa và lý tưởng giữa Tình yêu- Hôn nhân- Ga đình. Và như tiến sĩ Nicolai Xcatov viết, nhà thơ đã không hề lầm lẫn. Tuy nhiên sau phải ngót thế kỷ rưỡi sau, tiếng oan "lẳng lơ hại chồng" đầy đọa "giai nhân cố đô Mockva"( chỗ này cháu hơi thắc mắc) mới được cởi bỏ: vào cuối những năm 1980, nhà Puskin học người Ý là bà Serena Vitali đã được chắt nội của Dantes cho phép công bố những bức thư thư riêng của cụ nôi đề cập tới mối tình với vợ Puskin. Người Nga bàng hoàng: hóa ra Natlia gontrarova đã giữ trọn trinh tiết với chồng, kiên quyết kiên quyết khước từ đòi hỏi gần gũi của tên công tử Pháp dâm đãng!
Bị bắn trọng thương trong cuộc đấu súng để bảo vệ danh tiết của người vợ yêu quý, Puskin trăn trối:"Em hãy về sống ở làng quê, để tang anh hai năm rồi đi lấy chồng, nhưng phải lấy một người đứng đắn". Khi Puskin chết, Natlia mới 25 tuổi."Nữ hoang của các vũ hội" đã đưa các con của Puskin rời Peterbyrg hoa lệ về sống ở quê, không phải hai mà là 7 năm sau mới tái giá và đã nuôi dạy cả 4 người con của nhà thơ nên người.

[phuong_nga06_09]

Nina viết

Bạn phuong_nga06_09 ơi, Nina thì có nhu cầu được biết ai là dịch giả bài thơ trên thế, có phải là chính bạn phuong_nga06_09 không? Dù sao thì bản dịch cũng có một chút công lao của dịch giả, phải không bạn?

Dạ không e chưa đủ trình độ để dịch thơ Nga đâu ạ!
E thấy bài này hay nên post lên thôi ạ!

[TLV]

Nina viết

Bạn phuong_nga06_09 ơi, Nina thì có nhu cầu được biết ai là dịch giả bài thơ trên thế, có phải là chính bạn phuong_nga06_09 không? Dù sao thì bản dịch cũng có một chút công lao của dịch giả, phải không bạn?

Người dịch bài này là Nguyễn Mộng Sinh (Biết đâu đó chính là phuong_nga06?)

Bản tiếng Nga:

Романс

Александр Пушкин

Под вечер, осенью ненастной,
В далеких дева шла местах
И тайный плод любви несчастной
Держала в трепетных руках.

Все было тихо — лес и горы,
Все спало в сумраке ночном;
Она внимательные взоры
Водила с ужасом кругом.

И на невинное творенье,
Вздохнув, остановила их...
«Ты спишь, дитя, мое мученье,
Не знаешь горестей моих,

Откроешь очи и, тоскуя,
Ты к груди не прильнешь моей.
Не встретишь завтра поцелуя
Несчастной матери твоей.

Ее манить напрасно будешь!..
Мне вечный стыд вина моя, —
Меня навеки ты забудешь;
Но не забуду я тебя!

Дадут покров тебе чужие
И скажут: «Ты для нас чужой!»
Ты спросишь: «Где мои родные?»
И не найдешь семьи родной.

Несчастный! будешь грустной думой
Томиться меж других детей!
И до конца с душой угрюмой
Взирать на ласки матерей;

Повсюду странник одинокий,
Всегда судьбу свою кляня,
Услышишь ты упрек жестокий...
Прости, прости тогда меня...

Ты спишь — позволь себя, несчастный,
К груди прижать в последний раз.
Проступок мой, твой рок ужасный
К страданью осуждает нас.

Пока лета не отогнали
Невинной радости твоей,
Спи, милый! горькие печали
Не тронут детства тихих дней!»

Но вдруг за рощей осветила
Вблизи ей хижину луна...
Бледна, трепещуща, уныла,
К дверям приближилась она:

Склонилась, тихо положила
Младенца на порог чужой,
Со страхом очи отвратила
И скрылась в темноте ночной.

[phuong_nga06_09]

Tác giả của bản tiếng Nga trên tất nhiên là A.C.Puskin
Còn bản dịch sang tiếng việt cháu copy của bác Nguyễn Mộng Sinh! Bác công tác ở Viện Vật lý hạt nhân! (cháu thấy ghi thế không biết bây giờ bác công tác ở đâu thì cháu không rõ)

[Vania]

Puskin là nhà hậu hiện đại đầu tiên

Phạm Thành Hưng dịch

Andrây Bitov (1937 -) là cây bút cựu trào của văn học Nga Xôviết, một trong những nhà văn bậc thầy về nghệ thuật châm biếm và lột tả những chuyện đắng cay, đau đớn trong đời sống Nga nửa sau thế kỷ XX. Vì cái nhìn phê phán, luôn đối mặt với sự thật, trong thời kỳ Xô viết, ông không được khẳng định tên tuổi. Tiểu thuyết nổi tiếng nhất của ông là cuôốn "Ngôi nhà Puskin", được xuất bản ở Mỹ năm 1978. Từ năm 1979 Bitov tổ chức xuất bản tạp chí Metropon, một tạp chí văn học phi chính thống, "ngoài luồng". Từ ngày đó, các sáng tác của ông không được phép công bố. Tiểu thuyết "Ngôi nhà Puskin" dù có tiếng vang xuyên châu lục, trong nước cũng chỉ được in dưới hình thức các trích đoạn trong tập truyện "Thời gian của người". Từ năm 1991 đến nay ông nhận nhiều giải thưởng văn học Nga và quốc tế, là Chủ tịch Hội Văn bút Nga và là giáo sư thỉnh giảng của nhiều trường đại học ở Nga , Mỹ và châu Âu.

Bài trả lời phỏng vấn dưới đây được thực hiện tại Hội chợ sách quốc tế lần thứ 15 ở Praha. (NATALIA SUDLIANKOVÁ - phóng viên)

Anđrây Gêorgievich ! Điều gì đã đưa ngài đến với sáng tác văn học ? Danh vọng, tiền bạc hay nhu cầu thi thố ?

-Tôi bị ám ảnh bởi tư tưởng tác phẩm. Sáng tác của tôi là sự lý giải cuộc sống của một người đã sống và cầm bút quá nửa thế kỷ. Tôi ước ao đến ngày viết được một tác phẩm lý tưởng, hay nhất của đời mình.

Điều đó là có thể ?

- Rất khó. Cuốn sách đó chỉ có thể viết trong một trạng thái đặc biệt. Một trạng thái ngẫu hứng, tự phát, khi mà ngôn từ nối đuôi nhau gắn kết một cách tuyệt diệu. Trong trạng thái khác, một cuốn sách như thế không thể khởi thảo, cũng không thể có sự kết thúc. Những cuốn sách khá nhất của tôi lâu nay chỉ viết một hơi không nghỉ, mà tôi cũng chẳng phải xem lại, sửa chữa gì.

Phải chăng đây là cách nói của những người lâu nay vẫn thường được coi như những thợ cả của ngôn từ và bút pháp ?

- Tôi nhớ, dưới thời Xô viết, tôi chỉ viết một đêm là xong Nàng Pênêlôp. Ai đọc cũng muốn in, nhưng lại sợ. Có một người rất thân với Lêônit Lêônôp - tác giả cổ điển của văn xuôi xô viết, hứa với tôi là sẽ đem bản thảo đến gặp Lêônôp nhờ bảo lãnh. Lêônốp xem qua đã lắc đầu từ chối. Nghe nói ông nhận xét rằng: " Cậu này có năng khiếu đấy nhưng chẳng để ý gì đến từ ngữ cả." Nghe vậy, tôi bảo: Cứ mặc cho ổng nói. Cứ mặc cho ông ấy đi mà làm việc với từ ngữ. Còn tôi, từ ngữ xui khiến tôi, chứ không phải tôi điều khiển từ ngữ. Sáng tác sẽ thành cơn nghiện, nếu như ta thành nô lệ bám đuổi ngôn từ.

Tác phẩm nào của ngài có tầm quan trọng đặc biệt ?

- Đối với tôi chúng đồng hạng, sàn sàn một lứa thôi, vì tất cả đều được viết một cách chân thành. Nhưng tôi lại thích những cuốn không nổi tiếng. Những cuốn mà dư luận đánh giá cao, đối với tôi lại ít ý nghĩa. Tôi thích những trang viết theo kiểu bản năng, tự phát. Thường là có những ý đồ nung nấu từ lâu, đột nhiên chúng bùng nổ, và tôi viết ra hoàn toàn khác với những gì mình mong đợi trước đó. Nhưng cuối cùng, tĩnh tâm nhìn lại, hoá ra mình đã thực hiện được đúng ý đồ.

Những dự đồ sáng tác thường nảy sinh, đến với ngài và chúng có một cuộc sống riêng chứ ?

- Đúng vậy, nhưng thoạt đầu chúng chỉ tiềm ẩn xa xôi. Cho nên tôi cũng như anh chàng ngốc dân gian, chẳng làm lụng gì cả, nhưng thật ra trong tiềm thức chàng ta, trong sâu xa đâu đó, các sáng kiến, ý đồ vẫn sinh sôi, cựa quậy, lớn lên. Có khá nhiều dự đồ sang tác đến với tôi trong giấc ngủ. Khi đó, tôi choàng thức giấc và lao vào bàn, viết...

Ngài thường nói rằng, đặc trưng của văn học Nga là những cú nổ của năng lượng sáng tạo, chứ không có sự bình ổn, cân bằng. Điều đó là do văn học Nga thiếu những "người thợ lành nghề" có thể tạo ra sự ổn định, bình ổn ?

- Giai đoạn văn học mà tôi yêu thích nhất trong văn học Nga, được gọi là "Thời đại vàng", chính là giai đoạn kéo dài khoảng 20 năm, khi Puskin đã đến độ chín và khi Gôgôn kết thúc tập đầu "Những linh hồn chết". Khi đó có 6 người đồng hành...

Puskin, Gôgôn, Lermôntôp...?

- Vâng, ...Gribojeđôp, Trađaiep và Dahl (1)- người kế tiếp 5 người trước mình, đã có công tập hợp và thống nhất ngôn ngữ Nga.Trađaiep phát điên, Puskin và Lermôntôp thì bị bắn chết. Gribojeđốp bị những kẻ đạo Hồi cuồng tín ở Iran giết chết. Dahl, một người có gien Tây Âu, tiếp tục sự nghiệp. Năm người kia, theo tôi, không phải là họ làm việc, mà là họ tự bùng nổ. Một câu chuyện được viết ra từ nhiều góc nhìn thể loại, để rồi cuối cùng tác phẩm như một chỉnh thể cuốn mình bay lên. Ba cuốn tiểu thuyết Nga đầu tiên không thể gọi chúng là tiểu thuyết cổ điển được. Evghênhi Ônêghin là tiểu thuyết bằng thơ, Những linh hồn chết là thơ - văn xuôi, Nhân vật của thời đại chúng ta là tiểu thuyết được tạo lập nên từ các truyện ngắn. Tất cả các tác phẩm đó đều nằm ngoài cái hộp thể loại.

Nằm ngoài khuôn khổ thể loại ?

- Tất nhiên, khi tôi giảng bài ở Mỹ, một trong những đề tài tôi đề cập đến là chiếc nôi phát sinh của chủ nghĩa hậu hiện đại. Tôi đã chứng minh luận điểm của mình trên cơ sở các tác phẩm của "Thời đại vàng". Các nhà văn thời ấy có tất cả những dấu hiệu đặc trưng của của chủ nghĩa hậu hiện đại: sự tự do thể loại, ngôn ngữ bình luận của tác giả, phản nhân vật v.v. Do vậy, rất dễ chứng minh rằng, chủ nghĩa hậu hiện đại xuất hiện ở Nga, và Puskin là nhà văn hậu hiện đại đầu tiên. Vào "Thời đại vàng", người ta không sản xuất sách. Đó là một nền văn học trẻ, về cơ bản là văn học của những thiên tài, văn học không chuyên nghiệp.

Liệu có tiêu chí nào đó để phân loại : viết tốt và viết tồi ?

- Không có đâu. Tôi rất hoảng sợ khi nghĩ rằng không hề tồn tại một tiêu chí nào để đánh giá. Theo thời gian, các tác phẩm hoặc là tiếp tục sống, hoặc là chết. Một nhà phê bình văn học tên tuổi có nói: " Nếu tác phẩm được một thế hệ đọc, thế là được rồi. Được hai thế hệ đọc, thế là tốt hơn rồi. Được 3 thế hệ đọc, thế là ghê đấy. Được tới 4 thế hệ đọc, tác phẩm đã thuộc loại có đẳng cấp rồi." Cách đây không lâu, tôi có viết một bài báo có chút chống đối Đôxtojevxki. Tôi yêu Đôx. nhưng hơi khó chịu khi thấy người ta cố chứng minh ông là nhà văn Nga vĩ đại nhất. Tuy nhiên trong bài báo đó tôi đã thừa nhận là tôi rất hoảng hốt khi nghĩ tới chuyện không hề có một tiêu chí nào cho phân hạng văn chương. Bởi vì nếu như người ta coi Solgiênhitxưn và Nabôcôp là những tác giả lớn, thì tôi thực sự không biết thế nào là một sáng tác tốt nữa.

Có người coi tác giả của những tiểu thuyết hình sự Ross Mcdonald là một tác gia viết tốt.

- Chẳng hạn tôi không biết cuốn Harry Potter có phải là một "sáng tác tốt" hay không. Rõ ràng là rồi sẽ có khoảng 4 thế hệ đọc nó. Tôi có cảm giác: "văn học tốt", đáng tiếc, chỉ tồn tại trong phạm vi hẹp. Cũng như trong nhạc giao hưởng, chúng ta chú ý tới người diễn tấu (interpret). Trong văn học, độc giả chính là người diễn tấu. Giá mà chúng ta có thể đến với độc giả như đến thẳng chỗ người chơi dương cầm, thì mọi chuyện thật rõ ràng, đâu vào đấy.

Vào cái thời rất ít độc giả văn chương như hiện nay, có thể nói rằng, tốt nhất là cứ kiếm gì đó mà đọc còn hơn không đọc tẹo nào. Ngài nghĩ gì về tiểu thuyết trinh thám và tiểu thuyết cho phụ nữ ?

- Ngày nay tất cả mọi người đều học đọc. Tất nhiên vẫn có những nước có nhiều người mù chữ, nhưng số đó ít thôi. Tiếc là vì nỗi lo cơm áo, nghề nghiệp, người ta phải chạy khắp nơi. Không có việc gì làm, người ta không kiếm được tiền, cũng chẳng kiếm được những món ăn tinh thần tử tế. Cho nên khi thất nghiệp, tốt nhất là giết thời gian bằng cách đọc bất cứ thứ gì lọt vào tay. Thủ tiêu được thói quen đọc như vậy là rất khó. Hoàn cảnh như vậy thuận lợi cho các loại thuốc kích thích, ma tuý chứ không phải cho văn chương.

Vậy văn học Nga hôm nay theo ngài có gì đặc biệt ?

- Người ta vẫn viết đấy chứ... Các nhà phê bình đều nghĩ rằng chất lượng của văn học thời trước cao hơn, còn thời nay thấp hơn. Đã xuất hiện một thị trường tự do cho văn học. Bước vào thị trường đó là những cây bút tỉnh táo, không hề ảo tưởng, những người suy nghĩ rất thực tế, những nhà văn chuyên nghiệp, như những cây bút trinh thám chẳng hạn. Còn những ai uốn viết một cái gì đó thực sự nghiêm túc thì đều không thể nuôi sống được bản thân mình như ở các nước phương Tây.

Còn các nhà văn nổi tiếng thì sao ? Tôi không nói tới mảng văn học trinh thám và viết cho phụ nữ.

- Ngài có tưởng tượng được không : tôi không đủ tiền mua sách, mặc dù tôi là nhà văn nổi tiếng, "người của công chúng". Tôi kiếm tiền bằng cách khác. Thậm chí lâu nay tôi phải cho thuê căn hộ của mình. Tôi không xấu hổ vì điều đó. Bởi vì đằng nào thì tôi cũng vẫn sống như trước đây, chẳng có gì thay đổi cả. Hiện tại tôi vẫn cho in các tác phẩm của mình theo ý muốn. Tôi không bị kiểm duyệt làm phiền.Và tôi hài lòng vì điều đó. Vượt lên một tầm cao là chuyện khó. Nhưng ở đấy lại có cái khó khác: những cạnh tranh, thách thức mới, những giải thưởng mới, những tên tuổi, tài năng trẻ xuất hiện bên cạnh mình...

Giải Booker có ý nghĩa gì không ?

- Tôi đã trả lời ban nãy rồi. Nó được lập ra không hay cho lắm. Được lập theo khuôn mẫu nước Anh. Nhưng người Anh có thói quen đánh giá mọi thứ theo luật đấu trường thể thao. Trong khi đối với chúng tôi đấu trường thể thao và đấu trường văn học là khác nhau hoàn toàn. Trong cùng một điều kiện như nhau thì cần phải chọn những tác phẩm nào là tốt nhất, nhưng ở chỗ chúng tôi, các thành viên của hội đồng giám khảo lại mỗi người có một sở thích riêng. Khi giải Booker đầu tiên công bố, tôi tự nhủ: Lấy cái giải này để làm gì nhỉ? Nhưng rất mừng là hội đồng đã kịp đưa giải đó cho Bulat Okudav . Anh ta rất xứng đáng. Không thể nào đoạt giải Booker một cách tình cờ đâu. Tôi không theo dõi vì tôi không thích.

Vậy ngài theo dõi giải nào ?

Hiện tại tôi đang chỉ đạo hội đồng chấm Giải Puskin mới. Tôi cố gắng trao giải đó cho những ai chưa hề nhận một thứ giải nào, ưu tiên cho những tác giả nông thôn và vùng xa xôi. Chẳng hạn cho anh chàng thợ rèn ở Zlatoust hay cho một bác sĩ ở Petrozavodsko. Đó là những tuyệt tác được viết bởi những những cây bút thực sự có tài, những người giữ gìn các truyền thống cổ điển quý giá. Nền móng của những tác phẩm cổ điển tương lai bao giờ cũng vẫn là nền văn học Nga huy hoàng, vĩ đại xưa, chứ không phải những thứ mà người ta cứ cố đuổi bắt hoặc cố vượt qua. Văn học Séc rất độc đáo, đáng kinh ngạc khi nó "lạc hậu". Cái gì bị xem là lạc hậu cuối cùng thường vượt lên trước. Những nhà văn nông thôn thường hay dẫn đầu, trong khi họ chẳng hề vội vã, chẳng theo đuổi cái gì cả.

Người sáng lập đại học Matxcơva Lômônôxôp thời xưa đã cuốc bộ đến Pêtrôgrat từ tận vùng Arkhanghensko...

- Một so sánh chính xác đấy! Cho nên tôi nghĩ, ở nước Nga, văn học không chuyên nghiệp đang tiếp tục sống. Chuyên nghiệp là nhưng ai viết truyện trinh thám, truyện diễm tình. Họ là những doanh nhân chứ không phải là những nghệ sĩ thực thụ, không phải là những nhà văn. Cố nhiên văn học đại chúng cũng có những thang bậc riêng của nó.

Chúng ta có thể so sánh với sự ảnh hưởng của môt "Prêt-à-porter" bởi mốt "Haute-couture" (2) được không ?

- Hoàn toàn chính xác. Cái cao thường chi phối cái thấp. Tại châu Âu hôm nay chúng ta có thể tìm thấy Sêchxpia hay Xecvantec ở chỗ nào? Khắp nơi, trong nhà hát, hiệu sách, đề tài về hai vị đó hiện ra trong nghệ thuật tạo hình và ở bất kỳ nơi nào, lúc nào. Ở nước Nga sự quá độ từ một nền văn hoá cao tới một nền văn minh thường chịu đựng những gánh nặng của chiến tranh và cách mạng. Lần nào cũng vậy, khi chúng tôi đi từ văn hoá đến văn minh, chúng tôi thường nếm những cay đắng lịch sử. Chúng tôi chỉ còn có ngôn ngữ. Ngôn ngữ, cái kỳ quan tinh thần vĩ đại nhất này đã cổ vũ tôi. Ngôn ngữ đã tiêu hoá được tất cả : chủ nghĩa bônsêvich, chế độ Xô viết và bây giờ tiếp tục tiêu hoá nốt những gì của chủ nghĩa Amêricơn, tới mức cái nào thì cuối cùng cũng có được vị trí của mình. Tôi tin vào ngôn từ, vì nó biết mơn trớn, an ủi con người, biết tố cáo, và biết cám ơn.


(1) Nhà văn và nhà ngôn ngữ học Nga, gốc Đan Mạch và Đức, tác giả cuốn từ điển giải thích tiếng Nga, cho đến nay vẫn là cuốn từ điển duy nhất bao hàm cả ngôn ngữ viết lẫn khẩu ngữ, xuất bản năm 1867 (ND)

(2) Prêt-à-porter : mốt thời trang may sẵn, lưu hành nhiều nước ; Haute-couture : mốt thời trang cao cấp ở Pháp, đặt may riêng cho từng người trên toàn thế giới, được nhà nước bảo hành thương hiệu.

[vhbmstu]

Mùa hè 2002, 2 sinh viên Pháp đến ở cùng tầng với tôi, một người hỏi tôi có biết Pushkin không, tôi trả lời là có và còn nói là Pushkin bị một người Pháp giết, thì sinh viên này mới nói:"Извини!".
Sau này, trong giờ học tiếng Nga, cô giáo có nói với tôi rằng Pushkin là "Mặt trời của thi ca Nga".

[vhnga]

em tìm thấy trên mạng bài thơ này và được chủ blog khẳng định đây là bài thơ của Puskin. Theo các bác có đúng không vậy?
Một ngôi sao vừa rơi
Vụt tắt trên bầu trời
Hay là tên người ấy
Vừa vụt tắt trong tôi
Vẫn thấy trên bầu
Có muôn vàn sao sáng
Nhưng ở trong lòng tôi
Như một hành lang vắng

Một ngôi sao vừa mất
Bầu trời vẫn không buồn
Sao tên người ấy mất
Mà lòng tôi chơi vơi........

[Nina]

Mình thì không tự tin như chủ blog bạn vhnga hỏi đâu. Ít nhất thì cũng phải thấy bản tiếng Nga đã, tuy nhiên hiện tại mình chưa tìm thấy bài nào của Pushkin có nhắc tới ngôi sao, bầu trời, hành lang...Có điều theo ý kiến cá nhân của mình, thì bài thơ này ý tứ quá giản đơn, không đặc sắc như thường thấy trong thơ Pushkin