Chuyện về Zoya và Shura

[nthach]

Hai chị em bên bờ sông
Ảnh minh họa

Thực vậy, ở trong rừng không hẳn là an toàn lắm để đi lượm quả mọng: Trong một bụi cây mâm xôi rậm rạp, rất có thể sẽ chạm trán với gấu, một loài rất ưa đồ ngọt. Mà những cây mâm xôi thì thường rất to và có nhiều nhựa cây ngọt như mật. Mọi người thường đi thu lượm nhựa cây mâm xôi hàng thùng, họ đi từng đoàn người một, trong nhóm họ thường có một người đàn ông mang theo súng, để phòng khi gặp phải loài gấu. Người Siberi chuyên đi hái quả việt quất và thu lượm nấm để tích trữ cho suốt cả mùa đông dài – các loại thực vật này rất phong phú và dồi dào trong rừng, còn Zoya thì luôn rất tự hào mỗi khi đi chơi về, vì con bé thường mang về theo một giỏ đầy rau quả.

Hai chị em nhiều khi còn ra sông lấy nước – Zoya cũng rất thích công việc này. Rất gọn gàng ngăn nắp và thận trọng, Zoya chỉ đi lấy nước bằng chiếc xô nhỏ, rồi sau đó đứng bên bờ sông ngắm nhìn từng đợt sóng gợn nhanh trắng xóa. Rồi sau đó, khi về đến nhà con bé vẫn còn hay đứng trên những bậc thang hoặc cạnh khung cửa sổ, dõi mắt nhìn theo về phía dòng sông như không muốn rời.

Một lần, Anatoly Petrovich quyết định dạy Zoya tập bơi. Anh đưa con bé ra xa bờ, rồi đột nhiên thả con ra để nó tự bơi vào. Zoya lập tức bị chơi vơi và chìm xuống, con bé cố gắng ngoi lên rồi lại chìm xuống, ngoi lên rồi lại chìm. Đứng ở trên bờ nhìn con mà tôi như muốn đứng cả tim, không còn biết là mình đang sống hay đã chết nữa. Thực ra, Anatoly Petrovich, là một người bơi rất giỏi, anh đang luôn bơi theo cạnh con bé, và tất nhiên là trong lúc này thì không sợ con gái sẽ bị chết đuối, nhưng dù sao thì cũng thật là khủng khiếp khi nhìn thấy con bé thở hổn hển và cứ chìm nổi liên tục như thế.

Tuy vậy, tôi nhớ rất rõ là, khi đó con bé không hề bật ra một tiếng khóc nào – Zoya chỉ im lặng và tập trung ráng sức sải tay vỗ nước bì bõm bơi. Một lát sau, chống tôi nắm lấy con và đưa nó vào bờ.
Chồng tôi rất tự tin và nói:

- Con gái khá lắm! Con bé sẽ biết chỉ sau hai lần tập nữa thôi.
- Lúc nãy con có sợ không?. Tôi hỏi và lau khô người cho con.
- Có, mẹ ạ. Con bé thú nhận.
- Bố con mình sẽ lại tập bơi lần nữa nhé?. Chồng tôi hỏi đùa.
- Vâng, bố con mình sẽ lại tập nữa. Zoya trả lời kiên quyết.

[nthach]

Mùa đông


Mùa đông ở Siberia
Ảnh minh họa



Một mùa đông Siberia phủ đầy tuyết đã đến. Cả dòng sông bị đóng băng kín mít, nhiệt độ nhiều khi xuống đến âm 57° C, nhưng hầu như không có gió, và trẻ con thì chúng lại dễ dàng chịu được những cái giá lạnh nơi đây.
Tôi nhớ là, khi đó các con tôi đã rất vui mừng hào hứng với những bông tuyết đầu tiên: Chúng đùa nghịch không biết chán với những nắm tuyết; chúng lăn lộn trên những đống tuyết mềm mại như đã từng lăn trên đám cỏ khô vào mùa hè, chúng đắp xung quanh những ngôi nhà bằng tuyết; chúng đắp lên những người tuyết còn cao hơn cả Zoya. Những lúc đó, tôi phải vất vả lắm mới gọi được các con vào ăn tối – khi chúng vào đến nhà thì những đôi má đã đỏ ửng và ăn ngấu nghiến từng đĩa cháo, sữa và bánh mỳ đen.

Chúng tôi mua cho các con những đôi giày mùa đông, loại mà thường đi ở Siberia, Anatoly Petrovich làm được một chiếc xe trượt tuyết rất đẹp, hàng ngày Zoya và Shura thường dành nhiều thời gian, ngồi trên xe trượt tuyết, rồi phóng như bay xuống chân đồi. Lúc thì cả hai chị em thay nhau, đứa ngồi đứa kéo xe, lúc thì cả hai cùng ngồi trên xe rồi trượt băng băng xuống phía dưới chân đồi, Zoya ngồi phía trước, Shura ngồi sau, cu cậu dang cả đôi tay ngắn mũm mĩm đang đeo găng tay hở ngón màu đỏ, ôm chặt lấy chị,

Hai vợ chồng tôi thường bận rộn suốt cả ngày. Một lần khi rời khỏi nhà vào buổi sáng, tôi nói với Zoya: “Con nhớ là mẹ để cháo trong bếp lò và sữa ở trong bình nhé. Con ở nhà trông nom Shura. Đừng cho em ngồi lên bàn, hoặc đừng để em bị ngã, trông em kẻo nó nghịch rồi lại tự làm đau mình, con hãy dỗ em khi nó khóc. Hai chị em ở nhà ngoan, cùng chơi với nhau, và đừng cãi nhau con nhé!”

Rồi trưa hôm đó, khi chúng tôi từ trường trở về nhà, Zoya chạy ra chào bố mẹ và nói, “Ở nhà mọi việc đều ổn mẹ ạ, chúng con đều ngoan cả!”

Khi tôi vừa bước vào trong nhà, thì ôi thôi, đồ đạc trong phòng khi đó hoàn toàn bừa bãi và lộn xộn, nhưng với những khuôn mặt đầy hạnh phúc và vui sướng của các con, làm cho chúng tôi chẳng có lòng nào để trách mắng các con cả. Bước vào bên trong phòng, tôi nhìn thấy một ngôi nhà hai tầng được dựng lên bằng những chiếc ghế và những chiếc bàn xếp chồng lên nhau, rồi được phủ lên bên trên cùng là một chiếc chăn. Tất cả mọi thứ hầu như loạn hết cả lên trong căn phòng. Khi tôi bước vào, chẳng may đạp phải chiếc gương dùng để cạo râu của chồng tôi, một lát sau chồng tôi cũng dẫm phải một chiếc chảo bị lật ngửa trong góc nhà. Ở giữa phòng, bên trong một đống tách chén bát đĩa là các loại đồ chơi của trẻ con như; một chú lính chì, một con ngựa đang kéo xe với một nửa bên của bờm bị nhổ trụi hết lông, một con búp bê, một đống giấy, ruy băng, và những cục gỗ…

- Hôm nay chúng con không làm đổ vỡ một cái gì mẹ ạ. Zoya vui vẻ thông báo. – Nhưng Shura đã cào xước cả hai má Manya và bạn ấy có khóc một chút chụt, nhưng con đã cho bạn ấy một tẹo mứt thế là bạn ấy nín liền. Mẹ ơi, mẹ nói với Shura là không được đánh người ta nữa, nếu không thì chúng con không chơi với nó nữa đâu.


Shura thực sự là một đứa bé hạt tiêu nhưng hay chành chọe, lúc này cu cậu đang ngước mắt nhìn tôi với vẻ có lỗi.
- Con không thế nữa… con không có ý cào xước má chị ấy đâu. Thằng bé bẽn lẽn, ngập ngừng nói bằng cái miệng cứ chu chu lại, nom đến tức cười.

[nthach]

Tranh minh họa

Chúng tôi phải dành tất cả những buổi tối của mình để dọn dẹp căn phòng và bếp lò, nơi mà ngọn lửa cần phải được bùng lên rạng rỡ để sưởi ấm cho cả căn phòng. Người ta thì vào buổi tối thường rất vui vẻ, còn chúng tôi thì không thể dành trọn thời gian cho các con, nhất là Anatoly Petrovich, anh có nhiều việc để phải làm vào buổi sáng. Vậy là các con tôi mới chỉ ít tuổi đầu đã phải biết đến những ý nghĩa của những cụm từ “mẹ đang phải làm việc.. bố đang phải làm việc…”
Những khi đó căn phòng thật yên tĩnh, cả hai đứa không hề chạy nhảy, chành hanh, ồn ào, hoặc làm phiền đến bố mẹ. Đôi lúc chúng bò xuống gầm bàn và chơi với nhau rất yên lặng – mọi người có thể không hề nghe thấy tiếng động của chúng trong vòng nhiều giờ đồng hồ. Vào một lần ở Solovyanka, khi đó trận bão tuyết đang rít lên từng hồi bên ngoài cửa sổ, những tiếng kêu như than vãn liên hồi buông ra từ những cành thông rủ xuống ngay gần nhà nghe đến mủi lòng, những điệp khúc buồn rầu và những lời ca như thê lương vọng về từ khe núi. Nhưng vào lúc này, tôi đang ngồi một mình, còn Anatoly Petrovich đang đọc sách hoặc kiểm tra bài tập cho học sinh, Zoya và Shura thì cùng quanh quẩn với nhau trong khắp căn nhà, chúng thì thầm nói chuyện với nhau rất yên lặng. Vâng vậy đó, gia đình của chúng tôi thực sự hạnh phúc và đầm ấm.

Nhiều năm sau, khi các con tôi đã đến trường học, chúng luôn nhắc lại về những buổi tối hạnh phúc ở ngôi làng Siberi xa xăm đó. Thật ra, khi còn ở Sitkino, Shura vẫn còn bé – cu cậu mới chỉ có bốn tuổi rưỡi, trí nhớ của nó phần nào còn non trẻ. Nhưng với Zoya thì ký ức của con bé về những buổi tối ở đó thì rất rõ ràng và sâu sắc.

Đến khi tôi kết thúc công việc của mình, hoặc chỉ tạm gác nó sang một bên, đó cũng là lúc tôi phải đưa các con đi nghủ, rồi khơi thêm ngọn lửa để sưởi ấm cho các con, và cũng vào thời gian này, “buổi tối” của chúng tôi mới thực sự bắt đầu.

- Mẹ kể chuyện cho chúng con nghe đi! Bọn nhỏ nài nỉ.
- Mẹ kể chuyện gì bây giờ?, tất cả các chuyện cổ tích các con đều đã nghe và thuộc lòng rồi còn gì.
- Không sao đâu, mẹ cứ kể chuyện gì cũng được!.

Rồi sau đó tôi lại bắt đầu: Con gà trống vàng và Kolobok, Con sói xám và Hoàng tử Ivan, Chị Alyonushka và anh Ivanushka. Bọn trẻ rất thích nghe chuyện Người đẹp Vasilisa.

“Ngày xửa ngày xưa…” tôi bắt đầu kể chuyện lặp đi lặp lại hầu như cả trăm lần, vậy mà Zoya và Shura vẫn tròn mắt nhìn tôi và lắng nghe, tuồng như chưa hề được nghe đến câu chuyện đó bao giờ.

Đôi khi, Anatoly Petrovich cũng tạm gác lại công việc của mình và đến tham gia cùng trò chuyện với các con, những lúc đó bọn trẻ thường chăm chú lắng nghe bố kể chuyện với điệu bộ rất thích thú. Những lúc này thường xuyên xảy ra chỉ là đột xuất. Nhiều lúc, bọn trẻ dường như quên mất rằng bố mẹ chúng là người lớn, rồi chúng cùng ngồi vào một góc cùng thảo luận với chúng tôi về nhưng việc riêng của chúng như những người bạn thân thiết, Anatoly Petrovich đột nhiên gác lại những cuốn sách của mình sang một bên, đi đến bên cạnh lò sưởi, và ngồi xuống chiếc ghế dài ngay bên cạnh đó, dang hai tay bế cả hai chị em cùng ngồi lên đùi mình rồi bắt đầu từ từ nói, “Còn bố thì nhớ là có một lý do này…”

Thế rồi, những khuôn mặt của bọn trẻ ánh lên với tính hiếu kỳ và hóng chuyện: những câu chuyện mà bố vẫn dự trữ để dành kể lại cho các con?.

[nthach]

Tranh minh họa


Tôi nhớ có một dịp. Bọn trẻ đã nghe rất nhiều câu chuyện nói về dòng sông chảy cuồn cuộn và dâng trào lũ lụt vào mùa xuân ra sao. Ở đó, lũ lụt thực sự xảy ra: nó cuốn trôi đi nhà cửa, làm chết biết bao gia súc, và dìm ngập toàn bộ khu làng trong vòng nhiều ngày. Chúng tôi là người mới đến, khi nghe kể về lũ lụt xảy ra ở đây rất khủng khiếp.

Sau khi nghe kể về câu chuyện này, Shura liền hỏi lại Zoya.
- Vậy khi đó chúng ta phải làm gì hả chị?.
- Chúng ta sẽ phải rời khỏi nhà, và trèo lên thuyền và lên bè. Hoặc chúng ta sẽ phải chạy ngay lên đồi em ạ.
-
Một phút trầm ngâm trong im lặng.

- Dòng nước sẽ ào đến và nhấn chìm hết tất cả. Zoya nói, rồi ra điệu run rẩy như rét mướt. - -- - Shura , em có sợ không? Em thế nào?.
- Em không sợ.
- Giỏi lắm, chị cũng chả sợ.

Shura đứng lên, lững thững đi vòng quanh trong phòng, làm điệu bắt chước bố và ra giọng xông xáo:

- cứ cho lũ lụt đến đây! em không sợ, em chả hề sợ bất kỳ điều gì cả!.

Và cũng vào lúc đó, Anatoly Petrovich lại nói với các con một câu như thường lệ, “Còn bố thì nhớ là có một lý do này…” và lại bắt đầu nói về chủ đề này:

“Có một vài con chim sẻ đậu trên nhành cây, chúng tranh cãi với nhau về những con vật nào là ghê gớm nhất".
“Ghê gớm nhất trên đời này là con mèo hoe". Một con chim sẻ cụt đuôi nói. Vì vùa thu năm ngoái, con mèo hoe tí nữa thì vồ được chú chim cụt đuôi này – chú chim phải chạy bán sống bán chết, tuy thoát được nhưng chú bị mất cái đuôi, tất cả là như vậy. “Các cậu bé mới là tồi tệ hơn” một con chim khác nói, “bọn hắn lấy trộm tổ của chúng ta, lại còn lấy súng cao su bắn chúng ta nữa mới ghê chứ…”. Con chim sẻ thứ ba nói, “các bạn có thể tránh xa những cậu bé, nhưng không thể nào trốn khỏi lão diều hâu đen trũi, hắn mới là nỗi khiếp sợ nhất trên đời này”.

Anatoly Petrovich lại tiếp tục với một giọng kể nhè nhẹ:
“Và đến lúc đó, một con chim sẻ non có cái mỏ vàng ươm ríu rít kêu lên, 'nhưng tôi không sợ một điều gì cả! tôi không cần quan tâm đến những con mèo, những cậu bé con, hay những lão diều hâu đen trũi! Tôi sẽ tự mình ngốn sạch bọn chúng!'".

“Và trong khi chú chim non đang líu tíu khoe khoang, một con chim lớn bay qua cành cây và kêu inh ỏi. Làm cho lũ chim sẻ sợ gần chết. Mốt số chú phóng đi bạt mạng, những chú khác thì tự tìm nơi ẩn núp trong những chiếc lá cây, còn chú chim non dũng cảm thì hoảng sợ lao xuống mặt đất và hy vọng chuồn vào đám cỏ. Con chim lớn đột nhiên lao đến chỗ chú chim non, và anh bạn bé nhỏ tội nghiệp vội vã lao đi như tên bắn, rồi chui tọt vào một cái hang chuột
Và ở trong cái hang đó, một ông chuột đồng già nua đang co mình mình nằm ngủ. Chú chim non nhìn thấy lại càng khiếp đảm hơn:’được, hắn sẽ chén mình nếu mình không sơi hắn trước’ nghĩ vậy, nên chú chim non đã mổ cho ông chuột đồng một cái vào đúng mũi! ‘cái gì thế này’ ông chuột động ngạc nhiên hỏi và mở to một con mắt (Anatoly Petrovich nheo nheo đôi mắt của mình rồi giả điệu ngáp ngủ, và tiếp tục kể với giọng thật trầm) ‘Ôi, chú mày đấy ư? chú mày đói à. Ở đây có một thùng ngũ cốc đấy’.

Chú chim sẻ non cảm thấy xấu hổ, rồi bắt đầu than phiền với ông chuột đồng, 'cái lão diều hâu đen trũi muốn ăn thịt tôi!’
'Hừm thật là một tên ác ôn!', ông chuột đồng nói 'được, nào chúng ta đến nói chuyện với lão'
Ông chuột đồng bắt đầu nhảy ra khỏi hang của mình, và chú chim sẻ non hy vọng chạy theo sau. Cậu ta đã tỏ ra rất hoảng sợ, hối tiếc, và bực mình nghĩ: liệu ông ta có nói khoác không? Ông chuột đồng đã trèo ra khỏi chiếc hang của mình, còn chú chim non thì nhú ra ngay phía sau thở hổn hển trong sợ hãi; ngay phía trước chỗ cậu ta đứng, một con chim đen to lớn đang nhìn cậu ta với ánh mắt đầy hăm dọa. Chú chim non liếc nhìn và rũ xuống vì khiếp đảm. Còn con chim đen thì kêu lên một tiếng rất to, cùng lúc đó, những con chim sẻ khác thì phá lên cười rũ rượi. Thì ra đó không phải là lão diều hâu đen trũi kinh khủng nhất trên đời, mà là con chim Dì già…”

- Gừ!. Cả Zoya và Shura cùng la lên.


“Tất nhiên đó là một con quạ. ‘Vậy mà cậu lại nói dóc’, ông chuột đồng nói với chú chim non, ‘cậu cần phải bị phạt nặng cho cái tội nói dóc của mình! Thôi được, ta bỏ qua, hãy mang một ít ngũ cốc và chiếc áo khoác của ta lại đây, có vẻ như trời khá lạnh rồi’
Ông chuột đồng mặc chiếc khoác và bắt đầu huýt gió. Còn chú chim sẻ non thì chỉ còn lại một mình với một nỗi buồn vô bờ bến. Với một sự tủi thẹn của mình, chú chim non lủi vào một bụi cây ngay gần đó".

"Đó là một cách ứng xử" Anatoly Petrovich nói thêm trước khi dừng câu chuyện. "Còn bây giờ các con đi uống sữa rồi đi ngủ !". Bọn trẻ miễn cưỡng đứng dậy.

- Đó là câu chuyện ý nói về con có phải không" Shura bẽn lẽn hỏi.
- Đó là câu chuyện nói về một con chim sẻ non thôi. Chồng tôi trả lời và giấu một nụ cười.

Nhiều năm sau, tôi tình cờ đọc lại được câu chuyện đó trong tác phẩm của Alexei Tolstoy. Khi còn bé, hình như Anatoly Petrovich đã đọc được câu chuyện này trong một tạp chí nhi đồng và đã nhớ từng chữ trong đó.

[nthach]

Một ấn tượng khó phai.





Vào một ngày Zoya thủ thỉ nói, "Mẹ ơi, tại sao ông Burmakin lại có một ngôi nhà bự, có rất nhiều cừu, nhiều bò và ngựa thế? Tại sao một người lại phải có mọi thứ như vậy? Tại sao Ruzhentsov, một người có nhiều con cái, có bà, có ông, lại phải sống trong một túp lều con khổ hạnh, và chắng có lấy một con bò hoặc một cừu nào cả vậy hả mẹ?’’.

Đó là một câu chuyện đầu tiên mà tôi đã từng kể cho Zoya nghe, về sự giàu sang phú quí và cảnh bần hàn của sự công bằng và sự bất công. Thật là chẳng dễ gì để trả lời câu hỏi của một con bé mới chỉ sáu tuổi đầu. Để giải thích cặn kẽ cho con bé, tôi đã phải nói đến mọi vấn đề mà khi con bé chưa đủ nhận thức để có khả năng hiểu thấu. Nhưng cuộc sống, nó lại sớm đã buộc chúng tôi phải quay trở lại câu hỏi này.

Vào năm 1929, có bảy người Cộng sản bị những người phú ông tàn sát ngay tại khu vực của chúng tôi. Tin tức đã nhanh chóng lan chuyền ra khắp Sitkino. Khi đó tôi đang đứng trước ngưỡng cửa, khi bảy chiếc quan tài được khiêng dọc trên phố. Một ban nhạc đi phía sau, họ thổi một hành khúc đưa tang cách mạng rất trọng thể và oai nghiêm. Theo sau đó, là một dòng người dài như vô tận, Những gương mặt họ thật đau buồn trong niềm thương tiếc và phẫn nộ.


Tôi tình cờ ngó nhìn quanh khung cửa sổ và thấy khuôn mặt tái nhợt và hoảng sợ của Zoya ép chặt trên tấm kính cửa sổ, Một lát sau, con bé vùng chạy ra ngoài, ôm chặt lấy tôi và đứng rất lâu nhìn theo đám rước tang.
“Tại sao họ lại bị giết hả mẹ? Phú ông là những ai? Mẹ có phải là Cộng sản không? Bố cũng có phải là Cộng sản không mẹ ? Chúng có giết bố mẹ không? Người ta có tìm thấy người đã giết họ không?’’ Cả Zoya và Shura đều hỏi như vậy. Đám tang chôn cất bảy người Cộng sản đó, vẫn mãi mãi không bao giờ phai mờ được trong tâm trí của chúng tôi. Sự việc đó là một ký ức không thể quên của mọi người trong gia đình chúng tôi.

Trong trụ sở làng người ta thường dùng để chiếu phim, và đôi khi tôi cũng đưa Zoya và Shura đến đó. Nhưng không phải là rạp chiếu bóng đã khiến tôi và bọn trẻ đến trụ sở này.
Mỗi khi trụ sở đông kín người. thì có người nào đó thường hát và hỏi với một giọng rất du dương, anh ta luôn nhấn âm “o” theo cách nói của người Siberia, “bài hát như thế nào?”
Và cũng thường xuyên có nhiều giọng nói trả lời, “Thật ấn tượng”
Tiếng hát của họ thật kỳ diệu. Những bài hát Siberia cổ, và những bài hát về cuộc nội chiến đã trình diễn thật xúc động. Những ngày đã trôi qua từ lâu trong qua khứ, nay lại được khơi dậy trong những giai điệu cuồn cuộn, bao la; những sự kiện ào ạt và vĩ đại, và những người đàn ông can trường và dũng cảm đang đứng trước mặt chúng tôi. Những giọng hát thật sâu lắng và mạnh mẽ.

Zoya và Shura cũng tham gia cùng ca hát với họ. Chúng tôi rất thích một bài hát. Đến nay tôi không thể nhớ hết lời bài hát. Chỉ còn nhớ lại giai điệu và bốn dòng cuối của bài là còn lại trong ký ức của tôi:

Đêm dài đã trôi qua, những cơn gió dịu dàng thoảng qua trong buổi bình minh.
Một ngày xuân rực rỡ đã đến gần.
Và trong buổi sáng chan hòa ánh nắng và ấm áp.
Một người du kích sắp ra đi.
Những giọng nói sâu lắng của bao người đàn ông nhắc lại, chầm chậm và âu sầu.
Và trong buổi sáng chan hòa ánh nắng và ấm áp.
Một người du kích sắp ra đi.

[nthach]

Cuộc chia tay đầu tiên



Chia tay mẹ
Tranh minh họa


Một năm đã trôi qua. Khi đó không xảy ra lụt lội vào mùa xuân, và bọn trẻ tỏ ra không chút thất vọng, khi chúng được biết sẽ không phải chạy trốn lên đồi. Thật ra trong thâm tâm, chúng cũng hy vọng được nhìn thấy dòng sông sẽ cuốn trôi đi mọi thứ, trong khi đó chúng sẽ leo lên một chiếc thuyền nhỏ hoặc chạy chân trần lên những đỉnh đồi, rồi chúng sẽ có những cuộc phưu lưu trẻ thơ kỳ thú nhất.

Mặt đất lại xanh tươi, những bông hoa lại nở rộ trên những cánh đồng cỏ rậm rạp. Đến tháng 5, tôi nhận được một lá thư từ chị Olga và anh Sergei của tôi ở Moskva.

Họ viết, "hãy đến Moskva, các em sẽ sống với anh chị trong thời gian đầu, và sau đó, cả nhà em có thể tìm được công việc và một chỗ sinh sống. Anh chị rất nhớ các em, và rất mong muốn được gặp các em, anh chị luôn giữ lời mời gia đình em".

Chúng tôi cũng vẫn luôn khát khao được gặp lại những người thân của mình, và ngay sau khi năm học kết thúc, cả nhà tôi rời khỏi Siberi. Chúng tôi quyết định đem bọn trẻ quay về Rừng Dương, và nán lại đó một thời gian để thăm ông bà.

Vậy là một lần nữa chúng chúng tôi lại được nhìn thấy con đượng rộng mênh mông, những cánh đồng gieo trồng lúa mạch đen, con hẻm núi bên cạnh làng, những cây liễu cô đơn rủ trong những khu vườn và những bụi tử đinh hương rậm rạp, cây bulô già nua thân rỗng và cây tần bì duyên dáng trồng trong khu vườn nhà của cha tôi. Tôi nhìn lại những quanh cảnh đó, sao mà gần gũi và đáng yêu biết bao, làm cho tôi thực sự nhớ lại bao kỷ niệm thời thơ ấu, ở nơi đây có mái nhà xưa của chúng tôi, có bãi cỏ trải dài phía trước ô cửa sổ, có con suối trong vắt hiền hòa, có những người bạn những người thân của chúng tôi…

- Ôi bọn trẻ chúng đã lớn biết bao!. Bà bọn trẻ lặp đi đi lặp lại một câu trìu mến.
- Các cháu có nhớ đến bà không, cô cậu người Siberia của tôi.
- Chúng cháu rất nhớ bà. Bọn trẻ ngập ngừng trả lời, và cố nép gần vào tôi.

Shura, tuy nhiên chẳng bao lâu đã lại quen chân; chỉ một hai tiếng sau, cu cậu đã nhảy tót ra ngoài phố chơi với một nhóm bạn cũ của mình.

Nhưng Zoya thì vẫn chưa thể mất đi cái tính nhút nhát vốn có, và con bé tuôn theo sát chân tôi. Vào cuối mùa hè đó, tôi và Anatoly Petrovich cùng chuẩn bị cuộc hành trình lên đường đi tới Moskva. “Bố mẹ không cho chúng con đi theo ạ?” Zoya thất vọng hỏi, giọng con bé gần như hoàn toàn thất vọng và ai oán.

Cuộc chia ly đầu tiên của chúng tôi làm mọi người đều có chung một nỗi buồn vô hạn. Nhưng chúng tôi quyết định không mang theo bọn trẻ đến Moskva, cho đến khi chúng tôi sắp xếp được mọi công chuyện và khi đã tìm được một căn phòng. Do vậy, đây là lần đầu tiên trong đời, chúng tôi đã phải có một cuộc chia tay đầy bịn rịn.

[nthach]

Một năm sau.




Tranh minh họa

“Zoya! Shura! các cháu đâu rồi? đến đây nhanh lên. Mẹ các cháu đã về rồi này!” Tôi nghe thấy một giọng reo mừng và rất đỗi thân thiết.

“Thế nào, chúng tôi dường như hết hy vọng còn được nhìn thấy vợ chồng con nữa rồi”, mẹ tôi, Mavra Mikhailovna, dang hai tay ôm chặt lấy tôi. “Bọn trẻ rất nhớ bố mẹ, nhất là Zoya. Con bé bây giờ là một cô bé lớn tướng rồi – Con biết không, con bé luôn thao thức, và nó chỉ sợ rằng các con không bao giờ quay lại đây nữa”.

- Tốt rồi, thế chuyến đi của con thế nào? Cha tôi hỏi nửa như với tôi, và nửa như với người đánh xe lúc này đang tháo bộ yên cương cho con ngựa.
- Tốt cả, nhưng trên đường mưa suốt. Chị Lyubov Timofeyevna đây thì bị ướt chút ít. Còn tôi thì ráng sức đánh xe, để đưa con gái bác về nhà cho nhanh. Còn bây giờ, bácTimofei Semyonovich, bác có thể cho tôi chút gì nhấm nháp với. Người đánh xe trả lời

Trong khi người đánh xe ngựa liến láu và tốt bụng đang tháo yên cương, thì cha tôi đến dỡ đồ dùng cá nhân của tôi xuống xe, còn cậu bé hàng xóm chạy đi tìm Zoya và Shura. Bà bọn trẻ đi nhóm lửa cho chiếc ấm Samovar và hối hả dọn bàn ăn. Những người hàng xóm, khi vừa nghe thấy con gái ông Timofei Semyonovich, một giáo viên tiểu học trường làng vừa mới từ Moskva về , liền cùng nhau đến chơi, và tíu tít hỏi han:

- Cuộc sống ở Moskva thế nào?
- Chị ở trên ấy mọi thứ đều tốt cả chứ?
- Còn Anatoly Petrovich ra sao rồi?
- Hiện nay chúng tôi đều đã vào nông trường tập thể cả rồi, hầu như cả làng. Chẳng còn nhiều những hộ nông dân cá thể nữa đâu.
- Công việc của chị thế nào rồi?
...

Có quá nhiều tin tức, mà tôi không còn đủ thời gian để cảm thấy hết mọi sự ngạc nhiên cho từng câu chuyện một. Tất cả mọi thứ đều đã thay đổi. Tôi chỉ vừa mới về đến nhà, mà đã nghe được quá nhiều những điều mới lạ! Những chiếc máy kéo, mà ở khu Rừng Dương, khi vừa mới nghe đến, thì nó như là một câu chuyện kỳ diệu. Họ nói, hôm đầu tiên, khi những cỗ máy mới lạ thường vừa về đến nơi, thì cả làng ùa cả ra để nhìn chằm chặp vào chúng.

Tôi nghe họ tả lại, “thật là vui sướng khi nhìn thấy những cỗ máy kéo làm việc, dường như chúng có thể xới tung cả cánh đồng chỉ trong vòng một ngày”
“Nào, mọi người cùng với các câu chuyện của mình đã không để cho con gái tôi được nghỉ ngơi sau chuyến đi của nó rồi!” cha tôi xen vào.
“Đúng rồi, Lyubov Timofeyevna đi nghỉ cho khỏe nhé. Chúng tôi sẽ kể cho chị nghe mọi chuyện sau” vài người lúng túng đáp lại.
Thành thật mà nói, tôi không mấy chăm chú nghe về những tin tức mà mọi người đã kể lại, tuy nhiên cũng có phần ngạc nhiên về chúng. Mà tôi vốn rất nôn nóng muốn biết hiện giờ các con tôi đang ở đâu. Chúng đang làm gì? Tôi liền chạy ra vườn, ở đây trên từng nhành cây, từng chiếc lá vẫn còn rung rinh dưới những giọt mưa rơi tí tách. Với những khung cảnh này vẫn còn hiện rõ trong ký tôi cho đến mãi ngày nay.

[nthach]

Tranh minh họa

Ngôi nhà cũ của ông bà đã bị cháy vào năm 1917, còn ngôi nhà mới hiện nay, nó được xem là một ngôi nhà tốt nhất trong làng. Tường nhà được lát bằng những khúc gỗ mới được đốn hạ, và sơn màu đỏ thẫm; những khung cửa sổ và vòm cổng trên cao được trạm khắc rất cầu kỳ. Ngôi nhà của chúng tôi dường như cao hơn tất cả các ngôi nhà khác, bởi vì nó được dựng trên một gò đất cao. Vào những năm gần đó, khu vườn phía trước nhà được mở rộng thêm rất nhiều, và những bức tường nhà đã phai màu rất khó có thể nhận ra vì khuất phía sau những bụi cây tử đinh hương và cây keo. Những hàng cây bulô và cây dương của tôi cũng đã mọc cao hơn. Chúng được gột sạch và mượt mà hơn sau cơn mưa. Những tia nắng mặt trời bắt đầu xuyên qua từng kẽ lá, ánh cầu vồng lóng lánh rực sáng những giọt cuối cùng bám trên những chiếc lá cây. Tôi đã từng tự mình tưới nước cho những cây keo và tử đinh hương đó vào khoảng mười ba năm về trước, khi tôi mới chỉ là một thiếu nữ ngây thơ. Đến nay chính tôi cũng không nhận ra được chúng – bụi cây giờ đã lớn thành rặng cây vạm vỡ và săn chắc. Còn tôi giờ cũng đã lớn khôn lên nhiều cùng năm tháng , và đã là một bà mẹ của hai đứa con thơ.
Nhưng giờ chúng đang ở đâu, những đứa con bé bỏng của tôi?.
Và sau đó, tôi đã nhìn thấy chúng. Khi đó một đám trẻ con đang lao vút trên đường, cùng với Zoya và những mái đầu của chúng, Shuhra thì đang cun cút phía sau đang cố gắng chạy vượt lên. Zoya là đứa đầu tiên nhìn thấy tôi. Nó hét toáng lên và chạy bổ về phía tôi:

- A mẹ, me đã về!

Hai mẹ con tôi ôm chặt lấy nhau.

Sau đó tôi quay sang Shura. Cậu ta đứng rất gần chúng tôi, phía dưới một cái cây, đang nhìn tôi chằm chặp. Khi bắt gặp ánh mắt tôi, cậu bé bỗng nhiên túm chặt lấy một thân cây tần bì non và ráng sức rung mạnh thân cây tội nghiệp, làm cho những gọt nước mưa còn vương trên cây, bắn tung tóe lên khắp người chúng tôi. Rồi sau đó, cậu bé chạy lại dang cả hai tay ôm chặt lấy tôi, vùi kín đầu mình vào trong áo mẹ.

Đứng quanh chúng tôi, một đám các cô cậu bé có những khuôn mặt cả rạm nắng lẫn hồng hào – những mái đầu tóc nâu và tóc đen, có cả những cô cậu mặt đầy tàn nhang, có những đứa trầy xước hết cả tay chân. Mọi người có thể nhận ra ngay rằng, chúng là một lũ trẻ con luôn chạy nhảy, bơi lặn và hay trèo cây. Tất cả chúng là lũ trẻ con nhà hàng xóm - Shura Podymov, Sanya và Volodya Filatov, Shura Kozharinova mũm mĩm và cậu em Vasya của con bé, Yezhik và Vanya Polyanski. Tất cả bọn chúng đứng quan sát tôi với một sự tò mò đầy nhút nhát.
Lúc này Zoya nghiêm nghị thông báo:

- Hôm nay tớ sẽ không chơi gì nữa đâu!, vì mẹ tớ đã về rồi.

Vậy là bọn trẻ con cùng kéo nhau ra cổng vườn.
Tôi bế cả hai chị em Zoya và Shura đi vào nhà, ông bà đang đợi chúng tôi bên bàn ăn.

Khi mọi người liên tục ở bên cạnh những đứa con của mình, những sự thay đổi trong chúng thực là không dễ nhận ra và cũng không mấy có sự ngạc nhiên. Nhưng lúc này đây, sau một thời gian dài xa cách, tôi không tài nào rời được ánh mắt của mình tách khỏi các con, và từng phút cố tìm điều gì đó mới mẻ đang xuất hiện trong chúng.

Zoya lớn nhanh quá. Con bé trở nên mảnh mai hơn, đôi mắt màu xám to tròn như rực sáng trên khuôn mặt thẫm sẫm của mình. Shura cũng lớn hơn và cũng gầy đi nhiều, nhưng cậu bé khỏe mạnh và rắn rỏi hơn nhiều so với tuổi lên sáu của mình: cu cậu có thể xách một cái xô nước đầy mà không mấy khó khăn gì, và luôn xách nước giúp bà giặt giũ.

- Shura của chúng ta đã trở thành một người đàn ông rồi. Ông nhìn cháu với vẻ mặt đầy hãnh diện và nói.

Lúc đầu, bọn trẻ bám riết lấy tôi, không rời đến nửa bước.
- Chúng con sẽ đi cùng với mẹ có phải không? Mẹ sẽ không bỏ chúng con lại nữa mẹ nhỉ?.

Chúng luôn gặng hỏi và nhìn tôi với những ánh mắt nặng nề.
- Các con không muốn ở đây phải không?.
- Không mẹ ạ, nhưng chúng con cảm thấy rất cô đơn khi không có bố mẹ bên cạnh. Mẹ ơi, đừng để chúng con ở lại nữa mẹ nhé! Mẹ có cho chúng con theo không? Mẹ nói đi mẹ!.

[Vania]

http://nhipcauthegioi.hu/modules.php...=print&sid=643

[nthach]

Vania viết

http://nhipcauthegioi.hu/modules.php...=print&sid=643

Cảm ơn bác! lẽ ra tôi cũng không định viết bài này, nhưng nghĩ lại là cần phải lên tiếng một vài lời để cho nhiều người khác nữa có cái nhìn đúng đắn hơn, có thể những dòng viết của tôi dưới đây do vội hoặc do chưa đủ nghĩa, thì mong các bác bổ xung thêm. Xin cảm ơn.

Về bài báo ở đường Link trên:

ANH HÙNG LIÊN XÔ ZOYA, SỰ THỰC HAY HUYỀN THOẠI?

Nói chung bài viết này không có gì để xem cả, nhưng thấy tác giả của bài viết đã mất công nhặt nhạnh những cọng rác để tết lại một mảnh thảm chùi chân, nên tôi cũng cố gắng bước qua

Tiêu đề:

SỰ THẬT HAY SẢN PHẨM CỦA BỘ MÁY TUYÊN TRUYỀN

Zoya Kosmodemyanskaya (hay Tanya, như cô thường tự gọi mình)

Đoạn viết đầu tiên để mở bài này hoàn toàn sai, và cũng ngay dòng đầu tiên đã cho thấy tác giả của bài viết này không biết gì cả. Bởi vì trong tất cả các văn bản bằng tiếng Nga cũng như tiếng Anh trên mọi thông tin đại chúng đều đã viết:

Trong thời gian bị giam giữ, Zoya Kosmodemyanskaya bị lính Quốc Xã tra tấn rất dã man và đã bị bọn chúng làm nhục. Tụi lính Đức đã lột bỏ quần áo của Zoya và tra tấn chị bằng những cây gậy cao su liên tục trong suốt hai, ba giờ đồng hồ nhưng Zoya nhất định không khai ra các đồng chí khác cũng như quyết không nói tên thật của mình (nên bọn lính Đức tạm gọi chị là “Tanhia”).

Về chi tiết:

Năm 1991, một người phụ nữ thuật lại trên tờ báo Nga "Argumenty i Fakty" (Luận chứng và sự kiện): theo lời kể của chồng bà, vốn là một phóng viên chiến trường làm việc tại vùng Zoya hoạt động, thì Zoya bị chính người dân địa phương ném đá cho đến chết bởi trước đó, cô đã thực hiện những vụ phá hoại có hiệu quả, khiến quân Đức bắt nhiều con tin trong số dân bản địa.

Đoạn này của tác giả bài viết đã chắp nối thông tin một cách không lôgíc, vì chính ở phía trên, bài viết đã đăng ảnh chị Zoya bị Đức hành hình, theo tôi nghĩ tác giả bài viết này chỉ cố công cóp nhặt các sự kiện ở mọi xó xỉnh, để lắp thành một bài có tính chất thu hút vài người đọc mà thôi. Tôi đọc xong bài viết này, tác giả chỉ đưa ra nào là có một phóng viên, có một người, có một vị tướng… cho biết… toàn là những giả thiết.

Mời mọi người xem những hình ảnh chị Zoya "bị dân địa phương ném đá cho đến chết"

Tờ báo cũng đăng tải một tư liệu chính thức, theo đó Zoya được điều động đến vùng quê nói trên để tiêu diệt toàn bộ dân chúng Liên Xô trong vòng bán kính 60 km; như vậy, trái với những lời tuyên truyền ''chính thống'', mục tiêu của cô du kích trẻ không phải là đơn vị lính Đức ngủ qua đêm trong chuồng ngựa, mà là những người dân Xô-viết vô tội sống trong vùng ''địch hậu'', đa số là đàn bà, trẻ em và người già. Điều này không có gì khó hiểu vì vào thời đó, nhiều người dân ở các vùng bị Đức chiếm đóng đã bị đày ải vì người ta sợ họ ''bắt tay với quân xâm lược''.

Đây thật là một tin quá lá cải mà không một ai trong chúng ta có thể tin được. Mà ngược lại, chúng ta lại nhận thấy đây là một mẩu tin cực phản động có ý cố tình xuyên tạc sự thật. Chưa nói đến nguồn tin này là thất thực, mà chỉ nêu một khía cạnh nhỏ là, bất kỳ một đội quân dù chuyên nghiệp hay bán chuyên nghiệp của một quốc gia nào đi nữa, thì họ có thể nhận nhiệm vụ đi giết chính những đồng bào vô tội của mình hay không? Mà nói cho đến cùng, thì cũng có thể có một vài người dân nào đó bị tai bay vạ gió, vì khi chúng ta đánh vào căn cứ địch, thì hòn tên mũi đạn không bao giờ có mắt để mà nhận biết được đâu là người dân "vô tội" để nó tránh được, ấy là chưa nói đến những thành phần dân "vô tội" ra tay bao bọc và tiếp tay cho kẻ thù. Trong thế chiến thứ hai, mọi người có biết tỉ lệ dân thường đích thực của Liên Xô bị thiệt mạng là bao nhiêu không?...

Một vị tướng về hưu còn cho biết: Zoya có một nữ đồng chí tên là Vera Volosina, đã cùng cô hoạt động bí mật và cũng bị bắt bớ, tra tấn và tử hình như cô, nhưng không hiểu vì lý do gì, bộ máy tuyên truyền Xô-viết đã lựa chọn Zoya vào vai trò anh hùng ''chính thống'' và lờ tịt cô gái kia đi.

Tôi không biết vị tướng này là ai mà dám phát ngôn bừa bãi đến như vậy, vì sự thực trong trận đánh này chỉ có ba người, Người chỉ huy là Boris Krainov cùng với Vasily Klubkov và Zoya là một người phụ nữ duy nhất đi làm nhiệm vụ, sau đó chị bị phản bội và bị bắt, vậy ở đâu ra có người phụ nữ thứ hai vậy, chắc là ông này mới nặn ra thêm một người nữa

Trong bài viết này tôi chỉ lấy vài dụ trên đã thây rất vô lý rồi, nên không cần phải viết thêm nữa.
Còn tại sao Zoya Anatolyevna Kosmodemyanskaya lại trở thành nữ anh hùng để mọi thế hệ noi theo? Đơn giản, chị là người nữ thanh niên đầu tiên của cả đất nước Liên Xô đã hi sinh trong tay quân thù với một khí phách thực sự anh hùng.

[Hoa May]

nthach viết

Còn tại sao Zoya Anatolyevna Kosmodemyanskaya lại trở thành nữ anh hùng để mọi thế hệ noi theo? Đơn giản, chị là người nữ thanh niên đầu tiên của cả đất nước Liên Xô đã hi sinh trong tay quân thù với một khí phách thực sự anh hùng.

Cảm ơn bác Nthach đã phân tích để mọi người nhìn nhận đúng đắn hơn về người Nữ Anh hùng Doia; và về sự xuyên tạc, bôi bác và khiêu khích của bài viết links trên về Liên Xô và những người anh hùng đáng kính!

Mong bác tiếp tục câu chuyện về Doia và Shura, bác nhé!

[nthach]

Tranh minh họa


Vào mùa đông năm đó, Zoya và Shura bị bệnh ban đỏ. Chúng không thể đi gặp bạn bè khoảng ba tháng; chỉ có ông bà bầu bạn với chúng. Do vậy, chắng lấy gì là lạ, khi bọn trẻ có giọng nói rất ra vẻ “người lớn”. Và rất buồn cười khi nghe thấy Zoya ăn nói có vẻ nghiêm nghị và vững vàng.
“Các cậu bé không được hút thuốc” con bé nói với mấy cậu bé ở nhà kế bên, với cái giọng có suy tính và thuyết phục, đặc giống như ông, “Chả có phiền phức gì, nếu như các bạn không gây ra hỏa hoạn trong ngôi nhà của chúng có phải không?.


Một lần khác, tôi lại nghe thấy con bé nói với một người bạn:
- Paranya, sao cậu lại ăn nói giống như người miền hẻo lánh xa xôi vậy? cậu hãy nên cố lắng nghe những người lớn họ nói như thế nào đi.

Có một lần, Shura nhỡ làm vỡ một chiếc ly, nhưng cu cậu không thú nhận. Zoya liền nhìn thẳng vào mắt em và nghiêm nghị nói:
- Tại sao em lại không nói thật với chị? Em không bao giờ được dối trá nghe chưa! Con bé khiển trách cậu em gay gắt bằng một giọng của người chị chỉ mới lên tám tuổi đầu.


Mùa hè năm đó, mẹ con chúng tôi không rời nhau dù chỉ một ngày. Ba mẹ con cùng nhau dạo chơi trên khắp cánh đồng, rồi ra cùng nhau ra suối, cùng nhau giúp bà làm công việc trong nhà, và cùng nhau ngủ trên một chiếc giường. Và chúng tôi chỉ chưa đạt được đến tận cùng những gì mà mẹ con đã hứa hẹn với nhau.
- Mùa thu này con sẽ đến trường ở Moskva mẹ nhỉ?. Zoya hỏi. - Mọi người sẽ không cười con vì con đọc chưa được lắm tốt có phải không mẹ?. Họ sẽ nói: mọi người xem con bé nông thôn kìa, nghe nó đọc buồn cười chưa!. Mẹ hãy nói với họ rằng, vì con bị ốm suốt cả mùa đông vừa rồi. Mẹ đừng quên nói với mọi người như vậy mẹ nhé!, mẹ không quên đâu mẹ nhỉ?
- Con cũng sẽ đến trường học. Shura kiên quyết nói – Con không thích ở lại một mình. Con muốn đi cùng chị Zoya.

Hai chị em giờ trở nên rất thân thiết với nhau. Mặc dù trước đây, đôi lúc chúng cũng có những lần gầm gè lẫn nhau. Còn giờ đây, chúng thường hay làm lành với nhau nhanh chóng sau mỗi khi có sự bất đồng, và hai chị em thường luôn ủng hộ lẫn nhau.
Bà ngoại đã kể lại với tôi một câu chuyện. Không lâu sau khi tôi đi vắng lần trước, vợ của anh Sergei và hai đứa con của cô ấy là Nina và Valery, có đến khu Rừng Dương chơi. Ban ngày thì rất nóng, còn vào ban đêm thì rất ngột ngạt. Mọi người đã thống nhất, Anna Vladimirovna và hai đứa con của cô ấy sẽ ngủ trong vựa cỏ khô vào ban đêm. Zoya và Shura cũng ra đây ngủ cùng. Shura đang nằm bên góc ngoài, nó đột nhiên quyết định làm trò để làm các vị khách phải hoảng sợ. Nó lẩn vào trong đống cỏ khô… và giữa đêm khuy tĩnh mịch, tự nhiên trong vựa cỏ vang lên những tiếng huýt gió thần bí.
- Mẹ ơi, mẹ có nghe thấy gì không? hình như có một con rắn!. Nina khiếp đảm thì thầm nói.
- Bậy nào, làm gì có.

Shura liền bật cười, và đợi một lúc, sau đó lại huýt gió một lần nữa. Sau khi biết được sự thật cái gì đã xảy ra, cô Anya nghiêm khắc nói:
- Shura, cháu làm mọi người không ngủ được! hãy quay lại phòng của mình và huýt gió ở đó, nếu như cháu muốn vậy.


Shura ngoan ngoãn đi vào trong nhà. Zoya liền đứng dậy đi cùng với em.
- Zoya, cháu đi đâu đấy, cháu hãy ở lại đây. Cô Anya gọi.
- Không, giờ cháu phải đưa Shura đi, cháu cũng không ở lại đây đâu. Zoya trả lời cô.

Càng về sau này, hai chị em chúng luôn bênh vực lẫn nhau. Nhưng Shura cũng thường cáu giận và la hét đôi khi chị Zoya có ý định phân công việc cho cậu ta:

- Tránh ra! để mặc em! để em làm theo ý em!.
- Không, em không được như vậy, chị không cho phép như thế đâu!. Zoya điềm tĩnh nhắc nhở em.

[nthach]

Gia đình lại đoàn tụ.


Tranh minh họa

Vào cuối tháng tám, chúng tôi đến Moskva. Anatoly Petrovich đi đón mẹ con tôi ở sân ga. Bọn trẻ gần như là những người đầu tiên nhảy ra khỏi toa xe, và chúng vội vàng chạy ùa đến gặp bố. Nhưng ngay sau đó chúng chợt dừng lại. Rốt cuộc là đã trọn cả năm trời chúng vẫn chưa gặp lại bố, và dĩ nhiên chúng tỏ ra ngượng ngịu.

Nhưng Anatoly Petrovich đã nhận thấy vẻ lúng túng của bọn trẻ. Anh đã chạy đến bên các con, bồng cả hai đứa lên tay, mặc dù anh luôn là một người tự chủ được bản thân, ít khi bộc lộ tình cảm và cũng là một con người kín đáo. Nhưng lúc này đây không còn kiềm chế mình được nữa, anh vội vàng ôm hôn các con một cách da diết, vuốt ve những mái tóc ngắn của các con, và nói như thể bố con vừa mới cách biệt ngày hôm qua:

- Tốt rồi, bây giờ bố sẽ dẫn các con đi xem thành phố Moskva. Các con sẽ ngắm xem ở đây có những gì giống như ở Rừng Dương của chúng ta không nhé.

Cả nhà chúng tôi cùng lên một chiếc tàu điện – một phương tiện mà lần đầu tiên các con tôi được trông thấy – và cùng nhau đi khắp Moskva, những ngôi nhà cao tầng lần lượt hiện qua ô cửa, những chiếc ô tô bóng loáng chạy đầy trên đường phố, những người khách bộ hành hối hả ngược xuôi. Bọn trẻ dán mũi trên tấm kính cửa toa xe, mải mê ngắm cảnh vật trên đường phố dần hiện ra trước mắt chúng.
Shura thì có vẻ rất ngạc nhiên khi nhìn thấy biết bao nhiêu là người đi lại trên các dường phố. “Người ta di đâu vậy mẹ? Họ sống ở đâu? tại sao lại có quá nhiều người như vậy?” Cậu bé không kiềm chế nổi và cứ hét toáng lên như vậy, làm cho mọi hành khách trên tàu điện phải bật cười vì tính ngây ngô của hắn. Zoya thì tỏ ra yên lặng, nhưng ai cũng có thể nhận thấy trên khuôn mặt của con bé toát lên những vẻ háo hức và khao khát: Nào tàu chạy nhanh lên, nhanh nữa lên! chúng con muốn được xem tất cả, biết tất cả về đô thị mới đầy kỳ diệu và to lớn này!.


Cuối cùng, chúng tôi cũng về đến ngoại ô Moskva, một ngôi nhà nhỏ nằm cạnh Học viện Nông nghiệp Timiryazev. Cả nhà chúng tôi chạy ùa lên tầng hai và bước vào một căn phòng nhỏ: trong phòng gồm có một chiếc bàn, mấy cái giường và một ô cử sổ nhỏ. Đó là căn nhà của chúng tôi.

Trong tất cả những ngày không thể quên nơi ngoại Moskva trong cuộc đời của một con người, là vào ngày lần đầu tiên, họ đưa con cái mình đến trường với những niềm hạnh phúc vô bờ bến. Hầu như mọi người mẹ trên thế gian này đều ghi nhớ như in những niềm vui khôn xiết đó. Hôm ấy, vào ngày 1 tháng 9 năm 1931, đó là một ngày trời quang mây tạnh và trong sáng. Rặng cây xung quanh Học viện Timiryazev, hầu như tất cả đã ngả sang một màu vàng ruộm. Những chiếc lá khô xào xạc rên lên dưới những bước chân chúng tôi, chúng như thâm thì những điều bí ẩn và phấn khích – chắc chúng đang nói rằng, kể từ ngày hôm nay, con cái của chúng bắt đầu bước vào một cuộc sống hoàn toàn mới.

Tôi dắt tay đưa bọn trẻ đến trường. Chúng rảo nhịp bước theo, với điệu bộ trang nghiêm và long trọng, nhưng quả thực hai chị em cũng có đôi chút hoảng sợ. Zoya một tay được mẹ dắt, còn một tay cầm cặp sách, trong cặp đựng một cuốn tập ABC, vài cuốn vở ghi có dòng kẻ ô vuông, một hộp bút chì. Còn Shura thì rất muốn được mang chiếc cặp kỳ diệu này, nhưng Zoya được ưu tiên gánh phần trách nhiệm bởi chi lơn tuổi hơn. Chỉ mười ba ngày nữa thôi, Zoya sẽ tròn tám tuổi, còn Shura thì cũng bước sang tuổi đời thứ 7 của mình.

Thật sự vào lúc này Shura còn rất nhỏ, nhưng tuy nhiên, vợ chồng tôi vẫn quyết định đưa con đến trường. Cậu bé thì luôn theo sát bên cạnh chị Zoya, và cũng không thể hình dung được, sẽ ra sao nếu chỉ có một mình Zoya đến trường còn cậu ta thì phải ở nhà. Dù sao đi nữa, thì cũng không có ai cùng ở nhà với Shura, cả hai vợ chồng tôi đều phải đi làm cả.

Tôi chính là người thày giáo đầu tiên của bọn trẻ. Khi đó tôi vốn là giáo viên phụ trách cấp một, và ông hiệu trưởng đã chuyển Zoya và Shura vào lớp tôi.

Vậy là ba mẹ con cùng đi vào lớp học. Cả lớp có ba mươi cô cậu học trò, chúng cũng không lớn hơn hai đứa trẻ của tôi, khi chúng tôi bước vào, cả lớp đứng dậy chào đón chúng tôi. Tôi xếp Zoya và Shura ngồi cùng một bàn cách không xa tấm bảng viết, và bắt đầu tiết học đầu tiên. Tôi còn nhớ như in, trong những ngày đầu tiên trong lớp đó, có một bạn nhỏ cứ một chân nhảy lò cò xung quanh Zoya và hát: “Zoya, Zoya, một con bé sao mà gầy mảnh khảnh, nó bị ngã vào thùng rác rồi kìa!”. Cậu ta cứ oang oang những lời hát ngây thơ đầy ngớ ngẩn đó một cách khoái chí. Còn Zoya khi nghe thấy cũng chỉ yên lặng và khá bình thản, đến khi cậu bạn học dừng lại một lúc để thở, thì con bé mới điềm đạm nói:
- Tớ không ngờ cậu lại là một người quá đần độn vậy.
Cậu bạn chớp mắt lúng túng, nhưng vẫn lặp lại bài hát thêm hai ba lần nữa, nhưng không còn được hăng hái như trước nữa, rồi sau đó cu cậu tránh đi chỗ khác.

[nthach]

Ngay sau khi Zoya và Shura đến thành phố Moskva, Anatoly Petrovich đã đi chụp ảnh cho bọn trẻ. Anh nói, “Chúng ta nhất định phải cùng đi chụp ảnh để làm kỷ niệm ngày cả nhà xum họp. Trong ảnh từ trái sang phải, Lyubov Timofeyevna, Zoya, Shura và Anatoly Petrovich, lúc này Zoya đã tám tuổi, còn Shura sáu tuổi.




Vào một lần Zoya làm trưởng lớp, có ai đó làm vỡ một cửa sổ lớp học. Tôi thì không cho lỗi lầm này là nghiêm trọng lắm. Tôi nghĩ rằng, trong cuộc đời một con người, ai mà không làm vỡ ít nhất là một ô cửa sổ. Huống chi đó là những đứa trẻ ngây thơ. Ngay cả đến Shura, cu cậu đã từng làm vỡ kính cửa sổ nhiều hơn bất kỳ một cậu bạn cùng trang lứa nào khác mà tôi từng biết.

Khi đó tôi không bước vào lớp ngay, mà đứng lại bên hành lang để suy nghĩ xem mình nên nói thế nào với đám trẻ học trò, và hy vọng rằng đứa trẻ nào gây ra lỗi lầm này, sẽ tự đứng lên thú nhận. Cũng vào lúc đó, tôi nghe thấy tiếng nói của Zoya:

- Bạn nào đã làm vỡ kính cửa sổ?.
Sau đó, tôi yên lặng bước vào lớp. Chợt nhìn thấy, Zoya đang đứng trên một chiếc ghế, đám trẻ thì vậy quanh con bé.

- Nào, ai làm vỡ kính cửa thì hãy nói đí?. Zoya yêu cầu – Tớ có thể nhận biết được là ai đã làm mà chỉ cần qua ánh mắt của người đó. Con bé nói thêm với giọng đầy thuyết phục.

Tiếp theo là một hồi yên lặng, rồi sau đó Petya Ryabov, một cậu bé có đôi má phúng phính và cái mũi hếch, và cũng là một trong những tay hay phá bĩnh nhất trong lớp, đứng ra nói:

- Tớ đã làm…

Hình như cậu bé đã thực sự tin rằng, Zoya có thể đọc được mọi bí mật chỉ qua ánh mắt của cậu ta. Con bé đã nói như thế mà! Nếu như sự nghi ngờ sẽ không được làm sáng tỏ, thì con bé có thể nhận biết được ngay. Nhưng thực ra, có một câu chuyện rất đơn giản ở đằng sau những câu nói đó. Bà ngoại Mavra Mikhailovna thường nói với cháu gái của mình, khi có người đã làm một việc gì sai trái: “Ai đã làm như vậy? nào hãy nhìn vào mắt tôi đi nào, tôi có thể đọc được mọi vấn đề trong ánh mắt của anh!” – Vậy là Zoya đã nhớ lại những gì bà đã nói để áp dụng vào những tình huống tương tự để tìm ra sự thật một ván đề.

Không bao lâu sau, Zoya và Shura chuyển sang học lớp khác. Ở trường, Zoya luôn thận trọng trong cách cư xử của mình, con bé không bao giờ biểu lộ tình mẫu tử khi ở trường. Đôi khi, con bé còn gọi thẳng tên tôi – Lyubov Timofeyevna – do vậy Zoya cũng giống như tất cả những học trò khác cùng lớp, những tình cảm dành cho Zoya thì những trò khác cũng nhận được tương tự, vì tôi là một giáo viên của tất cả mọi học trò. Nhưng Shura thì lại có một tính nết hơi khác. Lúc trả bài, cậu ta thường yên lặng chờ đợi, rồi đột nhiên hắn réo gọi tôi, “Mẹ ơi!” – rồ cu cậu tinh quái nhìn ngó xung quanh lớp học.


Đi học và và làm bài tập ở nhà đã chiếm hầu hết thời gian của Zoya. Khi vừa về đến nhà, ăn qua loa đôi chút gì đó, xong con bé liền ngồi vào bàn làm bài tập. Chúng tôi không phải nhắc nhở con bé về chuyện học hành ở nhà bao giờ. Một vấn đề quan trọng và đáng chú ý nhất, vấn đề mà thu hút toàn bộ tâm trí của con bé, đó là học. Con bé viết ra mọi chữ cái, mọi con số với một sự chăm chú vô cùng, nó giữ gìn những cuốn sổ viết và vở bài tập của mình rất cẩn thận và âu yếm chúng như những người bạn thân thiết.

Khi các con tôi cùng ngồi vào bàn học của mình, Zoya cũng thường yêu cầu em rất khắt khe:

- Shura, em đã rửa tay sạch sẽ chưa?.
Lúc đầu Shura còn tỏ ra cự nự.
- Việc gì đến chị?, mặc kệ em.

Nhưng về sau, cậu ta tỏ ra nhún nhịn, và mỗi lúc trước khi cầm vào những cuốn tập, cu cậu liền đi rửa tay thật chu đáo mà không cần đợi phải nhắc nhở nữa. Có một diều tôi cũng cần phải kể là; sau khi chơi cùng với các bạn của mình, cu nhóc Shura của chúng tôi thường từ ngoài sân chơi về đến nhà khi mà khắp người cu cậu lấm lem toàn bùn đất lên đến tận mang tai. Nhiều khi không thể hiểu nổi, làm sao mà cu cậu lại có thể lấm đầy bùn bẩn đến mức độ như vậy. Đầu tiên là trên người phủ đầy cát, sau đó thì lại toàn là than đen nhẻm bám hết lên người, sau nữa là nhọ nhem toàn một màu vôi quét tường, rồi nữa là bụi gạch ngói…

Hai chị em thường chuẩn bị bài vở của chúng trên chiếc bàn ăn. Zoya thì luôn ngồi trước những cuốn sách của mình đến hàng giờ đồng hồ. Còn đối với Shura thì chỉ làm có nửa tiếng là mọi chuyện đã xong ráo chọi, bởi vì cậu ta chỉ mong sao nhanh chóng để phóng ra đường đi chơi với bạn của hắn. Cậu ta liên tục thở dài và mắt thì liếc nhanh ra cửa mỗi khi làm bài tập ở nhà.

Có lần trong khi đang học bài, cu cậu lôi ra một bọc toàn là gạch và những bao diêm, rồi cẩn thận xếp chúng thành một hàng dài, xây lên một bức tường ngăn chia ra một nửa chiếc bàn, rồi cậu ta tuyên bố với Zoya:

- Đó, chị một nửa bàn, còn một nửa này là của em, chị không được vượt qua ranh giới đã định của em đâu nhé.
- Thế còn cuốn tập đọc ABC và lọ mực thì sao?. Zoya bối rối hỏi.

Shura cũng vẫn không chịu nhường:

- Chị có thể lấy cuốn tập đọc ABC, còn em sẽ chiếm cái lọ mực.
- Không đùa như vậy nữa. Zoya gay gắt nói và nhanh chóng gạt bỏ những viên gạch ra khỏi bàn.

Nhưng đó không phải là một trò nghịch ngợm duy nhất của Shura trong khi chuẩn bị bài vở, cậu ta lại còn thường mang bài tập ra để biến thành một trò nào khác nữa. Mọi người có thể làm gì, khi con bạn thường có tính mảng chơi như vậy, xét cho cùng thì cậu bé của chúng tôi vẫn còn chưa đầy 7 tuổi đầu.

[nthach]

Một ngày lễ.




Ngày 7 tháng 11, ngày lễ kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười Nga, bọn trẻ của chúng tôi đã nhảy ra khỏi giường khi trời vẫn còn tờ mờ sáng. Bố của chúng đã hứa là đưa cả hai chị em đi xem lễ duyệt binh, do vậy đã từ lâu chúng vẫn mòn mỏi chờ đợi cái ngày này đến.

Hai chị em vội vàng ăn sáng trong một khoảng thời gian cấp tốc chưa từng thấy. Anatoly Petrovich mới bắt đầu đi cạo râu. Còn bọn trẻ thì cứ nôn nóng chờ đợi bố với một vẻ sốt ruột.
Rốt cuộc, cả nhà chúng tôi cùng mặc thêm áo khoác và đi ra phố. Hôm đó là một ngày thật lộng gió, thời tiết không mấy dễ chịu lắm, mưa nhẹ hòa cùng với những bông tuyết trắng phau rơi lác đác khắp nơi… Nhưng chúng tôi cũng vẫn bình tĩnh dạo qua các phố phường, cho đến khi nghe thấy phía trước là những âm thanh náo nhiệt của những quang cảnh lễ hội; như tiếng nhạc rền vang, những lời ca trong vắt ngân lên, những cuộc đàm luận sôi nổi, những tiếng cười rộn rã. Khi chúng tôi càng đến gần trung tâm thành phố, sự náo nhiệt lại càng sôi động hơn, và sự phấn khởi rộn ràng của đường phố hiện rõ hơn. May mắn thay, cơn mưa bãn nãy cũng đột nhiên ngừng hẳn; cả một bầu trời xanh thẳm hiện ra, làm cho cả người lớn lẫn trẻ con cùng phấn khích, biết bao nhiêu là biểu ngữ đỏ tươi bay phấp phới, xung quanh khắp nơi nơi đều toát lên những màu sắc tươi sáng.

Khi nhìn thấy đoàn người diễu hành đầu tiên đi đến, Zoya và Shura liền lăng xăng chạy theo với niềm vui thích rất hồn nhiên và không ngừng hoan hỉ cho đến lúc đoàn người đã đi qua. Hai chị em vừa đi vừa đọc inh ỏi hết tất cả những tấm tranh cổ động, áp phích, cho dù có những lúc chúng đọc một số từ còn bị vấp váp, chúng còn nhập vào tất cả các đoàn đồng ca trên phố và cùng nhảy theo nhịp nhạc của họ. Hai chị em chạy nhảy trên phố với niềm vui mừng rất trẻ thơ, những đôi mắt sáng ngời cùng với đôi má hồng rực, hai chị em cùng dắt tay nhau đi mải miết, mắt luôn hướng về phía trước mà dường như không hề ngoái cổ lại, và chúng luôn miệng nói những câu rất cảm thán.

- Nhìn kìa, nhìn kìa! Tuyệt quá! Ồ đó là một ngôi sao ở đằng kia! ở phía này có nhiều bóng bay quá chừng! Hãy xem kìa!.

Khi chúng tôi đến Quảng trường Đỏ, bọn trẻ đột nhiên yên lặng, vừa đi vừa quay đầu về phía bên phải, và sau đó mắt không rời khu vực lăng.

- Mẹ ơi, ai đang ở trên đó vậy mẹ?. Shura thì thầm hỏi, và nắm chặt lấy tay tôi. – Có Stalin? Voroshilov? và Budyonny đứng trên đó không mẹ?.

Quảng trường Đỏ! Thật quá nhiều tư duy và cảm xúc có mối liên hệ với cụm từ đó! Khi ở Rừng Dương, chúng tôi đã từng mơ ước sẽ có một ngày được đến đây và ngắm nhìn thấy nó! Một địa điểm kỳ diệu nhất trên hành tinh này! Một địa điểm linh thiêng đối với hàng triệu người trên khắp thế giới. Năm ngoái, khi tôi vừa mới đến Moskva lần đầu tiên, tôi cũng đã được đến Quảng trường Đỏ. Mặc dù tôi đã từng được nghe, được đọc về quảng trường này, nhưng tôi cũng không thể hình dung được nó lại mộc mạc và nguy nga tráng lệ đến dường này. Hôm nay, vào đúng thời khắc trang nghiêm này, quảng trường đối với tôi dường như hoàn toàn mới lạ như chưa hề được nhìn thấy bao giờ.

Tôi ngắm nhìn những hàng lỗ châu mai trên bức tường Điện Kremlin, những cây thông như đang cúi đầu buồn rười rượi trước những vong linh trong những phần mộ của những người anh hùng cách mạng, ở nơi đây còn có một cái tên bất diệt – LENIN – được khắc ghi trên phiến đá cẩm thạch

Một dòng người như vô tận, đang nối gót nhau thành làn sóng đứng xung quanh khu lăng mộ của Người. Điều đó dường như đã tạo cho tôi những sức mạnh và niềm tin mãnh liệt, tất cả những hy vọng và tình yêu của loài người đang trào dâng đến tột cùng ở nơi đây, ở một đại dương của nguồn cảm xúc chảy cuồn cuộn không bao giờ bị dập tắt, để soi sáng cho những con đường dẫn đến tương lai.
Nhiều người trong hàng diễu hành của chúng tôi, không nén nổi cảm xúc đã nhiệt liệt hô vang:

- Đồng chí Stalin muôn năm!.

Joseph Stalin mỉm cười và giơ tay vẫy chào mọi người. Cả rừng người cùng hô vang "hurrah – hoan hô" vang dội trên khắp quảng trường. Trong khi đó, Shura dường như cậu ta đang nhảy theo bên cạnh tôi chứ không còn là đi bộ nữa. Còn Zoya thì cũng gấp gáp không kém, con bé một tay thì nắm chặt lấy tay bố, và tay kia thì giơ lên vẫy chào ngay từ khi cùng đoàn người diễu hành đến gần lăng Lênin.

Chúng tôi cùng đoàn diễu hành đi xuống phía đê. Đột nhiên mặt trời ló rạng ra khỏi những đám mây, vậy là hình ảnh của những tòa tháp và lâu đài của Điện Kremlin đang soi bóng dưới lòng sông, chợt gợn lên lung linh và lấp lánh một màu vàng óng ánh. Khi đến giữa cầu, chúng tôi nhìn thấy một người bán bóng bay rong. Anatoly Petrovich liền chạy lại và mua ba quả màu đỏ và hai quả màu xanh – những quả bóng bay được bó lại thành một chùm thật rực rỡ và đáng yêu. Anh tách ra và đưa cho hai chị em Zoya mỗi đứa một quả.

- Vậy những quả bóng còn lại bố sẽ phải làm gì bây giờ. Chồng tôi hỏi bọn trẻ.
- Hãy thả hết lên trời bố ơi. Zoya reo lên.

Vậy là chúng cùng nhau bước theo Anatoly Petrovich, anh thả dần từng quả bóng một để chúng bay lên không trung. Những quả bóng đang bay lơ lửng, êm đềm và nhẹ nhàng bên trên đầu chúng tôi.

- A! Nhìn những quả bóng đang bay kìa! Zoya và Shura cùng reo lên thích thú.
-
Nhiều người khác cũng dừng lại, cả người lớn lẫn trẻ con. Và tất cả mọi người cùng nhau đứng đó rất lâu, ngắm nhìn những quả bóng bay lấp lánh của chúng tôi đang lơ lửng bay vào bầu trời trong sáng, chúng dần như nhỏ đi và biến mất trong không gian bao la và rộng lớn.

[nthach]

Những buổi tối của chúng tôi.



Tranh minh họa


Vài năm trước, tôi tình cờ đọc được lá thư của một người đàn ông viết, người mà đã dành rất nhiều thời gian, và sự lo lắng cho những đứa con của mình, nhưng khi những đứa con này đã trưởng thành, anh ấy mới đột nhiên nhận ra là chính mình đã làm cho những đứa con trở nên hư hỏng. “Mình đã sai lầm ở chỗ nào?” anh ấy tự hỏi, và quay trở lại những ký ức đã qua của mình. Vậy là anh ấy đã hồi nhớ lại rằng, anh đã hề không chú ý đến một lời phàn nàn nào của các con; anh đã tự mình làm tất cả mọi việc cho bọn trẻ, những việc mà lẽ ra chúng có thể tự mình làm được, rằng khi đó anh đã từng mua tặng các con những phần quà và anh nói, “Đây cái này là cho anh, còn cái này là cho em”, lẽ ra lúc đó anh cần phải nói là, “Đây, những món quà này là cho cả hai anh em”, rằng khi đó anh luôn tha thứ cho các con, khi chúng có những lời nói dối và những hành động vô ý thức, và cũng chẳng rầy la chúng về những lỗi lầm cho dù là nhỏ nhất. “Vậy là dường như tôi đã bỏ lỡ những tính ích kỷ và những ý định lảng tránh các công việc khó khăn luôn xuất hiện trong bọn trẻ”, người đàn ông ấy viết, “vậy là những sự tai hại nghiêm trọng đã xuất phát ra từ những điều dường như chỉ là vụn vặt nhất: Do đó các con tôi không hề trưởng thành như tôi hằng mong đợi. Khi chúng lớn lên, chúng hoàn toàn bất lịch sự, ích kỷ, biếng nhác và cả hai anh em không hề biết quan tâm lẫn nhau”.

“Tôi phải làm gì bây giờ?”, anh ấy tự hỏi mình ở cuối lá thư. “Phó mặc quãng đời còn lại của chúng cho xã hội, cho tập thể? Nhưng sau đó, chỉ có điều là, liệu tập thể có uốn nắn lại được những lỗi lầm mà tôi đã phạm phải. Thêm nữa là, điều này sẽ mang đến muôn ngàn khó khăn cho các con tôi trong cuộc sống. Còn vấn đề tiếp theo nữa là, tại sao tôi lại phải có nhiều những nỗi u sầu rầu rĩ đến như vậy?”.

Lá thư này được đăng tải trên một tờ báo lớn, tôi nghĩ đó là tờ Pravda. Tôi đã phải ngồi rất lâu trước những dòng chữ đượm đầy nỗi buồn tê tái đó, để rồi xuy nghĩ và liên tưởng đến mọi điều.

Anatoly Petrovich từng là một giáo viên giỏi. Tôi chưa hề nghe thấy anh quở trách, và dạy dỗ những lời dài dòng với bọn trẻ. Anh thường dạy các con bằng tư cách, và những việc làm của chính bản thân mình. Và tôi cũng đã nhận thấy rằng, đó là một phương pháp giáo dục con cái tốt nhất.

Tôi thường được nghe anh nói, “Anh không có thời gian để dạy dỗ con cái, vì anh phải làm việc suốt cả ngày”. Và tôi cũng thường có ý nghĩ: Mọi người liệu thực sự đã biết cách phân chia được thời gian của mình để nuôi dạy con cái của chính họ chưa? Còn gia đình tôi, chính Anatoly Petrovich đã truyền dạy cho tôi thấu hiểu được phương pháp giáo dục mọi điều, mọi ảnh hưởng trong gia đình chúng tôi, tất cả những lời ăn tiếng nói, những ý niệm trong cuộc sống.Tất cả sự dạy dỗ đối với các con chúng tôi là: chúng ta sẽ ăn, làm và nghỉ ngơi ra sao, chúng ta sẽ nói chuyện với bạn bè của chúng ta như thế nào, đối xử với những người mà chúng ta không ưa thích ra sao, chúng ta quí trọng sức khỏe đến dường nào, chúng ta chia sẻ sự vui vẻ và nỗi buồn ra sao – con cái của chúng ta sẽ chú ý đến mọi thứ và chúng cũng sẽ noi gương chúng ta mọi thứ mà chúng ta đã làm. Còn nếu như chúng ta coi nhẹ đến con cái, những ánh mắt quan sát sắc sảo của chúng luôn hướng theo mọi điều khuyên nhủ, mọi cử chỉ trong hành động của chúng ta, nếu con cái của chúng ta lớn lên chỉ cùng với những sự cho chúng ăn uống, đi giày dép, và mặc quần áo cho chúng, thì chúng sẽ trở nên đơn độc – do vậy về sau sẽ không gì có thể giúp để giáo dục được chúng, cho dù có mua cho chúng những đồ chơi đắt tiền, tổ chức những cuộc dã ngoại trong ngày lễ, dạy bảo những lý lẽ nghiêm khắc đi nữa thì cũng trở nên vô nghĩa. Do vậy, chúng ta cần luôn ở bên cạnh các con, và bọn trẻ nhất định sẽ cảm thấy sự gần gũi của chúng ta luôn bên cạnh chúng đối với mọi vấn đề trên đời này. Như vậy, chúng ta không không bao giờ phải nghi ngờ về những vẫn đề này.

[nthach]

Tôi và Anatoly Petrovich luôn bận rộn và chỉ có thể dành được một chút thời gian cho các con. Trong khi đang giảng dạy tại một trường sơ cấp, tôi còn theo học thêm đại học sư phạm. Anatoly Petrovich thì công tác tại học viện Timiryazev, anh làm tốc ký và làm việc rất cao độ để đi học thêm tại một trường đại học kỹ thuật – đó là giấc mơ cháy bỏng nhất trong đời của anh. Chúng tôi thường về đến nhà thì thời gian đã rất muộn, nhiều khi bọn trẻ cũng đã lên giường đi ngủ. Nhưng chúng tôi còn có nhiều sự hài lòng hơn sau những ngày làm việc kết thúc đầy vất vả, và những buổi tối đó chúng tôi dành thời gian cho nhau.

Ngay sau khi chúng tôi về đến cửa, bọn trẻ đã tíu tít đổ xô ra và dồn dập kể cho chúng tôi nghe mọi chuyện, với tất cả những gì chúng đã dồn nén, cất giữ trong lòng suốt cả ngày. Tôi thì chẳng thấy những câu chuyện chúng kể có gì là mạch lạc hay súc tích cả, nhưng thật nhộn nhịp và cảm xúc biết bao với những tình cảm gia đình thật thân thương:
- Con chó con nhà Akulina Borisovna chạy vào trong chạn thức ăn, nó đá đổ mất nồi xúp rồi! Con đã đọc bài thơ rồi! Chị Zoya lại vào người con! Vâng, nhưng tại sao em lại không làm toán? Bố mẹ nhìn này, xem chúng con đã cắt cái này ra. Trông có hay không? Và, con đã dạy cho con chó con biết cách xin ăn thế nào rồi, nó đã gần học được rồi!.

Anatoly Petrovich thì vội vàng phải phân loại ra từng câu chuyện một. Anh phải tìm hiểu tại sao các bài toán chưa được làm, lắng nghe Zoya đọc lại bài thơ đã học, hỏi về con chó và nhận xét một cách ngẫu nhiên:

- Con trai, đó là một cách nói rất kiếm nhã. Tại sao con lại diễn đạt câu nói của mình là: ‘chị Zoya lại vào người con?’ Bố không thể ủng hộ những ai nói theo kiểu như thế.

Sau đó cả nhà chúng tôi cùng ngồi vào bàn ăn tối, bọn trẻ giúp tôi dọn dẹp – và thời gian đã chờ đợi cả ngày trời đã đến.

Nói cho cùng thì cũng chẳng có gì đặc biệt để chờ đợi cả. Mọi việc cũng vẫn diễn ra một cách bình thường. Lúc này, Anatoly Petrovich thì đọc lại các những ghi chép tốc ký của anh, tôi chuẩn bị bài vở cho ngày hôm sau, còn Zoya và Shura thì ngồi ngay ngắn trước những cuốn sách tập vẽ của chúng.
Ánh sáng của ngọn đèn chỉ chiếu sáng được xung quanh bàn nơi mà chúng tôi đang ngồi, còn các nơi khác trong phòng thì vẫn tối om. Trong phòng chỉ có âm thanh kẽo kẹt của chiếc ghế phát ra từ chỗ Shura đang ngồi, và tiếng sột soạt trên trang giấy của cuốn sách vẽ.
Zoya đang vẽ một ngồi nhà có vòm mái cao màu xanh. Những luồng khói đang tỏa ra từ một ống khói. Một cây táo đang mọc bên cạnh ngôi nhà với những trái táo trên cành, một bên vẽ quả bóng đá. Đôi chỗ, có vài con chim, vài khóm hoa, và trên bầu trời được tô điểm ông mặt trời, một ngôi sao năm cánh…Còn trong tất cả những trang vẽ của Shura thì toàn vẽ hình những con ngựa, con chó, xe hơi, máy bay. Chiếc bút chì trong tay của Shura thì không bao giờ run rảy – cậu ta vẽ rất rõ ràng, chắc chắn, những đường nét rất đều đặn. Do vậy tôi đã sớm nhận thấy rằng, Shura rất có năng khiếu hội họa.
Và cả nhà chúng tôi ngồi đó vào mỗi buổi tối, mỗi người chúng tôi đều có công việc riêng của mình, và rồi cùng đợi Anatoly Petrovich sẽ nói:

- Tốt rồi, chúng ta đã đến lúc đi nghỉ ngơi rồi nào!.

Điều đó có nghĩa là, ngay sau đó chúng tôi sẽ có một trò chơi nào đó. Thường thì cả nhà cùng quây quần chơi Domino: Zoya cùng bố là một cánh sẽ đấu với Shura và tôi. Shura thường đi những nước chặn rất sắc sảo, hay mất bình tĩnh, và khi nào bị cậu ta bị chặn mất đường đi, là bắt đầu phát cáu và chuẩn bị la hét. Zoya cũng rất sôi nổi, nhưng hầu như yên lặng, con bé chỉ cắn môi hoặc nắm chặt bàn tay không cầm bài lại như quả đấm.

[nthach]

Tranh minh họa


Đôi khi cả nhà lại quay ra chơi trò “Lên và Xuống”. Trò chơi này không cần phụ thuộc đến kỹ năng người chơi, mà chỉ làm thế nào không bị quay lơ là được. Nếu anh nào may mắn, anh ấy sẽ được bay trên một chiếc máy bay để bay thẳng tới đích, là một cái vòm úp nhiều màu, còn nếu không thì anh ta sẽ bị trượt xuống và bị thua. Rất dễ chơi, nhưng cũng rất hồi hộp! và bọn trẻ thì rất thích thú và vỗ tay liên tục khi chúng gặp may mắn để bay thẳng tới đích. Zoya và Shura còn rất thích một trò chơi do tôi tự nghĩ ra, trò chơi này gọi đơn giản là “Vẽ nguệch ngoạc”: Một trong hai chị em sẽ vẽ bất kỳ một hình ngoằn ngoèo, một nét vặn vẹo, hoặc một chữ viết nguệch ngoạc nào đó ra một tờ giấy trắng để thể hiện một bản vẽ “Nguệch ngoạc”, còn tôi sẽ phải tìm ra trong một mớ lộn xộn đó nguồn gốc và ý nghĩa bức vẽ sẽ hoàn thành của bọn trẻ. Có lúc, Shura vẽ ra cái gì đó trông giống như quả trứng hình thon dài. Tôi nhìn vào tác phẩm của cậu bé, suy nghĩ một lúc, rồi sau đó vẽ thêm những cái vây, một cái đuôi, những cái vẩy, đôi mắt, vậy là một bức tranh hoàn thiện hiện ra trước mặt chúng tôi.

- A một con cá, một con cá. Bọn trẻ nhìn bức vẽ và reo lên thích thú.

Còn Zoya thì lại vẩy vài giọt mực lên tờ giấy, tôi thì lại phải theo đó mà vẽ thành một bức tranh hoa cúc trải dài đẹp mắt.
Khi bọn trẻ lớn thêm một chút nữa, chúng tôi liền thay đổi vai trò cho nhau; tôi sẽ là người đưa ra những bức vẽ “Nguệch ngoạc”, còn bọn trẻ sẽ là những người phải tìm ra ý nghĩa của những bản vẽ đó. Shura thì luôn có nhiều ý tưởng rất phong phú, chỉ là bản vẽ có một đường cong queo ngắn, cậu ta đã vẽ thành một tòa tháp hùng vĩ – từ một vài chấm nhỏ, trở thành một khuôn mặt – từ một đường vặn vẹo, trở thành một cây to có nhiều cành lá.
Trò chơi này trở thành niềm thích thú chung của chúng tôi, và tôi cũng cho rằng đây là một trò chơi rất có ích, nó phát triển được óc quan sát, khả năng tưởng tượng, khả năng sáng tạo của bọn trẻ. Nhưng điều chúng tôi yêu thích nhất, vẫn là khi Anatoly Petrovich bắt đầu chơi Ghita. Tôi thì không biết anh chơi đàn có giỏi hay không, nhưng chúng tôi rất thích nghe tiếng đàn của anh. Những khi đó, anh thường chơi những bài hát Nga và chúng tôi lắng nghe anh đàn, mà thời gian hầu như bị lãng quên đi tất cả,dường như nó không hề tồn tại trên cõi đời này,

Những buổi tối thật êm đềm đó đến với chúng tôi rất ít và không thường xuyên, nhưng chúng đã thắp sáng và làm rạng ngời lên cho những ngày khác, và chúng tôi luôn nhớ đến những ngày này với lòng biết ơn lẫn nhau thật dạt dào. Một lời nhận xét, hoặc một lời trách mắng với bọn trẻ trong những ngày đó, cũng đã làm cho chúng có những ấn tượng sâu sắc nhất và in đậm mãi trong tim chúng. Một lời khen ngợi, hoặc một lời trìu mến của bố mẹ, lại làm cho bọn trẻ có thêm những hạnh phúc thật mênh mông. Có lần Anatoly Petrovich nói, “Shura, tại sao con lại chọn ngồi vào chiếc ghế tốt nhất, để mẹ phải ngồi trên chiếc ghế bị gãy”, vậy là từ đó về sau, tôi không bao giờ thấy Shura tự chọn một cái gì tốt nhất cho riêng mình nữa,và cũng chả bao giờ đẩy một cái gì tồi tệ cho người khác.

Một lần Anatoly Petrovich trở về nhà có vẻ rất buồn, và chào đón bọn trẻ với một sự kiềm chế hơn so với những ngày khác, anh quay sang hỏi Shura:

- Tại sao hôm nay con lại đánh Anyuta Stepanova?.
- Nó là một con bé yếu đuối… Shura trả lời bố với một giọng rầu rĩ và đôi mắt thì nhìn xuống đất.
- Hãy đừng để bố phải nghe thấy một điều nào như vậy một lần nữa nghe chưa! – Anatoly Petrovich nói dứt khoát và gay gắt, một lúc sau anh nói thêm với cu cậu nhẹ nhàng hơn – Một cậu bé lớn đã tám tuổi đầu như con, mà lại đi đánh con gái! Con không tự thấy xấu hổ sao con?.
Nhưng những đôi mắt của bọn trẻ sáng ngời lên vui sướng, khi Anatoly Petrovich khen ngợi những bức vẽ của Shura, hoặc sự gọn gàng ngăn nắp sách vở hay các công việc nhà chu đáo của Zoya.

Mỗi khi chúng tôi về đến nhà muộn, bọn trẻ thường đi ngủ trước mà không cần đợi bố mẹ, và chúng thường mở sẵn những cuốn vở tập viết của mình ra trên bàn, để bố mẹ có thể kiểm tra lại bài tập mà chúng đã làm xong. Còn nếu như chúng tôi có thể dành cho bọn trẻ được vài giờ, chúng tôi sẽ tìm hiểu được bọn trẻ sống ra sao, làm gì, khả năng thế nào và có những chuyện đã xảy ra với chúng khi bố mẹ vắng nhà. Cái chính là cả hai vợ chồng đã cùng nhau làm mọi việc - có thể đó là một trò chơi, làm bài vở hoặc công việc gia đình – đã gắn kết chúng tôi gần gũi với các con hơn, và tình bạn của chúng tôi càng ngày càng sâu lắng và âu yếm hơn.

[nthach]

Trên đường tới trường.


Tới trường
Tranh minh họa

Từ con đường quốc lộ Staroye Shosse nơi chúng tôi đang sinh sống, để đi được đến trường thì có lẽ không ngắn hơn 3km. Buối sáng ra sau khi thức dậy, là chúng tôi bắt đầu chuẩn bị bữa sáng, cho bọn trẻ ăn uống, và khi chúng tôi rời khỏi nhà thì vạn vật bên ngoài vẫn còn tĩnh lặng. Con đường đi của chúng tôi nằm vắt qua công viên Timiryazev. Những hàng cây ven đường vẫn còn đang đứng yên phẳng lặng, khi chúng tôi đi qua, là cũng vừa lúc chúng đang từ trạng thái ủ rũ trong áng mực tàu tương phản với màu xanh của lá, rồi đang dần trỗi dậy với những quang cảnh rạng rỡ hơn. Tiếng kêu lạo xạo của tuyết như đang rên lên dưới những bước chân đi vội vã của chúng tôi, còn hơi thở của chúng tôi thì lại đang tỏa ra, để hình thành những bụi sương băng trắng muốt bám quanh cổ lông của những chiếc áo khoác mà chúng tôi đang mặc trên mình.

Ba mẹ con chúng tôi thường cùng nhau đi trước – Anatoly Petrovich thì rời khỏi nhà sau cùng. Những bước chân đầu tiên, chúng tôi thường đi rất yên lặng, nhưng rồi sự ngái ngủ cũng dần tan biến đi trong màn đêm vẫn đang chế ngự, và rồi đột nhiên những câu chuyện rôm rả lại được bắt đầu.
- Mẹ ơi, tại sao những thân cây, càng già đi trông chúng lại càng đẹp, vậy mà con người tại sao càng già thì lại càng không được đẹp nữa hả mẹ?. Một lần Zoya hỏi tôi như vậy.
- Không đúng! Như bà của chúng ta đó thôi, bà đã già rồi, nhưng tại sao bà vẫn đẹp như xưa?. Shura liền vặn lại kịch liệt trước khi tôi nghĩ ra được câu trả lời.

Người mẹ…Không, không có ai có thể nói lên được thực trạng vẻ đẹp của người mẹ già như: Sao đôi mắt mẹ giờ đây nom đã quá mỏi mệt, đôi má của mẹ sao quá đỗi nhăn nheo và sâu lõm. Chắc rằng Shura đã nghe lóm được những suy nghĩ của tôi nên cậu bé đã nói lên được những lời đầy thuyết phục:

- Bất kỳ một người nào mà em yêu quý, thì người đó đối với em là đẹp nhất.
- Đúng là như vậy. Zoya đã trả lời như vậy sau một hồi suy nghĩ..


Có một lần, cả ba mẹ con chúng tôi cùng nhau đi dọc theo con đường quốc lộ, có một chiếc xe tải chạy vượt qua chúng tôi, và dột nhiên dừng lại, người lái xe nhô người ra nhìn chúng tôi và hỏi:
- Em đang đến trường phải không?.
- Vâng ạ. Tôi ngạc nhiên trả lời.
- Tốt rồi, cho bọn trẻ lên xe đi.

Tôi chỉ vừa mới kịp liếc nhìn xung quanh thì Zoya và Shura đã đến đằng sau, vậy là bọn trẻ reo lên vui sướng rồi cùng leo lên chiếc xe tải đi đến trường.

Ngay từ hôm đó cho đến tận mùa xuân cùng năm, vẫn là chiếc xe tải đó luôn đón mẹ con tôi trên đường, và đưa bọn trẻ đến trường. Bọn trẻ lại từ một góc thùng xe nhảy ra, thế rồi chiếc xe tải lại lăn bánh chạy tiếp về phía trước.
Ba mẹ con thường không bao giờ có ý định chờ đợi “chiếc xe tải của chúng tôi”. Nhưng chúng tôi rất yêu mến âm thanh của tiếng còi xe thân thuộc, rồi một giọng nói trầm ấm của bác lái xe, “nào, các cháu lên xe đi”. Tất nhiên là lộ trình của bác lái xe tốt bụng luôn cùng đường đi với mẹ con chúng tôi, nhưng bọn trẻ lại muốn tin rằng, bác tài đã chủ tâm để giúp đỡ mẹ con chúng tôi.

[nthach]

Mừng nhà mới.

Ảnh minh họa

Hai năm sau khi bọn trẻ đặt chân đến Moskva, chồng tôi đã được nhận một căn hộ khác lớn hơn và tiện lợi hơn, căn hộ này nằm tại số 7 đường Alexandrovsky.

Mọi người bây giờ chắc hẳn sẽ không biết đường Alexandrovsky; ở đó có những ngôi nhà mới to lớn nằm dọc theo hai bên đường, trên mặt đường trải một lớp nhựa đường bằng phẳng. Trong những ngày đó, trên đường phố còn tồn tại rất nhiều những ngôi nhà tranh, ở đây vẫn còn mang dáng dấp của một vùng nông thôn, cùng với những khu vườn rau quả và một khu đất hoang rộng lớn và tan hoang ở ngay phía sau những khu vườn đó.

Ngôi nhà của chúng tôi nằm đơn độc cách xa một con đường mòn, như người ta thường nói như vậy, và khi đi làm về tôi có thể nhìn thấy ngôi từ mãi tận đằng xa, ngay từ khi vừa bước chân xuống tàu điện. Chúng tôi sống trên tầng hai của ngôi nhà. Một căn phòng mới tốt hơn nhiều so với căn phòng mà chúng tôi đã từng sống trước đây, căn phòng giờ đây rất ấm áp, trông sáng sủa hơn và lớn hơn.

Bọn trẻ rất thích căn nhà mới của chúng. Chúng thích mọi thứ đều mới, và ngày chuyển đến nhà mới đã làm cho chúng vô cùng vui sướng. Bọn trẻ dành rất nhiều thời gian để đóng gói đồ đạc. Zoya thì cẩn thận lựa chọn những quyển sách, vở tập viết và những bức tranh gói lại cùng với nhau. Còn Shura thì cũng bận rộn thu thập và đóng gói riêng các đồ dùng cá nhân của mình như: những mẩu thủy tinh, những hòn đá cuội, những cái móc, những mẩu sắt, những cái đinh cong, và rất nhiều những thứ linh tinh khác mà chúng đối với tôi chả hiểu đó là những thứ gì cả.

Trong căn phòng mới, chúng tôi sắp đặt một góc riêng cho bọn trẻ, ở đó đặt một cái bàn nhỏ, và đóng ở bên trên là một cái kệ để sách vở.

Khi nhìn thấy cái bàn, Shura lập tức la lên:

- Phía bên trái là của em.
- Vậy còn phía bên phải bàn là của chị. Zoya vui lòng đồng ý, và như thường lệ luôn xảy ra, mọi động cơ tranh chấp lại tự động tan biến.

Cuộc sống của chúng tôi lại trở về như trước, ngày tháng lại trôi qua trong công việc và học tập. Vào ngày chủ nhật, chúng tôi lại có những chuyến dã ngoại đến những vùng đất mới của thành phố Moskva, hoặc đi dạo chơi trong công viên Neskuchni.

Anatoly Petrovich biết rất nhiều về Moskva, cả những chuyện cổ xưa lẫn những vấn đề mới xảy ra, anh có thể kể cho chúng tôi nghe khá nhiều về thành phố. Một lần Shura hỏi bố, khi chúng tôi đi dạo trên đường Cầu Kuznetski:

- Vậy còn cây cầu nằm ở đâu hả bố?.

Vậy là Anatoly Petrovich lại kể cho chúng tôi nghe một câu chuyện đáng chú ý, về ngày trước ở nơi đây thực sự đã có một cây cầu ra sao, và dòng sông Neglinka đã cuốn trôi và nhấn chìm cây cầu như thế nào…

Và chúng tôi được biết thêm rất nhiều những câu chuyện về những con đường khác như, đường “Những Bức Tường” và đường “Những Chiếc Cổng”, những đường phố như; đường Cái Bàn, phố Khăn trải Bàn, phố Lựu Đạn, đường Kho Vũ Khí, quảng trường Con Chó, đã được mang tên trong thành phố Moskva.
Anatoly Petrovich còn kể cho chúng tôi nghe tại sao Presnya lại gọi là Đỏ, tại sao ở đây lại gọi là đường Chướng Ngại Vật và quảng trường Khởi Nghĩa. Hàng loạt những trang sử về thành phố diệu kỳ của chúng tôi, đã được mở ra trước mắt bọn trẻ, chúng được học hỏi để nhận thức và yêu quí về quá khứ cũng như hiện tại trong thành phố Moskva.