Bàn về giáo dục khoa học Nga hiện đại

[thanh_lam]

Tôi mở topic này để chúng ta bàn luận về giáo dục khoa học Nga những năm gần đây (không bàn chuyện quá khứ). Đây là topic giúp cho những người có dự định sang Nga định hướng tốt hơn trước khi sang Nga du học.

Tôi sẽ bắt đầu bằng những ưu điểm, rồi dần đến những khuyết điểm, đây là những gì tôi thấy tận mắt tại trường MGU từ năm 2002-2007.

1. Chiều sâu và sự kế thừa
Kể cả ở những thời điểm khó khăn nhất (1990s), nền khoa học giáo dục Nga vẫn sản sinh ra rất nhiều nhà khoa học giỏi. Cụ thể là giai đoạn này có những người sau đây đoạt giải thưởng Fields :

Vladimir Drinfel'd 1990 (MGU)
Efim Zelmanov 1994 (Novosibirsk State University)
Maxim Kontsevich 1998 (MGU now professor in US)
Vladimir Voevodsky 2002 (MGU now in Princeton US)
Andrei Okounkov 2006 (MGU now in Berkeley US)
Grigori Perelman 2006 (Steklov Institute Saint Peterburg)

Giải Nobel
Zhores Ivanovich Alferov 2000 Physics (RAN)
Alexei Alexeyevich Abrikosov 2003 Physics (MGU)
Vitaly Ginzburg 2003 Physics (Lebedev Physical Institute)

Số giải thưởng nước Nga đạt được trong giai đoạn này rất khiêm tốn nếu so với số giải của Mỹ (111 người đoạt giải Nobel giai đoạn 1990 - 2009), Anh (21 người đoạt giải Nobel 1990-2009), Pháp (9) hay Đức (14). phần lớn giải thưởng Nobel Vật Lý đạt được là nhờ những công trình nghiên cứu được thực hiện ở những năm 1970s. Tuy nhiên điều này khẳng định rằng nền khoa học giáo dục Nga đã đạt được những thành tựu nhất định là nhờ vào sự kế thừa và có chiều sâu.

2. Nền tảng khoa học cơ bản vữa chắc

Nước Nga có đặc thù rất gần với Pháp, nền khoa học cơ bản (Toán, Vật Lý, Hóa Học, Sinh học) rất mạnh. Điều này giúp cho các chương trình đào tạo ở Nga có tính chất hàn lâm rất cao. Do có nhiều GS giỏi trong các lĩnh vực này, các sinh viên Nga thường có nền tảng vững chắc khi ra trưởng. Có thể theo học bậc tiến sỹ ở bất cứ nơi nào trên thế giới và tự bản thân có thể làm quen với những kiến thức mới một cách nhanh chóng.

3. Có lịch sử đào tạo sinh viên VN
Các GS rất hiểu sinh viên VN, họ hiểu cách sinh viên VN học tập, cách suy nghĩ và sinh sống, vì vậy sinh viên VN có lợi thế nhất định khi học tập tại các trường đại học trên lãnh thổ nước Nga.

4. Học phí học tập ở Nga rất rẻ
Đây là ưu thế mà các trường đại học Nga dùng để thu hút sinh viên quốc tế. Hằng năm có hàng vạn sinh viên Trung Quốc, VN, Kazatan, Mông Cổ sang Nga học tập chỉ vì học phí rẻ.


Tiếp theo tôi bàn về những khuyết điểm của nền giáo dục Nga.

1. Cách đánh giá con người lỗi thời.
Thang điểm 5 mà người Nga dùng để đánh giá sinh viên của họ đã quá lỗi thời, chỉ có 3 mức điểm : 3,4,5 không nói lên sự khác biệt giữa người được điểm 5 và điểm 4, hay điểm 3 với điểm 4. Ai từng học tập ở Nga sẽ thấy đạt được điểm 3 rất dễ dàng, đôi khi chỉ cần đi thi hú họa vẫn được châm chước để được điểm 3. Không có nhiều sự khác biệt giữa điểm 4 và điểm 5.
Cách đánh giá con người phần lớn dựa vào kỳ thi cuối kỳ, mà không phải là một quá trình, hình thức thi vấn đáp rất mất thì giờ mà không khách quan. Nhiều trường hợp sinh viên Nga chăm học cả kỳ, học méo mặt lại nhận điểm 3 vì bốc nhầm thầy giáo khó, sinh viên VN ung dung học sơ sài lại được châm chước điểm 4 hay 5.

2. Sự châm chước xề xòa giết chết sáng tạo
Sinh viên nước ngoài được các GS châm chước rất nhiều, có hai lý do. Một là họ có tình cảm với sinh viên VN, hai là họ nghĩ rằng bọn sinh viên này rất dốt, chỉ đến đóng tiền để lấy bằng vì vậy ký hú họa điểm cho xong. Điều này giết chết rất nhiều sinh viên giỏi của VN sang học tại Nga, gây ra tình trạng chán nản vì học quá dễ, không cần phải ra sức sáng tạo trong quá trình học mà chỉ cần lêu lổng đến cuối kỳ rồi đâm đầu học những câu hỏi thi là được. Đến khi tốt nghiệp vẫn có thể nhận bằng đỏ.

3. Phương pháp giảng dạy cũ kĩ
Sinh viên thường được nghe đọc giảng xuông, có giờ seminar làm bài tập, nhưng việc phát biểu và thảo luận ko được coi trọng. Việc bố trí kỳ thi cuối kỳ tạo sức ì cho sinh viên, đa số sinh viên năm thứ 4,5 cách ngành tin học bỏ đi làm cả kỳ, xuất hiện lác đác trên giảng đường, cuối kỳ thi có mặt là đủ. Cách thi vấn đáp 30 câu hỏi ôn tập, bốc 2 câu hỏi thi và trả lời thi không đánh gá đúng năng lực sinh viên. Cách làm này gợi ý cho sinh viên học đối phó, thuộc lòng. Một số chương trình tiên tiến ở các nước đánh giá sinh viên thông qua thực hành, cách sinh đặt câu hỏi trên lớp và tham gia bài giảng cộng với kỳ thi cuối kỳ kiểm tra khả năng suy luận, suy diễn, người thi được phép xem tài liệu để nhắc lại những thứ ko cần thiết phải thuộc lòng.

4. Cơ sở thiết bị thực hành rất tồi tàn
Nhiều máy móc thiết bị rất cũ, phòng thí nghiệm xuống cấp thiếu thốn tầm trọng.

5. Chương trình học chậm đổi mới, hàn lâm và không thực tế
Chương trình học rất nhiều môn học vô bổ, tên gọi một đường dạy một nẻo. Cùng là chương trình đào tạo lập trình viên nhưng sự khác biệt giữa chương trình của trường đại học hàng đầu là MIT và trường MGU khác quá xa nhau. Một bên tập trung vào những kiến thức mới, có chiều sâu của khoa học máy tính, một bên tập trung giảng dạy khoa học tính toán ở những năm 1970.

6. Chương trình học kéo dài nhiều năm không hề có giai đoạn thực tập, hoặc thực tập lấy lệ.
Sinh viên năm cuối thường phải đăng ký thực tập ở các công ty. Việc thực tập này rất quan trọng vì nó định hướng nghề nghiệp cho sinh viên ra trường. Ở các nước tiên tiến thì sinh viên bắt buộc phải được một công ty cùng chuyên ngành nhận thực tập với thời gian ít nhất 6 tháng mới được nhận bằng tốt nghiệp. Ở Nga giai đoạn này bị bỏ qua hoặc làm lấy lệ.

[nqbinhdi]

Ở chỗ chúng tôi hiện nay hàng năm vẫn có nhiều kỹ sư, thạc sĩ và tiến sĩ từ Nga về nhận công tác.

Những kỹ sư học từ Nga ngày trước về ở chỗ chúng tôi (từ trước khi LX sụp đổ) thì thực sự khá. Nhiều người sau này đã trở thành những chuyên gia đầu ngành của VN trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên gần đây thì tình hình đào tạo của họ ra sao tôi cũng không biết nhiều nữa. Nhận xét của tôi về những cán bộ mới về từ Nga thì ai là người khá khi ra đi thì vẫn có những người khi về vẫn rất khá song nhiều người có vẻ như cái bằng chỉ đúng là cái vỏ, thậm chí kiến thức còn tụt hậu hơn nhiều người học ở trong nước cùng bậc đào tạo (tất nhiên chỉ với một số trường hợp mà tôi biết, tôi sẽ không ngu dại gì để khái quát hóa).

Nghe một vài anh em về kể lại (xin cho tôi không thể nói chi tiết hơn) rằng tại ngay Moscow, ở trường của họ người ta tổ chức bảo vệ luận án candidate cho mấy người trong một buổi tại cùng một phòng bảo vệ luận án. Cái đó cũng chưa nói gì nhiều, song nghe kể là có anh VN ta trình bày xong, thành viên hội đồng ra câu hỏi song anh này nghe còn không thủng. Hỏi lại cho rõ thì hội đồng bảo OK rồi và cho ra để người khác còn bảo vệ tiếp. Không biết có đúng không hay họ nói quá lên.

Có bác nào có thông tin gì về những cái này không, xin cho biết với.

[thanh_lam]

Tôi xin kể tiếp một mẩu chuyện cho thấy sự hạn chế của GD Nga. Bạn tôi làm về vật lý Nano tại khoa vật lý trường MGU. Tốt nghiệp với mảnh bằng đỏ và bảng điểm ko thể đẹp hơn. Anh gửi hồ sơ sang rất nhiều nơi để xin học tiếp tiến sỹ. Ấn tượng nhất là ở Đức, các bạn đều biết là người Đức họ rất cẩn thận, ngoài ra họ còn hiểu rất rõ những tệ nạn của GD Nga vì họ có nhiều liên hệ với Nga hơn cả. Khi nhìn vào bảng điểm của anh bạn tôi tất nhiên họ rất ấn tượng vì biết rõ khoa Vật Lý trường MGU nằm ở đâu trên bản đồ thế giới. Nhưng họ chưa vội tin, họ cấp tiền cho bạn tôi sang tận Đức tham quan 2 tuần, cùng lúc đó họ có mời cả 2 sinh viên Ấn Độ khác để vào vòng tuyển chọn cuối cùng. Anh bạn tôi chuẩn bị sang với tinh thần cao nhất trước khi sang anh tìm hiểu lab và hướng làm của lab này rất kỹ.
Sang đến nơi thì họ ko hề kiểm tra kiến thức, họ mời cả 3 ứng cử viên tham dự các buổi seminar chuyên đề, và một số khóa học dành cho nghiên cứu sinh. Họ yêu cầu cả 3 tích cực đặt câu hỏi trong giờ thảo luận, họ sẽ dựa vào đó đánh giá năng lực thông qua sự nhạy bén lúc đặt câu hỏi. Và kết quả rất rõ anh bạn tôi ko thể vượt qua 2 người Ấn độ kia, không phải vì bạn tôi kém hơn, tôi tin là như vậy. Đơn giản là vì ở Nga anh chả bao giờ được giảng dạy theo kiểu đó. Điều anh thường làm là nghe giảng, về nhà nhàu nát vài quyển sách, làm bài tập và đi trả thi dựa trên đống kiến thức anh đọc trong sách. Không thảo luận, ko interactive. Anh bị thua thiệt rất nhiều so với hai sinh viên Ấn Độ kia vốn đã quen với cách học này từ lâu. Mặc dù anh bạn tôi sau này cũng đã sang được Nhật, nhưng kinh nghiệm này cho thấy một khía cạnh chưa được cải thiện của GD Nga. Khuôn như thế nào, sản phẩm sẽ như thế đây.

Ở bài viết tới tôi sẽ đề cập đến nạn học giả, bằng giả ở Nga.

[mitdacbiettuot]

thanh_lam viết

Tôi mở topic này để chúng ta bàn luận về giáo dục khoa học Nga những năm gần đây (không bàn chuyện quá khứ). Đây là topic giúp cho những người có dự định sang Nga định hướng tốt hơn trước khi sang Nga du học.

Tôi sẽ bắt đầu bằng những ưu điểm, rồi dần đến những khuyết điểm, đây là những gì tôi thấy tận mắt tại trường MGU từ năm 2002-2007.

1. Chiều sâu và sự kế thừa

2. Nền tảng khoa học cơ bản vữa chắc

3. Có lịch sử đào tạo sinh viên VN
4. Học phí học tập ở Nga rất rẻ[/B]

Tiếp theo tôi bàn về những khuyết điểm của nền giáo dục Nga.
[B]
1. Cách đánh giá con người lỗi thời.
2. Sự châm chước xề xòa giết chết sáng tạo

3. Phương pháp giảng dạy cũ kĩ

4. Cơ sở thiết bị thực hành rất tồi tàn

5. Chương trình học chậm đổi mới, hàn lâm và không thực tế

6. Chương trình học kéo dài nhiều năm không hề có giai đoạn thực tập, hoặc thực tập lấy lệ.

Bạn thanh_lam mến!
Đánh giá của bạn khá toàn diện, tuy nhiên mit có vài ý kiến và thêm một số quan điểm của mình:
- Bạn nói tính kế thừa: theo mình nói về NCKH thì ở Nga rất kém, ở Nga đang rỗng 1 giai đoạn khá dài, hầu hết các giáo sư giỏi của Nga đều thuộc thế hệ tốt nghiệp những năm 60 tới 75. Những thế hệ sau, có thể có nhiều người rất giỏi nhưng không đủ để tạo ra được 1 xu thế mới.
- Tính lý thuyết, nền tảng cũng như phong cách giảng dạy lý thuyết: thì do thế hệ 60-75 giờ là nền vì vậy khó có quá nhiều đột biến được.
- Tuy vậy cũng phải nói 1 số điểm khá hay ở Nga: GS đủ độ chín, quan hệ rộng. Đặc biệt ở các trường đại học lớn như MGU - FIZTEX, sinh viên ở đây được tham gia nghiên cứu từ rất sớm, cũng như được làm việc với môi trường ở các Viện NC từ những năm thứ 3. Vì vậy không thể nói họ ko có thực tập được.
- Về cơ sở thiết bị: đúng thật là ở Nga không đc hiện đại như EU, Mỹ, nhưng ko vì thế họ không làm đc khoa học. Cái này tôi nghĩ vấn đề thiết bị cơ sở phải hỏi sự đầu tư của chính phủ nước họ cho NC.
- Vấn đề xuề xòa trong giảng dạy với người nước ngoài: tôi nghĩ đó là tính cố hữu của dân Nga, nếu họ thẳng tay đuổi thẳng ( như trường hợp dân bất nhập cư, lao động phá vỡ hợp đồng ) thì có lẽ nhiều người ở đây không bao giờ biết đến nhân hậu nước Nga....

Theo mit những vấn đề yếu của KH-GD ở Nga còn lại:
- Do thiếu hụt đội ngũ kế cận ( phần ra nước ngoài, phần theo hướng khác ).
- Tiếng Nga đối với trình bày văn bản rất khoa học, nhưng để hiểu sâu sắc nó thì quả thật rất khó < rào cản ngôn ngữ >.
- Đầu tư vào khoa học của Nga < chủ yếu là vào túi các ông to >.

Vì vậy với giáo dục đại học, mít nghĩ ở Nga cũng là 1 phương án lựa chọn tốt, kể cả về nhân cách, vốn văn hóa lẫn học vấn nền. Còn ta sang đó học đựoc những gì, để làm gì, có lẽ phải do chính mình lựa chọn, ở nơi nào cũng có điểm mạnh nhất định, nhất là đối với việc NCứu sau ĐH.

[Julia]

thanh_lam viết

Sang đến nơi thì họ ko hề kiểm tra kiến thức, họ mời cả 3 ứng cử viên tham dự các buổi seminar chuyên đề, và một số khóa học dành cho nghiên cứu sinh. Họ yêu cầu cả 3 tích cực đặt câu hỏi trong giờ thảo luận, họ sẽ dựa vào đó đánh giá năng lực thông qua sự nhạy bén lúc đặt câu hỏi. Và kết quả rất rõ anh bạn tôi ko thể vượt qua 2 người Ấn độ kia, không phải vì bạn tôi kém hơn, tôi tin là như vậy. Đơn giản là vì ở Nga anh chả bao giờ được giảng dạy theo kiểu đó. Điều anh thường làm là nghe giảng, về nhà nhàu nát vài quyển sách, làm bài tập và đi trả thi dựa trên đống kiến thức anh đọc trong sách. Không thảo luận, ko interactive.

Em thấy anh Lam nhận định rất sắc xảo về hệ thống giáo dục Nga hiện nay. Trường MGU là trường ĐH hàng đầu của Nga. Các trường khác nhất là ở các nước cộng hòa tình hình có thể tồi hơn.
Quay trở lại trường hợp anh bạn của Thanh Lam. Nếu như bạn anh ko có gì đặc sắc nổi trội mà chỉ ngang cơ hoặc hơn một chút với các bạn Ấn độ thôi thì thua là cái chắc, ko phụ thuộc có thói quen được đào tạo interactive hay ko. Dân Ấn độ thông minh, nói rất giỏi, tinh khôn, toán cũng giỏi lại có thêm tiếng Anh nữa. Lớp em học có mấy chú Ấn rất tích cực phát biểu, nói rất khéo, biết cách đặt vấn đề. Bản thân bọn nó đã chịu khó ăn nói phát biểu trước đám đông. Có lẽ do đặc tính dân tộc. Về vấn đề này VN mình thua cả các bạn Châu Phi.

[thanh_lam]

Tiếp theo tôi bàn về tình hình học tập của sinh viên tại Nga. Tôi phân sinh viên ra làm ba nhóm, nhóm sinh viên nhận HB nhà nước VN và Nga, nhóm sinh viên tự túc và nhóm sinh viên Nga. Tôi xin bắt đầu bằng nhóm sinh viên VN nhận học bổng nhà nước Nga và VN vì nhóm này tôi hiểu rõ họ hơn cả.

1. Sinh viên VN đứng ở đâu trong lớp?
Đa số các sinh viên được gửi sang bởi bộ GD VN đều có khởi điểm rất hoàn hảo, phần lớn đỗ thủ khoa đại học hoặc dẫn đầu năm học thứ nhất ở VN. Khi sang đến Nga những sinh viên này không gặp khó khăn ở năm thứ nhất và thứ hai đại học, thường dẫn đầu lớp học về mọi mặt. Lý do chính là nhờ vào nhiều kiến thức đại cương và cách học ở bậc đại học đã được sinh viên ta làm quen từ sớm. Tuy nhiên từ năm thứ 3 trở đi thì mọi sự bắt đầu thay đổi sinh viên ta thường chủ quan, không chịu trau dồi ngoại ngữ những năm đầu, khi học những môn lạ, bài giảng bắt đầu khó hiểu hơn. Sinh viên cảm thấy cần phải đọc bài trước ở nhà rồi lên lớp nghe lại. Chính điều này làm cho sinh viên ngày càng chủ quan khi có cảm giác cái gì mình cũng hiểu trên bài giảng nên bắt đầu bỏ lớp học vì cho rằng ở nhà đọc sách là đủ. Một số sinh viên bắt đầu nhận ra chỉ cần học cấp tốc các môn học ở cuối học kỳ là có thể thi điểm 5 như thường. Ngoài ra khí hậu mùa đông cũng rất lý tưởng cho các buổi ngủ vùi, thức giấc lúc 12h trưa, sinh viên ta bỏ toàn bộ buổi học sáng và tham gia lác đác các buổi học chiều. Về điểm thi sinh viên ta vẫn luôn nằm trong top dẫn đầu nhưng về kiến thức và khả năng tiếp cận cái mới thì thui chột dần vì cách học kể trên.

2. Gửi sinh viên giỏi đi vùng sâu vùng xa để dọa người Nga?
Đó là câu nói đùa của sinh viên VN tại Nga, thực tế có rất nhiều sinh viên giỏi được gửi sang học trường làng trường huyện của Nga, hoặc cơ sở 2 của các trường nổi tiếng nhưng đặt tại nơi hẻo lánh. Nhiều trường đem so với đại học Bách Khoa Hà Nội chắc còn thua xa. Khi giáo dục Nga đang khủng hoảng thì chất lượng trường top còn chưa ra gì chứ nói chi đến các trường hẻo lánh. Sinh viên phát triễn trong môi trường như vậy dễ đâm ra chán nản và có tâm lý tự ti vì dù gì họ cũng là những sinh viên giỏi nhất, nay lại phải học ở nơi buồn tẻ, không có sự cạnh tranh, thiếu thốn. Nhiều sinh viên không biết làm gì ngoài chơi game thâu đêm, đến kỳ thi lại học như điên như dại, nuốt hết thật nhanh mớ kiến thức hỗn độn để rồi sau kỳ thi trả lại hết cho thầy.

3. Sự xuề xòa tạo thành tâm lý ỷ lại.
GS Nga đôi khi châm chước quá mức cần thiết cho sinh viên nước ngoài, sự xuề xòa của họ tạo ra tâm lý ỷ lại của sinh viên. Nhiều sinh viên rất giỏi nhưng nhận thấy việc nhận điểm 5 quá dễ, họ trở nên lười hơn và tìm cách học đối phó nhiều hơn là tìm cách thu nhận kiến thức. Khi đi trả thi nếu thầy giáo vô tình ra câu hỏi hơi bên ngoài một chút thì họ cho rằng thầy đang tìm cách ép mình. Có một số bạn còn tìm cách kiện bằng được và quết tâm ko nhận điểm 4 vì cho rằng thầy chèn ép sinh viên. Nếu GS khó tính họ sẽ bắt nhận điểm, nhưng ở Nga, GS ko có quyền bắt trò nhận điểm nếu như sinh viên ko thích, vì vậy sinh viên tìm cách thoái thác để thi lại, có khi thi lại 5,6 lần đến khi thầy chán ký đại con điểm 5 cho nhẹ nợ.

4. Từ sinh viên giỏi thành người mất phương hướng , chán nản và bỏ mặc.
Ở trong môi trường như vậy nhiều sinh viên vẫn cắn răn chịu đựng tìm cách học mới và tham khảo bài giảng ở nơi khác để tự cứu lấy mình. Một số thì lao đầu vào những con điểm hữu danh vô thực hay lao đầu vào thi olympic sinh viên để lấy oai. Nhưng tệ nhất vẫn là những sinh viên mất hẳn phương hướng và ý chí phấn đấu. Có sinh viên suốt ngày chơi game thâu đêm suốt sáng, khi đi thì bảnh bao nhưng khi về thăm gia đình chỉ còn bộ xương, sụt hơn 10 cân, bố mẹ nhận ko ra. Có trường hợp lúc làm luận văn tốt nghiệp, thầy giáo gọi lên chỉ cách làm lận văn cũng ko thèm lên, bạn bè tập trung trả thi giúp cũng coi như mặc kệ. Lúc viết luận văn thì thầy đưa một chương trong luận án TS của thầy về dùng lại. Anh này không thèm sửa lại copy nguyên xi, thậm chí luận văn bắt đầu đánh số từ trang 100. Nhà trường lắc đầu trao đại cho cái bằng. Rất nhiều trường hợp như vậy, ở trường nào chắc chắn cũng có người như vậy, ất cả đều có một xuất phát điểm ko thể tốt hơn.

5. Trở về VN xin việc và vật lộn với cuộc sống
Sau một thời gian chán nản thì một số sinh viên có ý chí không biết phải làm gì tiếp theo vì luôn có cảm giác mình chưa có đủ kiến thức và kỹ năng để đi làm. Họ chọn con đường quay lại Nga học tiếp TS tiếp tục ngày tháng tươi đẹp nhưng phí phạm tuổi trẻ. Những người khác thì về VN và xin việc làm tại các công ty tư nhân hoặc nhà nước. Nhóm đối tượng xin việc ở công ty tư nhân được đối xử không khác gì các bạn sinh viên tốt nghiệp ở VN mấy, nhận cùng mức lương và quyền lợi. Kể cả sau một thời gian phấn đấu nhiều người cũng chưa thể vượt qua được các bạn ở nhà mặc dù ngày ra đi họ có xuất phát điểm rõ ràng là tốt hơn. Nhóm xin vào nhà nước thì gặp khó khăn về bằng cấp vì ko được công nhận là thạc sỹ, một số bạn học kỹ sư của Nga tới 6 năm nhưng về nước người ta chỉ công nhận tương đương kỹ sư 4.5 năm của VN. Tuy nhiên một số nơi vẫn dễ bị lừa bởi sự hào nhoáng của nền GD LX vì vậy họ chào mời sinh viên từ Nga về với mức lương hấp dẫn, nhưng sau một thời gian thử việc thì đâu lại sớm vào đấy.

Đây là những yếu điểm chết người mà các bạn sinh viên sắp sang cần tránh để khỏi đi lại vết xe đổ. Đối với nhà tuyển dụng xin hãy đừng nhìn vào bằng cấp và bảng điểm của các sinh viên này. Chỉ cần bỏ ít thời gian kiểm tra năng lực của họ sẽ nhận thấy ai là người tài thật sự. Trong số các sinh viên học ở Nga về có rất nhiều sinh viên giỏi nhưng bảng điểm ko nói lên điều này.

[thanh_lam]

Tiếp theo tôi xin bàn về nhóm sinh viên thứ hai: sang Nga học tập theo diện tự túc. Nhóm này bao gồm: con em người Việt đang làm ăn sinh sống tại Nga, hoặc những em học sinh tốt nghiệp phổ thông trung học ở VN được bố mẹ gửi sang Nga du học. Trước khi viết bài này tôi muốn nhấn mạnh là ở Nga trong số các bạn sinh viên theo học diện này có những tấm gương rất sáng, có những em tốt nghiệp đại học ở Nga xong tự mình xin được học bổng PhD ở Mỹ, hoặc được bố mẹ gửi đi sang các nước như Anh hoặc Mỹ học tiếp cao học và hiện nay đang làm việc trong các tập đoàn lớn như Nokia. Cũng có những em ở lại Nga và xin được việc làm ở các công ty hàng đầu của Nga về các lĩnh vực như lập trình và ngân hàng. Ngoài ra bài viết này chỉ mô tả tình trạng GD Nga giai đoạn 2001-2007, sau thời gian này có thể đã có nhiều thay đổi.

Nếu xét về số lượng sinh viên du học tự túc thì ở Nga có lẽ thu hút số lượng đông đảo nhất so với các nước khác. Thời điểm 2001-2002 có lẽ là thời kỳ bùng nổ về số lượng sinh viên sang Nga du học. Lý do chính là vì học phí và giá cả sinh hoạt ở Nga rất rẻ, không phải thi đầu vào, chỉ cần nộp hồ sơ bao gồm bằng cấp ba và giấy khám sức khỏe là được nhận học. Học phí rẻ đến mức có trường chỉ nhận 1500$/năm có khi chỉ ngang ngửa với một số trường quốc tế ở VN. Thời gian gần đây học phí có tăng lên chút đỉnh, cộng với sự phức tạp về an ninh nên Nga ko còn là nơi lựa chọn ưu tiên như trước nữa.

Chính vì sự kiểm tra đầu vào lỏng lẻo, học phí thấp nên chất lượng đào tạo cũng rất thấp. Thời điểm năm 2001 trở đi GD Nga đang chìm trong khủng hoảng, để tưởng tượng được sự khủng hoảng này lấy ví dụ đến tận năm 2005 lương của GS Nga mới chỉ đạt mức 12000 rub/tháng (400$). Trong tình trang đó thì nguồn tiền thu được từ nhóm sinh viên tự túc là khá khổng lồ. Người Nga đã biết chấp nhận nét mới trong GD của họ: thương mại hóa GD. Việc đầu tiên là họ lập ra những lớp học chỉ dành cho sinh viên nước ngoài, mục đích thứ nhất là để dễ dàng quản lý, thứ hai là có thể tách riêng đám sinh viên nước ngoài ra khỏi đám sinh viên ưu tú của họ để tránh ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo sinh viên Nga. Họ gọi những lớp học như vậy là các lớp K (dùng để chỉ Kitai tức là lớp học với đa số sinh viên Trung Quốc). Chất lượng đào tạo ở các lớp K như vậy vô cùng bèo bọt.

Tôi có nhiều anh bạn học ở những lớp K như vậy nên biết rất rõ chất lượng đào tạo ở đấy như thế nào. các anh bạn của tôi thực ra là trượt đại học ở VN, bố mẹ vội vã gửi sang Nga để kiếm mảnh bằng sau này về VN lập nghiệp. Phần lớn thời gian các bạn của tôi dành cho chơi game, có khi thức trắng đêm để chơi, cả tháng đến lớp được 1,2 ngày, đến kì thi thì tìm mọi cách để quay cóp, chạy chọt hoặc nhờ thi hộ, nhờ làm bài hộ. Cũng có những anh chăm học nhưng trong tình trạng mà sinh viên cùng lớp đến từ Trung Quốc, Kazakstan, châu Phi đều lười biếng như nhau thì khó mà chú tâm học hành được. Thế rồi 4 năm cũng qua và họ cũng tốt nghiệp được. Trở về VN đa số các bạn này đều đã có bố mẹ lo sẵn chỗ trong các cơ quan nhà nước, nơi vốn trọng bằng cấp hơn năng lực. Ở Vn thì tâm lý người ta cũng biết là bằng cấp ở Nga có thể mua được bằng tiền nhưng mà bằng có dấu của phòng công tác lưu học sinh ở sứ quán VN đàng hoàng thì không ai hơi đâu mà đi kiểm tra lại.

Trường hợp tệ hơn rơi vào một trong số các anh bạn của tôi. Bố mẹ của anh lăn lội buôn bán từ chợ chợ Togi đến chợ vòm. Chủ yếu làm buôn bán nhỏ lúc thì phát báo, bán sim, card điện thoại, lúc thì làm nghề chụp ảnh nên cũng ko kiếm được nhiều tiền. Tuy vậy, gia đình chỉ có mỗi một mình anh là con trai cùng với 2 chị em gái. Bố mẹ dốc sức lo cho anh con trai bằng được mảnh bằng, mà nất thiết là bằng của trường Lomnosov mới được, mặc dù học trường này đắt hơn các trường khác nhưng bố mẹ anh vẫn tích góp lo cho con bằng được. Anh bạn tôi thì khả năng học hành cũng chỉ có hạn, tính tình rất hền lành, thỉnh thoảng hơi ham chơi. Suốt 4 năm đang học hành bình thường thì đến năm cuối cùng lại đâm ra ham mê cờ bạc mượn tiền của bạn nướng hết vào cờ bạc, lại thức khuya chơi game thâu đêm. Năm học cuối còn nợ mấy môn học không cách nào trả nổi, trường cho khất thêm một năm nhưng vì chán nản nên ko muốn học tiếp. Mẹ bạn thấy ậy mới tìm cách trả nợ cho con, vừa bàn với con giấu ông bố tội nghiệp đi mua bằng giả. Trong nhà ông bố rất khó tính và gia trưởng từng ra lệnh trong năm nay phải tốt nghiệp bằng được. Việc mua bằng hoàn toàn trót lọt, bằng giả (phôi bằng thật nhưng bảng điểm và chữ ký hiệu trưởng là giả) chỉ với giá hơn 1000$, được phòng công tác lưu học sinh ở sứ quán xác nhận đàng hoàng.

Sau này về Sài Gòn tôi có gặp bạn vào nam xin việc. Bạn tôi suốt mấy năm học ở Nga được đào tạo về lập trình nhưng hoàn toàn không có khả năng lập trình, chỉ được cái nói tiếng Nga rất giỏi. Tôi biết khả năng và điểm mạnh của bạn nên chở bạn đi tìm việc ở các công ty cần người nói tiếng Nga. May mắn thế nào gặp được công ty chuyên về du lịch có trụ sở chỉ cách sân bay Tân Sơn Nhất vài bước, đang cần người biết tiếng Nga để đưa đón khách Nga và làm dịch vụ hàng không vận chuyển hàng từ Nga về VN và ngược lại. Cả hai đến gặp giám đốc nói chuyện họ đã nhận làm với mức lương tạm được, nhà ở công ty thuê cho. Anh này bay ra bắc vài tháng thì thấy ko đả động gì đến công việc vừa xin nữa. Hỏi ra mới biết bố mẹ không đồng ý vì dù sao cũng tốt nghiệp Lomonosov của Liên Xô, lỡ khoe với họ hàng như thế rồi nên phải nộp đơn xin việc vào các cơ quan nhà nước cho oai.
Tình trạng kể trên chắc hẳn không phải là hiếm mà các bạn sinh viên trường nào cũng có thể bắt gặp một hai hoàn cảnh tương tự. Nói tóm lại nước Nga có công đào tạo ra hàng ngàn nhà khoa học, kỹ sư giỏi cho VN nhưng nền GD Nga hiện đại cũng góp phần tạo ra không ít những anh Tiến Sỹ giấy, viện sỹ dỏm và những mảnh bằng đại học rỏm cho rất nhiều thanh niên VN tạo điều kiện thăng quan tiến chức cho rất nhiều quan chức GD và Đại học VN.

[thanh_lam]

Cuối cùng tôi xin kể về nhóm sinh viên thứ ba - sinh viên Nga. Dù gì thì những tệ nạn kể trên cũng chỉ là do người nước ngoài và một bộ phận các GS biến chất gây nên, thế còn nhóm sinh viên thứ ba thì sao? Họ có đảm đương nổi nền khoa học giáo dục Nga trong tương lai hay ko?

Sinh viên Nga phải trải qua các kỳ thi tuyển chặt chẽ mới được đặt chân vào giảng đường đại học. Họ đương nhiên là những người rất có năng lực, tuy nhiên cuộc khủng hoảng giáo dục tại Nga đã ảnh hưởng không nhỏ đến hành vi, suy nghĩ của họ. Tôi chỉ có thể chắt lọc một số câu truyện nhỏ để miêu tả về họ.

Câu chuyện về Anton.
Anton là một cậu sinh viên học cùng lớp với tôi, từ năm thứ nhất đã làm lớp trưởng. Khuôn mặt của Anton rất khôi ngô thường hay ngồi bàn đầu chăm chú nghe giảng bài và phát biểu. Học kỳ nào Anton cũng được điểm 5, cái cách mà Anton được điểm 5 làm tôi hoàn toàn tâm phục khẩu phục.

Ai cũng biết là ở Nga kỳ thi vấn đáp diễn ra như sau, sinh viên được phát khoảng 30 câu hỏi, học và thuộc toàn bộ kiến thức trong phạm vi 30 câu hỏi này. Đến ngày thi thì đem sổ zachot đặt lên bàn GV sau đó bốc billet 2 câu hỏi rồi về bàn chuẩn bị bài. Các GS hỏi thi thường đến muộn bốc ngẫu nhiên các sổ zachot đặt trên bàn rồi gọi tên sinh viên lên trả thi. Nếu ai may mắn được các GS dễ tính chọn phải thì có thể yên tâm là bét nhất cũng được 3,4 chỉ trong vòng 15 phút trả lời. Có những GS được cho là hắc ám suốt cả buổi thi chỉ hỏi 1,2 sinh viên, mỗi sinh viên vài tiếng và họ thường cho điểm rất thấp đúng với năng lực của sinh viên.

Trong kỳ thi năm thứ 2 chúng tôi phải trả thi môn phương trình toán lý là môn rất khó đối với sinh viên tin học, vì tâm lý sinh viên tin học không ai muốn học môn thừa này. GS giảng dạy lại là một trong những GS hắc ám kể trên. Vào buổi thi, ông đến giảng đường rất trễ, chọn ngẫu nhiên một sổ zachot rồi gọi tên, nhưng không ai trả lời, ông nhắc lại vài lần thì có một cậu sinh viên nói lớn là anh sinh viên có tên như vậy đã ra khỏi phòng thi đi vệ sinh (thực ra anh ta đang trốn dưới gầm bàn). Vị GS này thấy thế đặt sổ Zachot về chỗ cũ, ông nhìn lên giảng đường lớn gần trăm sv nói to, có ai muốn trả thi với tôi hay không? Im lặng một hồi lâu thì bất ngờ Anton giơ tay, thế là cả hai thầy trò ngồi cho đến cuối buổi thi, GS hỏi hết câu này đến câu khác cho đến tận cuối buổi mới tha cho anh Anton tội nghiệp. May mắn là Anton cũng được điểm 5.

Đến năm thứ 3 thì tôi ko còn học chung nhóm nhỏ với Anton, thỉnh thoảng chỉ chung giảng đường lớn khi có môn học chung. Những năm này sinh viên Nga ngành tin học đã dần trưởng thành, họ bỏ lớp đi làm thêm rất nhiều. Giảng đường vắng ngoe. Có môn học đáng lý ra phải có gần 200 sinh viên thì số người tham gia chỉ còn cỡ 20-30. Anh bạn Anton cũng vắng mặt gần như tất cả các buổi học, chỉ xuất hiện lúc gần thi cuối kỳ. Tuy vậy do khả năng nắm vững vấn đề tốt nhiều sinh viên Nga vẫn vượt cạn và tìm đến những điểm 5 ở các kỳ thi. Tôi ngạc nhiên vì các bạn cùng phòng thí nghiệm của tôi gần như bỏ học cả kỳ nhưng đến kỳ thì học bài rất nhanh, qua tìm hiểu tôi mới biết họ thường tụ tập học chung hoặc dùng forum làm công cụ để trao đổi nên hiểu bài rất nhanh. Sinh viên VN thì ngược lại mạnh ai nấy học ko liên hệ và ko bàn bạc thảo luận do đó hiểu bài rất kém, đôi khi chỉ thuộc và nhớ chứ ko hiểu rõ như họ.

Năm học thứ 5, học kỳ cuối cùng, kỳ thi GOS (thi tốt nghiệp) cũng đến. Đây là kỳ thi quyết định nhưng mang tính hình thức nhiều hơn là thực chất. Sinh viên phải ôn 30 câu hỏi của rất nhiều môn học, nói chung là kiểm tra tính tổng hợp. Sinh viên Nga rất ghét kỳ thi này nên phải tìm cách đối phó. Ở khoa chúng tôi do thư ký học tập chơi rất thân với sinh viên nên họ tìm cách giúp sinh viên, đến ngày thi họ sẽ cho phép sinh viên nhìn xem lá thăm câu hỏi nào nằm ở đâu để sinh viên chú ý lúc vào phòng thi bốc trúng câu hỏi mà mình đã chọn là được. Việc này hoàn toàn là thỏa thuận ngầm giữa các sinh viên với các thư ký, các GS ko hề hay biết. Đám sinh viên VN trước kỳ thì có nghe phong phanh chuyện này nhưng ko dám chắc năm nay sẽ như thế nào nên cứ chăm chỉ học câu hỏi thi. Đến sát ngày thi thì Anton liên lạc với đám sinh viên VN gồm 2 người thông báo rằng sẽ có phi vụ tương tự như năm học trước. Tuy nhiên do thông báo quá trễ nên còn đúng 3 câu hỏi cho 2 anh VN và Anton lựa chọn, các câu dễ đã bị chọn hết, còn 3 câu hỏi khó trong đó có một câu hỏi rất khó. Tôi không đồng ý vì dù sao tôi cũng đã bỏ thời gian học các câu hỏi rất kỹ, nếu bốc thăm ngẫu nhiên tôi hoàn toàn có thể chọn được câu hỏi dễ hơn 3 câu hỏi đó nhiều. Tuy nhiên say khi bị thuyết phục, tôi cũng đồng ý tham gia phi vụ nọ. Anh bạn của tôi thì nhanh nhảu chọn ngay câu dễ nhất trong ba câu, còn 2 câu còn lại Anton nhắn rằng tôi cứ chọn câu thích hợp nhất, câu còn lại để cho Anton. Tôi chọn câu dễ hơn trong 2 câu này còn câu khó nhai nhất thì Anton lãnh đủ. Sau kỳ thì tôi đang đứng chờ công bố điểm thì anh bạn Anton có đến bắt tay và cám ơn tôi vì đã quyết định tham gia phi vụ kể trên. Có lẽ tôi phải cám ơn ngược thì đúng hơn vì Anton lúc nào cũng chọn phần khó nhất. Sau này tôi được biết là Anton ko được bằng đỏ vì vướng điểm 3 ở một môn học nào đó. Tuy nhiên cái tầm của những sinh viên Nga như Anton chắc chắn sẽ giúp nền khoa học giáo dục Nga sẽ vượt được khó khăn hiện nay. Sinh viên VN chúng ta dù giỏi đến mấy vẫn coi trọng cái bảng điểm hơn tất cả.

[Nina]

Hồi mình đi học, số câu hỏi được đặt ra cho mỗi môn là vào khoảng 60. Ngoài ra các thầy còn rất hứng chí hỏi những câu ... ngoài danh sách, tất nhiên là vẫn trong chương trình học tập. Và nói chung sinh viên còn phải ... lưu ý đến việc ai hỏi thi - để biết đường học thêm vài thứ trong sách của chính các thầy ấy, đấy là kinh nghiệm xương máu của các năm trước truyền lại.

[rocketvn]

Các bác không nói luôn cả việc gần đến kỳ thi lại có rất nhiều SV lủng củng quà cáp và phong bao đi biếu các giáo không? Một thực tế không khác gì với VN mình trước đây là gần đến kỳ thi,SV bắt đầu chuẩn bị đủ các thể loại phao,ruột mèo để ứng phó. Vấn đề này tôi chứng kiến không chỉ riêng với SV nước ngoài mà ngay cả SV Nga. Vào phòng thi,khoảng từ 10-12 người thì tất cả đều có phao thi hộ tống và họ bằng mọi cách để qua mặt giáo làm bài một cách trót lọt. Thực trạng này hiện nay vẫn đang rất phổ biến và có thể nói là..người người cùng làm,nhà nhà cùng làm.

[hungmgmi]

Các bác không nói luôn cả việc gần đến kỳ thi lại có rất nhiều SV lủng củng quà cáp và phong bao đi biếu các giáo không

Ngày trước hungmgmi ở cùng phòng với sinh viên các nước, năm thì ở với ông Ghine (nói trộm vía hôi ơi là hôi), năm thì với ông Nga, năm lại với ông Yemen...Cái ông Yemen tên là Adel, quanh năm đi chơi, cứ trước kỳ thi là vào Beriozka tha lôi về một đống Hennessy chất đầy tủ ly làm thằng bé thèm ơi là thèm. Qua kỳ thi, cái đống cognac đó "tẩu tán" hết, và Adel lại vượt qua kỳ thi như thường
Còn cái chuyện sporganki thì nước nào chả có, đúng không các bác. Trò Nga chẳng có câu, tạm dịch Học trò không có "phao" thì giống như kỵ sĩ không...đầu mà. Thời xưa chưa có máy photo, nhìn các bạn nữ chép "phao" dài dằng dặc, chữ nhỏ tí xíu chỉ có nước ngả mũ bái phục!

[nqbinhdi]

Tôi đã nhiều lần bị bắt đi coi thi hết môn ở trường tôi ở nước ngoài. Thường thì sinh viên họ cắm đầu cắm cổ làm vì nói chung đề thường là bài tập tính toán, đòi hỏi phải hiểu bài mới làm được. Tuy nhiên vẫn có vài chú có phao, bị bắt là bị đuổi ra ngay và bị lĩnh zero tắp lự, xin mời cứ việc ra bưu điện trả séc mà thi lại, thi càng nhiều lần, tiền phạt càng cao, tăng lũy tiến.

Có lần tôi thấy một chú có phao, giắt trong tất (mùa đông). Thấy vậy, mình bê ghế tới ngay bên cạnh ngồi chẳng nói chẳng rằng, thế là chú tịt. Tan thi, chú lầu bầu bảo mình: "Giám thị ai cũng như ông thì bọn tôi chỉ có mà nhịn đói!" (tiền phạt thi lại khá cao so với học bổng).

Sau kỳ thi, nhiều chú Tây gầy rộc hẳn đi vì cày ác liệt (trả bài lab, ôn thi...), chỉ mấy chú Ả-rập là nhởn nhơ (suốt ngày thấy đi với gái), cũng chẳng biết chúng làm thế nào mà qua. Một lần, một chú học MSc đi thi môn của ông thày tôi, ông thày lôi lên lab, vứt uỵch ra một bài tập bắt tính rồi đi biến đâu đó. Cu cậu nhăn nhó rên rỉ vì không hiểu nổi đến cả đầu bài. Thấy một chú VN là mình đang lụi cụi đọc sách trong lab, chú sán ngay lại nhờ giảng giải cách làm. Chỉ cho chú một lát là chú hăm hở ngồi tính. Lúc ông thày quay về, cụ rất ngạc nhiên khi thấy chú Ả kia làm đúng phoóc. Hôm sau cụ chặn mình lại hỏi xem có phải mình gà bài hộ cho thằng kia không. Đành phải thú thật, cũng may cụ tha bổng, chả quát mắng gì. Còn chú kia, từ sau đó, đi trong trường thấy mình từ xa đã Salam loạn cả lên. Cơ mà có phải chú Ả nào cũng gặp may thế đâu, đến tận bây giờ tôi cũng không hiểu làm thế nào các chú khác qua cầu được bởi các ông GS thì thảy đều nghiêm kinh khủng.

[Tikhon]

Rất tiếc nhiều bạn nhìn vào nền giáo dục Nga chỉ qua số giải thưởng Nobel hay qua kết quả học tập của một số người Việt tốt nghiệp ở đó về. Theo tôi kết quả giáo dục thể hiện rõ nhất qua thành tựu mà quốc gia đạt được trong khoa học kỹ thuật, kinh tế, xã hội. Theo cách nhìn đó tôi thấy nền giáo dục Nga (Liên xô trước đây) có nhiều điểm mạnh trong đào tạo khoa học cơ bản, một số ngành kỹ thuật, một số ngành nghệ thuật (âm nhạc, hội hoạ...), nhưng thua kém các nước phát triển phương tây về các ngành kinh tế, phần lớn các ngành kỹ thuật, sinh-y học... Rất nhiều lĩnh vực khoa học kỹ thuật Nga không được biết đến do chính sách bảo mật quốc gia trước kia (nhiều công trình không được công bố, hạn chế giao lưu giữa bác học Nga với bên ngoài...), vì vậy số giải thưởng khoa học Quốc tế chưa phải đã phản ánh thực trạng nền khoa học kỹ thuật Nga.
Đối với người du học Việt nam bằng kinh nghiệm bản thân tôi thấy ở Nga nhà trường đào tạo rất tốt các kiến thức cơ bản để con người sau này có khả năng tự nghiên cứu phát triển. Cái đó SVVN đều có được trang bị (nếu học thực chất). Nhưng nền tảng này có được phát huy hay không còn phụ thuộc vào tố chất con người, vào khả năng nắm bắt xu hướng, nhu cầu thực tế và tài tổ chức, thuyết phục xung quanh thực hiện ý tưởng của mình. Cái đó người Việt mình ít khi có được.
Tôi lấy ví dụ cụ thể từ bản thân: hồi học ĐH bên Nga, nói chung những năm thứ 1,2 mấy anh em VN đều học rất giỏi (nhất là toán, lý) vì chúng tôi được tuyển trọn trong nước, còn họ là SV bình thường. Nhưng những năm cuối chúng tôi học không nổi trội như trước (khi bước sang các môn chuyên ngành địa chất).
Vì được sống chung với SV Nga (không như bây giờ nhiều SVVN sống riêng với nhau) nên tôi nhận thấy mình thua hẳn họ tài diễn giải, thuyết phục và tổ chức. Họ nói trôi chảy, không bị ràng buộc, kể chuyện tiếu lâm về các nhà lãnh đạo chính trị, về thầy cô, ... chỉ trích nhau rất vui vẻ. Họ tự tổ chức các buổi dạ hội, khiêu vũ rất thành công (tôi không nói đến các buổi sinh hoạt Đoàn Comsomon mang tính hình thức của họ). Chúng tôi mặc dù rất muốn, nhưng không hoà nhập được với họ vì cảm thấy tự ti, mình kém họ về kiến thức âm nhạc, hội hoạ, văn học, nói gì cũng lo nói sai, chưa kể đến những cấm đoán của nội quy SVVN trong giao lưu với người Nga hồi đó.
Cụ thể trường hợp một người bạn Nga cùng học từng là bí thư Đoàn tên Sergey. Anh ta thông minh, học khá, đẹp trai, tôi thường ghen tị với anh ta về tài nói năng và giao tiếp. Khi tham gia nghiên cứu khoa học ở bộ môn tôi có đưa ra một vài công thức toán áp dụng vào địa vật lý trên lý thuyết. Nhưng Sergey đã thực tế hoá nó trong chương trình máy tính để giả quyết vấn đề sản xuất mà tôi chỉ mới nghĩ đến mà chưa biết thể hiện ở đâu. Vậy là thực tế Sergey chứ không phải tôi đem lại lợi ích thực tiễn. Tôi còn biết sau này Sergey đã tổng hợp một loạt giả định của các nhà nghiên cứu địa chất (tôi không muốn cụ thể hơn) để đưa ra thuyết mới rất thành công. Tôi muốn nói đến khả năng tổng hợp và sáng tạo của họ (khi không gò bó bởi một định kiến hay quy định từ bên ngoài).
Tôi không rõ nền GD phương Tây khác gì, nhưng nền GD Nga sẽ cho bạn rất nhiều, nếu bạn chịu khó tìm hiểu và hoà nhập với SV Nga.

[hanhdalat2001]

Tôi cũng cảm thấy mình may mắn, những tồn tại và khó khăn đúng là như các bác nói, nhiều lúc thấy công mình bỏ sông bỏ biển chỉ vì nhìn xung quanh. Dù sao thì tiên trách kỉ, hậu trách nhân. Nghĩ lại, tôi vẫn thầm cảm ơn thầy cô đã tạo điều kiện tối đa cho mình mặc dù điều kiện vật chất cũng không phải là đầy đủ, bắt mình học cách tự nghiên cứu, phát triển ý tưởng, lên kế hoạch và thực hiện nó. Cũng cảm ơn cô giáo đã giúp tôi nghiên cứu khoa học từ cuối năm 3, đã đưa cho 2 chiếc chìa khóa (sai quy định) để tôi có thể lóc cóc 1 mình trong phòng thí nghiệm suốt mùa hè. Tôi còn có thể mong gì hơn thế nữa ở những người thầy như vậy?

[USY]

Mới đây Hãng thông tấn Nga Interfax và đài phát thanh "Tiếng vọng Matxcơva" ("Эхо Москвы") đã triển khai một dự án hợp tác mới - đánh giá và xếp hạng chỉ số uy tín của các trường đại học ở Nga. Vào tháng 10/2009 công ty con của Interfax là "Inform-Invest" đã ký hợp đồng với Cơ quan liên bang về giáo dục của Nga nhằm xây dựng cơ sở để hình thành một hệ thống độc lập đánh giá và xếp hạng các trường đại học nước này. Các tiêu chí cơ bản để đánh giá xếp hạng các trường:
- hoạt động giáo dục của trường;
- hoạt động nghiên cứu khoa học;
- hoạt động xã hội hóa;
- hoạt động quốc tế ;
- thương hiệu của trường;
- ý kiến đánh giá của công luận về hoạt động của trường;
Các trường được chia làm 2 nhóm (mỗi nhóm nhiều nhất 50 trường): nhóm trường ĐHTH nói chung và nhóm các trường và khoa luật.
Ngoài việc nghiên cứu và phân tích trực tiếp các thông tin và số liệu, dự án còn tiến hành điều tra ý kiến xã hội, cụ thể là lấy ý kiến đánh giá của các hiệu trưởng, các chủ lao động và các chuyên viên.
Kết quả danh sách như sau:

I- Tốp 10 trường ĐH hàng đầu của Nga nói chung:
1 • ĐHTH Matxcơva mang tên Lomonosov - Московский государственный университет имени М.В. Ломоносова (100 điểm);
2 • ĐHTH Sankt-Peterburg - Санкт-Петербургский государственный университет (68);
3 • Trường ĐH kỹ thuật vật lý Matxcơva - Московский физико-технический институт (Национальный исследовательский университет) (62);
4 • ĐHTH hữu nghị giữa các dân tộc - Российский университет дружбы народов (61);
5-6 • ĐHTH Novosimbirsk - Новосибирский государственный университет (55) ;
5-6 • ĐHTH sư phạm Ghersen - Российский государственный педагогический университет им. А.И. Герцена (55);
7 • ĐHTH Tomsk - Томский государственный университет (54);
8 • ĐHTH Nizhni Novgorod mang tên Lobachevsky - Нижегородский государственный университет им. Н.И. Лобачевского (53);
9-10 • ĐHTH nghiên cứu hạt nhân quốc gia "MIFI"Национальный исследовательский ядерный университет "МИФИ" (51);
9-10 • ĐHTH Viễn Đông - Дальневосточный государственный университет (51);

II- Tốp 10 khoa và trường ĐH Luật:
1 • ĐHTH Matxxcơva Lomonosov - Московский государственный университет имени М.В. Ломоносова) (100);
2 • ĐHTH Sankt-Peterburg - Санкт-Петербургский государственный университет (82);
3 • ĐH Luật Matxcơva - Московская государственная юридическая академия (МГЮА) (76);
4 • ĐHTH quan hệ quốc tế trực thuộc Bộ Ngoại giao (MGIMO) - Московский государственный институт международных отношений (университет) Министерства иностранных дел РФ (МГИМО(У)) (75) ;
5 • ĐH Luật Ural - Уральская государственная юридическая академия (66);
6-7 • ĐH Luật Saratov - Саратовская государственная академия права (63);
6-7 • Học viện kinh tế nhà nước trực thuộc Chính phủ Nga - Государственный университет Высшая школа экономики при Правительстве РФ (ГУ-ВШЭ) (63);
8 • ĐH kinh tế quốc dân trực thuuọc Chính phủ Nga - Академия народного хозяйства при Правительстве РФ (АНХ) (62);
9-10 • ĐHTH hữu nghị giữa các dân tộc - Российский университет дружбы народов (РУДН) (61);
9-10 • ĐHTH Kazan mang tên Ulyanov-Lenin - Казанский государственный университет имени В.И. Ульянова-Ленина (Поволжский федеральный университет) (61).

Bảng xếp hạng đầy đủ và chi tyiết xin mời xem tại đây:
http://www.interfax.ru/ftproot/photo...7/newstime.pdf

[vidinhdhkt]

Mình vào topic này đọc mới biết có những chuyện đáng buồn như thế của một số sv VN bên Nga. Dạo mình còn học thì giữa giáo viên LX và sinh viên chẳng thể có bất cứ mối quan hệ riêng tư nào. Chỉ có bò ra mà "cày" chết bỏ! Đơn vị mình luôn có 45-50 sv VN, Chi đoàn bọn mình luôn phấn đấu giữ điểm bình quân toàn chi đoàn là 4,6 (cao hơn thì không thể mặc dù mọi người đã cố hết sức). Ai đó mà bị điểm 3 thì thôi rồi, mặt cứ cúi gằm xuống không dám nhìn ai vì như thế là kéo tụt điểm của Chi đoàn xuống (và trong lòng nơm nớp lo sợ sẽ bị cán bộ Sứ quán xuống nhắc nhở: "coi chừng đấy!"), còn nếu ai đó bị "ngỗng" (rất hãn hữu!) thì chẳng khác gì xảy ra tai nạn giao thông nghiêm trọng - không khí cực kỳ căng thẳng: chi bộ, Ban chấp hành chi đoàn họp, phân đoàn họp, "tội đồ" đọc bản kiểm điểm, hứa hẹn v.v..., ai đó mà điểm trung bình dưới 4,0 thì cả phân đoàn (nhóm học cùng ngành) xúm lại giúp đỡ bằng đủ mọi cách: vừa làm đồ án hộ vừa giảng giải, truy bài trước hôm thi... - chỉ sợ bạn mình kỳ sau mà lại dưới 4,0 nữa thì phải ngậm ngùi tiễn bạn về nước! Hoàn toàn không nghĩ gì đến chuyện "tác động" đến thầy dưới bất kỳ hình thức nào! Dạo ấy bọn mình ganh đua với các bạn Đông Đức ghê lắm: nhất định VN phải giỏi hơn Đông Đức (chỉ có sv Đông Đức là có thể so đo với sv VN về việc học hành, sv các nước khác thì...muỗi!). Thế mà các lứa sau thì...hơi buồn thế đấy!

[Мужик]

Dạo ấy bọn mình ganh đua với các bạn Đông Đức ghê lắm: nhất định VN phải giỏi hơn Đông Đức (chỉ có sv Đông Đức là có thể so đo với sv VN về việc học hành, sv các nước khác thì...muỗi!). Thế mà các lứa sau thì...hơi buồn thế đấy!

Bác nhắc làm em nhớ lại chuyện như thế này lưu truyền trong đám sinh viên ngoại quốc hồi đó:

Nếu đi qua ký túc xá vào lúc 2 giờ sáng mà nhìn thấy cửa sổ phòng nào đó còn sáng đèn thì có mấy khả năng sau:
1: Sinh viên Cu-ba đang nhảy nhót
2. Sinh viên Nga đang uống rượu
3. Sinh viên châu Phi đang chơi gái
4. Sinh viên Việt Nam đang học bài
Sau khi Liên Xô tan rã, 3 khả năng đầu tiên vẫn giữ nguyên. Khả năng cuối cùng thay đổi chút ít: "học" được chuyển thành "chơi".

[vidinhdhkt]

Quả thật dạo ấy ở Trường Cầu Đường bọn mình ganh đua với Đông Đức ghê lắm. Nhưng chúng nó có lợi thế hơn bọn mình vì chúng nó ít người hơn, chỉ độ 2 chục, mà bọn mình thì gần 5 chục. Tất nhiên là cũng có chơi, nhưng là chơi...lành mạnh thôi: thể thao chính. Cái khoản "бабы" thì ai biết việc người nấy nên không thể nói gì được. À, mai 10h30 gặp nhau ở Khu sinh thái Thăng long đấy, Muzhik biết chưa?

[Мужик]

À, mai 10h30 gặp nhau ở Khu sinh thái Thăng long đấy, Muzhik biết chưa?

Em đang định PM rủ bác nhưng sợ bác lại chưa biết dùng tiện ích này của 4R (ngay đến cám ơn mà bác còn phải hỏi cơ mà), nên thôi.
Vì buổi ngày mai mà em phải bắt trâu làm cật lực cày xong vườn trong ngày hôm qua và hôm nay để mai gặp nhau đấy. Bác ơi, dhkt là Đại học Kinh tế hay Đại học Kiến trúc vậy?

[hanoi]

Một Giáo Sư VN do Nga đào tạo, hiện nay đang giảng dạy tại trường Kỹ thuật tốt nhất Thụy Điển KTH(bài của TuoiTre):




Người Việt xa quê
Thứ Năm, 05/10/2006, 08:45 (GMT+7)

Gặp giáo sư người Việt - cố vấn hạt nhân cho Chính phủ Thụy Điển


G.S Đinh Trúc Nam tại Văn phòng của ông ở Khoa Vật lý, Học viện Kỹ thuật Hoàng gia Thụy Điển
Thông qua một người bạn ở Stockholm, tôi gửi tới Giáo sư, tiến sĩ Đinh Trúc Nam lời đề nghị được gặp ông. Một ngày sau tôi nhận được trả lời của Giáo sư (GS), nói rằng do rất bận, ông chỉ có thể gặp tôi sau 17 giờ - tức ngoài giờ làm việc - tại văn phòng của ông ở tầng 5 tòa nhà chính Khoa Vật lý, Học viện Kỹ thuật Hoàng gia Thụy Điển.

Là người được giới khoa học thế giới đánh giá là có nhiều sáng tạo và hiểu được tường tận nhiều vấn đề về an toàn hạt nhân, nhưng khi làm bữa thết đãi nhà báo Việt Nam, GS Đinh Trúc Nam chỉ biết làm hai món thịt luộc và dưa chuột salad.

Trong sơ đồ hướng dẫn đường đi cho tôi, GS Đinh Trúc Nam vẽ rất rõ ràng. Nhưng đối với một kẻ mới chân ướt chân ráo đến Stockholm lần đầu như tôi thì đó chẳng khác nào một mê hồn trận. Sơ đồ chỉ dẫn tôi lúc dùng xe điện ngầm, khi xe buýt, rồi đi bộ ngoằn ngoèo lên dốc xuống đồi…

Khoa Vật lý, Học viện Công nghệ Hoàng gia Thụy Điển nằm trong một rừng cây yên tĩnh rộng mênh mông bên một đường phố ở Stockholm có cái tên rất dài: Roslagstullsbacken. Khu vực các giảng đường và phòng thí nghiệm của Học viện rất yên tĩnh. Thi thoảng mới thấy vài sinh viên bước ra ngoài, vừa đi vừa trao đổi điều gì rất khẽ.

Sinh viên nào cũng có một thẻ thông minh dùng để mở cửa khi vào các phòng của Học viện. Tôi không có thẻ để vào Khoa Vật lý nên phải nhờ một nữ sinh viên Thụy Điển giúp. Qua nhiều lần cửa và hành lang dích dắc, cô sinh viên dẫn tôi tới trước phòng làm việc của Giáo sư Đinh Trúc Nam.

“Không cần giới thiệu nữa”

Nhìn từ phía ngoài cửa kính, tôi thấy ông đang cặm cụi trước màn hình máy vi tính. Nghe tiếng gõ cửa nhẹ, giáo sư ngẩng mặt lên, vồn vã bước ra cửa mời khách vào.

Trước mắt tôi là một trí thức Việt Nam còn trẻ, mắt rất sáng sau cặp kính trắng, cử chỉ nhanh nhẹn, trang phục giản dị: Không veston, cravat, áo sơ mi vàng nhạt dài tay để hở khuy cổ. Phòng làm việc của ông chỉ có một bàn nhỏ để tiếp khách, một chiếc máy vi tính, còn lại toàn là sách.

Thân tình nhưng khiêm tốn, bằng một giọng nhỏ nhẹ, GS Đinh Trúc Nam từ chối câu hỏi liên quan đến thành tích của cá nhân ông và miễn cưỡng nói trước máy ghi âm của phóng viên. Nhưng ông lại rất say sưa kể về những việc đã và đang làm trong cương vị người đứng đầu về an toàn hạt nhân của Vương quốc Thụy Điển. Hiện nay ông là cố vấn cấp cao nhất về lĩnh vực này cho Chính phủ Thụy Điển. Hàng tuần GS có các cuộc giao ban với các Bộ trưởng, Thứ trưởng Thụy Điển liên quan đến công nghệ an toàn hạt nhân.

GS Đinh Trúc Nam thường tham gia đoàn đại biểu Chính phủ Thụy Điển đi tham quan, trao đổi khoa học với các nước và tổ chức quốc tế. Cuối năm ngoái, tham gia đoàn đại biểu Chính phủ Thụy Điển thăm Trung Quốc, ông được mời giảng bài cho khoảng 200 nghiên cứu sinh trường Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh. Khi MC giới thiệu về GS Đinh Trúc Nam, các giáo sư Trung Quốc cùng dự xua tay nói không cần giới thiệu nữa vì đã biết quá rõ về nhà khoa học người Việt Nam này.

Nghe nói gần đây một chuyên gia về năng lượng hạt nhân của Việt Nam tham gia đoàn đại biểu Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tới Stockholm để học tập và trao đổi kinh nghiệm đã nêu một câu hỏi về an toàn hạt nhân. Các chuyên gia Thụy Điển trả lời rằng hãy nêu câu hỏi này với GS Đinh Trúc Nam – một người Việt Nam- mà phía Thụy Điển cũng phải tham vấn ông về những vấn đề như vậy.

Kéo tôi tới trước màn hình máy tính, GS chỉ cho thấy những hình ảnh trong thí nghiệm của ông về những trường hợp có thể xảy ra mất an toàn tại các lò phản ứng hạt nhân. Một trong số đó là trường hợp do nhiệt độ và áp suất thủy lực lớn làm chảy cả vỏ thép của lò phản ứng.

Tôi tình cờ đọc được lá thư của Giám đốc một nhà máy điện hạt nhân Thụy Điển gửi GS Đinh Trúc Nam cầu cứu giúp đỡ khẩn cấp về một sự cố nặng vừa xảy ra tại nhà máy.

Thấy tôi quan tâm sự kiện này, GS cho biết nhà máy điện hạt nhân đó bị sự cố phải đóng cửa gần 1 tháng khiến hàng chục ngàn hộ tiêu thụ điện Thụy Điển phải khốn đốn. Sự cố đã gây thiệt hại hơn 1 tỷ krone Thụy Điển. Đài truyền hình quốc gia Thụy Điển đã mời giáo sư Đinh Trúc Nam lên một chương trình truyền hình trực tiếp giải thích cho công chúng biết về khả năng khắc phục sự cố hạt nhân nói trên cũng như tác động của sự cố đó đối với môi trường.

Hiện nay, mỗi năm GS Đinh Trúc Nam được cấp 2 triệu USD để thực hiện các công trình nghiên cứu về an toàn hạt nhân. Khoản tiền này do Chính phủ Thụy Điển và các tổ chức khoa học công nghệ hạt nhân khác nhau của Liên minh châu Âu và thế giới cung cấp. Mức tài trợ tùy thuộc vào tính khả thi và hiệu quả thực hiện các đề nghị khoa học do GS Đinh Trúc Nam yêu cầu.

Công việc hiện nay của ông chủ yếu là nghiên cứu, chiếm 70% quỹ thời gian và 30% còn lại ông dành cho giảng dạy, hướng dẫn nghiên cứu sinh trên đại học. Ông có nhận xét rằng học sinh châu Á thông minh, cần cù học tập nhưng kém sáng tạo và thiếu ý chí đi tới tận cùng vấn đề. Trong khi đó học sinh Âu, Mỹ lười học cơ bản nhưng lại có đầu óc tổng hợp và sáng tạo lớn và đặc biệt là sự liều lĩnh trong khoa học thường giúp họ đạt được những thành tựu rất đặc biệt.

Học sinh giỏi một thời của Hà Nội

GS tiến sĩ Đinh Trúc Nam sinh năm 1964 tại Hà Nội trong một gia đình có 2 anh em trai, ông là anh cả, bố mẹ đều là công chức thường trú tại khu tập thể Trung Tự, (Đống Đa, Hà Nội). Cha của ông từng giảng dạy ở Đại học Bách khoa Hà Nội rồi làm Giám đốc Viện Bảo hộ Lao động Việt Nam.

Đinh Trúc Nam học THPT Kim Liên, thi vào Đại học Bách khoa Hà Nội. Do đỗ với số điểm cao, ông được Nhà nước gửi sang Liên bang Nga học ngành Vật lý năng lượng hạt nhân tại Học viện Công nghệ năng lượng hạt nhân Matxcơva.

Tốt nghiệp đại học, ông được đề nghị chuyển tiếp nghiên cứu sinh về công nghệ hạt nhân tại trường. Sau đó ông được bổ nhiệm chức Trưởng phòng nghiên cứu an toàn của Bộ Năng lượng hạt nhân Liên bang Nga, trở thành người nước ngoài đầu tiên giữ chức vụ này ở Nga.

Năm 1991, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học tại Học viện Công nghệ hạt nhân Matxcơva với đề tài “Phát triển các bộ mã và phương pháp để tính toán quá trình thủy nhiệt trong lò phản ứng hạt nhân VVER bị sự cố”.

Từ năm 1991-1993, ông là thực tập sinh sau tiến sĩ tại Khoa An toàn hạt nhân thuộc Học viện Công nghệ Hoàng gia Thụy Điển. Từ năm 2001-2005, ông được mời làm Phó Giám đốc Trung tâm An toàn và nghiên cứu rủi ro thuộc Đại học California Santa Barbara (Hoa Kỳ).

Năm 2005, Giáo sư đầu ngành an toàn hạt nhân của Thụy Điển qua đời, nước này gửi thông báo mời các nhà khoa học trên thế giới ứng cử vào chức vụ cố vấn an toàn năng lượng hạt nhân cho Chính phủ Thụy Điển.

GS Đinh Trúc Nam đã nộp đơn xin thử sức bằng những đề án táo bạo và một lý lịch khoa học sáng giá mà ở lứa tuổi ông không ai sánh bằng. Cuối cùng ông đã vượt qua hai người thầy của mình từ Đức và Ý trong một cuộc sát hạch cực kỳ khó để được bổ nhiệm vào chức vụ nói trên.