Mười ngày rung chuyển thế giới

[hungmgmi]

CHƯƠNG X:MATXCƠVA

Ủy ban quân sự cách mạng tiếp tục phát huy thắng lợi với một ý chí kiên cường

Ngày 14 tháng 11
Gửi tất cả các ủy ban các đạo quân,
quân đoàn, sư đoàn và trung đoàn. Gửi tất cả
các Xô Viết đại biểu công nông binh.
Theo sự thỏa thuận giữa Côdắc, học sinh sĩ quan, binh lính, thủy thủ và công nhân, nay quyết định đưa Alêchxăngdrơ Pheodorovich Kêrenxki ra xử tội. Bởi vậy, đề nghị các bạn trao Kêrenxki cho các tòa án nhân dân. Hãy bắt Kêrenxki lại và nhân danh các tổ chức nói trên, đòi hắn phải đến ngay Petrograd trình diện để đưa ra xử trước tòa án.
Ký tên: Lính Côdắc sư đoàn thứ nhất kỵ binh
Utxuri Côdắc sông Đông: ủy ban học sinh
sĩ quan phân đội du kích khu Petrograd:
đại biểu đạo quân thứ năm.
Ủy viên nhân dân: Đibenco

Ủy ban Cứu quốc và Cứu cách mạng, Viện Đuma, ủy ban trung ương đảng xã hội cách mạng từ trước vẫn thường huênh hoang rằng Kêrenxki là người của các tổ chức đó, liền kịch liệt phản đối, cho rằng Kêrenxki chỉ chịu trách nhiệm trước hội nghị lập hiến.
Tối ngày 16 tháng 11, tôi trông thấy hai ngàn xích vệ diều qua đại lộ Dagorotni, đi đầu là đoàn quân nhạc cử bài Macxaye cùng với những lá cờ đỏ như máu phấp phới trên những hàng quân công nhân, điệu nhạc nổi lên rất đúng lúc để chào mừng những chiến sĩ vừa bảo vệ Thành Petrograd Đỏ trở về. Trong đêm tối lạnh lẽo, nam và nữ, lưỡi lê nhấp nhô đầu súng, bước đều trên trên những đường phố bùn lầy trơn như đổ mỡ, dưới ánh đèn tù mù, giữa một đám tư sản lặng lẽ, vẻ mặt khinh miệt nhưng sợ sệt…
Tất cả đều chống lại họ: những nhà kinh doanh, bọn đầu cơ, những kẻ sống bằng lãi quốc trái, địa chủ, sĩ quan, chính trị gia, nhà báo, sinh viên, những người làm nghề tự do, tiểu thương, viên chức. Các đảng xã hội khác căm thù không đội trời chung với những người Bônsevich. Đi với các Xô Viết có công nhân, lính thủy, những người lính còn vững tinh thần, những người nông dân không có ruộng đất và một số ít – rất ít – trí thức… Từ những miền xa xôi nhất của nước Nga vĩ đại, trên đó những cuộc chiến đấu ngoài đường phố đang sôi sục, tin Kê-ren-xki thất bại bay về như tiếng vọng dữ dội của cuộc thắng lợi vô sản: từ Ca-dăng, Xa-ra-tốp, Nốp-gô-rốt, Vi-nít-xa, máu chảy đẫm các đường phố, từ Mát-xcơ-va, ở đó những người bôn-sê-vích đã chĩa nòng pháo vào điện Crem-li, pháo đài cuối cùng của giai cấp tư sản.
“Chúng bắn phá điện Crem-li” Tại Pê-tơ-rô-gơ-rát tin tức truyền từ người này sang người khác, gây ra một tình trạng khủng khiếp. Những hành khách từ Mát-xcơ-va tới - Mát-xcơ-va, bà mẹ hiền Mát-xcơ-va, thành phố trắng tinh với những mái khum tròn mạ vàng sáng loáng - thuật lại những chuyện hãi hùng. Hàng ngàn người bị giết; phố Tơ-véc-xcai-a và phố cầu Cút-nét-xki lửa cháy đỏ rực; nhà thờ Va-xi-li Bơ-la-dê-ni chỉ còn là một đống tro tàn; nhà thờ Út-pen-xki đã sụp đổ. Cổng Đấng Cứu Thế ở Crem-li lung lay muốn đổ; Viện Đu-ma bị thiêu trụi.
Từ trước tới nay, chưa bao giờ những người bôn-sê-vích lại làm một điều bất kính ghê gớm như vậy ngay giữa trung tâm nước Nga thiêng liêng. Bên tai những con chiên hình như văng vẳng tiếng đại bác đang khạc đạn vào Giáo hội chính thống, biến thành tro bụi thánh đường của dân tộc Nga...
Ngày 15 tháng 11, tại phiên họp Hội đồng ủy viên nhân dân, Lu-nát-sác-ski, ủy viên Giáo dục, bỗng khóc nức lên và chạy ra khỏi phòng họp, kêu to:
- Thật là quá sức chịu đựng của tôi, tôi không thể chịu được việc người ta tàn phá một cách ghê gớm những kho tàng nghệ thuật...
Chiều hôm đó, đơn xin từ chức của Lu-nát-sác-xki được đăng trên báo chí.
Những người từ Mát-xcơ-va tới vừa cho tôi hay những sự việc xảy ra tại đó. Nhà thờ Va-xi-li và nhà thờ Út-pen-xki đang bị tàn phá. Điện Crem-li, nơi tập trung những kho tàng nghệ thuật quý giá nhất của Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va cũng đang bị bắn phá. Có hàng ngàn nạn nhân.
Cuộc chiến đấu diễn ra đến tột độ của sự dã man.
Rồi sẽ đi đến đâu? Còn xảy ra những gì nữa?
Tôi không thể chịu đựng được những sự việc đó nữa. Đến thế này là hết mức và tôi bất lực không ngăn cản nổi những việc khủng khiếp đó.
Những ý nghĩ đó ám ảnh tôi làm cho tôi phát điên, tôi không thể làm việc được nữa.
Bởi vậy tôi rút lui khỏi Hội đồng ủy viên nhân dân.
Tôi nhận thức rõ tất cả sự nghiêm trọng của quyết định này, nhưng tôi không thể chịu đựng được nữa...
Cũng ngày hôm đó, bạch vệ và học sinh sĩ quan trong điện Crem-li ra hàng và được phép tự do rút lui. Một bản hòa ước được ký kết như sau:
1- Ủy ban an ninh công cộng không còn tồn tại nữa.
2- Bạch vệ nộp vũ khí và tự giải tán. Các sĩ quan vẫn được giữ kiếm. Các trường chỉ giữ những vũ khí thật cần thiết cho việc huấn luyện; tất cả những vũ khí khác do học sinh sĩ quan giữ sẽ phải nộp. Ủy ban quân sự cách mạng bảo đảm tự do và quyền bất khả xâm phạm cho mọi người.
3- Việc tước vũ khí quy định trong đoạn 2, sẽ do một ủy ban giải quyết, gồm các đại biểu Ủy ban quân sự cách mạng, các sĩ quan và các tổ chức đã tham gia vào những cuộc đàm phán.
4- Ngay sau khi ký kết bản hòa ước này, hai bên sẽ lập tức ra lệnh ngừng đánh nhau và áp dụng những biện pháp cần thiết để triệt để thực hiện lệnh này.
5- Ký kết xong, tất cả các tù nhân sẽ được thả ngay tức khắc.
Những người bôn-sê-vích đã làm chủ thành phố được hai hôm rồi. Dân chúng sợ hãi bò ra khỏi các hầm nhà để đi tìm thi hài người nhà; các chướng ngại vật được phá bỏ. Nhưng đáng lẽ những tin đồn đại rằng Mát-xcơ-va bị phá phách phải bớt đi thì trái lại, những tin đó lại ngày càng phát triển... Và cũng chính vì thế thấy những chuyện khủng khiếp đó mà chúng tôi đã quyết định đi Mát-xcơ-va.
Dù sao chăng nữa, Pê-tơ-rô-gơ-rát cũng là một thành phố giả tạo mặc dù chính phủ đã đóng đô tại đó từ hai thế kỷ nay. Mát-xcơ-va mới thực sự tiêu biểu cho nước Nga, nước Nga quá khứ và nước Nga tương lai; đến Mát-xcơ-va, chúng tôi sẽ biết rõ cảm tưởng thực của nhân dân Nga đối với cách mạng, Tại đó, cuộc sống mãnh liệt hơn.
Trong tuần lễ trước, Ủy ban quân sự cách mạng Pê-tơ-rô-grát được công nhân đường sắt giúp đỡ, đã chiếm được đường Ni-cô-lai và đã phái về mạn Tây - Nam hết chuyến tàu này đến chuyến tàu khác chở đầy xích vệ và thủy thủ... Chúng tôi được Xmon-ni cấp cho giấy thông hành; không có giấy thông hành thì không ai được ra khỏi thủ đô... Khi tàu tới ga, binh lính quần áo nhếch nhác mang theo những túi lương thực to tướng, ào ào nhảy lên cửa toa, đập vỡ cả cửa kính, tràn vào trong các toa và các lối đi, leo cả lên nóc. Ba người trong bọn chúng tôi cố len vào được một ngăn toa xe, nhưng ngay sau đó thì có chừng hai chục người lính ùa vào. Mỗi ngăn như vậy chỉ có bốn chỗ ngồi. Chúng tôi không chịu và phản đối; viên xa trưởng cũng muốn bênh chúng tôi, nhưng những người lính phá lên cười. Có đâu lại phải bận tâm tới sự tiện nghi của một vài tên “tư sản”. Chúng tôi bèn giơ giấy thông hành của Xmon-ni cấp cho; lập tức những người lính đổi thái độ. Một người hô lớn;
- Thôi đi các đồng chí ơi! Đây là các đồng chí Mỹ. Họ đã vượt qua ba vạn cây số sang đây để tìm hiểu cuộc cách mạng của chúng ta. Tất nhiên là họ mỏi mệt...
Họ xin lỗi chúng tôi một cách lễ phép và thân ái, rồi rút lui. Một lát sau, chúng tôi nghe thấy tiếng họ phá cửa vào một ngăn toa xe khác trong đó có hai người Nga to béo, ăn mặc sang trọng; hai người này đã đút tiền cho viên xa trưởng và khóa trái ngăn họ ngồi lại. Vào lúc bảy giờ tối, tàu rời ga. Đoàn tàu dài lê thê do một chiếc đầu máy nhỏ bé đốt bằng củi kéo, chạy ì à ì ạch và cứ đỗ luôn. Binh lính ở trên nóc toa vừa lấy chân gõ nhịp vừa hát những bài ca nông thôn nghe rền rĩ; và trong các lối đi chật không có chỗ len chân, suốt đêm nghe thấy họ tranh luận sôi nổi về chính trị. Theo thường lệ, thỉnh thoảng viên xa trưởng lại đi qua để soát vé. Trừ chúng tôi ra, còn rất ít người có vé; viên xa trưởng loay hoay mất nửa tiếng đồng hồ chẳng ăn thua gì, và cuối cùng đành giơ tay lên trời một cách thất vọng rồi rút lui. Không khí nghẹt thở, mù khói thuốc và nồng nặc; may mà các cửa kính đã bị đập vỡ, không thì trong đêm đó, thể nào chúng tôi cũng chết ngạt.
Tàu chậm mất mấy giờ: đến sáng, nhìn ra ngoài chỉ thấy cảnh tuyết phủ bát ngát. Trời rét căm căm. Mãi trưa mới có một bà nông dân mang tới bán một thúng bánh mì và một bình nước giả cà-phê âm ấm. Ngoài ra, tới chiều cũng chẳng thấy có gì thêm; vẫn cảnh tàu chật như nêm, lúc chạy, lúc đỗ; khi tới mỗi ga đoàn người xô vào quán ăn lèo tèo, chỉ trong nháy mắt là mua hết nhẵn... Tại một ga, tôi gặp Nô-ghin và Ri-cốp, hai ủy viên bất mãn; họ về Mát-xcơ-va để bày tỏ mối bất bình với Xô-viết của họ; tại một ga khác lại gặp bu-kha-rin, dáng người thâm thấp, râu hung đỏ, có đôi mắt đầy vẻ cuồng tín; người ta đồn rằng y còn “tả hơn cả Lê-nin”...
Mỗi khi nghe thấy ba tiếng chuông là chúng tôi ùa lên tàu, len lỏi qua những lối đi chật ních và ồn ào, thật là một đám người dễ tính, vui vẻ: họ chịu đựng những vất vả dọc đường một cách tươi tỉnh, nhẫn nại, luôn mồm bàn đủ mọi vấn đề, từ tình hình ở Pê-tơ-rô-gơ-rát tới chế độ công đoàn ở Anh, và tranh luận kịch liệt với mấy tên tư sản ở trên xe. Trước khi tàu đến Mát-xcơ-va, tại mỗi toa tàu đã tổ chức được một ủy ban bảo đảm việc phân phối thực phẩm: các ủy ban đó trở thành những nhóm chính trị riêng rẽ và đấu tranh với nhau về những nguyên tắc cơ bản.
Ga Mát-xcơ-va vắng tanh. Chúng tôi tới thẳng phòng giấy của ủy viên nhà ga để giải quyết vấn đề vé về. Đó là một thanh niên vẻ mặt cau có, đeo lon trung úy. Khi chúng tôi xuất trình giấy tờ do Xmon-ni cấp cho, y nổi nóng nói rằng y không phải là bôn-sê-vích mà là đại diện cho Ủy ban an ninh công cộng... Thật là đặc biệt: sau khi đánh chiếm thành phố, giữa cảnh rối loạn chung, những người chiến thắng đã quên phắt mất nhà ga chính!
Chẳng có cái xe nào cả. Đi một quãng khỏi nhà ga thấy có một cái xe trượt tuyết, người lái xe, quần áo sù cả người, ngồi ngủ trên xe. Chúng tôi đánh thức anh ta dậy:
- Từ đây vào trung tâm thành phố bao nhiêu tiền?
Anh ta gãi đầu nói:
- Các vị không thể nào tìm nổi một phòng nghỉ ở khách sạn đâu. Nhưng nếu các vị trả tôi một trăm rúp thì tôi sẽ dẫn các vị đi...
Trước cách mạng, một “cuốc” xe như vậy mất có hai rúp! Chúng tôi kêu đắt quá; anh ta chỉ nhún vai rồi nói:
- Thời buổi này, phải can trường lắm mới dám chạy xe.
Không sao làm cho anh ta hạ giá tiền xuống dưới năm mươi rúp... Trong lúc xe chúng tôi chạy qua các phố xá lặng lẽ và tù mù, anh ta thuật lại cho nghe những sự việc mắt thấy tai nghe trong sáu ngày chiến đấu:
- Tôi đang chở khách hoặc đang đỗ xe chờ khách ở góc đường, bỗng nghe đánh đoàng một cái, một quả đại bác nổ chỗ này, lại đánh đoàng một cái, một quả đại bác nổ chỗ kia, rồi thì tiếng súng máy tặc... tặc... Tôi phóng xe, lũ quỷ sứ bắn lung thiên. Cuối cùng tôi đánh xe vào được một phố nhỏ yên tĩnh và định chợp mắt một tí... Lại đoàng, tặc... tặc.. Lũ quái, lũ quỷ!

[hungmgmi]

Tại trung tâm Mát-xcơ-va, phố xá đầy tuyết như đang nghỉ ngơi tĩnh dưỡng sau một trận ốm. Chỉ có một vài ngọn đèn điện còn sáng, một vài khách bộ hành tất tưởi đi trên hè phố. Một cơn gió lạnh từ phía đồng bằng thổi về, buốt thấu xương. Chúng tôi vào khách sạn đầu tiên, trên quầy hàng thắp hai ngọn nến. Người chủ khách sạn trả lời:
- Có, chúng tôi có vài phòng rất đầy đủ tiện nghi, chỉ hiềm tất cả các cửa kính đều bị đạn bắn vỡ. Nếu các ngài không ngại gió mát...
Dọc đường Tơ-véc-xcai-a, tủ kính các cửa hàng vỡ tan tành; đạn pháo binh đào thành những hố và cày từng mảng đường lên. Khách sạn nào cũng hết chỗ, hoặc giả chủ khách sạn hãy còn sợ quá, chỉ nói được mỗi một câu: “Không, không, không có buồng! không có buồng!” Tại các đường phố chính, có những nhà băng và những hiệu buôn lớn, pháo binh bôn-sê-vích đã nã vào tứ tung. Một nhân viên làm việc trong xô-viết nói lại với tôi “Khi chúng tôi không biết rõ bọn học sinh sĩ quan và bạch vệ ở đâu thì chúng tôi bắn vào ví tiền của chúng”.
Tới Khách sạn Quốc gia, người ta xếp phòng cho chúng tôi vì chúng tôi là người ngoại quốc, mà Ủy ban quân sự cách mạng đấh bảo vệ nơi ăn chốn ở của người ngoại quốc. Viên chủ khách sạn chỉ cho chúng tôi xem những cửa sổ ở tầng thượng bị đạn bắn phá tan tành. Ông ta giơ quả đấm nói, tưởng như có những người bôn-sê-vích trước mặt: “Đồ súc vật! Rồi sẽ biết! Sẽ có ngày! Chỉ trong vài ngày nữa, cái chính phủ lố bịch của chúng sẽ sụp đổ, và rồi chúng tôi sẽ làm cho chúng điêu đứng”.
Chúng tôi ăn cơm chiều tại một khách sạn làm món ăn chay, có một tấm biển đề: “Tôi không ăn thịt ai cả!”, và trên tường treo một bức chân dung Tôn-xtôi. Ăn xong, chúng tôi bắt đầu đi tìm hiểu tình hình.
Đại bản doanh của Xô-viết Mát-xcơ-va đặt tại phủ Thống đốc cũ; đó là một tòa nhà đồ sộ màu trắng trông thẳng ra quảng trường Xcô-bê-li-ép. Xích vệ đứng gác ngoài cổng. Lên gác bằng một chiếc cầu thang rộng rãi và trang trọng, tường xung quanh dán đầy những bản thông báo họp mít-tinh và những bản tuyên ngôn của các đảng phái chính trị. Lên tới nơi, chúng tôi đi qua một dãy phòng đợi, trần bị thủng, có treo những bức tranh khung thếp vàng phủ vải đỏ; cuối cùng, chúng tôi tới một phòng khách tráng lệ có những chiếc đèn treo bằng pha lê và những cột trên đỉnh thếp vàng. Trong phòng tiếng trò chuyện râm ran và có hai chục chiếc máy khâu đang chạy rào rào. Những súc vải lớn màu đỏ và đen trải trên sàn và trên các bàn; chừng năm chục phụ nữ đang ngồi cắt và khâu những lá cờ dùng vào tang lễ những người đã hy sinh cho cách mạng. Đau khổ đã làm đanh nét mặt của họ lại; họ ngồi làm việc, chẳng nói chẳng rằng, có nhiều chị mắt đỏ hoe... Hồng quân đã bị thiệt hại nặng trong cuộc chiến đấu vừa qua.
Rô-gốp, vẻ mặt thông minh, rậm râu, mang kính trắng mặc một chiếc áo choàng công nhân màu đen, ngồi trước bàn giấy ở một góc phòng. Ông ta mời chúng tôi sáng hôm sau cùng đi đưa đám với Ủy ban chấp hành trung ương... Ông ta cất cao giọng:
- Không thể giáo dục bất cứ một điều gì cho bọn xã hội cách mạng và men-se-vích được! Thỏa hiệp trở thành một thói quen ăn sâu vào đầu óc chúng rồi. Chúng đề nghị tổ chức tang lễ chung với bọn học sinh sĩ quan!
Một người đi ngang phòng. Anh ta mặc một chiếc áo lính rách rới và đội một chiếc sáp-ca, mặt nom quen quen. Tôi nhận ra đó là Men-sơ mà tôi đã quen trước đây ởe Bay-on (Niu Giớc-di) trong cuộc đình công ở hãng dầu Sten-đớt Oi. Anh cho biết bây giờ làm thư ký Công đoàn công nhân kim khí Mát-xcơ-va, và trong thời gian chiến đấu vừa qua anh là một ủy viên Ủy ban quân sự cách mạng...
Anh ta vừa chỉ vào bộ quần áo xác xơ vừa nói:
- Trông tôi đây này. Tôi đang cùng với anh em ở Crem-li thì bọn học sinh sĩ quan tới đánh chiếm được lần thứ nhất. Chúng giam tôi vào hầm rồi lột áo khoác, tiền, đồng hồ và cả cái nhẫn đang đeo ở tay, đến nỗi tôi chỉ còn thế này để che thân.
Anh cho biết nhiều chi tiết về cuộc chiến đấu đẫm máu diễn ra trong sáu ngày đã chia Mát-xcơ-va thành hai phe. Khác ở Pê-tơ-rô-grát, tại Mát-xcơ-va, Viện Đu-ma thành phố đã đứng ra lãnh đạo học sinh sĩ quan và bạch vệ. Chính Rút-nép và tên thị trưởng Mi-no, chủ tịch Viện Đu-ma, đã chỉ huy các hoạt động của Ủy ban an ninh công cộng và của quân đội. Ri-áp-xép, chỉ huy quân sự, một người có xu hướng dân chủ, có ý không muốn chống lại Ủy ban quân sự cách mạng nhưng bị Viện Đu-ma ép buộc phải thi hành... Chính tên thị trưởng đã nhấn mạnh vào việc đánh chiếm điện Crem-li. Y nói: “Một khi các anh đến đó, chúng sẽ không dám bắn vào đâu”.
Có một trung đoàn quân thường trú, tinh thần rất kém sút vì đã lâu quân lính chẳng làm gì cả. Cả hai phe đều tìm cách tranh thủ. Trung đoàn đó bèn họp mít-tinh để định hướng hành động, cuối cùng quyết định đứng trung lập và tiếp tục hoạt động mới của họ là bán rao ở ngoài phố những ủng bằng cao su và hạt hướng dương!
Men-ni-san-xki nói tiếp:
- Điều gay go nhất là chúng tôi phải vừa chiến đấu vừa tổ chức. Bên phe địch đã có tổ chức hẳn hoi; bên này thì binh lính có Xô-viết của binh lính, công nhân có Xô-viết của công nhân... Một cuộc đấu tranh dữ dội đã diễn ra để xem ai nắm quyền chỉ huy. Có một vài trung đoàn thảo luận hàng mấy ngày liền trước khi quyết định hành động, và đến lúc đột nhiên bị bọn sĩ quan bỏ rơi thì chúng tôi không có ban tham mưu để chỉ huy tác chiến nữa...
Anh ta phác họa ra trước mắt chúng tôi những bức tranh nhỏ rất sinh động. Một hôm, trời rét và u ám, anh ta đứng ở góc đường Ni-kít-xcai-a, đạn liên thanh quét ngang phố đó. Một lũ trẻ con, sống vất vơ vất vưởng, thường đi bán báo rong, tụ tập ở đấy. Vui thích như tìm ra một trò chơi mới, chúng reo lên, và chờ cho tiếng súng thưa dần, chúng tìm cách chạy tạt ngang qua đường. Có nhiều em bị đạn chết, nhưng lũ trẻ vẫn cứ chạy qua chạy lại, cười nô thách thức nhau...
Buổi chiều, tôi đến câu lạc bộ Quý tộc; những người bôn-sê-vích ở Mát-xcơ-va họp tại đó để nghe Nô-ghin, Bi-cốp và các ủy viên khác đã rút khỏi Hội đồng ủy viên nhân dân phát biểu. Cuộc họp tổ chức tại phòng diễn kịch, nơi các nghệ sĩ nghiệp dư dưới chế độ cũ biểu diễn những vở kịch mới nhất của thành phố Pa-ri cho các sĩ quan và các bà vàng ngọc đầy người xem. Khoảng đầu buổi họp, trí thức đến đông vì họ ở gần ngay trung tâm thành phố. Nô-ghin phát biểu và được hầu hết thính giả tán thưởng. Mãi lâu, công nhân mới tới - khu lao dôdngj ở tận ngoại ô mà tàu điện lại không chạy. Nửa đêm, nghe thấy tiếng chân họ thình thịch bước lên cầu thang, từng tốp mười người, hai mươi người. Họ là những người cục mịch, quần áo xoàng xĩnh, vừa chiến đấu ác liệt trong một tuần lễ qua và mắt đã trông thấy những đồng chí của mình ngã xuống xung quanh.
Khi cuộc họp vừa chính thức khai mạc, những lời chế giễu và những tiếng thét giận dữ nổi lên như bão táp phản đối Nô-ghin. Y ra sức thanh minh nhưng không ai chịu nghe. Y đã rời bỏ Hội đồng ủy viên nhân dân; y đã đào ngũ trong lúc cuộc chiến đấu đang gay go dữ dội. Còn về phần báo chí tư sản thì ở Mát-xcơ-va không còn nữa; ngay cả Viện Đu-ma thành phố cũng bị giải tán rồi. Bu-kha-rin đứng dậy, dáng điệu dữ tợn, nói năng mạch lạc khúc triết, mỗi lời nói như một nhát búa giáng xuống... Bu-kha-rin nói thì họ nghe, mắt sang lên. Tuyệt đại đa số thông qua nghị quyết ủng hộ hành động của Hội đồng ủy viên nhân viên. Đó là tiếng nói của Mát-xcơ-va...
Đêm khuya, chúng tôi đi qua những phố vắng tanh, luồn qua cổng I-bê-ri sang tới Quảng trường đỏ trước mặt Crem-li. Trong đêm tối, nhà thờ Va-xi-li vẫn đứng sừng sững với những mái tròn khum lợp hình vẩy cá sáng loáng không hề bị thương tổn gì cả... Dọc theo quảng trường lù lù những tháp và tường điện Crem-li. Trên tường thành cao chót vót lập lòe ánh lửa; đứng bên này quảng trường rộng mênh mông nghe thấy tiếng người nói lao xao vẳng sang và tiếng cuốc xẻng. Chúng tôi vượt qua quảng trường.

[hungmgmi]

Đất và đá chất dưới chân tường như núi. Chúng tôi leo lên, nhìn xuống phía bên kia thấy có hai cái hố to sâu tới bốn, năm thước, dài năm mươi thước; hàng trăm binh lính và công nhân đang hì hục đào dưới ánh sáng những đống lửa to.
Một sinh viên trẻ nói với chúng tôi bằng tiếng Đức:
- Đây là hố chôn công cộng. Ngày mai chúng tôi sẽ chôn ở đây năm trăm chiến sĩ vô sản đã hy sinh cho cách mạng.
Anh ta dẫn chúng tôi xuống hố. Cuốc xẻng vung lên tới tấp, và những núi đất cứ cao dần. Không ai nói năng gì cả. Vòm trời trên đầu chúng tôi đầy sao và tường điện Crem-li cổ kính của vua chúa sừng sững đồ sộ.
Anh sinh viên nói:
- Tại chốn thiêng liêng này, nơi thiêng liêng nhất của nước Nga, chúng tôi sẽ chôn những cái gì thiêng liêng nhất của chúng tôi. Tại đây, nơi chôn các Nga hoàng cũ, Nga hoàng của chúng tôi là Nhân dân sẽ an nghỉ...
Anh ta bị đạn ở tay trong cuộc chiến đấu vừa qua và phải đeo băng quàng. Nhìn vào cánh tay bị thương, anh nói:
- Người ngoại quốc các anh khinh chúng tôi vì chúng tôi đã chịu sống dưới chế độ quân chủ thời trung cổ quá lâu. Nhưng chúng tôi thấy rằng trên thế giới này, không phải chỉ có Nga hoàng mới chuyên chế; chế độ tư bản còn tệ hại hơn, và trong tất cả các nước trên thế giới, chế độ tư bản thống trị như một tên hoàng đế. Sách lược của cách mạng Nga đã mở ra con đường đúng nhất...
Lúc chúng tôi đi, anh em công nhân ở dưới hố leo lên một cách khó nhọc, người nào người nấy mệt phờ, mồ hôi đầm đìa mặc dầu trời rét! Một toán khác từ bên kia quảng trường chạy sang và chẳng nói chẳng rằng, họ nhảy xuống hố cầm lấy cuốc xẻng tiếp tục đào... Cứ như vậy, suốt đêm có những người tình nguyện thay phiên nhau đào không nghỉ, và khi ánh mặt trời lạnh lẽo chiếu xuống quảng trường tuyết phủ đầy, cái hố công cộng rộng hoác và đen ngòm cũng vừa đào xong.
Chúng tôi thức dậy trước rạng đông và đi đến quảng trường Xcô-bê-li-ép. Phố xá tối om. Trong cái thành phố lớn này, không thấy một bóng người nào, nhưng thoáng nghe có tiếng lao xao, lúc gần lúc xa, tựa tiếng gió nổi lên. Trong cảnh tranh tối tranh sáng, một tốp đàn ông và đàn bà đứng trước trụ sở Xô-viết mang những lá cờ đỏ chữ vàng: đó là Ủy ban chấp hành trung ương Xô-viết Mát-xcơ-va. Trời sáng rõ. Tiếng lao xao lúc nãy to dần, trầm trầm, mạnh mẽ. Thành phố thức dậy. Chúng tôi đi xuôi đường Tơ-véc-xcai-a cờ bay phấp phới. Trên đường đi, có nhiều nhà thờ nhỏ đóng kín cửa tối om. Trong số đó có nhà thờ Đức bà Đồng trinh I-bê-ri, nơi các Nga hoàng trước kia thường tới thăm trước khi đến Crem-li làm lễ lên ngôi; suốt ngày đêm mở cửa và đông nghịt, nhà thờ lúc nào cũng sáng ánh nến của con chiên chiếu dọi vào các tượng thánh óng ánh vàng bạc và đá quý. Dân chúng cho hay rằng lần đầu tiên từ thời Na-pô-lê-ông tới nay, những cây nến đó mới bị tắt.
Giáo hội chính thống tẩy chay Mát-xcơ-va, cái ổ rắn bất kính đã bắn phá điện Crem-li. Các nhà thờ tối om, lặng lẽ và lạnh lẽo; các cố đạo đã biến đâu mất cả. Không có cố đạo dự tang lễ đỏ, không làm phép thánh cho những người chết, và cũng không cầu kinh trên mồ những kẻ báng bổ thánh thần. Ti-khôn, tổng giám mục Mát-xcơ-vơ, nay mai sẽ rút phép thông công của những người Xô-viết.
Các hiệu buôn cũng đóng cửa, và các giai cấp hữu sản không ló mặt ra khỏi nhà, nhưng vì những lý do khác. Đó là ngày của nhân dân; và nhân dân đi đến đâu thì ầm ầm như sóng trào dâng...
Một dòng người cuồn cuộn kéo qua cổng I-bê-ri, và trên Quảng trường Đỏ rộng lớn đã thấy hàng ngàn chấm đen lố nhố. Trước kia mỗi khi đi ngang qua nhà thờ I-bê-ri, mọi người đều làm dấu phép. Bây giờ tôi thấy hình như không ai thèm để ý đến nó nữa...
Chúng tôi len lỏi qua khối người đông đặc tụ tập gần dãy tường Crem-li và leo lên một đống đất. Có một số người đã đứng ở đấy rồi, trong đó có Mu-ra-nốp, người lính được bầu làm chỉ huy Mát-xcơ-va, một người to lớn và rậm râu, vẻ mặt hiền từ và dáng điệu giản dị.
Từ khắp các ngả đường có hàng ngàn hàng vạn người đổ về Quảng trường Đỏ, trông ai cũng rõ là người lao động nghèo khổ. Một đoàn quân nhạc tới cử bài Quốc tế ca. Thế là tiếng hát nổi lên, lan dần như những làn sóng, hùng tráng và trang nghiêm.
Từ trên đỉnh tường điện Crem-li rủ xuống những lá cờ khổng lồ với dòng chữ vàng và trắng: “Kính viếng hương hồn những liệt sĩ đầu tiên của cách mạng xã hội chủ nghĩa toàn thế giới” và “Tình huynh đệ giữa công nhân thế giới muôn năm”.
Một cơn gió rét tràn qua quảng trường làm những lá cờ tung bay. Từ những khu xa nhất, công nhân các xưởng máy đã kéo đến, khiêng theo thi hài của đồng chí họ. Họ đi qua cổng I-bê-ri với những lá cờ đỏ chói và những chiếc quan tài đỏ thẫm màu máu. Quan tài làm thô sơ bằng gỗ không bào và sơn đỏ, đặt trên vai những công nhân cục mịch, chân bước đi, mặt chan hòa nước mắt, theo sau có những phụ nữ, người thì thổn thức rên rỉ, người thì đờ đẫn, mặt mày nhợt nhạt. Một vài chiếc quan tài để mở, nắp quan tài khiêng theo sau; một vài chiếc khác bọc dạ thêu chỉ vàng hay bạc, hoặc trên nóc có gắn một cái mũ lính. Có nhiều vòng hoa giả dáng dấp xấu xí...
Đám tang cứ từ từ tiến về phía chúng tôi, đi đến đâu đám đông giãn ra đến đấy rồi lại khép lại ngay. Lúc này, thấy diễu qua Cổng I-bê-ri một dòng cuồn cuộn bất tận những cờ, màu đỏ từ nhạt đến sẫm, với những chữ bạc và vàng, và những băng tang thắt nút treo trên ngọn cờ; có cả một vài lá cờ của nhóm vô chính phủ, nền đen, chữ trắng. Đoàn quân nhạc cử bài Tang lễ hành khúc cách mạng, và trong tiếng hát của khối quần chúng đông đảo để đầu trần, nghe thấy tiếng khàn khàn và nghẹn ngào của những người khiêng quan tài.
Đi xen vào đoàn công nhân có những đại đội binh lính, cũng mang quan tài, rồi đến các đội kỵ binh đi nhịp bước diễu hành, các đội pháo binh với những cỗ súng phủ vải đỏ và đen, đi mãi như không bao giờ hết. Trên những cờ của họ thấy có hững dòng chữ: “Đệ tam Quốc tế muôn năm!” hoặc là “Chúng tôi muốn một nền hòa bình chân chính, toàn diện, dân chủ!”.
Khi đi tới gần hố, những người khiêng leo lên các đống đất rồi khiêng quan tài xuống hố. Trong bọn họ có nhiều phụ nữ, những người phụ nữ vô sản mập mạp thấp lùn và khỏe mạnh. Đi theo sát quan tài là những phụ nữ khác, những thiếu phụ còn trẻ, người lả đi, những bà già răn reo kêu gào như những con vật bị thương; họ muốn đi theo chồng hoặc con xuống mộ; họ giãy giụa chống lại những bàn tay thương xót ngăn giữ họ. Đó là lối yêu thương của những người nghèo.
Đám tang diễu qua quảng trường suốt cả ngày, đi từ cổng I-bê-ri tới, qua quảng trường, đi vào đường Ni-côn-xcai-a, cuồn cuộn như một dòng sông cờ đỏ mang theo những lời hy vọng và hữu nghị anh em và những lời tiên tri táo bạo, qua mặt năm vạn người đứng tại quảng trường - trước mắt công nhân toàn thế giới và trước hậu thế...
Năm trăm chiếc quan tài dần dần được đặt xuống hố. Hoàng hôn xuống. Những lá cờ vẫn tiếp tục phấp phới trước gió, nhạc vẫn cử bài Tang lễ hành khúc, và khối quần chúng vĩ đại vẫn cất tiếng hát. Trên những cành cây trụi lá treo những vòng hoa trông như những bông hoa muôn màu kỳ lạ. Hai trăm người bắt đầu xúc đất. Tiếng đất buồn bã nặng nề đổ trên những chiếc quan tài hòa cùng tiếng hát...
Đèn sáng. Những lá cờ cuối cùng diễu qua, và những người phụ nữ cuối cùng đi qua, nghẹ ngào thổn thức; đi khỏi, họ còn ngoái cổ nhìn lại một lần cuối với con mắt vô cùng thương tiếc. Dòng người vô sản từ từ rút ra khỏi quảng trường rộng lớn...
Tôi chợt hiểu rằng những con chiên nước Nga không cần tới các cố đạo để cầu kinh cho họ lên thiên đường. Họ đang xây dựng trên trái đất một đất nước còn tráng lệ hơn thiên đường nào hết, và được chết cho đất nước đó thật là vinh quang...

[weekdaysman]

Chương mười một

Giành chính quyền
TUYÊN NGÔN VỀ QUYỀN CỦA CÁC DÂN TỘC NƯỚC NGA
Tháng 6 năm nay, Đại hội Xô - viết lần thứ nhất đã tuyên bố quyền tự quyết của các dân tộc nước Nga.
Tháng 11, Đại hội Xô - viết lần thứ hai đã hoàn toàn xác nhận và định rõ quyền không thể mất được đó của các dân tộc nước Nga.
Tuân theo ý muốn của các Đại hội nói trên, Hội đồng uỷ viên nhân dân đã quyết định lấy kỳ những nguyên tắc sau đây làm cơ sở cho hành động của mình trong vấn đề dân tộc:
1 - Các dân tộc nước Nga có quyền bình đẳng và chur quyền
2 – Các dân tộc nước Nga có quyền tự quyết, kể cả quyền được tách ra hoàn toàn và thành lập Quốc gia độc lập.
3 – Mọi đặc quyền và mọi hạn chế có tính chất dân tộc hoặc tôn giáo đều bãi bỏ.
4 – Các dân tộc thiểu số và các nhóm dân tộc sống trên đất Nga được tự do phát triển.
Các sắc lệnh chấp hành sẽ được thảo ngay sau khi thành lập Uỷ ban dân tộc.

Thay mặt nước Cộng hoà Nga:
Uỷ viên dân tộc
I-ô-xíp GIU–GÁT–SƠ-VI–LI XTA–LIN
Chủ tịch Hội đồng uỷ viên nhân dân
V.U-LI-A-NỐP (LÊ – NIN)
14 tháng 11 năm 1917

Lập tức Viện Ra -đa trung ương ở Ki-ép tuyên bố U-Cơ-ren thành nước cộng hoà độc lập, và chính phủ Phần - lan thông qua Thượng nghị viện ở Hen- xinh - pho, cũng tuyên bố độc lập. Các “chính phủ” độc lập mọc lên ở Xi- bê- ri và ở Cô-ca-dơ. ở Ba-lan, Uỷ ban chiến tranh tối cao vội vàng gọi tất cả quân đội và thiết lập một kỷ luật sắt.

Tất cả các “chính phủ” và các “phong trào” đó có hai điểm giống nhau là đều do các giai cấp hữu sản lãnh đạo và đều sợ và thù ghét chủ nghĩa Bôn-xê- vích.

Trong tình trạng rối ren lộn xộn đó, Hội đồng uỷ viên nhân dân kiên quyết xây dựng trật tự xã hội chủ nghĩa và lần lượt ban bố các sắc lệnh về bảo hiểm xã hội và quyền kiểm sát của công nhân, về các Uỷ ban ruộng đất hàng tổng. Về việc xóa bỏ các chức tước, về việc thủ tiêu các toà án cũ và thành lập các toà án nhân dân.

Các đoàn đại biểu lục quân và hải quan liên tiếp kéo đến mang theo những “ lời chúc tụng nồng nhiệt tới chính phủ mới của nhân dân”.

Một hôm, tôi trông thấy ở trước Viện Xmon- ni một trung đoàn quần áo rách rưới tả tơi ở ngoài mặt trận về. Binh lính, gầy gò và xanh xao, đứng dàn ở trước cổng lớn; họ nhìn cả về phía Viện, tưởng chừng như có Thượng đế hiện hình ở trong đó. Một vài người vừa cười vừa chỉ lên hình những con đại bàng tượng trưng cho chế độ Nga hoàng ở trên cửa chính. Các xích vệ tới đổi phiên gác. Tất cả toán lính quay lại nhìn họ một cách tò mò như khi người ta quay lại nhìn một cái gì đó mà người ta đã nghe nói tới, nhưng chưa trông thấy bao giờ. Rồi họ cười một cách đầy thiện cảm và ra khỏi hàng, đến vỗ vai xích vệ và nói với họ những lời nửa đùa, nửa khâm phục….

Chính phủ lâm thời không còn nữa. Ngày 15 tháng 11, trong khắp các nhà thờ ở Pê-tơ-rô-gơ-rát, số đạo không cầu kính cho Chính phủ lâm thời nữa. Nhưng như Lê-nin đã nói tại Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga, đây mới chỉ là “bắt đầu giành chính quyền”. Phe đối phương vẫn còn thống trị đời sống kinh tế trong nước; bị mất vũ khí, chúng bèn tổ chức phá hoại, và chúng mang hết tài năng sức lực ra – cái biệt tài sẵn có của người Nga trong việc tổ chức hànhđộng chung - để gây khó khăn trở ngaị nhằm làm cho các Xô-viết bị tê liệt và mất tín nhiệm.

Cuộc bãi công của công chức, sắp đặt rất chu đáo. được các nhà băng và các hãng buôn trợ cấp tiền. Mọi hành động của những người Bôn-sê-vích để chiếm lấy bộ máy chính phủ đều vấp phải một sức kháng cự mạnh mẽ.

Tơ-rốt-xki đến bộ Ngoại giao. Nhân viên tại đó không công nhận ông và đóng cửa phòng giấy lại, đến khi phá được cửa vào thì họ xin từ chức. Tơ-rốt-xki hỏi chìa khoá phòng lưu trữ công văn, nhưng chỉ khi đưa công nhân tới để bẻ ổ khoá họ mới chịu nộp chìa. Người ta khám phá ra rằng Nê-ra-tốp, nguyên thứ trưởng, đã chuồn từ bao giờ, mang theo những hiệp ước mật.

Sơ-li-áp-ni-cốp đến nhậm chức tại bộ Lao động. Trời rất rét mà chẳng có ai để đốt lửa. Trong số mấy trăm viên chức có mặt tại đó, không một ai chỉ cho ông phòng lamf việc của bộ trưởng ở đâu…

Bà A-lếch-xăng-đơ-ra Cô-lông-tai được cử làm uỷ viên Cứu tế xã hội ngày 13 tháng 11, khi tới chỗ làm việc đã bị toàn thể viên chức, trừ có bốn mươi người, đón tiếp bằng một cuộc bãi công. Những người nghèo ở các nhà tế bần, ở trong một tình trạng thiếu thốn khủng khiếp. Các phái đoàn những người tàn tật sắp chết đói, các đoàn trẻ mồ côi mặt mày xanh xao gầy go. đến bao vây trụ sở bộ. Bà Cô-lông-tai mắt đẫm lệ, ra lệnh giam các người bãi công cho tới khi họ trao lại chìa khoá các phòng giấy và các két bạc. Khi có chìa khoá rồi, bà mới hay rằng bộ trưởng cũ, nữ bá tước Pa-ni-na, đã mang tiền quỹ đi và từ chối không chịu hoàn lại nếu không có lệnh của Hội nghị lập hiến.

Tại các bộ Nông nghiệp, Tiếp tế và Tài chính cũng xảy ra những việc tương tự. Người ta ra lệnh cho các viên chức phải tiếp tục đi làm không sẽ mất việc và mất quyền hưởng hưu trí, nhưng hoặc là họ không đếnlàm việc, hoặc là họ đến để tiến hành phá hoại. Hầu hết các giới trí thức chống đối chủ nghĩa bôn-sê-vích, và Chính phủ Xô-viết không sao mộ được nhân viên mới…

Các nhà băng tự đóng chặt cửa, chỉ có bọn đầu cơ là vào được bằng cổng hậu. Khi các uỷ viên bôn-sê-vích tới, nhân viên dấu hết sổ sách rồi chuồn mất mang theo tiền quỹ. Tất cả nhân viên Ngân hàng Quốc gia bãi công trừ những người phụ trách kho bạc và in giấy bạc ; những người này không chịu trao tiền cho Xmôn-ni, nhưng lại dấm dúi trả những số tiền kếch xù cho Uỷ ban Cứu quốc và Viện Đu-ma thành phố.

Hai lần, một uỷ viên tới với một đại độ xích vệ để đòi những số tiền lớn cần thiết cho việc chi tiêu của chính phủ. Lần thứ nhất tới thì gặp một số rất đông uỷ viên Viện Đu-ma thành phố và lãnh tụ các đảng Men-sê-vích và xã hội cách mạng; chúng đưa ra những lời doạ dẫm về hậu quả của hành động uỷ viên, đến nỗi viên này phải chùm. Lần thứ hai, uỷ viên đó lại tới với một công lệnh. Ông ta đọc lệnh đó với tất cả các nghi thức, nhưng có người nhận xét là lệnh này không đề ngày tháng và không đóng dấu, và cái truyền thống tôn trọng các "văn bản chính thức" của dân Nga lại khiến ông ta phải rút lui…

Nhân viên nhà Ngân hàng tín dụng huỷ các sổ sách khiến mọi tài liệu về những quan hệ tài chính giữa nước Nga với các nước ngoài đều bị mất.

Các uỷ ban tiếp tế, nhân viên các công sở thành phố có tính chất lợi ích công cộng, hoặc không làm việc nữa, hoặc phá hoại. và khi những người Bôn-sê-vích, trước nhu cầu cấp thiết của nhân dân thành phố, muốn giúp đơc hoặc lãnh đạo các công sở đó thì tất cả các nhân viên lập tức bãI công và Viện Đu-ma tung ra tràn ngập nước Nga những điện văn tố cáo những người Bôn-sê-vích "vi phạm nền tự trị thành phố".

Tại các ban tham mưu, trong các phòng giấy các bộ Chiến tranh và Hải quân tại đấy có những công chức già ở lại làm việc, các uỷ ban quân đội và bộ tổng chỉ huy tìm mọi cách gây khó khăn cho công viêc của các Xô-viết, dù cho có thể phương hạ cả đến tình hình quân đội ở ngoài mặt trận. Công đoàn đường sắt chống đối và không chịu chuyên chở quan lính Xô-viết; mỗi lần lấy tàu để chở quân đội lại phải dùng tới vũ lực và bắt giam một số viên chức đường sắt, và mỗi lần như vậy, Công đoàn đường sắt lại doạ tổng bãi công để đòi thả những người bị bắt…

Xmon-ni rõ ràng bất lực. Báo chí nói rằng trong ba tuần nữa, tất cả các nhà máy ở Pê-tơ-rô-gơ-rat sẽ phải đóng cửa vì thiếu nhiên liệu. Công đoàn đường sắt báo là đến ngày 01 tháng 12, tàu sẽ ngừng chạy. Pê-tơ-rô-gơ-rat chỉ còn đủ lương ăn trong 3 ngày mà không còn có lương thực trở đến nữa. Ngoài mặt trận, quân lính đói dài... Uỷ ban cứu quốc và các Uỷ ban Trung ương khác gửi đi khắp nước những lời kêu gọi nhân dân đừng tuân theo những sắc lệnh của Chính phủ. Các đại xứ quán các nước đồng minh tỏ thái độ hoặc thờ ơ lạnh nhạt, hoặc thù nghịch ra mặt...

Báo chí đối lập, cứ cấm hôm trước thì hôm sau lại xuất hiện dưới một tên khác, không ngớt đả kích Chế độ mới bằng những lời châm biếm cay chua. Ngay cả đến tờ Đời mới cũng định nghĩa chế độ mới là “một sự kết hợp giữa chính sách mị dân và sự bất lực”. Tờ báo viết:

Mỗi ngày, chính phủ của các ủy viên nhân dân lại thêm lúng túng trước những nhu cầu quái ác hàng ngày. Những người bôn-sê-vích đã cướp được chính quyền một cách dễ dàng, nhưng họ không thể sử dụng được nó.

Bất lực không nắm được tổ chức chính quyền sẵn có, họ cũng lại không thể lập ra được bộ máy mới: bộ máy này, nếu hoạt động được trơn tru dễ dàng thì sẽ có thể thỏa mãn những yêu cầu của những thí nghiệm xã hội chủ nghĩa của họ.

Thực vậy, ngay mới chỉ làm công tác đảng của họ, những người bôn-sê-vích cũng đã thiếu người mà đây mứoi chỉ là công việc múa lưỡi và múa bút: vậy thì họ đào đâu ra được nhân viên cần thiết để làm những công tác chuyên môn và phức tạp của Nhà nước?.

Chính phủ mới cựa quậy và làm rùm beng, tung ra tràn ngập nước nga những sắc lệnh, cái nào cũng “cấp tiến” và “xã hội” hơn cái nào khác.

Nhưng trong cái chủ nghĩa xã hội trên giấy tờ đó – nó sẽ chỉ làm cho con cháu chúng ta ngạc nhiên – người ta không thấy có ý muốn hoặc khả năng giải quyết những vấn đề hiện tại.

Trong khi đó, Hội nghị thành lập chính phủ mới do Công đoàn đường sắt triệu tập, tiếp tục họp ngày họp đêm. Trước kia, hai bên đã nhất trí trên nguyên tắc về nền tảng của chính phủ mới sau này. Vấn đề thành phần của Hội đồng nhân dân đang được thảo luận và người ta đã đồng ý với nhau là bước đầu hãy thử lập một chính phủ với Tréc-nốp làm thủ tướng. Một thiểu số bôn-sê-vích quan trọng được chấp nhận vào chính phủ đó, nhưng Lê-nin và Tơ-rốt-xki thì bị gạt ra ngoài. Các ủy ban trung ương các đản men-sê-vích và xã hội cách mạng cũng như ủy ban chấp hành các Xô-viết nông dân, tuy rằng chống đối đến cùng “chính sách tội lỗi” của những người bôn-sê-vích, đã quyết định không ngăn cản việc họ gia nhập Hội đồng nhân dân “để chấm dứt cuộc huynh đệ tương tàn”.

[weekdaysman]

Nhưng việc Kê-ren-xki đi trốn và việc các Xô-viết thu được những kết quả rực rỡ làm tình thế thay đổi. Ngày 16, trong một phiên họp của Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga, các đảng viên xã hội cách mạng cánh tả nhất định đòi những người bôn-sê-vích đứng ra thành lập một chính phủ liên hiệp gồm các đảng xã hội khác; nếu không được như vậy, họ sẽ rút khỏi Uỷ ban quân sự cách mạng và Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga. Man-kin nói:

- Những tin tức ở Mát-xcơ-va, nơi mà các đồng chí của chúng tôi chết ở cả hai bên chiến lũy, bắt buộc chúng tôi một lần nữa phải đặt vấn đề tổ chức chính quyền; và không những chúng tôi có quyền mà còn có bổn phận phải hành động như vậy… Chúng tôi đã giành được quyền ngồi tại đây cùng với những người bôn-sê-vích trong Viện Xmon-ni và quyền phát biển trên diễn đàn này. Sau cuộc đấu tranh đảng phái bên trong Xmon-ni, chúng tôi sẽ bắt buộc phải chuyển sang đấu tranh công khai bên ngoài Xmon-ni nếu các anh không muốn có hòa giải… Chúng tôi phải đề nghị với nền dân chủ một thỏa hiệp có thể chấp thuận được.

Sau khi ngừng họp một lát để nghiên cứu tối hậu thư đó, những người bôn-sê-vích trở về chỗ với nghị quyết sau dây do Ca-mê-ni-ép đọc.

Uỷ ban chấp hành trung ương nghĩ rằng nên có sự tham gia vào chính phủ của đại diện mọi đảng phái xã hội họp thành các Xô-viết đại biểu công nông binh một khi họ công nhận những thành quả của Cách mạng ngày 7 tháng 11, nghĩa là chính quyền Xô-viết, các sắc lệnh về ruộng đất, hòa bình, quyền kiểm sát của công nhân và việc võ trang quần chúng công nhân.

Bởi vậy, Uỷ ban chấp hành trung ương quyết định tiếp tục theo đuổi những cuộc thương lượng với tất cả các đảng xã hội về vấn đề thành lập chính quyền, và nhấn mạnh rằng những điều kiện sau đây phải được dùng làm cơ sở:

Chính phủ chịu trách nhiệm trước Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga; Uỷ ban này sẽ được mở rộng và con số thành viên sẽ lên 150 người. Cộng với số 150 đại biểu của các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính, sẽ có thêm 75 đại biểu các Xô-viết nông dân hàng tỉnh, 80 đại biểu lục quân và hải quân, 40 đại biểu các công đoàn (25 đại biểu của các tổ chức liên hiệp công đoàn toàn Nga tính theo tỷ lệ đoàn viên của các tổ chức đó, 10 đại biểu của Công đoàn đường sắt và 5 của Công đoàn bưu điện), cuối cùng là 50 đại biểu các nhóm xã hội của Viện Đu-ma thành phố Pê-tơ-rô-gơ-rát. Trong chính phủ, tối thiểu một nửa số ghế bộ trưởng sẽ dành cho đảng bôn-sê-vích. Các ghế bộ trưởng bộ Ngoại giao, Nội vụ và Lao động bắt buộc phải thuộc về nhóm bôn-sê-vích. Việc chỉ huy quân đội các khu của Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va sẽ do các đại biểu của các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va phụ trách. Chính phủ sẽ tổ chức một cách hệ thống việc võ trang quần chúng công nhân ở Ngan. Sự tham gia của Lê-nin và Tơ-rốt-xki xét thấy là rất cần thiết.

Rồi Ca-mê-ni-ép giải thích:
- Cái gọi là ”Hội đồng nhân dân” do Hội nghị đề ra sẽ gồm chừng 420 ủy viên: khoảng 150 ủy viên bôn-sê-vích, một số đại biểu của ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga cũ phản cách mạng, 100 ủy viên do các Viện Đu-ma thành phố bầu ra, tất cả đều là bè lũ Coóc-ni-lốp, 100 đại biểu các Xô-viết nông dân do Áp-xen-ti-ép lựa chọn và 80 đại biểu của các ủy ban quân đội cũ đã không còn đại diện gì nữa cho quần chúng binh lính. Chúng tôi từ chối không chấp nhận ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga cũ và các đại diện của Viện Đu-ma thành phố. Các đại biểu Xô-viết nông dân phải do Đại hội nông dân bầu ra; Đại hội này do chúng tôi triệu tập và sẽ bầu một Uỷ ban chấp hành mới. Đề nghị gạt bỏ Lê-nin và Tơ-rốt-xki nhằm chặt đầu đảng của chúng tôi, chúng tôi không thể chấp nhận được. Cuối cùng, chúng tôi tuyệt đối không thấy cái Hội đồng nhân dân đó là một sự cần thiết; các Xô-viết mở rộng cửa cho các đảng xã hội, và ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga sẽ đại diện cho các đảng đó tùy theo sự quan trọng thực sự của các đảng trong quần chúng.

Thay mặt nhóm xã hội cách mạng cánh tả, Ca-rê-lin tuyên bố là đảng của ông sẽ bỏ phiếu cho quyết nghị bôn-sê-vích, nhưng vẫn từ dành quyền sửa đổi một vài chi tiết, tỉ dụ quyền đại diện của nông dân, và có yêu cầu trao ghế bộ trưởng bộ Nông nghiệp cho nhóm xã hội cách mạng cánh tả. Các điều kiện đó được chấp nhận.

Sau đó, trong một phiên họp của Xô-viết Pê-tơ-rô-gơ-rát, trả lời câu hỏi về thành lập chính phủ mới, Tơ-rốt-xki đã phát biểu như sau:

- Tôi không biết một tí gì về việc này. Tôi không tham gia những cuộc thương lượng. Nhưng tôi không nghĩ rằng những cuộc thương lượng đó có thể có một tầm quan trọng lớn...

Đêm hôm đó một bầu không khí ngột ngạt bao trùm Hội nghị. Các đại biểu Viện Đu-ma thành phố rút lui...

Ngay tại Xmon-ni, trong hàng ngũ đảng bôn-sê-vích, một nhóm quan trọng chống đối chính sách của Lê-nin đang phát triển. Tối 17 tháng 11, phòng họp lớn chật ních và trong một bầu không khínặng trĩu phiên họp của ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga khai mạc. Đảng viên bôn-sê-vích La-rin tuyên bố là ngày bầu cử Hội nghị lập hiến đã tới gần và đã đến lúc phải chấm dứt chính sách khủng bố chính trị.

- Những biện pháp chống lại tự do báo chí phải được sửa đổi. Trong lúc đấu tranh thì những biện pháp đó có lý do của nó. Bây giờ không còn một cái gì biện hộ cho những biện pháp đó được nữa. Báo chí phải được tự do, trừ những trường hợp xúi giục phá rối trật tự và khởi loạn.

Giữa những tiếng huýt còi la ó nổi lên như vũ bảo Ngay từ trong đảng mình, La-rin đưa ra dự thảo nghị quyết sau đây :

Sắc lệnh về báo chí của Hội đồng ủy viên nhân dân bị bãi bỏ. Những biện pháp đàn áp chính trị sẽ chỉ có thể được áp dụng do quyết định của một toà án đặc biệt do ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga bầu ra (theo tỷ lệ sự quan trọng của các đảng có đại diện ở trong ủy ban đó). Tòa án này có quyền xét lại tất cả những biện pháp đàn áp trước.

Nhóm xã hội cách mạng cánh tả và kể cả một phần những người bôn-sê-vích, hoan hô như sấm dậy.

Thay mặt nhóm của Lê-nin, A-va-nét-xốp đề nghị hoãn vấn đề báo chí cho tới khi có một sự thỏa hiệp giữa các đảng xã hội. Tuyệt đại đa số bác ý kiến đó. A-va-nét-xốp nói tiếp :

- Cuộc cách mạng đang diễn ra dã không ngần ngại tấn công vào quyền tư hữu; vấn đề báo chí chính ra phải được coi như một vấn đề quyền tư hữu...

Rồi ông đọc nghị quyết chính thức của nhóm bôn-sê-vích :

Việc cấm báo chí tư sản không phải chỉ là một phương pháp đấu tranh trong thời kỳ khởi nghĩa và tiêu diệt những âm mưu phản cách mạng mà còn là một biện pháp quá độ cần thiết để thiết lập một chế độ báo chí mới; dưới chế độ đó, bọn tư bản, làm chủ những nhà in và giấy in, sẽ không thể còn là những kẻ có quyền thế vô hạn tạo ra dư luận được nữa.

Bây giờ, chúng ta phải tiếp tục sự nghiệp của chúng ta bằng cách tiến hành việc tịch thu các nhà in tư và các kho giấy và trao cho chính quyền Xô-viết ở thủ đô cũng như ở các tỉnh, để cho các đảng và các nhóm có trong tay những phương tiện kỹ thuật phù hợp với tầm quan trọng thực tế của những tư tưởng mà họ đại diện, nghĩa là phù hợp với số người của các đảng và các nhóm.

Việc khôi phục cái gọi là “tự do báo chí”, nghĩa là trao trả không điều kiện các nhà in và giấy in cho bọn tư bản, những kẻ đầu độc ý thức quần chúng, sẽ là một sự đầu hàng không thể chấp nhận được trước ý muốn của tư bản, sẽ là một sự rời bỏ một trong những vị trí quan trọng nhất của cách mạng công nông, tóm lại, là một biện pháp phản cách mạng không thể chối cãi được.

Bởi vậy, ban chấp hành trung ương Đảng đề nghị với nhóm bôn-sê-vích ở trong ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga dứt khoát bác bỏ mọi đề nghị nhằm phục hồi chế độ báo chí cũ và hoàn toàn ủng hộ Hội đồng ủy viên nhân dân chống lại những yêu sách tạo nên do những thiên kiến tiểu tư sản hoặc do sự khuất phục hèn hạ nhất trước những lợi ích của giai cấp tư sản phản cách mạng.

Trong khi đọc bản nghị quyết, A-va-nép-xốp luôn bị ngắt đoạn bởi những tiếng hò hét chế giễu của nhóm xã hội cách mạng cánh tả và những lời phản đối bất bình của các đảng viên bôn-sê-vích bất đồng. Ca-rê-lin chồm lên:

- Cách đây ba tuần lễ, nhóm bôn-sê-vích là nhóm bênh vực quyền tự do báo chí hăng nhất… Những lý lễ trong bản nghị quyết này giống hệt quan điểm của bọn Trăm Đen và những tên kiểm duyệt dưới chế độ Nga hoàng; chúng cũng đã từng nói tới những kẻ đầu độc ý thức quần chúng.

Tơ-rốt-xki bênh vực trong hồi lâu bản nghị quyết. Ông phân biệt báo chí trong thời kỳ nội chiến và báo chí trong thời kỳ sau thắng lợi.

- Trong thời kỳ nội chiến, quyền sử dụng bạo lực là của những người bị áp bức … (Tiếng la ó: Thế ai là kẻ bị áp bức bây giờ?) Chúng ta chưa hoàn toàn đánh bại những kẻ địch của chúng ta, và báo chí đối với chúng ta là một vũ khí. Trong những điều kiện đó, việc cấm báo chí là một biện pháp tự vệ chính đáng...

Rồi ông chuyển sang nói về vấn đề báo chí thời kỳ sau thắng lợi.

- Lập trường của những người xã hội trong vấn đề tự do báo chí phải phản ánh một cách đúng đắn lập trường của họ trong vấn đề tự do kinh doanh... Chính quyền dân chủ được tổ chức hiện nay ở Nga đòi hỏi phải thủ tiêu hoàn toàn sự thống trị của quyền tư hữu về báo chí, cũng như về công nghiệp... Chính quyền Xô-viết phải tịch thu các nhà in (Tiếng la ó: Hãy tịch thu nhà in báo Sự thật!).

“Độc quyền báo chí của giai cấp tư sản phải bị thủ tiêu, nếu không thì việc nắm chính quyền không có ý nghĩa nữa. Mỗi một nhóm công dân phải có thể nắm được các nhà in và giấy in. Hiện nay, quyền sở hữu nhà in và giấy trước tiên phải thuộc về tay công nhân và nông dân, sau đó mới thuộc về tay giai cấp tư sản, vì nó là thiểu số... Việc chính quyền chuyển qua tay các Xô-viết sẽ đưa đến một sự thay đổi triệt để về tất cả những điều kiện sinh hoạt và sự thay đổi đó tất nhiên cũng phải biểu hiện trong vấn đề báo chí... Nếu chúng ta quốc hữu hóa các nhà băng thì chúng ta có thể để cho những tờ báo của bọn tài phiệt tồn tại được không? Phải thủ tiêu báo chí của chế độ cũ. Vấn đề này phải được hiểu thật rõ một lần cho xong”. (tiếng hoan hô cùng với tiếng la ó giận dữ).

Ca-rê-lin bác ý kiến đó nói rằng Uỷ ban trung ương Xô-Viết toàn Nga không có quyền quyết định vấn đề quan trọng đó mà không đưa ra cho một ủy ban đặc biệt nghiên cứu, và một lần nữa y lại nằng nặc đòi quyền tự do báo chí.

[weekdaysman]

Lúc này Lê-nin lên phát biểu, bình tĩnh, sắc mặt không thay đổi, trán nhăn lại. Ông nói chậm, chọn từng chữ, mỗi lời nói như một nhát búa giáng xuống:

- Cuộc nội chiến chưa kết thúc. Kẻ thù vẫn còn ở trước mặt chúng ta; bởi vậy, không thể bãi bỏ những biện pháp trấn áp nhằm vào báo chí. Những người bôn-sê-vích chúng ta vẫn luôn luôn nói rằng khi nào chúng ta đã nắm được chính quyền thì chúng ta sẽ thủ tiêu báo chí tư sản. Để cho báo chí tư sản tồn tại tức là không còn là người xã hội chủ nghĩa nữa. Làm cách mạng không thể chần chừ được, phải luôn luôn tiến lên phía trước, nếu không sẽ lùi về phía sau. Kẻ nào nói tới tự do báo chí là lùi về phía sau và cản chúng ta tiến bước tới chủ nghĩa xã hội.

“Chúng ta đã vứt bỏ ách tư bản cũng như trước kia cuộc cách mạng lần thứ nhất đã vứt bỏ ách Nga hoàng. Nếu cuộc cách mạng lần thứ nhất cấm báo chí bảo hoàng là đúng, thì chúng ta cấm báo chí tư sản là đúng. Không thể tách vấn đề tự do báo chí khỏi những vấn đề khác của cuộc đấu tranh giai cấp. Chúng ta đã hứa thủ tiêu các tờ báo đó và chúng ta đã làm như vậy. Tuyệt đại đa số nhân dân tán thành chúng ta.

“Giờ đây, cuộc khởi nghĩa đã kết thúc, và chúng ta không hề có ý muốn thủ tiêu báo chí của các đảng xã hội khác, trừ trường hợp những tờ báo đó xúi giục khởi loạn vũ trang hoặc bất phục tùng chính quyền Xô-viết.

“Tuy nhiên, chúng ta sẽ không cho phép các báo đó viện cớ tự do báo chí xã hội chủ nghĩa, để giành cho mình độc quyền nhà in, mực in, giấy in với sự giúp đỡ trá hình của giai cấp tư sản. Các công cụ này đã trở thành tài sản của chính quyền Xô-viết và phải được phân phối trước tiên giữa các đảng xã hội, theo tỷ lệ số đảng viên của các đảng đó”.

Sang phần biểu quyết. Nghị quyết của La-rin và của nhóm xã hội cách mạng cánh tả bị bác với 22 phiếu thuận và 31 phiếu chống.

Nghị án của Lê-nin được thông qua với 34 phiếu thuận và 24 phiếu chống. Trong phe thiểu số có các đảng viên bôn-sê-vic Ri-a-da-nốp và Lô-dốp-xki; họ tuyên bố là không thể bỏ phiếu ưng thuận bất cứ một hạn chế nào đối với quyền tự do báo chí.

Sau cuộc biểu quyết này, nhóm xã hội cách mạng cánh tả tuyên bố là họ không còn chịu trách nhiệm về những việc đang tiến hành nữa; họ rút khỏi Uỷ ban quân sự cách mạng và từ bỏ tất cả những chức vụ quan trọng khác mà họ đang đảm nhiệm.

Năm ủy viên Hội đồng ủy viên nhân dân là Nô-ghin, Ri-cốp, Mi-li-u-tin, Tê-ô-đô-rô-vich và Sơ-li-áp-ni-cốp từ chức và ra bản tuyên bố sau đây:

Chúng tôi tán thành một chính phủ xã hội gồm mọi đảng phái xã hội. Chúng tôi cho rằng chỉ có một chính phủ như vậy mới có thể củng cố được những thành quả do giai cấp công nhân và quân đội cách mạng đã đạt được trong những ngày anh dũng tháng 11. Ngoài giải pháp đó ra, chúng tôi chỉ nhìn thấy có một khả năng là duy trì một chính phủ hoàn toàn bôn-sê-vích bằng chính sách khủng bố chính trị. Hội đồng ủy viên nhân dân đã đi vào con đường đó. Chúng tôi không thể và cũng không muốn đi theo họ. Chúng tôi nghĩ rằng con đường đó sẽ đẫn tới sự loại trừ ra khỏi đời sống chính trị những tổ chức vô sản lớn, thiết lập một chế độ vô trách nhiệm và đưa cách mạng và nước nhà tới chỗ tiêu diệt. Không thể chịu trách nhiệm về một chính sách như vậy, chúng tôi xin từ chức ủy viên nhân dân trước ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga.

Một số ủy viên khác, tuy không từ chức, cũng ký vào bản tuyên bố trên; đó là: Ri-a-da-nốp; Đéc-bi-sép, ủy viên báo chí; Ác-bu-dốp, ủy viên Nhà in Quốc gia; I-u-rê-ni-ép, ủy viên đội Xích vệ; Phê-ô-đô-rốp trong bộ Lao động; và La-rin trưởng ban công tác lập pháp.

Đồng thời, Ca-mê-ni-ép, Ri-cốp, Mi-li-u-tin, Di-nô-vi-ép và Nô-ghin rút lui khỏi Ban chấp hành trung ương Đảng bôn-sê-vích và công bố những lý do sau đây:

Chúng tôi nghĩ rằng thành lập một chính phủ như vậy (gồm tất cả các đảng xã hội) là cần thiết để tránh một cuộc đổ máu mới, tránh nạn đói đe dọa, ngăn ko cho Ca-lê-đin tiêu diệt cách mạng, và đảm bảo cho Hội nghị lập hiến họp đúng thời gian đã định, đồng thời đảm bảo việc thi hành chương trình hòa bình đã được Đại hội Xô-viết toàn Nga lần thứ hai của các đại biểu công nhân và binh lính chấp nhận.

Chúng tôi không thể nào chấp thuận chính sách tai hại của Ban chấp hành trung ương, chính sách chống lại ý nguyện của đại đa số giai cấp vô sản và binh lính là những người mong muốn hòa bình giữa các nhóm khác nhau của nền dân chủ, và không muốn có đổ máu nữa. Bởi vậy, chúng tôi từ bỏ chức ủy viên trung ương để được quyền nói ý kiến của chúng tôi với quần chúng công nhân và binh lính.

Chúng tôi rời Ban chấp hành trung ương giữa lúc thắng lợi, giữa lúc đảng của chúng tôi lên nắm chính quyền. Bởi vì chúng tôi không thể chịu đựng được lâu hơn nữa và đứng nhìn chính sách của những người lãnh đạo trong Ban chấp hành trung ương dẫn chúng tôi đến chỗ mất những thành quả của thắng lợi và đến chỗ tiêu diệt giai cấp vô sản.

Quần chúng công nhân và binh lính thường trú băn khoăn lo ngại và cử các đoàn đại biểu tới Xmon-ni và tới Hội nghị thành lập chính phủ mới; sự chia rẽ trong hàng ngũ những người bôn-sê-vích đã làm cho Hội nghị này mát dạ hả lòng vô cùng.

Nhưng nhóm của Lê-nin trả lời tức khắc và quyết liệt. Sơ-li-áp-ni-cốp và Tê-ô-đô-rô-vich tuân theo kỷ luật của Đảng và trở lại chức vụ cũ. Ca-mê-ni-ép bị cách chức chủ tịch Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga và Xvéc-lốp được cử lên thay thế. Di-nô-vi-ép bị cất chức chủ tịch Xô-viết Pê-tơ-rô-gơ-rát. Sáng ngày 20, tờ Sự thật đăng một bản tuyên bố nghiêm khắc gửi nhân dân Nga do Lê-nin thảo ra; bản này được in ra hàng chục vạn tờ, dán khắp các tường và phân phát khắp nước Nga:

[b]Đại hội Xô-viết toàn Nga lần thứ hai đã dành đa số cho Đảng bôn-sê-vích cho nên chỉ có một chính phủ do đảng đó lập ra mới có thể là một chính phủ Xô-viết. Mọi người đều biết rằng một vài giờ trước khi lập chính phủ mới và trước khi đưa danh sách các thành viên chính phủ này trước Đại hội Xô-viết toàn Nga lần thứ hai, Ban chấp hành trung ương Đảng bôn-sê-vích đã mời ba người trong số những đảng viên quan trọng nhất của nhóm xã hội cách mạng cánh tả là các đồng chí Cam-cốp, Xpi-rô và Ca-rê-lin và đã đề nghị họ tham gia chính phủ mới. Chúng tôi vô cùng tiếc rằng các đồng chí xã hội cách mạng đó đã từ chối, chúng tôi cho rằng những người cách mạng và những người bênh vực quyền lợi giai cấp công nhân mà hành động như vậy thì không thể chấp nhận được; chúng tôi luôn luôn sẵn sàng chấp nhận nhóm xã hội cách mạng cánh tả vào trong chính phủ nhưng chúng tôi tuyên bố rằng với tư cách là một đảng của đa số trong Đại hội Xô-viết toàn Ngan lần thứ hai, chúng tôi có quyền và có nhiệm vụ đối với nhân dân đứng ra lập chính phủ.

Các đồng chí! Hôm qua, ngày 17 tháng 11, một vài ủy viên trung ương trong đảng chúng tôi và trong Hội đồng ủy viên nhân dân là Ca-mê-ni-ép, Di-nô-vi-ép, Nô-ghin, Ri-cốp, Mi-li-u-tin, và một vài người khác đã rút khỏi Ban chấp hành trung ương và ba người có tên cuối cùng trên đây đã rút khỏi Hội đồng ủy viên nhân dân.

Các đồng chí rời bỏ chúng tôi đã hành động như những kẻ đào ngũ bởi vì không những họ đã bỏ nhiệm vụ giao pớo cho họ mà còn vi phạm những chỉ thị của Ban chấp hành trung ương đảng chúng tôi. Theo những chỉ thị đó thì trước khi rút lui, họ phải chờ quyết định của các tổ chức đảng ở Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va.

Chúng tôi tuyệt đối lên án việc đào ngũ đó. Chúng tôi tin tưởng một cách sâu sắc rằng tất cả những người công nhân, binh linh và nông dân giác ngộ ở trong Đảng hoặc có cảm tình với Đảng, cũng lên án hành vi của những kẻ đào ngũ.

Các đồng chí hãy nhớ lại rằng Ngay trước cuộc khởi nghĩa của Pê-tơ-rô-gơ-rát, hai kẻ trong bọn đào ngũ này là Ca-mê-ni-ép và Di-nô-vi-ép đã hành động như những tên đào ngũ và những tên phá hoại các cuộc đình công, bởi vì không những họ đã biểu quyết chống khởi nghĩa tại phiên họp quyết định của Ban chấp hành trung ương ngày 23 tháng 10 mà ngay cả sau khi Ban chấp hành trung ương đã quyết định rồi, họ vẫn tiếp tục vận động chống khởi nghĩa trong công nhân. Sự phấn khởi mãnh liệt của quần chúng, sự anh dũng cao cả của hàng triệu công nhân, binh lính và nông dân ở Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va, ở mặt trận, ở các chiến hào và làng xã, lúc đó đã quét sạch bọn đào ngũ như một đoàn tàu quét sạch rác rưởi trên đường đi.

Những kẻ kém tin tưởng, những kẻ do dự, hoài nghi, những kẻ run sợ trước giai cấp tư sản hoặc những kẻ đầu hàng trước những tiếng hò la của bọn đồng lõa trực tiếp hay gián tiếp của giai cấp đó, chúng ta hãy bỏ mặc chúng với sự sỉ nhục. Quần chúng công nhân và binh lính ở Pê-tơ-rô-gơ-rát, Mát-xcơ-va và ở các nơi khác không hề do dự.

Chúng ta sẽ không chịu khuất phục trước những tối hậu thư của những nhóm trí thức: đứng sau bọn này không phải là quần chúng là chỉ là bọn Coóc-ni-lốp, bọn Xa-vin-cốp, bọn học sinh sĩ quan và đồng bọn…

Cả nước nổi dậy như gió bão. Đâu đâu cũng vậy bọn “đào ngũ” không được phép “tự thanh minh trước quần chúng công nhân và binh lính”; những lời buộc tội gắt gao của nhân dân đối với bọn “đào ngũ” đập vào ủy ban trung ương toàn Nga như những ngọn sóng dồn. Trong nhiều ngày, Xmon-ni tràn ngập những đoàn đại biểu và những ủy ban tới để nói lên sự bất bình của tiền tuyến, của miền Von-ga, của các nhà máy ở Pê-tơ-rô-gơ-rát: “Tại sao họ lại dám ra khỏi chính phủ? Phải chăng họ đã ăn tiền của giai cấp tư sản để giết cách mạng? Họ phải trở lại và phục tùng những nghị quyết của Ban chấp hành trung ương”.

Chỉ có đội quân thường trú Pê-tơ-rô-gơ-rát là còn do dự. Ngày 24 tháng 11, có một cuộc mít tinh lớn của binh lính; các đại diện của tất cả các đảng phái chính trị lên phát biểu. Tuyệt đại đa số tán thành chính sách của Lê-nin và đề nghị nhóm xã hội cách mạng cánh tả phải tham gia chính phủ.

Bọn men-sê-vich đưa ra một tối hậu thư cuối cùng đòi thả tất cả các bộ trưởng và học sinh sĩ quan, trả lại quyền tự do báo chí cho tất cả các báo, tước vũ khí của xích vệ và đặt quân đội thường trú dưới quyền chỉ huy của Viện Đu-ma, Xmon-ni trả lời lại rằng tất cả các bộ trưởng xã hội và hầu hết học sinh sĩ quan đã được tha từ trước rồi, rằng báo chí, trừ báo chí tư sản, đều được tự do và Xô-viết sẽ vẫn giữ quyền chỉ huy các lực lượng quân sự… Ngày 19, Hội nghị để thành lập chính phủ mới giải tán và từng người một, các đại biểu của phe đối lập chuồn đi Mô-hi-lép… tại đó, dưới sự bao che của bộ tổng tham mưu, chúng tiếp tục lập ra hết chính phủ này đến chính phủ khác, cho tới phút cuối cùng…

Đồng thời, những người bôn-sê-vích đã tiến hành tiêu hao quyền lực của Công đoàn đường sắt. Xô viết Pê-tơ-rô-gơ-rat ra một bản kêu gọi hô hào tất cả công nhân đường sắt buộc Công đoàn đường sắt phải trao lại các quyền hành. Ngày 15, Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga, áp dụng sách lược đã dùng trước đây đối với nông dân, triệu tập một Đại hội công nhân đường sắt toàn Nga vào ngày 1 tháng 12; Công đoàn đường sắt trả lời lại bằng cách triệu tập đại hội riêng vào hai tuần lễ sau. Ngày 16 tháng 11, các ủy viên chấp hành Công đoàn đường sắt đến nhận những ghế của họ tại Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga. Trong đêm mồng 1 rạng ngày mồng 2 tháng 12 tại phiên họp khai mạc Đại hội công nhân đường sắt toàn Nga, Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga chính thức đề nghị Công đoàn đường sắt nhận bộ Cầu đường và Giao thông; Công đoàn đường sắt nhận…

[weekdaysman]

Giải quyết vấn đề chính quyền xong rồi, những người bôn-sê-vích quay sang những vấn đề thực tế. Trước tiên là phải tiếp tế thành phố, toàn quốc, quân đội. Từng toán thủy thủ và xích vệ tới xem xét các kho, các nhà ga, đi thăm thuyền bè trên các kênh, đào lên và tịch thu hàng ngàn pút (một pút bằng khoảng 16 ki-lô) thực phẩm do bọn đầu cơ vơ vét. Các phái viên được cử về các tỉnh và với sự giúp đỡ của các Uỷ ban ruộng đất địa phương, tịch thu các kho của các nhà buôn ngũ cốc lớn. Từng đoàn năm nghìn người một gồm lính thủy có vũ khí đầy đủ, được cử xuống phía Nam và đi Xi-bê-ri với nhiệm vụ chiếm lấy các tỉnh còn do bọn bạch vệ giữ, lập lại trật tự và tìm kiếm thực phẩm. Việc chuyên chở hành khách trên con đường xuyên Xi-bê-ri phải ngừng lại trong hai tuần lễ và mười ba đoàn tàu, mỗi đoàn tàu do một ủy viên lãnh đạo, được phái về phía Đông, chứa đầy những tấm dạ và những thanh sắt do các Uỷ ban xí nghiệp thu nhập được để đổi cho nông dân ở Xi-bê-ri lấy lúa mì và khoai tây.

Do Ca-lê-đin nắm các mỏ than miền Đô-nét nên vấn đề nhiên liệu trở nên cấp bách. Xmon-ni cắt điện trong các rạp hát, hiệu buôn và tiệm ăn, rút bớt những chuyến xe điện và tịch thu những kho củi dự trữ của các nhà buôn… Khi các nhà máy ở Pê-tơ-rô-gơ-rát sắp phải đóng cửa vì thiếu than thì những thủy thủ Hạm đội Ban tích gửi đến cho công nhân 200.000 pút than lấy ở hầm than của các chiến hạm…

Khoảng cuối tháng 11, xảy ra những vụ cướp phá các hầm rượu, bắt đầu từ những hầm rượu của Cung điện Mùa Đông. Trong nhiều ngày liền, phố xá đầy những binh lính say nhè. Trong việc này, người ta thấy rõ ngay bàn tay của bọn phản cách mạng; bọn chúng phát trong các trung đoàn những bản đồ chỉ rõ địa điểm các kho chứa rượu. Lúc đầu, các ủy viên ở Xmon-ni còn dùng lời lẽ kêu gọi họ nghe điều phải, nhưng biện pháp đó không có kết quả: tình trạng mất trật tự tăng lên và biến thành những cuộc đánh nhau to giữa binh lính và xích vệ. Cuối cùng, Uỷ ban quân sự cách mạng phải phái các đại đội thủy thủ có súng liên thanh đến và ra lệnh bắn thẳng tay vào bọn gây lộn; một số đông bị chết. Sau đó, những đội quân đặc biệt được lệnh mang rìu tới các hầm rượu và đập vỡ các chai rượu hoặc dùng thuốc nổ phá các hầm rượu…

Các đại đội xích vệ, có kỷ luật và được trả lương cao, ngày đêm thường trực trong các trụ sở của các Xô-viết khu, thay thế dân vệ cũ. Trong khắp các khu, công nhân và binh lính đã bầu ra các tòa án cách mạng nhỏ để xử những vụ phạm pháp nhẹ…

Xích vệ bao vây các khách sạn lớn tại đó bọn đầu cơ vẫn tiếp tục kiếm chác bẫm, và bắt giam chúng lại…

Luôn luôn tỉnh táo và cảnh giác, giai cấp công nhân tự tổ chức thành một hệ thống kiểm sát rộng lớn, dò xét nhà cửa bọn tư sản qua những người hầu và chuyển tất cả những tin tức thu lượm được tới Uỷ ban quân sự cách mạng. Uỷ ban này luôn luôn giáng những đòn bằng bàn tay sắt. Nhờ đó mà khám phá ra vụ âm mưu bảo hoàng do Pu-rích-ki-ê-vích, nguyên ủy viên Viện Đu–ma, cùng một nhóm quý tộc và sĩ quan tổ chức; chúng chuẩn bị một cuộc nổi loạn của các sĩ quan và đã viết thư cho Ca-lê-đin để mời hắn về Pê-tơ-rô-gơ-rát. Cũng bằng cách đó đã khám phá ra vụ âm mưu của bọn K.Đ ở Pê-tơ-rô-gơ-rát; bọn này gửi tiền và người cho Ca-lê-đin…

Nê-ra-tốp, hoảng sợ trước sự tức giận của nhân dân do việc hắn đi trốn gây ra, trở về nộp những hiệp ước cho Tơ-rốt-xki. Tơ-rốt-xki bèn cho công bố ngay những hiệp ước đó trên báo Sự thật khiến cả thế giới phẫn nộ.

Một sắc lệnh được ban hành tăng cường thêm những hạn chế về tự do báo chí, tuyên bố rằng các cơ quan chính thức của chính phủ giữ độc quyền làm quảng cáo. Để phản đối lại, các báo khác đình chỉ. Mãi ba tuần sau, các báo đó mới chịu tuân theo.

Trong các bộ, những cuộc bãi công của viên chức những hành động phá hoại và cản trở đời sống kinh tế bình thường vẫn tiếp diễn. Làm hậu thuẫn cho Xmon-ni chỉ có ý chí của quần chúng, lớn lao nhưng chưa được tổ chức; chính nhờ có sự ủng hộ của quần chúng mà Hội đồng ủy viên nhân dân đã lãnh đạo thắng lợi hoạt động cách mạng quần chúng chống kẻ thù. Bằng những tuyên ngôn hùng hồn tung đi khắp nước Nga, Lê-nin dùng những lời giản dị giải thích cho nhân dân về cách mạng; ông hô hào nhân dân tự mình nắm lấy chính quyền trong tay, dùng vũ lực đập tan sức kháng cự của các giai cấp hữu sản, dùng vũ lực nắm lấy các cơ quan chính quyền. Trật tự cách mạng! Kỷ luật cách mạng! Kế toán chặt chẽ và kiểm sát gắt gao! Không đình công! Không lãn công!.

Ngày 2- tháng 11, Uỷ ban quân sự cách mạng ra bản cảnh cáo sau đây:

Các giai cấp giàu có chống lại Chính phủ Xô-viết mới, chống lại chính phủ công nông binh. Bè lũ của chúng cản trở công việc của các viên chức, kêu gọi nhân viên ngân hàng ngừng làm việc, tìm cách cắt đứt liên lạc bằng đường sắt và bằng bưu điện.

Chúng tôi cảnh cáo chúng là chúng chơi với lửa. Nước nhà và quân đội bị nạn đói đe dọa. Để chống nạn đói, điều cần thiết là các cơ quan phải làm việc đều đặn. Chính phủ công nông đang áp dụng tất cả những biện pháp cần thiết để đảm bảo những nhu cầu của nước nhà và của quân đội.

Chống lại những biện pháp đó tức là phạm một trọng tội đối với nhân dân. Chúng tôi cảnh cáo các giai cấp giàu có và bè lũ của chúng rằng nếu sự phá hoại không ngừng và nếu việc tiếp tế bị gián đoạn thì chúng sẽ là những kẻ đầu tiên phải chịu đựng.

Các giai cấp giàu có và bọn đồng lõa sẽ bị tước quyền được lĩnh thực phẩm. Tất cả những kho dự tữ của chúng sẽ bị trưng thu và tài sản của những thủ phạm chính sẽ bị tịch thu.

Chúng tôi đã làm tròn nhiệm vụ khi báo trước cho những kẻ chơi với lửa biết.

Chúng tôi tin rằng nếu những biện pháp gắt gao đó trở nên cần thiết, chúng tôi sẽ được toàn thể công nhân, binh lính và nông dân hoàn toàn tán thành.

Ngày 22 tháng 11, trên các tường thành phố thấy dán đầy tờ yết thị dưới đây:

• THÔNG CÁO ĐẶC BIỆT

Hội đồng ủy viên nhân dân đã nhận được của ban tham mưu mặt trận Bắc điện văn khẩn sau đây:

“Không thể tri hoãn được lâu hơn nữa; đừng để chúng tôi chết đói. Từ mấy ngày hôm nay, quân đội mặt trận Bắc không còn một mẩu bánh mì nào; số lương khô dự trữ tới nay vẫn để nguyên, nay phải đem ra phân phát, và chỉ trong hai ba ngày nữa sẽ hết. Các đại biểu của các quân đoàn đã phải tuyên bố rằng nhất thiết phải chuyển một cách có kế hoạch một phần binh lính về hậu phương, đề phòng trong vài ngày nữa sẽ bắt đầu có một sự tan rã hoàn toàn trong quân đội, vì binh lính đang chết đói, kiệt sức sau ba năm chiến tranh trong chiến hào, ốm đau, thiếu quần áo, không có giày, mất trí vì những thiếu thốn vượt quá sức con người.”

Uỷ ban quân sự cách mạng loan báo cho quân đội thường trú và công nhân Pê-tơ-rô-gơ-rát biết tình hình đó. Phải thi hành ngay những biện pháp kiên quyết nhất. Tuy nhiên, những viên chức cao cấp trong các cơ quan chính phủ, các nhà ngân hàng, kho bạc, ngành đường sắt, bưu điện phá hoại sự hoạt động của chính phủ hiện đang cố gắng tiếp tế cho mặt trận.

Uỷ ban quân sự cách mạng cảnh cáo những kẻ phạm tội đó một lần cuối cùng. Nếu chúng kháng cự hoặc chống đối, những biện pháp gắt gao sẽ được áp dụng, tương xứng với tội lỗi của chúng.

Quần chúng công nhân và binh lính sôi sục căm thù làm rung chuyển khắp nước Nga. Tại thủ đô, công chức và nhân viên nhà ngân hàng tung ra hàng trăm bản tuyên bố và kêu gọi để phản đối và tự bào chữa. Dưới đây là một bản:

Toàn thể đồng bào chú ý!

Ngân hàng Quốc gia đóng cửa.

Vì sao?

Vì những hành động cường bạo của bọn bôn-sê-vích đối với Ngân hàng Quốc gia đã làm cho không thể tiến hành được công việc. Lần đầu tiên, các ủy viên nhân dân đến yêu cầu đưa mười triệu rúp, ngày 27 tháng 11, họ lại đòi những hai mươi nhăm triệu, mà không hề đưa một lý do nào về việc sử dụng số tiền đó…

Chúng tôi, những viên chức của Ngân hàng Quốc gia, chúng tôi không hề tham gia vộêc cướp phá tài sản của quốc gia được. Chúng tôi đã ngừng làm việc…

HỠI ĐỒNG BÀO! Tiền của Ngân hàng Quốc gia là tiền của đồng bào, là tiền mà đồng bào đã kiếm được bằng công sức, mồ hôi và máu.

HỠI ĐỒNG BÀO! Đừng để tài sản của Quốc gia bị cướp phá. Hãy bảo vệ chúng tôi chống lại những hành động cường bạo rồi chúng tôi sẽ trở lại làm việc ngay tức khắc.

• Các nhân viên Ngân hàng Quốc gia.

Liên tiếp xuất hiện các bản tuyên bố của bộ Tiếp tế, bộ Tài chính, Uỷ ban tiếp tế đặc biệt. Tất cả các bản tuyên bố đều viện cớ rằng vì Uỷ ban quân sự cách mạng mà các viên chức không sao làm việc được, và kêu gọi dân chúng ủng hộ họ chống lại Xmon-ni. Nhưng quần chúng công nhân và binh lính không tin những lời đó; nhân dân tự xác định rõ rằng chính các viên chức phá hoại, làm cho quân đội và dân chúng đói. Ngoài đường phố giá lạnh, những dãy người xếp hàng mua bánh mì ngày một dài thêm, nhưng người ta không nguyền rủa chính phủ như dưới thời Kê-ren-xki nữa, mà nguyền rủa bọn công chức, bọn phá hoại; là vì chính phủ ngày nay là chính phủ của họ, là các Xô-viết của họ, mà các viên chức ở trong các bộ chống đối lại…

[weekdaysman]

Trung tâm của sự chống đối là Viện Đu-ma với cơ quan chiến đấu của nó là Uỷ ban Cứu Quốc và Cứu cách mạng; ủy ban này phản đối tất cả các sắc lệnh của Hội đồng ủy viên nhân dân, luôn luôn biểu quyết đòi không công nhận Chính phủ Xô-viết, và công khai hợp tác với các chính phủ giả mạo phản cách mạng ở Mô-hi-lép… Ngày 17 tháng 11, Uỷ ban Cứu Quốc và Cứu Cách mạng gửi tới “tất cả các Hội đồng thành phố, các dem-xtơ-vô, các tổ chức dân chủ và cách mạng của nông dân, công nhân, binh lính và các công dân khác” lời kêu gọi sau đây:

1- Đừng công nhận chính phủ bôn-sê-vích và hãy đấu tranh chống lại nó.

2- Hãy thành lập các Uỷ ban Cứu Quốc và Cứu Cách mạng toàn Nga bằng cách đoàn kết tất cả các lực lượng dân chủ, và hãy giữ liên lạc chặt chẽ với nhau và với Uỷ ban toàn Nga.

Trong lúc đó, trong các cuộc bầu cử vào hội nghị lập hiến ở Pê-tơ-rô-gơ-rát, những người bôn-sê-vích quốc tế chủ nghĩa cũng phải tuyên bố là phải bầu một Viện Đu-ma mới vì Viện Đu-ma cũ đã không còn đại diện cho thành phần chính trị của dân nhân Pê-tơ-rô-gơ-rát nữa… Các tổ chức công nhân, các đơn vị quân đội và cả nông dân ở các vùng lân cận trút lên đầu Viện Đu-ma hàng mớ quyết nghị tuyên bố rằng Viện Đu-ma là phản cách mạng, là coóc-ni-lô-vít, và đòi nó phải từ chức. Trong những ngày cuối cùng của Viện Đu-ma đã diễn ra những cuộc tranh luận giông bão gây nên bởi những yêu cầu của công nhân thành phố đòi trả lương tử tế và bởi những sự đe dọa đình công.

Ngày 23, Uỷ ban quân sự cách mạng ra một sắc lệnh tuyên bố giải tán Uỷ ban Cứu Quốc và Cứu Cách mạng. Ngày 29, Hội đồng ủy viên nhân dân ra lệnh giải tán và bầu lại Viện Đu-ma thành phố Pê-tơ-rô-gơ-rát.

Vì rằng Viện Đu-ma thành phố Pê-tơ-rô-gơ-rát bầu ra ngày 2 tháng 9 trước vụ Coóc-ni-lốp, đã hiển nhiên và dứt khoát mất quyền đại diện nhân dân Pê-tơ-rô-gơ-rát, hoàn toàn đi ngược lại tâm lý và những nguyện vọng của nhân dân; vì rằng các ủy viên của phe đa số trong Viện Đu-ma, tuy không còn một chút tín nhiệm chính trị nào, vấn tiếp tục sử dụng những đặc quyền của họ để âm mưu phản cách mạng chống lại ý chí của công nông binh và phá hoại hoạt động của các cơ quan Nhà nước.

Hội đồng ủy viên nhân dân thấy rằng cần phải kêu gọi nhân dân thủ đô tỏ thái độ đối với chính sách của Chính quyền tự trị thành phố.

Bởi vậy, Hội đồng ủy viên nhân dân ra sắc lệnh:

1- Viện Đu-ma thành phố bị giải tán kể từ ngày 30 tháng 11 năm 1917.

2- Những viên chức do Viện Đu-ma hiện tại cử ra sẽ giữ nguyên chức vụ của họ và sẽ tiếp tục làm nhiệm vụ cho tới khi Viện Đu-ma mới chọn được những người thay thế.

3- Tất cả các viên chức của thành phố sẽ tiếp tục làm nhiệm vụ của họ. Người nào bỏ việc sẽ coi như bị thải hồi.

4- Cuộc bầu cử mới vào Viện Đu-ma Pê-tơ-rô-gơ-rát sẽ tiến hành vào ngày 9 tháng 12 năm 1917 và sẽ theo đúng những điều quy định của “Sắc lệnh về bầu cử các ủy viên Viện Đu-ma thành phố Pê-tơ-rô-gơ-rát ngày 9 tháng 12 năm 1917” đồng thời công bố với sắc lệnh này.

5- Viện Đu-ma thành phố mới sẽ họp phiên đầu tiên vào ngày 11 tháng 12, hồi 2 giờ.

6- Kẻ nào vi phạm sắc lệnh này hoặc kẻ nào cố tình gây tổn thất hoặc phá hoại những tài sản của thành phố sẽ lập tức bị bắc và đưa ra trước Tòa án quân sự cách mạng.


Viện Đu-ma bèn họp lại và thông qua những nghị quyết lời lẽ huênh hoang nói rằng “sẽ bảo vệ vị trí của mình tới giọt máu cuối cùng” và kêu gọi một cách tuyệt vọng nhân dân hãy cứu vãn lấy “chính quyền thành phố được bầu ra một cách tự do”. Nhưng nhân dân tỏ thái độ thờ ơ hoặc ác cảm. Ngày 30, viên thị trưởng Sơ-rai-đơ và nhiều ủy viên Đu-ma bị bắt và bị thẩm vấn, rồi lại được tha. Cũng ngày hôm đó và hôm sau, Viện Đu-ma tiếp tục họp; cuộc họp luôn luôn bị ngừng vì có các xích vệ và thuỷ thủ lễ phép đến yêu cầu hội nghị giải tán. Trong phiêm họp ngày 2 tháng 12, một sĩ quan và vài thuỷ thủ vào phòng Ni-cô-la giữa lúc một diễn giả đang phát biểu, và ra lệnh cho các đại biểu đi ra, nếu không họ sẽ dùng vũ lực. Hội nghị phải tuân theo, tuy vẫn phản đối đến cùng rút cục lại thì cũng vẫn phải ô nhượng bộ trước bạo lực ”.

Viện Đu-ma mới được bầu ra mười ngày sau ; bọn xã hội ‘ôn hoà’ từ chối không tham gia và Viện hầu hết gồm những người Bô-sê-vích...

Nhưng hãy còn một số trung tâm chống đối nguy hiểm ; trong số này, có các nước ‘cộng hoà’ U-cơ-ren và Phần-lan biểu thị những xu hướng chống Xô-viết rất rõ rệt. Cùng một lúc, ở Hen-xinh-pho và Ki-ép, các chính phủ tập hợp những quân đội tin cẩn nhất để tiêu diệt chủ nghĩa bôn-sê-vích, đồng thời tước vũ khí và đuổi quân đội Nga ra. Viện Ra-da ở U-cơ-ren, vẫn thống trị được miền Nam nước Nga từ trước, cung cấp viện binh và lương thực cho Ca-lê-đin. Phần-lan và U-cơ-ren mở những cuộc thương lượng bí mật với bọn Đức và được các chính phủ đồng minh công nhận và được cho vay những món tiền kếch xù, liên kết với các giai cấp hữu sản nhằm gây những cơ sở phản cách mạng tấn công vào nước Nga Xô-viết. Cuối cùng, khi chủ nghĩa Bôn-sê-vích đã thắng ở hai nước đó, giai cấp tư sản thất thế kêu gọi bọn Đức đưa chúng trở lại nắm chính quyền...

Những sự đe doạ ghê gớm nhất đối với chính phủ Xô-viết lại phát sinh từ trong nước; nó gồm có hai mặt; phong trào của Ca-lê-đin và bộ Tổng tham mức ở mô-hi-lép đứng đầu là tướng Đu-khô-nin.

Mu-ra-vi-ốp, hình như có tài có mặt khắp mọi nơi cùng một lúc, được cử giữ chức chỉ huy tác chiến chống quân Cô-dắc, và tiến hành mộ một đạo hồng quân trong hàng ngũ công nhân xí nghiệp. Hàng trăm người làm công tác tuyên truyền được phái tới miền Đông. Trong một bản tuyên bố gửi những người Cô-dắc, Hội đồng uỷ viên nhân dân giải thích cho họ hiểu Chính phủ Xô-viết là gì, và các giai cấp hữu sản, công chức, địa chủ, chủ nhà băng cũng như bọn chúa đất và thượng tá Cô-dắc âm mưu tiêu diệt cách mạng như thế nào để tránh khỏi bị nhân dân tịch thu những tài sản của chúng.

Ngày 27 tháng 11, một uỷ ban Cô-dắc đến Viện Xmon-ni để gặp Tơ-rốt-xki và Lê–nin. Họ hỏi xem có thật là Chính phủ Xô-viết không có ý định chia đất đai Cô-dắc cho nông dân nước Đại Nga không. Tơ-rốt-xki trả lời :

- Không.

Những người Cô-dắc thảo luận với nhau một lúc rồi lại hỏi :

- Được, nhưng Chính phủ Xô-viết có ý định tịch thu đất của bọn địa chủ Cô-dắc và chia cho những người lao động Cô-dắc không ?

Lê-nin trả lời :

- Việc này chính các anh phải làm. Chúng tôi sẽ ủng hộ những người lao động Cô-dắc trong mọi hành động của họ. Phương pháp tốt nhất là trước tiên các anh hãy thành lập các Xô-viết Cô-dắc. Lúc đó, các anh sẽ được đại diện trong Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga và Chính phủ Xô-viết sẽ là chính phủ của các anh....

Những người Cô-dắc trở về vẫn nghĩ kỹ lưỡng về những lời tuyên bố đó. Hai tuần sau, tướng Ca-lê-đin tiếp một đoàn đại biểu quân đội của y. Đoàn đại biểu hỏi y :

- Ông có hứa với chúng tôi là chia tài sản của bọn chúa đất Cô-dắc cho những người lao động Cô-dắc không ?

Ca-lê-đin đáp :

- Thà chết còn hơn !

Một tháng sau, nhìn thấy quân đội của y tan rã, Ca-lê-đin tự bắn vỡ sọ chết. Phong trào Cô-dắc thế là đi đời....

(Tác giả khi viết quyển này không phân biệt tới sự phát triển về sau của phong trào phản cách mạng Cô-dắc – ghi chú theo bản dịch Pháp)

[weekdaysman]

Trong khi đó ở Mô-hi-lép, Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga cứ tập hợp lại, cùng với lãnh tụ xã hội “ôn hoà” – từ Áp-xen-ti-ép đến Tréc-nốp bọn lãnh tụ hoạt động của những Uỷ ban quân đội cũ và bọn sĩ quan phản động. Bộ tham mưu một mực không công nhận Hội đồng uỷ viên nhân dân. Bộ tham mưu đã tập họp quanh nó những Tiểu đoàn quyết tử, những Hiệp sĩ của Thánh Gióoc-giơ và quân Cô-dắc ở mặt trận, và bí mật liên lạc chặt chẽ với các uỷ viên quân sự của Đồng minh, với phong trào Ca-lê-đin và Viện Ra-đa U-cơ-ren.

Các nước đồng minh không hề trả lời Sắc lệnh hoà bình ngày 8 tháng 11, trong đó Đại hội các Xô-viết đề nghị một cuộc tổng đình chiến.

Ngày 20 tháng 11, Tơ-rốt-xki gửi một công hàm cho các đại sứ đồng minh:

Thưa ngài Đại sứ,

Tôi hân hạnh báo để ngài biết là Đại hội Xô-viết toàn Nga các đại biểu công nhân và binh lính… ngày 8 tháng 11 đã thành lập một chính phủ mới của nước Cộng hoà Nga, dưới hình thức Hội đồng uỷ viên nhân dân. Chủ tịch chính phủ là Vơ-la-đi-mia I-lích Lê-nin. Việc lãnh đạo công tác ngoại giao đã được trao cho tôi, Uỷ viên nhân dân phụ trách ngoại giao...

Trong khi lưu ý Ngài tới bản đề nghị đình chiến và hoà bình dân chủ không xâm chiếm đất đai hoặc bồi thường, trên cơ sở quyền tự quyết của các dân tộc – bản đề nghị đó đã được Đại hội toàn Nga thông qua – tôi trân trọng đề nghị ngài coi văn kiện này như một lời đề nghị chính thức đình chiến lập tức trên mọi mặt trận, và mở ngay những cuộc thương thuyết hoà bình; chính phủ nước Cộng hoà Nga đồng thời gửi đề nghị này tới mọi dân tộc tham chiến và chính phủ của họ.

Tôi xin đoan chắc với ngài Đại sứ sự quý trọng sâu xa của chính phủ Xô-viết đối với nhân dân nước ngài, hiện cũng mong mỏi hoà bình như nhân dân mọi nước khác đã bị kiệt lực bởi cuộc chém giết chưa từng có này…

Cùng đêm hôm đó, Hội đồng uỷ viên nhân dân điện cho tướng Đu-khô-nin như sau:

Hội đồng uỷ viên nhân dân thấy cần thiết đề nghị đình chiến ngay với mọi dân tộc tham chiến, địch cũng như đồng minh. Một bản công hàm phù hợp với quyết định đó đã được Uỷ viên phụ trách ngoại giao gửi tới các đại diện của các cường quốc đồng minh ở Pê-tơ-rô-gơ-rát.

Hội đồng uỷ viên nhân dân ra lệnh cho ông là Tổng chỉ huy quân đội, ngay sau khi nhận được điện này, phải thi hành nghị quyết của Đại hội Xô-viết toàn Nga của các đại biểu công nhân và binh lính, và đề nghị với các nhà cầm quyền quân sự của địch lập tức ngưng chiến và mở rộng những cuộc thương thuyết hoà bình. Hội đồng uỷ viên nhân uỷ cho ông phụ trách tiến hành những cuộc thương thuyết sơ bộ và ra lệnh cho ông:

1- Phải dùng đường dây trực tiếp báo cáo thường xuyên trước Hội đồng sự tiến hành của những cuộc thương thuyết với các đại biểu toàn quyền của quân đội địch.

2- Chỉ ký hiệp ước đình chiến sau khi được Hội đồng uỷ viên nhân dân thông qua.


Các đại sứ đồng minh nhận công hàm của Tơ-rốt-xki với một sự im lặng khinh bỉ, tiếp sau đó là những bài phỏng vấn vô danh trong các báo đầy lời lẽ chế giễu cay độc. Lệnh gửi cho Đu-khô-nin bị công khai coi như một hành vi phản bội…

Còn về phần Đu-khô-nin thì chẳng thấy động tĩnh gì. Đêm 22 tháng 11, Hội đồng uỷ viên nhân dân gọi điện thoại trực tiếp cho y, hỏi y có tuân lệnh không. Y trả lời là không thể tuân lệnh được, trừ phi lệnh là do một “Chính phủ được quân đội và cả nước ủng hộ”

Lập tức, y nhận được điện cất chức Chỉ huy tối cao, và Cơ-ri-len-cô được cử giữ chức đó. Theo đúng sách lược của ông là kêu gọi quần chúng, Lê-nin gửi vô tuyến điện văn cho mọi Uỷ ban trung đoàn, sư đoàn và quân đoàn, cho mọi binh lính và thuỷ thủ trong quân đội và hạm đội, để báo cho họ biết lời từ chối của Đu-khô-nin và ra lệnh cho “các trung đoàn ngoài mặt trận cử đại biểu mở những cuộc thương thuyết với những đơn vị địch đối diện với vị trí của mình…”

Ngày 23, các tùy viên quân sự các nước đồng minh, tuân theo chỉ thị của chính phủ họ, gửi công hàm cho Đu-khô-nin, trịnh trọng cảnh cáo y không được “vi phạm điều khoản của những hiệp ước đã được ký kết giữa các cường quốc có chân trong khối đồng minh chống Đức”. Bức công hàm lại nói tiếp là nếu ký kết đình chiến riêng rẽ với Đức thì “hành động đó sẽ mang lại những hậu quả tối nghiêm trọng” cho nước Nga. Đu-khô-nin lập tức thông tri bức công hàm này đi khắp các Uỷ ban binh lính…

Sáng hôm sau, Tơ-rốt-xki lại gửi lại một bản kêu gọi binh lính trong đó ông cho bức công hàm của các đại diện đồng minh là sự can thiệp trắng trợn vào công việc nội bộ của nước Nga, một âm mưu láo xược “dùng thủ đoạn đe dọa bắt buộc quân đội và nhân dân Nga phải tiếp tục chiến tranh để thi hành những hiệp ước do Nga hoàng đã ký kết….”

Từ Viện Xmon-ni cuồn cuộn tuôn ra hết tuyên ngôn này đến tuyên ngôn khác tố cáo Đu-khô-nin và bọn sĩ quan phản cách mạng quanh hắn ta, tố cáo bọn chính khách phản động tụ tập ở Mô-hi-lép, làm nổi dậy trên khắp mặt trận dài một ngàn dặm hàng triệu binh lính ngờ vực và giận dữ. Đồng thời, Cơ-ri-len-cô cùng với ba đơn vị thủy thủ gồm toàn những người tuyệt đối trung thành, lên đường đi tới Đại bản doanh quân đội vừa đivừa đe dọa trả thù, và tới đâu cũng được binh lính hoan hô nhiệt liệt. Thật đúng là một cuộc hành quân thắng lợi. Uỷ ban quân đội trung ương vừa ra một bản tuyên bố bênh vực Đu-khô-nin thì lập tức một vạn binh lính tiến về Mô-hi-lép….

Ngày 2 tháng 12, quân đội thường trú ở Mô-hi-lép nổi dậy chiếm thành phố, bắt giam Đu-khô-nin và Uỷ ban quân đội, và trương cờ đỏ thắng lợi tiến ra ngoài thành phố để đón vị chỉ huy tối cao mới. Sáng hôm sau. Cơ-ri-len-cô vào thành phố, và thấy một đám đông quần chúng hò hét tụ tập quanh chiếc toa xe lửa trên đó Đu-khô-nin bị giam. Cơ-ri-len-cô phát biểu yêu cầu quần chúng binh lính đừng phạm đến Đu-khô-nin, vì y sẽ bị đưa đi Pê-tơ-rô-gơ-rát và xét xử trước Tòa án cách mạng. Khi Cơ-ri-len-cô nói xong, thình lình Đu-khô-nin đứng ra cửa sổ, hình như có ý định nói với đám đông. Thế là quần chúng gầm lên xô đến toa xe, lôi tên tướng già ra đánh chết ngay trên thềm ga….

Thế là cuộc nổi loạn của Đại bản doanh chấm dứt….

Thành lũy cuối cùng của chính quyền quân sự đối lập ở Nga sụp đổ khiến chính phủ Xô-viết được củng cố mạnh mẽ, và bắt tay vào công cuộc tổ chức nhà nước với lòng nhiệt thành tin tưởng. Nhiều công chức cũ xô nhau đến đứng dưới cờ, và nhiều Đảng viên các đảng phái khác cũng vào làm việc trong các cơ quan chính quyền. Những kẻ có tham vọng tiền tài bị ngăn chặn ngay bởi sắc lệnh về lương của nhân viên Chính phủ; Lương các ủy viên nhân dân – lương cao nhất - được quy định là 500 rúp (khoảng 50 đô-la) một tháng. Cuộc đình công của các viên chức nhà nước, do Liên hiệp các Liên hiệp lãnh đạo, đã sụp đổ vì bị các nhóm tài chính và thương mại bỏ rơi. Nhân viên nhà ngân hàng cũng quay lại làm việc

Cùng với sắc lệnh về việc quốc hữu hóa các nhà ngân hàng, sự thành lập các Hội đồng kinh tế nhân dân tối cao, sự thi hành sắc lệnh nhà đất ở các thôn xã, sự tổ chức lại quân đội theo nguyên tắc dân chủ, và sự thay đổi tận gốc trong mọi ngành của chính quyền và của đời sống (Tất cả những việc này chỉ có thể thực hiện được do ý muốn của đông đảo quần chúng công nông binh), sự hình thành của Nhà nước Nga vô sản từ từ bắt đầu, trải qua nhiều lầm lẫn và khó khăn....

Những người bôn-sê-vích đã giành được chính quyền, không phải bằng cách thỏa hiệp với những giai cấp hữu sản hoặc với những lãnh tụ chính trị khác, không phải bằng cách tranh thủ bộ máy chính quyền cũ. Và cũng không phải do hành vi bạo lực có tổ chức của một tập đoàn nhỏ. Nếu đông đảo quần chúng trong khắp nước Nga đã không sẵn sàng khởi nghĩa thì cuộc khởi nghĩa ắt đã thất bại. Lý do độc nhât của sự thắng lợi của những người bôn-sê-vích là đã thực hiện những nguyện vọng rộng lớn và giản đơn của các tầng lớp cơ bản nhất trong nhân dân, kêu gọi họ phá tan cái cũ và sau đó, trong khói bụi của sự sụp đổ này, cộng tác với họ để dựng lên cái mới....

[Nina]

Chương XII. Đại hội nông dân

Tuyết bắt đầu rơi ngày 18 tháng 11. Khi chúng tôi thức dậy thì các rìa cửa sổ đã phủ một lượt tuyết trắng và các bông tuyết bay dày đến nỗi chỉ cách ba thước là chẳng nhìn thấy gi. Bùn đã biến hết; chỉ trong nháy mắt, cái thành phố buồn tẻ và xám xịt đã trắng trẻo, nõn nà. Xe ngựa với các anh xà ích áo mũ tùm hum đã đổi thành những xe trượt tuyết đi nhanh vun vút trên những chỗ mấp mô ngoài phố, người đánh xe thì băng đóng cứng cả râu cằm... Mặc dầu cách mạng, mặc dầu cái nhảy ghê gớm của cả nước Nga vào khoảng không mịt mù, thành phố tràn ngập niềm vui mừng khi thấy tuyết đến. Ai nấy đều tươi cười hớn hở: người ta ra ngoài phố chìa tay đón những bông tuyết dịu như tơ. Màu xám đã đi hết. Chỉ còn lại ánh vàng và những màu sắc rực rỡ của các tháp chuông và vòm mái nổi bật trên ánh tuyết trắng ngần, và vẻ huy hoàng phương Đông của chúng lại càng được tăng thêm.

Đến trưa thì cả mặt trời cũng hiện ra, một mặt trời nhợt nhạt và như vừa rửa sạch, thế là hết những cơn rức đầu sổ mũi, đau xương đau cốt của những tháng mưa dầm. Đời sống ở thành phố nhộn nhịp hẳn lên, và ngay cả cách mạng cũng như rảo bước.

Một buổi tối, tôi ngồi trong một quán ăn nhỏ trước cổng Viện Xmon-ni. Đây là một nơi ồn ào, trần thấp, lấy tên là "Cái lều của chú Tôm" , luôn luôn có các xích vệ lui tới. Họ ngồi chen chúc qquanh những bàn nhỏ có phủ khăn hoen ố, trước mặt có những ấm trà bằng sứ to tướng, nhả khói thuốc lá mù mịt, trong khi những người phục vụ vừa chạy tới tấp vừa nói to: "Có ngay! Có ngay!".

Ở một góc có một người mặc quân phục đại úy ngồi. Anh ta cố gắng nói với mọi người xung quanh, nhưng luôn luôn bị ngắt lời. Anh kêu to:
- Các anh thực chẳng hơn gì quân giết người! Ở ngoài phố, các anh bắn cả vào đồng bào ruột thịt!

Một người thợ hỏi:
- Bao giờ nào?

- Chủ nhật trước ấy, khi những học sinh sĩ quan…

Một người chìa ngay ra cánh tay buộc băng:
- Thế thì dễ chúng nó không bắn vào chúng tôi đấy hẳn? Tôi còn giữ kỷ niệm của bọn kẻ cướp ấy đây

Thế là viên đại úy phồng mang trợn mép:
- Các anh phải đứng trung lập! Các anh phải đứng trung lập! Các anh lấy quyền gì mà phá chính phủ hợp pháp? Lê-nin là ai? Là một tên Đức …

Mọi người hét lên:
- Còn anh là một thằng phản cách mạng, một thằng khiêu khích.

Khi đã êm êm, viên đại úy đứng dậy:
- Được. Các anh tự xưng là nhân dân Nga. Nhưng nhân dân Nga không phải là các anh. Nhân dân Nga là nông dân. Các anh hãy chờ xem nông dân…

Mọi người trả lời:
- Đúng, hãy chờ nông dân lên tiếng! Chúng tôi biết họ sẽ nói gì. Họ chẳng là những người lao động như chúng tôi sao?

Thực vậy, đứng về lâu dài thì mọi sự đều tùy thuộc ở nông dân. Mặc dầu họ lạc hậu về chính trị, nhưng họ cũng có ý kiến của họ, và học chiếm hơn 80 phần trăm dân số. Những người bôn-sê-vích có tương đối ít người ủng hộ trong nông dân, và không thể chỉ thiết lập một nền chuyên chế của riêng công nhân công nghiệp… Đảng truyền thống của nông dân là đảng xã hội cách mạng; trong số tất cả các đảng ủng hộ chính phủ Xô-viết thì đảng xã hội cách mạng cánh tả đương nhiên kế thừa nhiệm vụ lãnh đạo nông dân, và cũng vì họ bị lệ thuộc vào giai cấp vô sản được tổ chức ở thành thị nên họ càng cần được nông dân ủng hộ hơn hết cả.

Về phía Xmon-ni thì cũng không quên nông dân. Sau Sắc lệnh ruộng đất, một trong những việc làm đầu tiên của Ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga mới là phớt Ủy ban chấp hành Xô-viết nông dân mà triệu tập một Đại hội nông dân. Vài ngày sau thì ban hành điều lệ về các Ủy ban ruộng đất hàng tổng, và sau đó là huấn thị của Lê-nin gửi cho nông dân, dùng lời lẽ giản dị giải thích cho họ hiểu thế nào là cuộc cách mạng bôn-sê-vích và chính phủ mới. Ngày 16 tháng 11, Lê-nin và Mi-li-u-tin công bố bản "Chỉ thị cho các đặc phái viên về các tỉnh", bản chỉ thị này đã được phát hàng ngàn bản về các làng:

1- Khi về tỉnh, đặc phái viên phải họp ngay Ban Chấp hành xô-viết công nông binh trình bày luật ruộng đất và đề nghị triệu tập phiên họp toàn thể các xô-viết quận và tỉnh;
2- Đặc phái viên phải tìm hiểu tình hình ruộng đất trong tỉnh:
a) Ruộng đất của bọn chúa đất đã bị tịch thu chưa? Ở đâu, trong quận nào?
b) Ai quản lý những ruộng đất bị tịch thu, các Ủy ban ruộng đất hay bọn chủ cũ?
c) Nông cụ và gia súc ra sao?
3- Diện tích do nông dân cày cấy có tăng không?
4- Tỉnh đã đạt được tỷ lệ nào trong năng suất toàn diện quy định?
5- Đặc phái viên phải giải thích rõ là hiện nay ruộng đất đã về tay nông dân nên cần phải cố gắng tăng năng suất và tiếp tế lúa mì cho các thành phố vì đó là phương pháp duy nhất để tránh nạn đói;
6- Đã thi hành hoặc định thi hành những biện pháp nào để hoàn thành việc chuyển giao ruộng đất cho các Ủy ban ruộng đất tổng và quận và cho các Xô-viết đại biểu công nông binh?
7- Nên giao những tài sản được quản lý và trang bị tốt cho các Xô- viết công nhân nông nghiệp dưới sự lãnh đạo của những chuyên viên nông nghiệp có năng lực.

Làng xã nơi nơi đều sôi sục. Đó không phải là riêng kết quả của Sắc lệnh ruộng đất với tác động như một luồng điện mà cũng là do hàng ngàn nông dân đi lính trở về làng mang theo tinh thần cách mạng của tiền tuyến… Đặc biệt là những người đó hoan nghênh nhiệt liệt việc triệu tập Đại hội nông dân.

Hành động y hệt Ủy ban Trung ương Xô-viết toàn Nga cũ đối với Đại hội thứ hai các Xô-viết công nhân và binh lính, Ủy ban chấp hành các Xô-viết nông dân cố gắng ngăn trở việc Xmon-ni triệu tập Đại hội nông dân. Và cũng như Ủy ban Trung ương Xô-viết toàn Nga cũ, khi thấy hành động này thế nào cũng thất bại, Ủy ban chấp hành các Xô-viết nông dân gửi điện khắp nơi ra lệnh phải bầu những đại biểu bảo thủ đi dự. Lại còn phao tin đồn là Đại hội sẽ họp ở Mô-hi-lép, và có một số đại biểu thực sự đi tới thành phố đó; tuy nhiên ngày 23 tháng 11 cũng có khoảng 400 đại biểu tới Pê-tô-rô-gơ-rát và những cuộc họp sơ bộ giữa các đảng phải đã bắt đầu…

Buổi họp thứ nhất họp ở phòng A-lếch-xăng của Viện Đu-ma. Cuộc bỏ phiếu thứ nhất chỉ rõ rằng quá nửa đại biểu thuộc nhóm xã hội cách mạng cánh tả; nhóm bôn-sê-vích chiếm một phần năm và nhóm xã hội cách mạng cánh hữu một phần tư; còn lại bao nhiêu thì chỉ đoàn kết trên lập trường chống lại Ủy ban chấp hành cũ, đứng đầu là Áp-xen-ti-ép, Trai-cốp-xki và Pi-ê-sê-khô-nốp.

Phòng họp đầy ắp và vang động tiếng hò hét. Các đại biểu chia thành từng nhóm đối lập nhau một cách sâu sắc. Phía hữu thấy lấp lánh những ngù vai sĩ quan và những bộ râu sum suê, đạo mạo của những nông dân già khá giả; ở giữa có một ít nông dân, những hạ sĩ quan và một ít binh lính; về phía tả thì hầu hết đại biểu đều mặc quân phục của binh lính thường: đó là thế hệ trẻ đã ở trong quân đội…Các khán đài chật ních công nhân: ở Nga, công nhân luôn luôn nhớ tới nguồn gốc nông dân của mình.

Trái với Ủy ban Trung ương Xô-viết toàn Nga cũ, Ủy ban chấp hành khi khai mạc không công nhận cho Đại hội một tính chất chính thức; Đại hội chính thức sẽ khai mạc ngày 13 tháng 12. Giữa một trận bão hoan nghênh và phản đối, người phát ngôn của Ủy ban chấp hành tuyên bố rằng hội nghị này chỉ là một "hội nghị bất thường". Nhưng "hội nghị bất thường" tỏ ngay thái độ với ban Chấp hành bằng cách bầu Ma-ri-a Xpi-ri-đô-nô-va, lãnh tụ xã hội cách mạng cánh tả, lên ghế chủ tịch.

Gần trọn một ngày đầu chỉ bàn cãi rất hăng về vấn đề: có công nhận các đại biểu hàng tổng hay không, hay chỉ công nhận các đại biểu tỉnh? Cũng như ở Đại hội công nhân và binh lính, tuyệt đại đa số đòi hỏi phải có một sự đại diện càng rộng rãi càng tốt, và thế là Ủy ban chấp hành cũ rời bỏ phòng họp…

Hầu như ngay từ đầu, đã rõ ràng là đại bộ phận các đại biểu chống lại chính phủ các ủy viên nhân dân. Di-nô-vi-ép định nhân danh nhóm bôn-sê-vích phát biểu, nhưng bị la ó. Và khi ông ta rời diễn đàn thì giữa những tiếng cười có tiếng người kêu to: "Thế là một vị ủy viên nhân dân bị sa lầy!"

Na-da-rép, một đại biểu tỉnh, nói:

- Chúng tôi, những người xã hội cách mạng cánh tả, chúng tôi từ chối không công nhận cái chính phủ tự xưng là công nông này chừng nào mà nông dân còn chưa được đại diện trong đó. Hiện giờ thì chỉ có nền chuyên chính của công nhân... Chúng tôi đòi phải thành lập một chính phủ mới, đại diện cho toàn thể nền dân chủ.

Bọn đại biểu phản động khéo léo khai thác ngay những tình cảm ấy và, giữa tiếng phản đối của nhóm bôn-sê-vích, tuyên bố là Hội đồng các ủy viên nhân dân có ý định bắt Đại hội phải tuân theo ý muốn của mình, nếu không sẽ dùng võ lực giải tán. Lời tuyên bố này gây ra những la thét căm phẫn của nông dân.

Ngày thứ ba, thình lình Lê-nin xuất hiện ở diễn đàn: trong mười phút, hình như hội nghị lên cơn điên. Tiếng la thét: "Đả đảo! Chúng tôi không nghe các ủy viên nhân dân của các anh! Chúng tôi không công nhận chính phủ của các anh!"

Lê-nin rất bình tĩnh, hai tay nắm chặt lấy rìa diễn đàn, đôi mắt nhỏ chăm chú nhận xét đám ồn ào bên dưới. Sau cùng, hội nghị êm dần, trừ về phía hữu. Lê-nin nói, thỉnh thoảng lại dừng lời cho tiếng ồn ào êm đi:

- Tôi đứng đây không phải với tư cách ủy viên trong Hội đồng ủy viên nhân dân, nhưng với tư cách đảng viên Đảng bôn-sê-vích, được ủy nhiệm hợp pháp đi họp Đại hội này.

Và ông giơ ủy nhiệm thư cho mọi người nom thấy. Ông lên tiếng rắn rỏi tiếp tục:

- Nhưng không ai chối cãi rằng chính phủ Nga hiện tại được thành lập do Đảng bôn-sê-vích (ông lại phải im lặng một lúc) cho nên, đứng về phương diện thực tế mà nói, cũng cùng là một việc thôi.

Nghe thấy câu đó, phía hữu la ó ầm ỹ, nhưng phía giữa và phía tả muốn biết thêm nữa nên đòi phải im lặng. Lê-nin lý luận rất giản dị:

- “Các đồng chí nông dân, chúng tôi đã trao đất của đại địa chủ cho các đồng chí. Bây giờ các đồng chí hãy nói thật cho tôi rõ, có phải các đồng chí định ngăn trở không cho công nhân kiểm sát công nghiệp không? Đây là một cuộc đấu tranh giai cấp. Lẽ tất nhiên là địa chủ chống lại nông dân, và bọn chủ công nghiệp chống lại công nhân. Các đồng chí có định để hàng ngũ vô sản chia rẽ không? Các đồng chí đứng về phe nào?

Chúng tôi, những người bôn-sê-vích, chúng tôi là đảng của vô sản, của vô sản nông thông cũng như của vô sản công nghiệp. Chúng tôi, những người bôn-sê-vích, chúng tôi là những người bảo vệ các Xô-viết, Xô-viết nông dân cũng như Xô-viết công nhân và binh lính. Chính phủ hiện tại là một chính phủ của các Xô-viết. Không những chúng tôi đã mời các Xô-viết nông dân tham gia chính phủ, mà chúng tôi cũng đã mời đại diện xã hội cách mạng cánh tả tham gia Hội đồng ủy viên nhân dân.

Các Xô-viết là đại diện hoàn toàn nhất của nhân dân, của công nhân xưởng máy và hầm mỏ, của những người lao động ngoài đồng ruộng. Kẻ nào định phá các Xô-viết, kẻ đó phạm một hành động phản dân chủ và phản cách mạng, và tôi nói trước để các đồng chí xã hội cách mạng cánh hữu cũng như các ông K.D. biết rằng nếu Hội nghị lập hiến định phá các Xô-viết thì chúng tôi không để yên cho mà làm đâu”.

Buổi chiều ngày 25 tháng 11, Tréc-nốp được Ủy ban chấp hành triệu tập, vội vã từ Mô-hi-lép tới. Mới hai tháng trước, y được coi là một nhà cách mạng cực đoan và rất được nông dân ưa thích nhưng bây giờ thì người ta phải gọi đến y để ngăn không cho Đại hội nghiêng về cánh tả nữa. Khi tới, Tréc-nốp bị bắt và giải tới Xmon-ni, nhưng sau một cuộc nói chuyện ngắn, lại được tha.

Việc đầu tiên của y là trách các ủy viên Ủy ban chấp hành sao lại bỏ Đại hội. Họ đồng ý cùng y quay trở lại phòng họp. Và Tréc-nốp bước vào phòng họp giữa tiếng hoan nghênh của đa số và tiếng la ó chế giễu của nhóm bôn-sê-vích. Y nói:

- Các đồng chí, tôi đã đi vắng. Tôi đi dự Hội nghị của quân đoàn 12 để triệu tập một đại hội các đại biểu nông dân của các bộ đội mặt trận miền Tây. Do đó tôi không rõ lắm về cuộc khởi nghĩa đã xảy ra ở đây...

Di-nô-vi-ép chồm dậy nói:
- Phải, anh đi vắng ... mất vài phút! (Ồn ào, ầm ỹ. Có tiếng kêu: Đả đảo bọn bôn-sê-vích!)

Tréc-nốp lại tiếp:
- Lời buộc cho tôi là tham gia vào việc dẫn một đạo quân về Pê-tơ-rô-gơ-rát là vô căn cứ: lời buộc tội đó hoàn toàn sai. Ở đâu ra lời buộc tội đó? Cho tôi xem nguồn tin của các anh!

Di-nô-vi-ép:
- Báo Tin tức và báo Sự nghiệp nhân dân tờ báo của chính các anh, đó, nguồn tin đó.

Bộ mặt to của Tréc-nốp với đôi mắt bé, bộ tóc bù xù và bộ râu lốm đốm hoa râm, đỏ dừ vì tức giận, nhưng y cố nhịn và tiếp tục:
- Tôi nhắc lại là tôi hầu như không biết gì về những việc đã xảy ra ở đây, và tôi đã không dẫn đầu một đạo quân nào khác hơn là đạo quân này (y chỉ tay vào những đại biểu nông dân), đạo quân này có mặt ở đây là công của tôi (Tiếng cười và tiếng hoan hô). Khi tôi trở về, tôi đã đi tới Xmon-ni. Ở đấy, người ta không buộc tội cho tôi như thế... Sau một cuộc nói chuyện ngắn, tôi lại ra đi và sự việc chỉ có thế. Bây giờ, thử có ai lên đây nhắc lại lời buộc tội đó xem nào?

Một trận ồn ào ghê gớm bùng ra. Nhóm bôn-sê-vích và một số xã hội cách mạng cánh tả đứng dậy và vung tay gầm thét; trong lúc đó thì phần còn lại của hội nghị cố thét to hơn họ. Tréc-nốp kêu to:
- Thật là xấu hổ, đây không phải là một buổi họp!

Và rời phòng họp. Buổi họp phải hoãn lại vì ầm ỹ và mất trật tự quá.

[Nina]

Trong lúc đó, vấn đề vị trí pháp lý của Ủy ban chấp hành khiến mọi người băn khoăn. Khi tuyên bố là Đại hội chỉ là một “hội nghị bất thường”, người ta định ngăn trở việc bầu lại Ủy ban chấp hành, nhưng việc này lại là một con dao hai lưỡi. Thực vậy, nhóm xã hội cách mạng cánh tả tuyên bố là nếu Đại hội không có quyền lực gì đối với Ủy ban chấp hành thì Ủy ban chấp hành cũng không có quyền gì đối với Đại hội. Ngày 25 tháng 11, hội nghị quyết định rằng quyền lực của Ủy ban chấp hành sẽ do hội nghị bất thường nắm giữ, và chỉ những ủy viên nào trong ban chấp hành đã được ủy nhiệm hợp pháp làm đại biểu mới được tham gia biểu quyết.

Hôm sau, mặc dầu nhóm bôn-sê-vích cực lực phản đối, quyết nghị đó được thay đổi: tất cả các ủy viên trong ban chấp hành, dù là đại biểu hay không, cũng được biểu quyết trong hội nghị.

Ngày 27, cuộc thảo luận về vấn đề ruộng đất vạch ra những sự cách biệt giữa chương trình ruộng đất của nhóm bôn-sê-vích và của nhóm xã hội cách mạng cánh tả.

Nhân danh nhóm xã hội cách mạng cánh tả, Cát-trin-xki nêu lại lịch sử của vấn đề ruộng đất trong quá trình cách mạng. Ông ta nói rằng Đại hội thứ nhất các Xô-viết nông dân đã thông qua một quyết nghị đòi giao ngay những tài sản ruộng đất lớn cho các Ủy ban ruộng đất. Nhưng những lãnh tụ cách mạng và bọn tư sản trong chính phủ đã chống lại không cho vấn đề được giải quyết trước khi họp Hội nghị lập hiến... Giai đoạn thứ hai của cách mạng, giai đoạn “thỏa hiệp” đã được đánh dấu bởi việc Tréc-nốp tham gia chính phủ. Nông dân tin tưởng rằng vấn đề ruộng đất sắp được giải quyết trong thực tế; nhưng mặc dầu quyết nghị rõ ràng của Đại hội nông dân thứ nhất, bọn phản động và bọn “thỏa hiệp” trong Ủy ban chấp hành đã ngăn trở mọi hành động. Chính sách này gây ra ở nông thôn những sự hỗn loạn chứng tỏ rằng những nguyện vọng của nông dân bị bóp nghẹt và nông dân đã mất kiên nhẫn rồi. Nông dân hiểu rõ đường lối đúng của cách mạng, họ muốn từ lời nói bước sang việc làm... Diễn giả nói:

- Những sự việc gần đây không phải là một cuộc nổi loạn giản đơn, một cuộc “phiêu lưu” bôn-sê-vích, nhưng là một cuộc khởi nghĩa nhân dân, được cả nước ủng hộ...

“Nói chung thì nhóm bôn-sê-vích đã có thái độ đúng đắn về vấn đề ruộng đất; nhưng khi họ khuyến khích nông dân dùng võ lực chiếm đất, họ đã phạm sai lầm lớn... Ngay từ những ngày đầu, họ đã tuyên bố rằng nông dân phải chiếm lấy ruộng đất bằng “hành động cách mạng quần chúng”. Thế là gây hỗn loạn; nhẽ ra việc chuyển giao ruộng đất có thể thực hiện trong trật tự... Đối với những người bôn-sê-vich thì những vấn đề cách mạng phải giải quyết càng nhanh càng tốt, nhưng họ không chú ý đến vấn đề phải giải quyết như thế nào...

“Sắc lệnh ruộng đất của Đại hội các Xô-viết cũng có nội dung y hệt những quyết định của Đại hội nông dân thứ nhất. Thế tại sao chính phủ mới lại không theo sách lược đã được Đại hội này vạch rõ? Đó là vì Hội đồng ủy viên nhân dân muốn giải quyết nhanh vấn đề để Hội nghị lập hiến khỏi mó đến nữa...

"Chính phủ hẳn đã hiểu rằng cần phải có những biện pháp thực tế. Nhưng chính phủ không suy nghĩ sâu hơn mà đã chấp nhận ngay điều lệ về các Ủy ban ruộng đất, và do đó đã tạo ra một tình thế lạ lùng: vì rằng Hội đồng ủy viên nhân dân thì xóa bỏ quyền tư hữu, trong khi đó thì các điều lệ đặt ra cho các Ủy ban ruộng đất lại đặt cơ sở trên quyền tư hữu. Tuy vậy, điều đó cũng không gây tai hại gì, vì các Ủy ban ruộng đất cũng chẳng chú ý gì đến các sắc lệnh xô-viết, mà chỉ áp dụng biện pháp của riêng họ, những biện pháp dựa trên cơ sở ý chí của đại đa số nông dân...

"Những Ủy ban ruộng đất đó không định tìm ra cho vấn đề một giải pháp pháp lý: đó là công việc của Hội nghị lập hiến... Nhưng Hội nghị lập hiến có ý định thỏa mãn nguyện vọng của nông dân Nga không? Điều đó chúng tôi không khẳng định được... Điều mà chúng tôi chắc chắn là ý chí cách mạng đã thức tỉnh trong nông dân và Hội nghị lập hiến sẽ bắt buộc phải giải quyết vấn đề ruộng đất theo ý nguyện của nông dân... Hội nghị lập hiến sẽ không dám coi thường ý chí của nhân dân ..."

Sau Cát-trin-xki, Lê-nin lê diễn đàn, và lần này được nghe rất chăm chú.

- Giờ đây, chúng ta định giải quyết không những vấn đề ruộng đất mà cả toàn bộ vấn đề cách mạng xã hội, và không chỉ trong nước Nga, mà trên toàn thế giới. Vấn đề ruộng đất không thể giải quyết tách rời khỏi những vấn đề khác của cuộc cách mạng xã hội. Thí dụ việc tịch thu ruộng đất sẽ gây ra sự chống đối không những của địa chủ Nga mà cả của tư bản ngoại quốc vì nó có liên quan tới các tài sản ruộng đất lớn thông qua các ngân hàng...

"Chế độ chiếm hữu ruộng đất ở Nga đã dẫn đến một sự bóc lột khủng khiếp, và việc nông dân tịch thu ruộng đất là một trong những việc quan trọng nhất của cuộc cách mạng của chúng ta. Nhưng hành động này không thể tách rời những hành động cách mạng khác, như những giai đoạn mà cách mạng đã trải qua đã vạch rõ. Sự sai lầm của những người xã hội cách mạng cánh tả là lúc đó đã không chống lại chính sách thỏa hiệp, viện cớ rằng ý thức quần chúng chưa phát triển đầy đủ.

"Nếu chủ nghĩa xã hội chỉ có thể thực hiện khi tất cả mọi người không trừ một ai đều đã tới một trình độ phát triển đầy đủ thì có lẽ phải năm trăm năm nữa chúng ta mới thấy chủ nghĩa xã hội. Chính đảng xã hội chủ nghĩa là tiền phong của giai cấp công nhân: chính đảng đó không được để trình độ thấp kém của quần chúng kìm nó lại, trái lại, nó phải lôi kéo quần chúng bằng cách dùng những Xô-viết như những lợi khí của sự chủ động cách mạng của mình... Nhưng muốn lãnh đạo được những người chần chừ thì bản thân những đồng chí xã hội cách mạng cánh tả cũng phải thôi chần chừ mới được.

"Ngay từ tháng 7 trước, đã có những chỗ rạn nứt trong sự quan hệ giữa quần chúng nhân dân và những kẻ "thỏa hiệp"; vậy mà nagfy nay, tháng 11, cánh tả xã hội cách mạng hãy còn chìa tay cho Áp-xen-ti-ép là kẻ lừa dối quần chúng. Nếu sự thỏa hiệp không chấm dứt thì cách mạng sẽ không còn. Đối với giai cấp tư sản, không thể nào thỏa hiệp được mà phải vĩnh viễn tiêu diệt lực lượng của nó ...

"Chúng tôi, những người bôn-sê-vích, chúng tôi không thay đổi chương trình ruộng đất của chúng tôi. Chúng tôi đã không từ bỏ việc xóa bỏ quyền tư hữu ruộng đất, và hiện nay chúng tôi không định từ bỏ việc xóa bỏ quyền đó. Chúng tôi đã chấp nhận điều lệ về các Ủy ban ruộng đất, điều lệ này hoàn toàn không phải căn cứ trên quyền sở hữu ruộng đất, vì chúng tôi cố gắng thi hành ý chí của nhân dân theo đúng sở nguyện của chính nhân dân, đặng thắt chặt hơn nữa sự đoàn kết giữa mọi phần tử đang đấu tranh cho cách mạng xã hội chủ nghĩa.

"Chúng tôi mời những người xã hội cách mạng cánh tả tham gia liên minh này, nhưng chúng tôi nhất quyết đề nghị họ thôi đừng nhìn về phía sau nữa và phải đoạn tuyệt với những kẻ "thỏa hiệp" ngay trong đảng của họ.

"Còn về Hội nghị lâoj hiến thì đúng như diễn giả trước đã nói, kết quả công việc của nó tùy thuộc ở quyết tâm cách mạng của quần chúng. Tôi xin nói thêm: Các bạn cứ tin tưởng ở quyết tâm cách mạng ấy đi, nhưng đồng thời phải nắm chắc tay súng!"

Rồi Lê-nin đọc dự thảo bản nghị quyết bôn-sê-vích:

Toàn thể Đại hội nông dân nhất trí tán thành Sắc lệnh ruộng đất ngày 8 tháng 11 năm 1917, đã được Đại hội toàn Nga các đại biểu công nhân và binh lính thông qua, và đã được Hội đồng ủy viên nhân dân với tư cách Chính phủ lâm thời công nông của nước Cộng hòa Nga ban hành.

Đại hội nông dân bày tỏ quyết tâm vững chắc và không gì lay chuyển nổi là sẽ mang hết sức lực ủng hộ sự thi hành sắc lệnh này; Đại hội đề nghị nông dân nhất trí ủng hộ sắc lệnh đó và tự mình đứng ra thi hành ngay; Đại hội cũng đề nghị nông dân chỉ bầu lên những chức vụ quan trọng những người nào đã chứng tỏ, không phải bằng lời nói nhưng bằng việc làm, sự trung thành tuyệt đối của họ với quyền lợi của nông dân lao động bị bóc lột, ý chí và khả năng của họ bảo vệ những quyền lợi đó chống lại mọi sự kháng cự của bọn đại địa chủ, bọn tư bản và phe lũ cùng đồng lõa của chúng.

Đồng thời Đại hội nông dân tuyên bố tin chắc rằng sự thực hiện hoàn toàn những biện pháp cấu thành Sắc lệnh ruộng đất chỉ có thể có được do sự thắng lợi của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa công nhân bắt đầu ngày 7 tháng 11; thật vậy, chỉ có cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa mới có thể đảm bảo việc chuyển giao vĩnh viễn ruộng đất cho nông dân lao động, việc tịch thu những máy móc nông nghiệp, việc bảo vệ mọi quyền lợi của các công nhân nông nghiệp bằng cách xóa bỏ ngay lập tức và vĩnh viễn toàn thể chế độ nông nô tư bản chủ nghĩa, bằng sự phân phối đều đặn và hợp lý những sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp giữa các miền và trong dân chúng, việc tịch thu các nhà băng (không có việc tịch thu này thì sự chiếm hữu ruộng đất của nhân dân không thể có được) và việc Nhà nước giúp đỡ những người lao động và những người bị bóc lột, vv... Vì tất cả những lẽ đó, Đại hội nông dân – đã nhất trí ủng hộ cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa ngày 7 tháng 11- bày tỏ quyết tâm không gì lay chuyển nổi là sẽ thực hiện từng bước nhưng không chần chừ, những biện pháp cần thiết để cải tạo xã hội chủ nghĩa nước Cộng hòa Nga.

Điều kiện cần yếu cho sự thắng lợi của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa, mà chỉ có nó mới có thể đảm bảo thắng lợi lâu dài và sự thi hành toàn diện của Sắc lệnh ruộng đất, là sự đoàn kết chặt chẽ giữa những người lao động bị bóc lột ở nông thôn và giai cấp công nhân cùng vô sản tất cả các nước tiên tiến. Từ nay trở đi, ở nước Cộng hòa Nga, tổ chức của Nhà nước từ trên chí dưới sẽ phải dựa trên sự đoàn kết ấy. Chỉ có sự đoàn kết như vậy – bằng cách tiêu diệt mọi âm mưu trực tiếp hay gián tiếp, trắng trợn hay che đậy, nhằm quay lại một sự cộng tác đã bị thực tế đời sống lên án với giai cấp tư sản và những kẻ lãnh đạo chính sách của nó – mới có thể đảm bảo sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội trên toàn thế giới.

Bọn phản động trong Ủy ban chấp hành không dám thò mặt ra công khai nữa. Tuy vậy, Tréc-nốp nhiều lần phát biểu với một vẻ vô tư nhũn nhặn và gây được cảm tình. Y được mời lên ghế chủ tịch đoàn ... Phiên họp đêm thứ hai của Đại hội, viên chủ tịch nhận được một mảnh giấy không ký tên đề nghị đưa Tréc nốp lên ghế chủ tịch danh dự. Ut-xti-nốp đọc to mảnh giấy, nhưng lập tức Di-nô-vi-ép chồm lên thét to rằng đây là một cái bẫy của Ủy ban chấp hành cũ nhằm giành quyền lãnh đạo Đại hội; trong phút chốc cả hai bên phòng họp chỉ còn là một cái biển gầm thét đầy những cánh tay vung lên và những bộ mặt giận dữ... Tuy vậy Tréc-nốp vẫn được ưa chuộng lắm.

Trong những cuộc thảo luận giông bão về vấn đề ruộng đất và nghị quyết của Lê-nin, đã hai lần nhóm bôn-sê-vích định bỏ hội nghị ra về, nhưng các lãnh tụ của họ giữ họ lại... Tôi có cảm tưởng là Đại hội ở một tình trạng không có lối thoát.

Nhưng chẳng một ai trong chúng tôi biết rằng đang có những cuộc thương thuyết bí mật ở Xmon-ni giữa cánh tả xã hội cách mạng và nhóm bôn-sê-vích. Thoạt đầu, nhóm xã hội cách mạng cánh tả đòi thành lập một chính phủ gồm mọi đảng phái xã hội, dù họ có đại diện hay không trong các Xô-viết, chính phủ này chịu trách nhiệm trước một Hội đồng nhân dân gồm một số bằng nhau những đại biểu các tổ chức công nhân và binh lính và các tổ chức nông dân, và được bổ sung bằng các đại biểu các Đu-ma thành phố và các dem-xtơ-vô. Họ đòi loại Lê-nin và Tơ-rốt-xki ra ngoài và giải tán Ủy ban quân sự cách mạng cùng mọi cơ quan đàn áp khác.

Sáng thứ tư 28 tháng 11, sau một cuộc đấu tranh gay go kéo dài suốt đêm, một sự thỏa thuận được ký kết. Ủy ban chấp hành trung ương toàn Nga các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính, gồm 108 người, được tăng thêm 108 người do Đại hội nông dân bầu ra bằng phương pháp đầu phiếu tỷ lệ, 100 đại biểu do lục quân và hải quân bầu ra bằng phương pháp đầu phiếu trực tiếp và 50 đại biểu các công đoàn (35 đại biểu các công đoàn toàn Nga, 10 đại biểu đường sắt và 5 đại biểu bưu điện). Không nói đến các Đu-ma và dem-xtơ-vô nữa. Lê-nin và Tơ-rốt-xki vẫn ở trong chính phủ, và Ủy ban quân sự cách mạng vẫn tiếp tục hoạt động.

Trong khi đó thì Đại hội chuyển sang họp ở Trường Luật, số 6 phố Phông-tan-ca, trụ sở của Ủy ban chấp hành các Xô-viết nông dân. Buổi chiều thứ tư, các đại biểu họp ở đại giảng đường. Ủy ban chấp hành cũ đã rút lui và cùng lúc đó triệu tập ở một phòng khác một phiên họp ngoài lề, với sự tham gia của những đại biểu bất mãn và những đại biểu của các Ủy ban quân đội.

Tréc-nốp đi lại từ phòng nọ sang phòng kia, chú ý theo dõi cuộc thảo luận ở cả hai hội nghị. Y biết rằng đang có những sự thương lượng với nhóm bôn-sê-vích, nhưng chưa biết rằng đã có ký kết thỏa thuận. Y nói với hội nghị ngoài lề như sau:

- Bây giờ thì ai nấy đều muốn một chính phủ thuần là xã hội, nhưng nhiều người quên rằng chính phủ đầu tiên không phải là một chính phủ liên hiệp và chỉ có một người xã hội là Kê-ren-xki: hồi đó chính phủ này được hoan nghênh lắm. Bây giờ người ta buộc tội Kê-ren-xki và quên rằng đưa ông ta lên nắm chính quyền không những là chỉ do các Xô-viết mà còn do quần chúng nhân dân nữa.

“Tại sao dư luận quần chúng lại thay đổi đối với Kê-ren-xki? Bọn man mọi khi có điều gì cầu xin thì thờ thần cúng thánh nhưng khi cầu không được thì lại trừng phạt cả thần thánh... Chuyện đang xảy ra hiện giờ cũng y hệt. Hôm qua là Kê-ren-xki, bây giờ thì Lê-nin và Tơ-rốt-xki, mai kia thì lại một kẻ khác...

“Chúng ta đã đề nghị cả Kê-ren-xki và nhóm bôn-sê-vích phải từ bỏ chính quyền. Kê-ren-xki đã nhận lời; từ nơi ẩn trú của ông ta, ông ta đã cho biết là ông từ chức thủ tướng. Còn nhóm bôn-sê-vích thì cứ khư khư giữ lấy chính quyền, mặc dù không biết sử dụng ra làm sao...

Dù nhóm bôn-sê-vích thành công hay thất bại, số mệnh nước Nga cũng chẳng vì thế mà thay đổi. Các làng xã Nga đều biết rõ mình muốn gì; họ đang tự họ thi hành những biện pháp của chính họ... Rút cục lại, chính nông thôn sẽ cứu chúng ta...”


Trong khi đó, trong đại giảng đường, Út-xti-nốp đã báo cáo về sự thỏa thuận giữa Đại hội nông dân và Xmon-ni: các đại biểu đều vui mừng khôn xiết. Bỗng chốc Tréc-nốp xuất hiện và đòi phát biểu:

- Tôi vừa được biết là một sự thỏa thuận sắp được ký kết giữa Đại hội nông dân và Xmon-ni. Sự thỏa thuận ấy là bất hợp pháp, vì Đại hội các Xô-viết nông dân chính thức chỉ tuần sau mới họp... Vả chăng, tôi muốn nói trước cho các ông biết rằng bọn bôn-sê-vích chẳng đời nào chấp nhận những yêu sách của các ông đâu...

Y bị ngắt lời bởi một chuỗi cười rộ. Hiểu biết tình thế, y dời diễn đàn và phòng họp, sự ưa thích của quần chúng đối với y cũng theo y mà đi mất ....


Xế chiều hôm thứ năm 29 tháng 11, Đại hội họp phiên bất thường. Không khí vui như hội, mọi người đều tươi cười... Những việc đang làm dở được thanh toán nhanh chóng, rồi vị lão thành Na-tan-xông với bộ râu bạc thuộc cánh tả xã hội cách mạng đọc “bản giá thú” giữa các Xô-viết nông dân và các Xô-viết công nhân và binh lính.

[Nina]

Các bác có thể chúc mừng em được - khi toàn bộ những gì chúng ta đánh máy đã được chỉnh sửa lỗi chính tả (tất nhiên là trong khuôn khổ khả năng của em cho phép), biên tập, chọn ảnh minh họa, mặc dù có những khi mạng rất chậm thì cuối cùng đã đưa lên trang chủ, trong mục Lịch sử nước Nga.

http://www.nuocnga.net/index.php?opt...520&Itemid=397

Cuối bài này có link đến tất cả các chương
Tuy nhiên vì sức lực con người có hạn, nên có thể vẫn còn nhiều lỗi. Nếu bác nào phát hiện được thì thông báo cho em luôn nhé.

Một lần nữa hết sức cám ơn các bác góp công đánh máy xong cuốn sách của năm này!

* Chương một. Bối cảnh lịch sử.
* Chương hai. Bão táp tới gần
* Chương ba. Trước giờ khởi nghĩa
* Chương bốn. Chính phủ lâm thời sụp đổ
* Chương năm. Lao mình vào hành động
* Chương sáu. Ủy ban Cứu quốc và Cứu Cách mạng
* Chương bảy. Mặt trận cách mạng
* Chương tám. Phản cách mạng
* Chương chín. Thắng lợi
* Chương mười. Matxcơva
* Chương mười một. Giành chính quyền
* Chương mười hai. Đại hội nông dân

[Harry Potter]

Chắc em phải đọc cuốn sách này ngay thôi, em được biết cuốn này từ lâu rồi mà chưa đọc bao giờ!

[Snhezhinca]

Nina viết

Các bác có thể chúc mừng em được - khi toàn bộ những gì chúng ta đánh máy đã được chỉnh sửa lỗi chính tả (tất nhiên là trong khuôn khổ khả năng của em cho phép), biên tập, chọn ảnh minh họa,

Chúc mừng bạn Nina đã hoàn thành công việc biên tập cho "Cuốn sách của năm"

[nqbinhdi]

Thủa còn bé, lúc mới 11-12 tuổi, tình cờ thấy trên giá sách trong nhà tôi đã đọc một cách say sưa cuốn này (bản in năm 1960) trong một lần cuối tuần từ nơi sơ tán về thăm nhà trong thành phố, đọc một mạch không nghỉ (hô hô, tôi nhớ là năm ấy lúc chui vào nhà vệ sinh vẫn mang theo sách và ngồi tịt trong đó mãi vì mải đọc).

Mãi đến bây giờ tôi vẫn còn chưa hết kinh ngạc khi nhớ lại, không hiểu được cái gì đã cuốn hút mình đến vậy mà đã đọc đến tận cùng một cuốn sách có lẽ rất khô khan với một gã thiếu niên còn nhóc như tôi ngày đó, bởi cứ đằng thẳng mà nói, cuốn sách đả động đến rất nhiều khái niệm có lẽ rất khó hiểu với trí óc còn rất non nớt của mình khi ấy. Có lẽ chính những sự kiện rung chuyển thế giới của cuộc cách mạng long trời lở đất ấy tự nó đã đủ cuốn hút bất kỳ người đọc nào, đủ mọi thành phần, đủ mọi lứa tuổi, nhất là lại đang sống trong chính cái dòng chảy sôi sục bắt nguồn từ những sự kiện ghê gớm ấy.

Đấy là lần đầu tiên tôi được biết đến một cách sinh động đến vậy về diễn biến của CM Tháng Mười. Trước đó, từ tấm bé mới chỉ được biết qua những lời giải thích vắn tắt về CM Nga, về Liên xô của mẹ tôi và từ một số phim ít ỏi của Liên xô, được xem từ trước khi đi sơ tán. Cái phim đầu tiên tôi được xem trong đời là phim Cánh buồm đỏ thắm, xem ở rạp Công Nhân (Hải Phòng) và phim thứ hai được xem là Chúng tôi từ Crongstad đến ở rạp Tân Việt. Đã gần nửa thế kỷ qua đi, bao nhiêu phim xem rồi đã quên đi song không hiểu sao tôi vẫn nhớ được tên cái phim về CM Tháng Mười từ lúc còn bé tị như vậy. Nếu tôi nhớ không nhầm thì Chúng tôi từ Crongstad đến là phim về các lính thủy Hạm đội đã về giải cứu cho lực lượng công nhân vũ trang giành chính quyền ở Leningrad (thật lòng mà nói, dù bây giờ Leningrad đã đổi lại theo tên của Piot đại đế song tôi vẫn không sao làm quen được với tên mới này, vẫn cứ sẽ mãi mãi gọi theo tên của Lenin vĩ đại). PS: Tìm kiếm trên Internet có vẻ như giờ đây không thấy dấu vết gì về phim này nữa.


Nhân dịp kỷ niệm ngày Cách mạng Tháng Mười, lần giở xem Mười ngày rung chuyển thế giới trên NNN, mới thấy:

1. Phần giới thiệu có chi tiết chưa chính xác: Bản in tiếng Việt năm 1977 do Đặng Thế Bình và Trương Đắc Vỵ dịch là do Nxb. Văn Học chứ không phải do Nxb. Văn Hóa xuất bản. Bản in tiếng Việt lần thứ nhất năm 1960 mới do Nxb. Văn Hóa ấn hành.
2. Link do bác Nina đưa cuối thread đã chết nên không thể vào để xem lại các thông tin được. Không biết có khôi phục lại được không?
3. Các bài trong thread này đã chấm dứt trước khi kết thúc chương cuối, chương 12. Vẫn còn vài trang nữa chưa được post lên.

[Nina]

Em xin sửa lại link của cuốn sách bác nqbinhdi nhé

• Giới thiệu cuốn sách "Mười ngày rung chuyển thế giới" của nhà văn John Reed
• Chương một. Bối cảnh lịch sử.
• Chương hai. Bão táp tới gần
• Chương ba. Trước giờ khởi nghĩa
• Chương bốn. Chính phủ lâm thời sụp đổ
• Chương năm. Lao mình vào hành động
• Chương sáu. Ủy ban Cứu quốc và Cứu Cách mạng
• Chương bảy. Mặt trận cách mạng
• Chương tám. Phản cách mạng
• Chương chín. Thắng lợi
• Chương mười. Matxcơva
• Chương mười một. Giành chính quyền
• Chương mười hai. Đại hội nông dân

[nqbinhdi]

Nina viết

Em xin sửa lại link của cuốn sách bác nqbinhdi nhé

• Giới thiệu cuốn sách "Mười ngày rung chuyển thế giới" của nhà văn John Reed
• Chương một. Bối cảnh lịch sử.
• Chương hai. Bão táp tới gần
• Chương ba. Trước giờ khởi nghĩa
• Chương bốn. Chính phủ lâm thời sụp đổ
• Chương năm. Lao mình vào hành động
• Chương sáu. Ủy ban Cứu quốc và Cứu Cách mạng
• Chương bảy. Mặt trận cách mạng
• Chương tám. Phản cách mạng
• Chương chín. Thắng lợi
• Chương mười. Matxcơva
• Chương mười một. Giành chính quyền
• Chương mười hai. Đại hội nông dân

Bác Nina à,

Đúng là chương 12 vẫn còn thiếu chừng gần 5 trang sách nữa đấy. Để khi có thời gian rỗi rãi tôi sẽ gõ nốt rồi post lên đây.

[Nguyễn Nguyên Hải]

Cảm ơn các Ban,hôm nay 7/11 chúng ta lại đọc,ôn lại Mười ngày rung chuyển Thế giới...
Mặc dù Thế giới và Nước Nga đã có những biến chuyển nhưng chúng tôi vẫn còn những tình cảm tốt đẹp với CMTM.Từ nhiều năm nay,thường mỗi chiều 6/11,chúng tôi-mấy Đại tá An ninh,Thuyền trưởng,mấy GĐ cty,giảng viên Đại học,Phó Giám đốc sở Ngoại vụ ...(phần lớn đã nghỉ hưu)thường
tập trung tại nhà...khu tập thể Đồng tâm Hải Phòng để nhớ tới Nước Nga,những Người Nga và cùng nhău ăn bánh mỳ đen ,xalat ,trưng cá,uống rượu Nga,hát ca khúc Nga.vv...
Hôm qua 6/11 vừa đọc bài của Ông Tô Huy Rứa-UV BCT,BT TW Đảng CSVN về CMTM .
Hôm nay, lại được cùng nhău ôn lại những ký ức tốt đẹp.Tôi vẫn nhớ tới 1812 chiến thắng BRODINO,Khởi nghĩa PUGASIOP,1903 với Bài ca chim Báo bão cuả GORKY, Cách mạng 1905,Cách mạng Tháng 2 năm 1917 và Đai Cách mang XHCN thang Mươi NGA./.

[nqbinhdi]

Giữ lời hứa, tôi sẽ gõ nốt mấy trang còn thiếu của chương 12 lên đây.

Xế chiều hôm thứ năm 29 tháng 11, Đại hội họp phiên bất thường. Không khí vui như hội, mọi người đều tươi cười... Những việc đang làm dở được thanh toán nhanh chóng, rồi vị lão thành Na-tan-xông với bộ râu bạc thuộc cánh tả xã hội cách mạng đọc “bản giá thú” giữa các Xô-viết nông dân và các Xô-viết công nhân và binh lính. Giọng ông run run, mắt ông ướt lệ. Mỗi khi đọc đến chữ "đoàn kết" lại có tiếng hoan hô vang dậy... Về cuối phiên, Út-xti-nốp báo tin có một đoàn đại biểu từ Xmon-ni đến, cùng đi theo có các đại diện của Hồng quân. Tiếng hoan hô phấn khởi đón chào tin đó. Lần lượt, một công nhân, một người lính và một thủy thủ lên diễn đàn chào mừng Đại hội.

Rồi đến Bô-rít Rai-stai-nơ (Boris Reinstein), đại biểu Đảng công nhân xã hội Mỹ, phát biểu:
- Ngày đoàn kết giữa Đại hội nông dân và các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính là một ngày hội lớn của cách mạng. Sự đoàn kết này sẽ có tiếng vang trên khắp thế giới, từ Pa-ri, Luân-đôn sang bên kia đại dương, tới Niu Oóc. Sự đoàn kết này sẽ là một nguồn vui sướng cho hết thảy những người lao động. "Một lý tưởng lớn đã chiến thắng. Phương Tây và châu Mỹ chờ đợi ở nước Nga, ở vô sản Nga, một cái gì vĩ đại... Vô sản thế giới nhìn về cách mạng Nga và chờ đợi sự nghiệp vĩ đại mà cách mạng Nga đang thực hiện..."

Xvéc-lốp, chủ tịch Ủy ban chấp hành các Xô-viết toàn Nga, cũng tới chào mừng Đại hội, sau đó, giữa tiếng reo: "Nội chiến kết thúc muôn năm! Nền dân chủ đoàn kết muôn năm!" nông dân rời nơi họp.

Trời đã tối mịt, ánh trăng sao lấp lánh trên tuyết đã đóng băng. Trên bờ sông đào, trung đoàn Páp-lốp đứng dàn hàng, ban quân nhạc của trung đoàn bắt đầu nổi bài Mác-xây-e (la Marseillaise). Giữa tiếng hoan hô nhiệt liệt của binh lính, nông dân đứng vào hàng ngũ diễu hành và nêu cao biểu ngữ của Ủy ban chấp hành Xô-viết nông dân toàn Nga, bằng vải đỏ thêu chữ vàng: "Tình đoàn kết giữa quần chúng lao động cách mạng muôn năm".

[nqbinhdi]

Tiếp sau là nhiều biểu ngữ khác của các Xô-viết khu, của xưởng Pu-ti-lốp, trên có mấy hàng chứ: "Chúng tôi nghiêng mình trước lá cờ này, để xây dựng tình huynh đệ giữa tất cả các dân tộc!".
Những bó đuốc được thắp lên, ánh lửa màu da cam rọi trên băng tuyết phá toang màn đêm, những làn khói bay trên đám người biểu tình vừa tiến bước vừa ca hát vang lừng dọc sông đào Phông-tan-ca, giữa những người xem ngạc nhiên và im lặng.
"Quân đội cách mạng muôn năm! Đội xích vệ muôn năm! Nông dân muôn năm!"
Đoàn biểu tình vĩ đại đi khắp thành phố, mỗi lúc một to, mỗi lúc một thêm biểu ngữ đỏ chữ vàng. Hai lão nông, lưng còng vì một đời người lao động, khoác tay nhau cùng đi, nét mặt vui sướng như trẻ con. Một cụ nói:
- Nào, chúng có giỏi cứ lấy lại ruộng đất thử coi!
Gần Viện Xmon-ni, xích vệ đứng dàn hai bên đường, niềm vui sướng tràn ngập. Lão nông kia bảo bạn:
- Tôi chẳng mệt tí nào, hình như suốt đoạn đường này tôi đã bay trên không.
Trên bậc bước lên Viện Xmon-ni, khoảng một trăm đại biểu công nhân và binh lính cầm cờ đứng in bóng trên nền ánh sáng từ trong tỏa ra. Như một làn sóng, họ chạy xổ xuống đón các nông dân, ôm chầm lấy họ mà hôn, rồi cả đoàn người qua cổng lớn, trèo lên bậc thềm giữa tiếng hoan hô như sấm dậy...
Trong phòng họp lớn màu trắng, Ủy ban chấp hành Xô-viết toàn Nga đang đợi, cùng với toàn thể Xô-viết Pê-tơ-rô-gơ-rát và khoảng một ngàn khán giả, trong bầu không khí nghiêm trang của những giờ phút lớn của lịch sử.
Giữa tiếng hoan hô, Di-nô-vi-ép báo cáo về sự thỏa thuận với Đại hội nông dân. Tiếng hoan hô lại càng nổi lên như bão tố khi tiếng quân nhạc vang trong hành lang và đoạn đầu của đoàn biểu tình bước vào phòng họp. Chủ tịch đoàn đứng dậy để lấy chỗ cho Chủ tịch đoàn Đại hội nông dân, và hai bên ôm nhau hôn. Đằng sau họ, hai lá cờ được đặt chéo nhau trên tường trắng, trên cái khung ảnh đã bị lột mất chân dung Nga hoàng...