Bãi đá khắc Sa Pa và v.v...

[Geobic]

PHẢI CHĂNG MỘT BÃI ĐÁ KHẮC MỚI
ĐƯỢC PHÁT HIỆN Ở SA PA?

Năm 1925, một người Pháp gốc Nga tên là Goloubew đã tình cờ phát hiện những tảng đá khắc hình kì dị tại thung lũng Mường Hoa thuộc huyện Sa Pa (Lao Cai). Sau này người ta tìm được tất cả 159 tảng đá granit có hình khắc nằm rải rác trên một diện tích khoảng 8 km2 thuộc địa phận các xã Lao Chải, Tả Van, Hầu Thào. Những hình khắc đẹp nhất tập trung ở Bản Pho. Tại đây có những tảng đá granit lớn – thứ đá xâm nhập cứng rắn rất phổ biến trên dãy Hoàng Liên Sơn, cũng là thứ đá tạo nên đỉnh Fan Si Pan – nóc nhà Đông Dương. Cần lưu ý “Bãi đá cổ Sa Pa” là một cách gọi không chính xác, vì so với đá trong vùng thì niên đại của những tảng đá này thuộc loại trẻ. Còn nếu chỉ vì có vết tích của người xưa trên đó mà gọi là đá cổ thì rõ ràng không đúng.

Những hình thù bí ẩn trên bãi đá Sa Pa đã từng được các nhà khoa học Việt Nam, Nga, Pháp, Auxtrâylia nghiên cứu.. Người ta thấy hệ thống những đoạn thẳng dài ngắn, song song hoặc bắt chéo nhau, những đường cong uốn lượn hoặc hình tròn có các vạch khấc. Sơ bộ bước đầu người ta nhận ra đó là những bức tranh hoặc những bản lược đồ khu vực. Trên những "bức tranh" ấy ta có thể thấy sông suối, ruộng bậc thang, mặt trời, núi non, bản làng và con người. Trên những phiến đá mỏng có cả những bức tranh mô tả cảnh chiến trận. Nhiều tảng đá mang những hoạ tiết giống như cổ tự. Có bức tranh còn hàm chứa những nội dung chính của Bát Quái - một nỗ lực của người xưa nhằm khái quát mọi sự vật trong vũ trụ không cùng. Trong số các hình thù kể trên, đặc biệt thú vị là những hình người được thể hiện ở nhiều tư thế - dang tay, tay nắm tay, lộn đầu, đầu toả hào quang v.v... Người ta nhận ra có tới 11 kiểu dáng người khác nhau.

Có nhà nghiên cứu cho rằng, về tổng thể các hình khắc trên bãi đá Sa Pa có thể coi là một bộ sách khổng lồ được khắc bằng văn tự đồ hoạ cổ. Có người cho rằng những hình khắc đó không đồng niên đại. Có người lại cho rằng chủ nhân của những hình khắc này phải là những người Việt cổ từ thời Đông Sơn, cách nay 2.300 đến 3.000 năm. Mặc dù đã được chú ý nghiên cứu, nhưng cho đến nay những hình khắc trên đá ở Sa Pa vẫn tiềm tàng bao bí ẩn. Người ta chưa xác định được chính xác niên đại của những vết khắc đó. Chưa biết ai là tác giả của những hình khắc công phu được thực hiện trên loại đá vô cùng cứng rắn này. Họ khắc bằng công cụ gì? Với mục đích gì? Có cổ tự xen trong các bức tranh hay chỉ là những hoạ tiết và hoa văn trang trí? Hình tượng Bát Quái trên mặt đá ở Sa Pa xuất nguồn từ đâu? Chưa có câu trả lời nào đủ sức thuyết phục cho những câu hỏi trên và những trang sử đá ấy giờ đây vẫn "trơ gan cùng tuế nguyệt", vẫn chờ đợi những công trình nghiên cứu công phu về khảo cổ học và các ngành liên quan để làm sáng tỏ về một hình loại văn hoá từng đi qua trên mảnh đất Sa Pa.

Trong Hội nghị khoa học về những phát hiện khảo cổ do Viện Khảo cổ tổ chức vào cuối tháng 9 - 2000, GS Phan Trường Thị (Đại học Quốc gia Hà Nội) và đồng nghiệp đã công bố một phát hiện quan trọng. Trong một chuyến đi khảo sát địa chất tại huyện Phong Thổ (Lai Châu) ông cùng đồng nghiệp đã tình cờ phát hiện những vết khắc tương tự tại bãi đá khắc Sa Pa, cũng trên mặt những tảng đá granit lớn nhỏ. Những hình khắc trên đá tại Phong Thổ có nhiều nét tương đồng với hình khắc tại Bãi đá khắc Sa Pa. Đặc biệt tại bãi đá khắc Phong Thổ phổ biến loại vạch khắc hình cung song song, có khi đối xứng.

Có thể phát hiện mới này sẽ giúp các nhà khảo cổ học tìm hiểu thấu đáo hơn về một hiện tượng văn hoá độc đáo từng để lại dấu ấn trên các huyện rẻo cao của Lao cai, Lai Châu. Vấn đề trở nên lý thú hơn ở chỗ các Bãi đá khắc Sa Pa và Phong Thổ nằm ở hai bên dãy Hoàng Liên Sơn, thuộc hai lưu vực sông khác nhau - lưu vực sông Hồng và lưu vực sông Đà.

Vừa qua, trong một chuyến đi về một bản người Dao Đỏ ở phía bắc Sa Pa, Geo lại tình cờ nhìn thấy những tảng đá khắc. Số lượng những tảng đá không nhiều, chỉ 5 tảng, kích thước to nhỏ khác nhau. Kiểu khắc đơn điệu, có vẻ như chỉ mô phỏng cảnh ruộng bậc thang ở xung quanh. Những nét khắc đã bị thời gian làm mờ bớt, song còn khá rõ nét. Điều đáng lưu ý là vị trí bãi đá khắc này nằm cách bãi đá khắc ở thung lũng Mường Hoa khoảng 16 km về phía bắc. Và các hình khắc được thực hiên trên đá hoa (loại đá biến chất từ đá vôi) chứ không phải trên đá granit như ở Mường Hoa và Phong Thổ. Chúng tôi chưa được đọc những thông tin về bãi đã khắc thứ ba này. Phải chăng đây là một phát hiện mới? (Bề mặt những tảng đá khắc hầu như chưa bị tác động của người đời sau kiểu như ở Bãi đá khắc Mường Hoa). Và nếu đúng vậy, hẳn phát hiện này sẽ có ý nghĩa nhất định trong việc nghiên cứu chung về đá khắc (cổ) ở Tây Bắc Bắc Bộ.


Tảng đá khắc lớn tại điểm mới tại phia bắc Sa Pa (ảnh Geo)


Tảng đá khắc nhỏ tại điểm mới ở phía bắc Sa Pa, mô phỏng hình ruộng bậc thang ở phía sau. (ảnh Geo)

Thiết nghĩ các điểm đá khắc cần được nghiên cứu toàn diện hơn và được khai thác có hiệu quả trong hoạt động du lịch của Lao Cai. Vấn đề bảo vệ các bãi đá khắc, như một hình loại di sản văn hoá độc đáo, cần được coi là nhiệm vụ tối quan trọng. Bởi nếu không có biện pháp bảo vệ hữu hiệu, thì trong quá trình khai thác phục vụ du lịch, những tảng đá mang hình khắc vô giá này từng ngày một đã và đang bị thiên nhiên và con người huỷ hoại.

6-2009
(Đăng đầu tiên trên forum NNN)

[tuntin]

Geobic viết

PHẢI CHĂNG MỘT BÃI ĐÁ KHẮC MỚI
ĐƯỢC PHÁT HIỆN Ở SA PA?
6-2009
(Đăng đầu tiên trên forum NNN)

Một bài viết rất có giá trị, nhấn nút thanhk còn chưa đủ, xin thêm một lời cảm ơn trân trọng tới quý tác giả Geobic.
Rất cảm ơn Bác.
Tuntin.

[hungmgmi]

Bãi đá cổ mạn Hầu Thào tháng 4 năm ngoái em mới qua bác Geo ạ. So với những gì em nhìn thấy năm 1994, thì các tảng đá có vết khắc hiện nay có cái mới là đã bị nhốt trong mấy cái hàng rào bê tông bao quanh, giờ cái gãy cái còn. Có lẽ là người ta sợ trẻ trâu hay khách du lịch leo lên phá hoại, hoặc là "sáng tác" thêm các hình khắc như thế này chẳng hạn:

Phát hiện của bác thật là thú vị, cảm ơn bác đã ưu tiên cho NNN khi đăng đầu tiên thông tin này

[FORYTCHIA]

Geobic viết

PHẢI CHĂNG MỘT BÃI ĐÁ KHẮC MỚI
ĐƯỢC PHÁT HIỆN Ở SA PA?
....
6-2009
(Đăng đầu tiên trên forum NNN)

NNN là ngôi nhà mà hầu như ai cũng muốn dành cho những gì thuộc về thứ nhất.

[hungmgmi]

Hôm nay em mua tờ Đất Việt, thứ Bảy ngày 6/6/2009, số 294 trang 8-9 có bài 2 trang "Những bãi đá khắc bí ẩn ở Sa Pa" của bác Geo. Như vậy, độc giả của báo này biết được thông tin còn sau độc giả báo NNN. Một lần nữa xin cảm ơn bác Geo (he he dạo này toàn có số may mua được các báo có bài của thành viên NNN)

[USY]

Bác Geobic ơi, bác có thể cho chúng em thêm một ít thông tin và kiến thức về đá saphia ở VN không? Cụ thể liên quan đến tin mấy hôm nay trên các báo về khối đã saphia 15 tấn Đại lam ngọc của tập đoàn Doji mới được triển lãm ở HN, em không rõ nó có giá trị đến mức nào, và có thật là lớn nhất không, hay còn những gì nữa ta chưa thể biết do chưa "cưa cắt" nó ra?
http://dantri.com.vn/c20/s20-334152/...ang-15-tan.htm

[Jan]

hungmgmi viết

Bãi đá cổ mạn Hầu Thào tháng 4 năm ngoái em mới qua bác Geo ạ. So với những gì em nhìn thấy năm 1994, thì các tảng đá có vết khắc hiện nay có cái mới là đã bị nhốt trong mấy cái hàng rào bê tông bao quanh, giờ cái gãy cái còn. Có lẽ là người ta sợ trẻ trâu hay khách du lịch leo lên phá hoại, hoặc là "sáng tác" thêm các hình khắc như thế này chẳng hạn:

Phát hiện của bác thật là thú vị, cảm ơn bác đã ưu tiên cho NNN khi đăng đầu tiên thông tin này

WAAAA, em phải báo ngay cho các thầy Khoa Sử trường em mới được !

Đây có lẽ là những văn tự cổ đầu tiên có ghi chép về sự kiện người anh hùng Thánh Dóng cầm quân đánh đuổi giặc Ân ra ngoài biên giới phía Bắc...

[Geobic]

USY viết

Bác Geobic ơi, bác có thể cho chúng em thêm một ít thông tin và kiến thức về đá saphia ở VN không? Cụ thể liên quan đến tin mấy hôm nay trên các báo về khối đã saphia 15 tấn Đại lam ngọc của tập đoàn Doji mới được triển lãm ở HN, em không rõ nó có giá trị đến mức nào, và có thật là lớn nhất không, hay còn những gì nữa ta chưa thể biết do chưa "cưa cắt" nó ra?
http://dantri.com.vn/c20/s20-334152/...ang-15-tan.htm

@USY à, lâu nay Geo không vào đây vì mải "làm ăn" chân trời góc biển, à quên, làm mà không ăn

Saphir VN có thương hiệu trên thế giới cùng với Ruby đấy. VN có 2 nơi đáng kể, đó là Lục Yên, Yên Bái và Quỳ Hợp, Nghệ An.

Theo cách nói của bài báo thì viên Saphir 15 tấn đó lấy từ Quỳ Hợp, phía tây Nghệ An. Nó là Saphir xịn đấy, bạn tôi giám định nói có đến 90% khối đá đó là Saphir. Tuy nhiên, chất liệu Saphir này không đẹp, chỉ nên dùng để chế tác một pho tượng nào đó. Và giá trị của khối đá đó thì không thể tưởng tượng nổi, không phải vì chất lượng ngọc, mà vì kích thước khổng lồ, đáng hàng kỳ quan của thế giới. Nó xứng đáng được có tên trong sách kỷ lục Guinet.

Còn Saphir vả Ruby thì cùng độ cứng thứ 2 sau kim cương, bằng 9. Chúng đều là oxyt nhôm, cùng là khoáng vật có tên corindon, chỉ khác nhau ở màu sắc: Hồng thì là ruby, xanh thì là sạphir. Và ranh giới của chúng cũng rất mỏng manh.

Nếu ai chưa xem, nên tranh thủ đến Ruby Plaza đường Lê Ngọc Hân mà xem, báu vật kỳ quan của thế giới đó, không phải của riêng VN đâu. Nó được trưng ngay ở bên ngoài, trên một giá đỡ bằng gỗ, từ ngoài phố cũng trông thấy. Vì nó vĩ đại quá, nên người ta không sợ mất..





Nên nhớ VN cũng từng có 2 viên Ruby báu vật quốc gia, đẹp nhưng nhỏ hơn nhiều, lấy ở Lục Yên, Yên Bái.

Còn đây là viên Ruby sao, nặng 18kg, cũng thuộc loại vô giá (đúng ra nếu bán giá cũng hàng triệu USD)

[USY]

Em rất cảm ơn bác Geo vì nhữung thông tin quý báu trên, thật tuyệt vời!
To vậy nên không sợ bị khuân đi, và chắc là với độ cứng chỉ sau kim cương thì chắc cũng không sợ kẻ nào đang đêm lấy búa hay gì đó ghè 1 vẩy nhỏ bác nhỉ, vì nếu ghè ra được, dù chỉ bằng hạt đỗ thôi, cũng đã đắt kinh khủng rồi!

[Geobic]

USY viết

Em rất cảm ơn bác Geo vì nhữung thông tin quý báu trên, thật tuyệt vời!
To vậy nên không sợ bị khuân đi, và chắc là với độ cứng chỉ sau kim cương thì chắc cũng không sợ kẻ nào đang đêm lấy búa hay gì đó ghè 1 vẩy nhỏ bác nhỉ, vì nếu ghè ra được, dù chỉ bằng hạt đỗ thôi, cũng đã đắt kinh khủng rồi!

USY nhầm rồi. Kim Cương, Ruby, Saphir tuy cứng nhưng đều giòn, dùng búa đập vỡ đấy.
Nhưng như Geo đã nói, chất lượng ngọc của khối saphir ấy không cao, nên lấy ra mảnh nhỏ cũng không có giá trị gì mấy, vì làm nhẫn không đẹp. Nếu có mảnh to to một chút thì đánh bóng, làm đá trang trí thì "tạm được", vì dụ đây là một mảnh đập ra từ chính khối saphir đồ sộ đó:



Tuy để ngoài trời, nhưng có người bảo vệ 24/24 đó, USY đừng mang búa đến đó nghe Để "dọn vệ sinh" một phần bề mặt khối saphir khổng đó, người ta đã phải thuê thợ chuyên môn, làm việc rất vất vả trong nhiều ngày, bằng những dụng cụ có đính bột kim cương. Tất nhiên riêng việc ấy cũng tốn hàng chục triệu đồng. Còn nếu để nguyên, không "dọn vệ sinh", thì trông thấy táng đá đó chẳng ai buồn để ý. Lúc mang được nó về HN, một cách rất khó nhọc và tốn kém, có những chuyên gia cao cấp còn không tin đó là saphirr. Sau PGS. TS. Nguyễn Ngọc Khôi, chuyên gia ngọc học hàng đầu của VN, đã thẩm định kỹ lưỡng, và công bố đó chính là saphir - "viên" saphir nguyên khối lớn nhất thế giới, mà rất nhiều năm sau chắc không sợ có "viên" nào khác tiếm ngôi. Để tạo được viên ngọc kỳ lạ như thế là một câu chuyện dài, liên quan đến cả đất nước Ấn Độ cơ đấy...



Tinh thể ruby trong đá hoa (cẩm thạch)