Êxênhin - Đời và thơ

[Wehrmacht]

Chèn lại cột bài này cho đỡ phí, một bài em rất thix vì cảm thấy dịch khá tạm ổn
Mời cả nhà thưởng thức một cảnh Từ biệt nước Nga xanh của anh Nin

http://www.youtube.com/watch?v=noW5WXD5kMg

Từ biệt nước Nga xanh Tôi rời khỏi ngôi nhà xinh thân thuộc Để lại đây góc nhỏ nước Nga xanh Và ánh sao tóc bạch dương mỗi tối Sẽ vỗ về mẹ tôi sớm an lành. Vẫn còn đây ánh trăng vàng da ếch Vời vợi trên ao nước ánh mượt mà Như màu cây táo kia môi trắng xám Nhuộm bạc thêu chòm râu rậm của cha. Đợi tôi nhé, dù ngày xa vắng vẻ Biết khi nào nghe bão tuyết thở than, Thôi đành để cây phong già chân đất Giữ nước Nga xanh cỏ bóng ngút ngàn. Và phong sẽ trót yêu niềm vui mới Gửi nụ hôn theo lá gió mưa nguồn Để phong sẽ sớm mai ngày trẻ lại, Như mái đầu thưở niên thiếu tôi thương. 1918

Прощание голубего Руся Я покинул родимый дом, Голубую оставил Русь. В три звезды березняк над прудом Теплит матери старой грусть. Золотою лягушкой луна Распласталась на тихой воде. Словно яблонный цвет, седина У отца пролилась в бороде. Я не скоро, не скоро вернусь! Долго петь и звенеть пурге. Стережет голубую Русь Старый клен на одной ноге, И я знаю, есть радость в нем Тем, кто листьев целует дождь, Оттого, что тот старый клен Головой на меня похож. <1918>

[Wehrmacht]

Bản dịch Vĩnh biệt của em,

Vĩnh biệt Bạn tôi ơi, thôi từ ly vĩnh biệt ! Trong tim này, tình bạn vẫn chứa chan Vì định mệnh kiếp này ta chia cách Thì bạn ơi, gặp lại giữa gió ngàn. Ta chia tay mà nghẹn lời chẳng nói Đừng hoen mi, bạn nhé, chớ sầu buồn Cái chết ư ? Một điều xưa cũ lắm Tất nhiên vì sống mãi, chẳng thể mới hơn ... 1925

До свиданья ... До свиданья, друг мой, до свиданья. Милый мой, ты у меня в груди. Предназначенное расставанье Обещает встречу впереди. До свиданья, друг мой, без руки, без слова, Не грусти и не печаль бровей, - В этой жизни умирать не ново, Но и жить, конечно, не новей. 1925

[Wehrmacht]

Bản dịch gửi em gái Shu-ra của em, vì là gửi tặng bạn bè qua e-mail group nên có đôi chút phóng tác, bác bác đừng ném đá em nhá.
Xem lại mới thấy ra là gửi em gái Shu-ra phần cuối.

Thơ cả mà lẫn chính chị vào thì chỉ sống tức thời theo chế độ thôi.

Quà Tặng những ai xa mẹ, xa nhà, xa anh chị em ...

Gửi em gái Schu-Ra Sergej Exenhin (1895-1925) Gửi em gái - cánh hồng tươi đẹp nhất Nơi chốn đây anh chôn giấu lệ sầu. Không tồi đâu, xin em đừng lo lắng Nhớ nhắc anh về, thời thơ trẻ xa xăm. Lời em ca hương mây đồng gió nội Trọn cuộc đời anh yêu mãi em thôi. Con bò sữa nhà mình giờ sao nhỉ, Nỗi buồn rơm, gặm nhấm mãi làm chi ? Em hát nhé những lời ca êm ái Trả anh về với mộng đẹp ấu thơ Cây thanh trà lụi ngày tàn xơ xác Rũ lá khô song cửa trắng mịt mờ. Mẹ hát gì bên vạt len mây sợi ? Lâu quá rồi phải xa vắng, quê ơi ... Nhớ hiên nhà rực đỏ mùa bão tới Vàng mái tranh tàn úa lá thu rơi. Giờ mới hiểu, chính anh và em nữa Để lệ xót xa, thay tiếng nghẹn ngào Cửa nhà ai, tiếng chó tru rầu rĩ Khóc trái tim nào vừa ngừng đập, than ôi ! Nhưng thế thì anh chẳng nên trở lại Mảnh đời anh thôi đã muộn lắm rồi. Khăn Rya-zan em tặng, ôi xinh đẹp ! Như tình yêu, sầu muộn với niềm vui ... 13 tháng 9, 1925

Сестре Шуре Сергей Есенин (1895-1925) Я красивых таких не видел, Только, знаешь, в душе затаю Не в плохой, а в хорошей обиде — Повторяешь ты юность мою. Ты мое васильковое слово, Я навеки люблю тебя. Как живет теперь наша корова, Грусть соломенную теребя? Запоешь ты, а мне любимо, Исцеляй меня детским сном. Отгорела ли наша рябина, Осыпаясь под белым окном? Что поет теперь мать за куделью? Я навеки покинул село, Только знаю — багряной метелью Нам листвы на крыльцо намело. Знаю то, что о нас с тобой вместе Вместо ласки и вместо слез У ворот, как о сгибшей невесте, Тихо воет покинутый пес. Но и все ж возвращаться не надо, Потому и достался не в срок, Как любовь, как печаль и отрада, Твой красивый рязанский платок. 13 сентября 1925

[hungmgmi]

Wehrmacht viết

Bản dịch gửi em gái Shu-ra của em, vì là gửi tặng bạn bè qua e-mail group nên có đôi chút phóng tác, bác bác đừng ném đá em nhá.

Wehrmacht mến, không ai đã, đang và sẽ "ném đá" bạn cả trên diễn đàn thân thiện như NNN. Bạn đừng coi rằng những luận điểm trái với suy nghĩ chủ quan cuả bạn là những hành động "ném đá". Chúng ta đang ở trong một topic mang tính học thuật, dịch thuật, vậy nên tất cả những gì liên quan đến nó đều cần phải mang ra bình luận, mổ xẻ một cách bình đẳng và trên tinh thần cầu thị. Nếu bạn có điều gì đó chưa đồng ý với những luận điểm mà tôi và các thành viên khác đã trao đổi, bạn hoàn toàn có thể đưa ra những ý kiến của mình cơ mà. Chúng ta đều là những người ngoại đạo, những người xa lạ với nước Nga-nếu xét về cội rễ, nhưng vẫn hoàn toàn có thể chia sẻ với nhau những nhận định, cảm xúc về nền văn hoá đó. Tôi nghĩ rằng dù có những dị biệt về văn hoá, truyền thống...nhưng thơ ca muôn đời vẫn có tiếng nói chung.
Chúng tôi sẵn sàng nghe những ý kiến phản hồi của bạn.

[Wehrmacht]

Ơ em chả có ý gì sâu xa đâu bác hungmgmi ạ. Trước sau gì một điều khó có thể phủ nhận là cuối đời Esenin thất vọng bất hợp tác với chế độ, chứ ko phải suốt đời tận tụy vừa Hồng vừa Chuyên vì cơ nghiệp chính trị. Thế nên em mới thik ảnh ở điều đó.
Thật là nhìn những bài dính đến LêNin với cả tavaritsh em chán chả muốn dịch.

Một bản dịch của em để chống spam
Có đoạn không hỉu là con gì nên em cứ để là (đàn) chim chiều cho nó khỏi sai

Vườn ... Vườn vui nhìn cửa sổ Đầm lầy chợt ngẩn ngơ Ôi bầy thiên nga đỏ Hoàng hôn lặng xa mờ. Trầm mặc vàng ánh nước Chào nhé, bóng bạch dương ! Chim chiều về mái nóc Gọi sao hôm lên đường. Nơi vườn hoang khép nép Tú cầu vội nở hoa Kìa cô em váy trắng Ca điệu khúc lượt là. Áo choàng chiều xanh thắm Đồng khuya lạnh mênh mông Ôi, ngẩn ngơ hạnh phúc Thẹn trên má ai hồng ... 1918

Cад Вот оно, глупое счастье С белыми окнами в сад! По пруду лебедем красным Плавает тихий закат. Здравствуй, златое затишье, С тенью березы в воде! Галочья стая на крыше Служит вечерню звезде. Где-то за садом несмело, Там, где калина цветет, Нежная девушка в белом Нежную песню поет. Стелется синею рясой С поля ночной холодок... Глупое, милое счастье, Свежая розовость щек! 1918

[Wehrmacht]

Dịch & thơ: Wehrmacht

Chuông Chuông bạc ơi, em hát ? Hay tim này ngủ mê ? Mà ánh hồng tượng Chúa Nhuộm tôi vàng bờ mi. Dẫu cho tôi đã lớn Rũ đôi cánh bồ câu Rừng xa tôi thiêm thiếp Ngọt giấc quên âu sầu. Chẳng thiết chi hầm mộ Cùng bao lời trối trăn Dạy tôi nhé, chuông ơi Để không choàng tỉnh nữa. 1917

Колокольчик Колокольчик среброзвонный, Ты поешь? Иль сердцу снится? Свет от розовой иконы На златых моих ресницах. Пусть не я тот нежный отрок В голубином крыльев плеске, Сон мой радостен и кроток О нездешнем перелеске. Мне не нужен вздох могилы, Слову с тайной не обняться. Научи, чтоб можно было Никогда не просыпаться. 1917

[Wehrmacht]

Các bác pro tiếng Nga cho iem hỏi tí, liệu 2 câu trong bài Vườn ở trển :

Здравствуй, златое затишье,
С тенью березы в воде!

Em dịch sửa lại là

Trầm mặc vàng ánh nước
Tuyệt thế bóng bạch dương !

"tuyệt thế" ( = đẹp mỹ mãn, hoàn hảo, perfect ect.... )
liệu có làm mất nghĩa của câu chào quen thuộc "Здравствуй" và dấu " ! " cuối câu thứ 2 không zậy ?

Thanks các bác trước, 9 day các bác

[Wehrmacht]

Dịch rả : Wehrmacht - bài thơ dịch thứ 30 của Esenin.

Thư gửi mẹ Con đây mà, mẹ ơi con chào mẹ ! Mẹ còn đó chăng, mẹ yêu quý của con ? Xin hoàng hôn rơi chút nắng mỏng manh Sưởi ấm áp mái nhà tranh của mẹ. Và nghe đâu bạn bè con vẫn kể Mẹ âu sầu giấu tủi khổ vì con Áo choàng xưa mẹ lủi thủi bên đường Vẫn sờn cũ như ngày nào thuở ấy. Rồi bóng tối phủ chiều xanh u ám. Mẹ lại mơ cơn ác mộng kinh hồn : Quán rượu khuya loạn nhào cơn ẩu đả Nhát dao nào chợt xé nát tim con. Nhưng mẹ ơi, hãy yên lòng đi nhé Cơn mê này trĩu nặng sớm qua thôi, Con nào đâu có say khướt vật vờ Đến cõi chết không tạ từ với mẹ. Con vẫn thế thôi, mềm yếu trải lòng Và sống trong ước mơ sao giản dị Mong thoát khỏi giấc sầu đau giằng xé Để sớm về với tổ ấm làng quê. Con sẽ về khi lộc biếc nhành cây Vườn nhà ta trắng xuân sang chồi nở Chỉ xin mẹ đừng như tám năm xưa Đánh thức con mỗi bình minh rạng rỡ. Đừng gợi lên cõi mơ giờ tan nát Đừng thắp lên mộng ước đã úa tàn, Con sớm mang bao tủi hận phũ phàng Và chất chứa vạn trần ai cay đắng. Đừng dạy con nguyện cầu thêm vô vọng. Níu kéo chi niềm cũ cõi xa xưa. Chỉ mẹ thôi, biển hạnh phúc vô bờ. Sẽ ôm ấp mảnh đời con tan vỡ. Mẹ hiền ơi, quên âu lo đi nhé Đừng vì con thêm nghĩ ngợi ưu phiền, Xin mẹ đừng lủi thủi mãi bên đường Với áo cũ nát nhàu như thưở ấy ... 1924

ПИСЬМО МАТЕРИ Ты жива еще, моя старушка? Жив и я. Привет тебе, привет! Пусть струится над твоей избушкой Тот вечерний несказанный свет. Пишут мне, что ты, тая тревогу, Загрустила шибко обо мне, Что ты часто xодишь на дорогу В старомодном ветxом шушуне. И тебе в вечернем синем мраке Часто видится одно и то ж: Будто кто-то мне в кабацкой драке Саданул под сердце финский нож. Ничего, родная! Успокойся. Это только тягостная бредь. Не такой уж горький я пропойца, Чтоб, тебя не видя, умереть. я по-прежнему такой же нежный И мечтаю только лишь о том, Чтоб скорее от тоски мятежной Воротиться в низенький наш дом. я вернусь, когда раскинет ветви По-весеннему наш белый сад. Только ты меня уж на рассвете Не буди, как восемь лет назад. Не буди того, что отмечалось, Не волнуй того, что не сбылось,- Слишком раннюю утрату и усталость Испытать мне в жизни привелось. И молиться не учи меня. Не надо! К старому возврата больше нет. Ты одна мне помощь и отрада, Ты одна мне несказанный свет. Так забудь же про свою тревогу, Не грусти так шибко обо мне. Не xоди так часто на дорогу В старомодном ветxом шушуне 1924

[Wehrmacht]

PS: Bài thư gửi mẹ ở trển bác TT dịch trong SGK thì đỉnh cao chói lọi roài.

Tuy zậy có một bản dịch khác của một bác nickname Anh Ngọc cũng trong SGK nhưng ko hay bằng, cũng nhàng nhàng cá mè một lứa với các bản khác. Bài Mái tóc xanh bác Anh Ngọc này dịch trong SGK cũng dở tệ, diễn văn xuôi thì đứng hơn.

Thế mới biết nhiều người dịch NHIỀU nhưng chưa chắc đã hay, dịch HAY chưa chắc đã dịch nhiều.
Ví dụ òn ỉ dịch tầm 1000 bài thế nào chả được 50 bài hay, như thế số bài hay vẫn nhiều hơn người mới dịch 100 bài mà chỉ có 20 bài hay, chị Nina nhẩy

Cũng rống như mang danh ca sĩ nhưng giọng khác gì mấy giọng caraokie phong trào đâu

[Nina]

Ơ, Wehrmacht ơi, núi đồi nằm chen lẫn thung lũng là... chuyện bình thường của địa hình ấy chứ! Còn tại sao thung lũng có màu vàng à, dễ lắm, có thể là đồng lúa vàng, lá vàng mùa thu, có thể là đất vàng, cát vàng, đá vàng nữa, đủ kiểu!

Hehe, ba hoa chút thế thôi, kẻo bác Geobic lại ... gõ đầu vì tội biết thì ít mà xuýt xoa nhiều

[Nina]

Thực ra mấy hôm trước Nina thấy chữ ковыль dịch theo từ điển thì ... dài dòng quá, nên dùng luôn chữ "cỏ lông" cho gọn, kiểu gì cũng đúng

Được một ... fan của Esenin như Wehrmacht này bác Geobic hẳn là ... mừng - ngày xưa bác đề xuất "Mỗi ngày một bài thơ của Esenin", nhưng hình như mọi người ... không đủ sức dịch khỏe như thế thì phải...

[Geobic]

* * * Гори, звезда моя, не падай. Роняй холодные лучи. Ведь за кладбищенской оградой Живое сердце не стучит. Ты светишь августом и рожью И наполняешь тишь полей Такой рыдалистою дрожью Неотлетевших журавлей. И, голову вздымая выше, Не то за рощей - за холмом Я снова чью-то песню слышу Про отчий край и отчий дом. И золотеющая осень, В березах убавляя сок, За всех, кого любил и бросил, Листвою плачет на песок Я знаю, знаю. Скоро, скоро Ни по моей, ни чьей вине Под низким траурным забором Лежать придется так же мне. Погаснет ласковое пламя, И сердце превратится в прах. Друзья поставят серый камень С веселой надписью в стихах. Но, погребальной грусти внемля, Я для себя сложил бы так: Любил он родину и землю, Как любит пьяница кабак. 8-1925

* * * Ngôi sao của tôi ơi, hãy cháy lên, chớ rụng Hãy toả xuống đây luồng sáng giá băng Bởi sau hàng rào nghĩa địa cách ngăn Đâu còn nữa những con tim sống động. Ngươi lấp đầy khoảng không tĩnh lặng Thứ ánh sáng mùa thu của cọng mạch trên đồng, Tiếng thổn thức, run run bầy sếu yếu Rớt lại sau kỳ bay di trú tránh đông . Tôi ngẩng cao đầu chăm chú lắng nghe Không rõ sau đồi hay rừng cây vẳng lại Thấp thoáng bổng trầm giọng ai ca vời vợi Về mái nhà thân, về mảnh đất quê hương. Và mùa thu đang chín vàng ươm, Trong thân trắng bạch dương nhựa dần cạn kiệt, Vì tất cả những ai từng yêu và chia biệt, Mùa thu khóc ròng lệ lá láng đường thơm. Số mệnh đã định rồi, tôi rất biết, Không phải tại tôi, không bởi lỗi một ai Sau bờ giậu tóc tang kia, cách biệt, Sẽ đến lượt tôi nằm xuống một ngày mai. Và ánh lửa dịu dàng sẽ tắt, Trái tim trở về cát bụi hư vô. Bạn bè dựng phiến đá màu xám ngắt Rồi khắc lên vui vẻ mấy vần thơ. Nhưng dưới nấm mồ buồn thương day dứt Tôi có đôi câu tự sắp cho mình: Người nằm dưới đây yêu đất đai, Tổ Quốc, Như sinh thời ngưỡng mộ đức Lưu Linh. 8-1925

[Nina]

Geobic viết

Em có quá khó tính không khi cho rằng câu này thiếu ý một chút bác Geobic nhỉ?

Như kẻ say yêu quán rượu đầu đình - nó ở mức độ ... tiềm thức chăng?

[Geobic]

Nina viết

Em có quá khó tính không khi cho rằng câu này thiếu ý một chút bác Geobic nhỉ?

Như kẻ say yêu quán rượu đầu đình - nó ở mức độ ... tiềm thức chăng?

Cảm ơn Nina góp ý rất đúng. Cái hồi dịch bài này, Geo theo đuổi ý muốn có gì đó đối trong với Tổ Quốc ở câu trên, nên ở dưới đã cho thần rượu Lưu Linh vào câu. Mà đã ngưỡng mộ Lưu Linh thì ắt hẳn là người uống, ngươi say rồi... Giờ xem lại, cân nhắc, có thể tôi sẽ sửa. Nếu không tìm được phương án khác, Geo sẽ xin câu sửa của Nina đấy. Nhưng vẫn băn khoăn, vì hình như bên Nga không có đình thì phải (???). Thank.

[hungmgmi]

Có 2 thi sĩ Nga viết về con đường rất hay. Người thứ nhất là Pushkin với “Con đường mùa đông” mà người Việt Nam chúng ta đã biết qua bản dịch khá đạt của nhà thơ-dịch giả Thuý Toàn. Còn người thứ hai, là thi sĩ Esenin với "Con đường ánh bạc" (hay Con đường) mà bạn Wehmachr đã dịch trên đây. Và họ, dù muốn hay không, đều viết về con đường mùa đông lạnh lẽo tuyết phủ. Có phải là viét về những gì buồn vắng, hắt hiu…thì hợp với tâm tình thi sĩ hơn là viết về những gì sôi động, náo nhiệt phù hoa…
Nếu như Con đường mùa đông là một lời tự sự, thì Con đường ánh bạc là một nỗi niềm tâm tình có địa chỉ. Địa chỉ đây là con đường, cô đơn chạy dài dưới tuyết trong một đêm trăng bàng bạc.
Hãy xem:
Серебристая дорога,
Ты зовешь меня куда?
Thi sĩ đã chọn chủ thể là Con đường để tâm sự:Con đường ánh bạc, ngươi sẽ dẫn ta đi đâu?. Có lẽ khi dịch, nên chăng gọi chủ thể đó là ngươi, hoặc mi sẽ hợp hơn các đại từ khác (như là Em chẳng hạn). Và nên chú ý các đại từ “ты” ở khổ 1 và khổ 3 để không bỏ sót lời tâm tình.
Hai câu tiếp theo:
Свечкой чисточетверговой
Над тобой горит звезда.
Tôi đã xem bản dịch của bạn Wehmachr và một số bản dịch của các tác giả khác. Có lẽ sự khác biệt về văn hoá và ngôn ngữ đã khiến các dịch giả không thể chuyển tải hết ý của Esenin. Chắc hẳn nhiều người đọc sẽ băn khoăn khi đọc:
Thứ Năm tràn ngọn nến
Rắc sao rơi trên đầu.
Tại sao lại Thứ Năm, và phải chăng có một cơn mưa sao nào đó?
Như chúng ta biết, Esenin xuất thân từ một gia đình sùng đạo. Và trong đạo Chính thống Nga từ lâu đã tồn tại một nghi thức: các tín đồ tắm vào Ngày thứ Năm cuối cùng trước Lễ Phục sinh (nước tắm gọi là чисточетверговая вода) và vào Nhà thờ, cầm trên tay ngọn nến (чисточетверговая свеча) nghe đọc sách Phúc âm. Là người sùng đạo và có tâm hồn thi sĩ, hẳn Esenin đã liên tưởng hình ảnh con đường loáng trăng, với ngôi sao lung linh trên cao với hình ảnh thiêng liêng của giáo đường, với ngọn nến trước Phục sinh toả sáng. Một liên tưởng khá lạ và đậm chất thơ. Dich là Ngọn nến chung chung, sẽ không ai hiểu được ý tứ sâu xa của nhà thơ. Lựa chọn phương án Thứ Năm tràn ngọn nến sẽ lại càng tối nghĩa. Vậy lựa chọn cách dịch gọn là nến thánh sẽ mang ý nghĩa khác đi chăng?
Trên NNN, chúng ta đã từng bàn đến bài hát hay nhất của ban nhạc Akvarium của Boris Grebenshikov-bài hát Thành phố Vàng. Thật thú vị, trong những hình ảnh đẹp tuyệt vời cuả thành phố mộng ảo, vẫn cháy sáng một ngôi sao trên vòm trời xanh. Chỉ có một ngôi sao thôi, như trong thơ của Esenin vậy :
А в небе голубом горит одна звезда.
Она твоя, о ангел мой, она твоя всегда.
Кто любит, тот любим. Кто светел, тот и свят.
Пускай ведёт звезда тебя дорогой в дивный сад.
Khổ thơ dịch tiếp theo của bạn Wehmachr :
Em buồn vui ? Nào biết ...
Hay nhịp bước cuồng điên
Xin trao lại tim em
Để yêu bờ tuyết trắng.
Thì đã làm sai lạc hoàn toàn ý thơ. Em nào ở đây, em - tình nhân hay em-con đường? Tôi đồ rằng người đọc sẽ thiên về ý thứ nhất. Vì trong khổ một, ý thơ gọi con đường là “em”, hay “mi” hay “ngươi” đã bị dịch giả bỏ quên. Thật ra chẳng đơn giản là em buồn hay vui, mà Esenin đã coi những tình cảm của con người (Грусть-nỗi buồn và радость-niềm vui) như những hạt giống mà nhà ngươi-con đường tuyết đang ủ ấm vào mùa đông. Hai câu sau cũng vậy. Esenin chẳng muốn trao lại tim cho ai cả, nhà thơ chỉ muốn là hãy giúp anh, bằng trái tim nhiệt thành (như mùa xuân) yêu cả tuyết trắng đang đóng đông cứng trên con đường kia thôi.
Khổ cuối, bạn Wehmachr dịch 2 câu đầu khá đạt, tuy nhiên vẫn cần phải thay dấu phẩy trong câu đầu thành dấu gạch ngang thì sẽ đúng ý hơn:
-Bình minh, xe trượt tuyết => Bình minh-xe trượt tuyết
Nhà thơ lãng mạn quá, muốn mượn bình minh thành xe trượt tuyết để tự mình (Сам себя я приведу) phóng đến…Cổng nhà Giời. Dich là Nơi cuối đường , có khi/ Cửa thiên đàng vẫy gọi nghe có vẻ thụ động quá, sẽ không thấy được mong muốn khát khao của chính nhà thơ muốn tự thân mình chinh phục đích đến.
Hungmgmi chỉ muốn đóng góp suy nghĩ về cách hiểu một bài thơ hay của Esenin. Rất mong có những sự trao đổi lại chân tình của các bác.

[Cá Măng]

hungmgmi viết

Có 2 thi sĩ Nga viết về con đường rất hay. Người thứ nhất là Pushkin với “Con đường mùa đông” mà người Việt Nam chúng ta đã biết qua bản dịch khá đạt của nhà thơ-dịch giả Thuý Toàn. Còn người thứ hai, là thi sĩ Esenin với "Con đường ánh bạc" (hay Con đường) mà bạn Wehmachr đã dịch trên đây. Và họ, dù muốn hay không, đều viết về con đường mùa đông lạnh lẽo tuyết phủ. Có phải là viét về những gì buồn vắng, hắt hiu…thì hợp với tâm tình thi sĩ hơn là viết về những gì sôi động, náo nhiệt phù hoa…
Nếu như Con đường mùa đông là một lời tự sự, thì Con đường ánh bạc là một nỗi niềm tâm tình có địa chỉ. Địa chỉ đây là con đường, cô đơn chạy dài dưới tuyết trong một đêm trăng bàng bạc.
Hãy xem:
Серебристая дорога,
Ты зовешь меня куда?
Thi sĩ đã chọn chủ thể là Con đường để tâm sự:Con đường ánh bạc, ngươi sẽ dẫn ta đi đâu?. Có lẽ khi dịch, nên chăng gọi chủ thể đó là ngươi, hoặc mi sẽ hợp hơn các đại từ khác (như là Em chẳng hạn). Và nên chú ý các đại từ “ты” ở khổ 1 và khổ 3 để không bỏ sót lời tâm tình.

Thứ Năm tràn ngọn nến
Rắc sao rơi trên đầu.
Tại sao lại Thứ Năm, và phải chăng có một cơn mưa sao nào đó?
Như chúng ta biết, Esenin xuất thân từ một gia đình sùng đạo. Và trong đạo Chính thống Nga từ lâu đã tồn tại một nghi thức: các tín đồ tắm vào Ngày thứ Năm cuối cùng trước Lễ Phục sinh (nước tắm gọi là чисточетверговая вода) và vào Nhà thờ, cầm trên tay ngọn nến (чисточетверговая свеча) nghe đọc sách Phúc âm. Là người sùng đạo và có tâm hồn thi sĩ, hẳn Esenin đã liên tưởng hình ảnh con đường loáng trăng, với ngôi sao lung linh trên cao với hình ảnh thiêng liêng của giáo đường, với ngọn nến trước Phục sinh toả sáng. Một liên tưởng khá lạ và đậm chất thơ. Dich là Ngọn nến chung chung, sẽ không ai hiểu được ý tứ sâu xa của nhà thơ. Lựa chọn phương án Thứ Năm tràn ngọn nến sẽ lại càng tối nghĩa. Vậy lựa chọn cách dịch gọn là nến thánh sẽ mang ý nghĩa khác đi chăng?
Trên NNN, chúng ta đã từng bàn đến bài hát hay nhất của ban nhạc Akvarium của Boris Grebenshikov-bài hát Thành phố Vàng. Thật thú vị, trong những hình ảnh đẹp tuyệt vời cuả thành phố mộng ảo, vẫn cháy sáng một ngôi sao trên vòm trời xanh. Chỉ có một ngôi sao thôi, như trong thơ của Esenin vậy :
А в небе голубом горит одна звезда.
Она твоя, о ангел мой, она твоя всегда.
Кто любит, тот любим. Кто светел, тот и свят.
Пускай ведёт звезда тебя дорогой в дивный сад.
Khổ thơ dịch tiếp theo của bạn Wehmachr :
Em buồn vui ? Nào biết ...
Hay nhịp bước cuồng điên
Xin trao lại tim em
Để yêu bờ tuyết trắng.
Hungmgmi chỉ muốn đóng góp suy nghĩ về cách hiểu một bài thơ hay của Esenin. Rất mong có những sự trao đổi lại chân tình của các bác.

Chưa biết Hungmgmi là ai nhưng qua bài viết này thấy đây là một con người rất giàu rung cảm, kiến thức văn hóa sâu rộng và tuyệt hơn nữa biết nói ra những điều đó bằng một giọng văn nghị luận đầy nữ tính. Mong đọc được những bài viết tương tự của bạn.
Cá Măng cứ đoán đây là một bạn nữ, không biết có đúng không?

[Geobic]

Cá Măng viết

Chưa biết Hungmgmi là ai nhưng qua bài viết này thấy đây là một con người rất giàu rung cảm, kiến thức văn hóa sâu rộng và tuyệt hơn nữa biết nói ra những điều đó bằng một giọng văn nghị luận đầy nữ tính. Mong đọc được những bài viết tương tự của bạn.
Cá Măng cứ đoán đây là một bạn nữ, không biết có đúng không?

Cảm ơn Hungmgmi nhiều vì bài viết rất xúc sích và đầy sức thuyết phục.
Cá Măng có thể thấy chị Hungmgmi trong bức ảnh này, nàng ngồi dưới đất, thứ nhất, từ bên phải. Và hình như trong ảnh này cũng có Cá Măng đấy...

[Nina]

Ồ, đã nhấn cám ơn rồi, nhưng vẫn phải viết mấy dòng nữa, cám ơn vì bài viết công phu của anh hungmgmi. Em thú thật là không biết cái vụ đọc phúc âm đâu. Khi em dịch bài này, em chỉ nhớ Bunin có truyện ngắn - Ngày thứ hai trong trắng - nên cũng bắt chước theo dịch thành Ngọn nến ngày thứ năm trong trắng.

[Geobic]

Với những phân tích của Hungmgmi, sơ bộ Geo có bài dịch sau đây. Sẽ sửa sang thêm, mong được góp ý.

* * * Серебристая дорога, Ты зовешь меня куда? Свечкой чисточетверговой Над тобой горит звезда. Грусть ты или радость теплишь? Иль к безумью правишь бег? Помоги мне сердцем вешним Долюбить твой жесткий снег. Дай ты мне зарю на дровни, Ветку вербы на узду. Может быть, к вратам господним Сам себя я приведу. 1918

* * * Con đường lóng lánh bạc, Ngươi gọi ta về đâu? - Trải dài như cây nến Thánh, Vì sao rực rỡ trên đầu. Buồn hay vui được ngươi ấp ủ? Ngươi dẫn đến chốn mê cuồng viễn xứ? Hãy giúp ta nhiệt huyết đường ơi, Để ta yêu được tuyết giá của ngươi. Hãy chất cho ta lên xe trượt: Bình minh, cành liễu dắt dây cương. Có thể, tự mình ta đến được Cổng Trời xa, thẳng tiến Thiên Đường. 1918

[Wehrmacht]

Em thấy bấm cảm ơn bác hungmgmi thui vẫn chưa đủ vì bài phân tích của bác Hungmgmi đúng là trên cả kha-rát-sồ

Đúng là lúc dịch thơ của anh Nin thì em hay dùng "Em" hoặc "Người" khi anh Nin muốn nói về cỏ cây vạn vật. Với người đọc chưa hiểu nhiều về thơ Nga thì đúng là rất dễ nhầm nhẫn "Em" thành tình nhân của anh Nin. Em thì vẫn thích dùng "em" hơn cho nó nghe xuôi tai và thân mật, "Người" nghe có vẻ trang trọng nhưng hình sự hóa quá

Còn câu Помоги мне сердцем вешним ,Долюбить твой жесткий снег em dịch thành: Xin trao lại tim em, Để yêu bờ tuyết trắng , ý em muốn nói rằng Con đường hãy thổi hồn tình yêu cho anh Nin - bằng trái tim, tâm hồn của con đường (cách 5) - để anh Nin yêu bờ tuyết của con đường.
Đúng là có hơi phóng tác một chút, em thì hiểu là cũng như thể anh Nin cầu mong sự nâng đỡ, giúp đỡ (Помоги) để chiếm trọn trái tim của con đường vậy.

Đoạn phân tích về đạo Chính thống của bác thì quả là perfect.
------
PS: Như vậy là nếu bài này em tặng bạn bè thì sẽ tặng bản cũ cho nó êm xuôi tai, còn nếu tặng các bác rành rọt tiếng & văn hóa Nga rồi thì phải để bản sau đây, ko thể múa rìu qua mắt thợ được, hihi

Em xin trân trọng tiếp thu và sửa lại toàn bài như sau ạ :

Con đường ...

Ôi, con đường ánh bạc
Gửi tôi về nơi đâu?
Thứ Năm tràn nến Thánh
Rắc sao rơi trên đầu.

Người buồn vui ? Nào biết,
Hay nhịp bước cuồng điên
Xin Người, thổi trái tim...
Tình yêu vào tuyết trắng.

Bình minh - xe trượt tuyết
Dây cương rủ liễu xinh
Tới cuối đường , có khi ...
Lên nước Trời - Thiên Chúa.

1918

Дорога ...

Серебристая дорога,
Ты зовешь меня куда?
Свечкой чисточетверговой
Над тобой горит звезда.

Грусть ты или радость теплишь?
Иль к безумью правишь бег?
Помоги мне сердцем вешним
Долюбить твой жесткий снег.

Дай ты мне зарю на дровни,
Ветку вербы на узду.
Может быть, к вратам господним
Сам себя я приведу.

<1918>