Thơ Boris Pasternak

[Nina]

Geobic viết

Box Thi ca Nga xưa sôi động là thế, mà giờ đây im phắc. Mặc dù vậy, Geo vẫn muốn post lên đây mời mọi người cùng dịch một số bài của Pasternak, nhà văn và thi sỹ Nga từng được giải Nobel văn học nhưng phải từ chối để được quyền ở lại Tổ quốc. Trong tiểu thuyết tự sự “Bác sỹ Zhivago”, nhân vật chính đồng thời là nhà thơ, đã để lại một tập thơ rất xúc động tặng người yêu Lara của mình. Mối tình trong tiểu thuyết của thời kỳ kinh hoàng đó trong lịch sử đến nay còn lay động con tim của hàng triệu người trên Trái Đất.

Tykva viết

hihi, một vài bài của bác Geo dài 31 trang máy tính... Em nhận bài xong đưa vào đếm và đến giờ chưa hoàn hồn. Em hứa sẽ cố gắng, bác ạ, nhưng bác phải rất thông cảm cho chúng em cơ, chứ đưa lên một lúc ngần ấy bài thơ, em sợ bác đã vi phạm nội quy 4rum, điều khoản về spam rồi...

USY viết

Kính thưa bác Geo, em choáng luôn, đọc đầu đề cũng không đủ thời gian. Bác cho em xin 1 cuốn Thơ Đá của bác để em nghiền ngẫm may ra mới hoàn hồn được. Nhưng cũng xin thưa thật với bác, những bài dằng dặc của Pasternak là em cũng không có đủ sức để đọc nguyên bản đâu ạ.

Tính em cũng thích câu nói này (của Chekhov thì phải) - "Ngắn gọn là chị em của thiên tài" - em thích dịch thơ ngắn hơn bác Geobic ạ.

[tykva]

Báo cáo các bác, em nể bác Geo nên hưởng ứng bác ấy một bài thôi, nhưng em không thấy thích bác Pasternak mấy. Trình các bác:

БЕЗ НАЗВАНИЯ

Недотрога, тихоня в быту,
Ты сейчас вся огонь, вся горенье,
Дай запру я твою красоту
В темном тереме стихотворенья.

Посмотри, как преображена
Огневой кожурой абажура
Конура, край стены, край окна,
Наши тени и наши фигуры.

Ты с ногами сидишь на тахте,
Под себя их поджав по-турецки.
Все равно, на свету, в темноте,
Ты всегда рассуждаешь по-детски.

Замечтавшись, ты нижешь на шнур
Горсть на платье скатившихся бусин.
Слишком грустен твой вид, чересчур
Разговор твой прямой безыскусен.

Пошло слово любовь, ты права.
Я придумаю кличку иную.
Для тебя я весь мир, все слова,
Если хочешь, переименую.

Разве хмурый твой вид передаст
Чувств твоих рудоносную залежь,
Сердца тайно светящийся пласт?
Ну так что же глаза ты печалишь?

Không đề

Thường ngày lặng lẽ, hay hờn dỗi,
Em giờ như ngọn lửa cháy bừng bừng
Để anh mang nhan sắc em hiếm thấy
Giam vào lâu đài thơ tối tăm.

Em xem này, bóng chập chờn biến đổi
Trong vầng lửa hắt trên chao đèn.
Nhà tồi tàn, đầu tường, rìa cửa sổ
Bóng chúng mình, và dáng anh bên em.

Em ngồi xếp bằng trên ghế đệm
Hai chân thu kiểu Thổ uy nghi
Bất kể dù ngoài sáng hay trong tối
Em thường lý luận kiểu trẻ thơ.

Em xâu chuỗi hạt khi mộng mơ
Từng vốc cườm em để lăn trên váy.
Vẻ mặt em sao buồn, sao quá buồn như vậy
Chuyện em kể cũng thẳng thắn, đơn sơ.

Khi tình yêu bắt đầu, em lúc nào cũng đúng.
Anh sẽ đặt thêm cho em một cái tên.
Nếu em muốn, vì em anh sẽ đổi
Cả thế giới này, mọi từ ngữ thân quen.

Chẳng lẽ vẻ ngoài em ảm đạm,
Xứng với tâm hồn tiềm ẩn bao tình cảm?
Và lớp quặng vàng rọi sáng trái tim?
Vậy vì sao, vì sao mắt em buồn?

[tykva]

ЗОЛОТАЯ ОСЕНЬ

Осень. Сказочный чертог,
Всем открытый для обзора.
Просеки лесных дорог,
Заглядевшихся в озера.

Как на выставке картин:
Залы, залы, залы, залы
Вязов, ясеней, осин
В позолоте небывалой.

Липы обруч золотой —
Как венец на новобрачной.
Лик березы — под фатой
Подвенечной и прозрачной.

Погребенная земля
Под листвой в канавах, ямах.
В желтых кленах флигеля,
Словно в золоченых рамах.

Где деревья в сентябре
На заре стоят попарно,
И закат на их коре
Оставляет след янтарный.

Где нельзя ступить в овраг,
Чтоб не стало всем известно:
Так бушует, что ни шаг,
Под ногами лист древесный.

Где звучит в конце аллей
Эхо у крутого спуска
И зари вишневый клей
Застывает в виде сгустка.

Осень. Древний уголок
Старых книг, одежд, оружья,
Где сокровищ каталог
Перелистывает стужа.

Mùa thu vàng

Mùa thu. Lâu đài cổ tích
Mở rộng cửa mời khách xem.
Mặt gương hồ thu phẳng lặng
Ôm trọn những bóng dáng quen.

Chẳng khác gì nơi triển lãm:
Tranh treo đầy khắp các phòng
Nào du, nào tần bì, liễu
Tất thảy được mạ vàng ròng.

Vòm lá vàng cây phong lữ -
Như vòng hoa của cô dâu
Bạch dương sau màn voan phủ -
Hôn lễ tinh khôi, trong veo

Mặt đất phủ dày lá đổ
Chẳng còn kênh rạch, hố hang
Chái nhà giữa hàng phong đứng
Như được đóng trong khung vàng.

Cả rừng cây thu tháng chín
Sáng ra còn đứng sóng đôi,
Để chờ hoàng hôn nhuộm vỏ
Sánh vàng hổ phách ngời ngời.

Đừng sa chân vào vực nhé,
Mọi người đều biết mất thôi:
Sục sôi dưới chân lá đổ -
Cả một thảm lá vừa rơi.

Tiếng vang tận cuối con đường
Vọng từ bờ cao trở lại.
Bình minh anh đào sóng sánh
Rót mật từng giọt quánh vàng

Mùa thu. Góc căn nhà cổ
Sách cũ, trang phục, súng trường,
Ai lật từng trang báu vật
Dường như lạnh mùa đông sang...

[Nina]

Mùa thu vàng


Mùa thu. Cung điện cổ tích
Mở đón mọi khách mong chờ
Đường mòn nhỏ trong rừng vắng
Ngắm mãi mình trong nước hồ

Hệt như triển lãm tranh vậy:
Phòng nọ, phòng kia ngút ngàn
Tần bì, đu, dương rung lá
Đều lộng lẫy trong mạ vàng

Chiếc vòng vàng của cây đoan
Như vương miện cô dâu mới
Mặt bạch dương che khăn voan
Trong suốt – khăn voan ngày cưới.

Mặt đất vốn đầy rãnh, hố
Giờ chôn dưới thảm lá cây
Nhà nhỏ giữa phong vàng rực
Như tranh trong khung vàng dày

Và trong bình minh tháng chín
Nơi cây đứng thành hàng đôi
Hoàng hôn để lại dấu vết
Hổ phách trên vỏ rạng ngời.

Nơi đừng sa chân xuống suối
Mọi người đều biết hết rồi:
Sục sôi quá, bước không nổi
Dưới chân toàn lá mà thôi.

Và nơi cuối hàng cây ấy
Bờ dốc dội tiếng vang về
Bình minh rót hồ nhè nhẹ
Đông lại trên cây anh đào

Mùa thu. Một góc cổ kính
Danh mục của bao kho tàng
Sách vở, áo quần, vũ khí,
Cái lạnh đang lật từng trang.

[tykva]

ЗИМНЯЯ НОЧЬ

Не поправить дня усильями светилен.
Не поднять теням крещенских покрывал.
На земле зима, и дым огней бессилен
Распрямить дома, полегшие вповал.

Булки фонарей и пышки крыш, и черным
По белу в снегу - косяк особняка:
Это - барский дом, и я в нем гувернером.
Я один, я спать услал ученика.

Никого не ждут. Но - наглухо портьеру.
Тротуар в буграх, крыльцо заметено.
Память, не ершись! Срастись со мной! Уверуй
И уверь меня, что я с тобой - одно.

Снова ты о ней? Но я не тем взволнован.
Кто открыл ей сроки, кто навел на след?
Тот удар - исток всего. До остального,
Милостью ее, теперь мне дела нет.

Тротуар в буграх. Меж снеговых развилин
Вмерзшие бутылки голых, черных льдин.
Булки фонарей, и на трубе, как филин,
Потонувший в перьях нелюдимый дым.

Đêm đông

Dù đèn soi cũng chẳng cứu được ngày
Hất sao được tấm chăn đêm dày phủ.
Trái đất này đông đang ngự trị,
Nhà nhà vẹo xiêu, làn khói bất lực bay.

Đèn đường giống bánh mì, và mái nhà - bánh rán
Một vệt đen trên tuyết trắng - thềm nhà:
Nhà chủ đấy, nơi tôi làm gia sư dạy học
Học trò ngủ rồi, mình tôi thức đợi đêm qua.

Chẳng ai chờ ai. Rèm nặng buông kín mít
Hè phố mấp mô, tuyết phủ kín chái nhà
Ký ức, thôi nào, hoà với ta làm một!
Để ta tin đi, ta là ngươi và ngươi cũng là ta.

Ngươi lại nhắc về nàng? Ta chẳng lo chuyện ấy.
Ai cho nàng thời hạn, ai chỉ dấu vết nào?
Một cú đòn - ngọn nguồn tất cả. Đến những gì còn lại,
Những gì nàng ban tặng, chẳng phải việc của ta.

Hè phố mấp mô. Lổng chổng đầy chai rỗng
Như những mảnh băng đen nằm giữa đống tuyết dày.
Đèn đường như bánh mì, trên mái nhà khói cuộn
Chẳng ưa người, giống con cú xù lông.

[Nina]

Thú thật là bài này ... em không cảm được, nên dịch tạm vậy thôi

Đêm đông

Dẫu đốt bao đèn vẫn không cứu được ngày
Đầy bóng đen của tấm khăn ngày lễ thánh
Trái đất vào đông, khói lửa đành bất lực
Không dựng thẳng được nhà đang nằm đó ngả nghiêng

Đèn đường như bánh mì ngọt, mái nhà như bánh nướng
Ngôi nhà nổi lên trên tuyết thật rõ ràng
Nhà chủ đấy, tôi là gia sư ở đó
Tôi đang một mình – học trò đã ngủ rồi

Không chờ đợi ai. Nhưng tôi buông rèm kín.
Vỉa hè mấp mô, chái nhà tuyết phủ đầy.
Ký ức hỡi! đừng tự dày vò nữa
Hãy hòa cùng ta thành một mà thôi
Hãy tin ta, và hãy thuyết phục ta, ký ức
Rằng ta với ngươi – chỉ là một trên đời.

Ngươi lại nói về nàng ư? Nhưng ta không muốn biết
Ai nói cho nàng thời hạn, ai vẽ lối, đưa đường
Cú đánh ấy – cội nguồn của tất cả
Bây giờ tôi chẳng muốn biết điều gì

Vỉa hè mấp mô. giữa những tuyết đổ nát
Những vỏ chai chết trong đám băng đen
Đèn đường như bánh mì ngọt. Và trên ống khói như chú cú đêm
Khói lạnh lẽo chìm dần trong lông cú.

[tykva]

ВОКЗАЛ

Вокзал, несгораемый ящик
Разлук моих, встреч и разлук,
Испытанный друг и указчик,
Начать - не исчислить заслуг.

Бывало, вся жизнь моя - в шарфе,
Лишь подан к посадке состав,
И пышут намордники гарпий,
Парами глаза нам застлав.

Бывало, лишь рядом усядусь -
И крышка. Приник и отник.
Прощай же, пора, моя радость!
Я спрыгну сейчас, проводник.

Бывало, раздвинется запад
В маневрах ненастий и шпал
И примется хлопьями цапать,
Чтоб под буфера не попал.

И глохнет свисток повторенный,
А издали вторит другой,
И поезд метет по перронам
Глухой многогорбой пургой.

И вот уже сумеркам невтерпь,
И вот уж, за дымом вослед,
Срываются поле и ветер,-
О, быть бы и мне в их числе!

Nhà ga

Nhà ga, két chống cháy khổng lồ
Những chia ly, hội ngộ lại chia ly cay đắng.
Bạn thâm giao và người ra lệnh,
Chẳng thể nào kể hết những công lao.

Từng xảy ra, đời tôi là dịch chuyển,
Là chuyến tàu chờ nhận khách tại ga,
Khói cuồn cuộn tuôn như lông cú vọ
Đôi pha đèn như đôi mắt giương to.

Từng xảy ra, tôi ngồi chưa ấm chỗ -
Đã phải đi. Xích lại để chia xa.
Đến lúc rồi, tạm biệt nhé, niềm vui!
Người soát vé ơi, tôi nhảy xuống ngậm ngùi.

Từng xảy ra, phía trời tây trải rộng
Ngày xấu trời, dãy tà vẹt vô biên.
Đành nhắm mắt bấu víu vào vô vọng,
Chỉ mong sao đừng ngã vào giảm xóc.

Và tiếng còi hơi rít lên từng chập
Đằng xa kia vẳng tiếng trả lời,
Và đoàn tàu bay dọc sân nhận khách
Cơn bão vô tình, nghiệt ngã lướt qua đời.

Đã đến lúc hoàng hôn buông vội vã,
Đã thấy gió và cánh đồng hối hả
Như muốn kịp theo đầu tàu làn khói toả.
Ôi, giá như tôi cùng theo chúng lúc này!

[Nina]

Nhà ga

Ôi nhà ga, chiếc rương thần của tôi
Chứa những chia ly – gặp gỡ và chia biệt
Người bạn chỉ đường tin cậy bao thân thiết
Công lao với tôi há kể hết được nào

Có lúc đời tôi đựng trong chiếc khăn quàng
Khi đoàn tàu đang chờ giờ khởi động
Những rọ mõm của bầy quái vật
Thở khói đầy, quắc mắt nhìn ta.

Có lúc tôi mới chỉ ngồi bên cạnh
Chỉ thế thôi, hy vọng đã hết rồi
Vĩnh biệt nhé, thời gian, niềm vui hỡi!
Tôi nhảy xuống đây, người soát vé ơi.

Có lúc phía tây như chẻ đôi
Trong gió mưa sấm chớp hãi hùng
Và tàu cấu cào bằng bao tia lửa
Để không rơi vào chỗ giảm rung

Và tiếng còi ré lên, như đã bao lần
Rồi từ xa tiếng khác liền nối tiếp
Và con tàu phóng đi trên tà vẹt
Như cơn bão kia điếc đặc lắm bướu gù

Và rồi hoàng hôn cũng không chịu nổi
Và đằng kia, sau màn khói xa xa
Cánh đồng và gió giật nghe thảm thiết
Ôi, giá như trong đó cũng có ta!

[tykva]

ДУША

Душа моя, печальница
О всех в кругу моем,
Ты стала усыпальницей
Замученных живьем.

Тела их бальзамируя,
Им посвящая стих,
Рыдающею лирою
Оплакивая их,

Ты в наше время шкурное
За совесть и за страх
Стоишь могильной урною,
Покоящей их прах.

Их муки совокупные
Тебя склонили ниц.
Ты пахнешь пылью трупною
Мертвецких и гробниц.

Душа моя, скудельница,
Всё, виденное здесь,
Перемолов, как мельница,
Ты превратила в смесь.

И дальше перемалывай
Всё бывшее со мной,
Как сорок лет без малого,
В погостный перегной.

Tâm hồn

Hồn ta ơi, chứa bao buồn khổ
Về mọi người đang sống quanh ta,
Ngươi đã thành nhà mồ câm lạnh
Bao kiếp đớn đau khắp mọi nhà.

Ướp thân xác họ bằng dầu thơm
Ngươi không quên viết tặng họ thơ,
Nức nở ai oán tiếng đàn lia,
Ngươi khóc than tiễn họ xuống mồ.

Trong thời ích kỷ này, hồn ta
Thay mặt lương tâm, thay nỗi sợ
Ngươi án ngữ như cái bình gốm đẹp
Chứa tro tàn từ thể xác đã thiêu.

Mọi khổ đau nhân thế gộp chung
Bẻ gập ngươi xuống quỳ thấp gối.
Hơi thở của ngươi mang mùi bụi,
Tử thi, nhà mồ với những hồn ma.

Hồn ta ơi, như nghĩa trang làm phúc
Chôn mọi điều ta từng trải đời này
Người xoay vần chẳng khác cái cối xay
Để trộn chung tất cả trong hỗn tạp.

Rồi thì ngươi nghiền cho vụn tất
Mọi chuyện khắc ghi trong ký ức ta,
Để suốt gần bốn chục năm qua,
Rữa nát dần trong nấm mồ ngoài bãi.

[tykva]

Boris Pasternak trong thi ca Nga Xôviết

Boris Leonidovich Pasternak sinh ở Matxcơva. Cha ông là hoạ sĩ, còn mẹ là một nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng. Từ nhỏ ông đã sống trong môi trường nghệ thuật. Ngôi nhà tuổi thơ của ông nhà nơi lui tới của các nhạc sĩ, hoạ sĩ, nhà văn, trong số đó có cả Lev Tolstoi.

Từ năm 13 tuổi cậu bé Pasternak đã say mê âm nhạc bởi chịu ảnh hưởng của nhà soạn nhạc vĩ đại A.N.Skriabin. Thế nhưng năm 1909 ông chia tay với ước vọng sáng tác của mình để nghiên cứu triết học và trở thành sinh viên ngành triết, khoa Lịch sử và Ngữ văn ĐHTH Matxcơva. Để tự hoàn thiện mình trong lĩnh vực triết học ông sang Đức, vào học trường ĐHTH Marburg. Dù có những thành công nhất định trong triết học, nhưng một lần nữa ông lại từ bỏ nó, như đã một lần chia tay với niềm say mê âm nhạc của mình.

Pasternak bắt đầu làm thơ. Năm 1914 tuyển tập đầu tay dưới nhan đề “Sinh đôi trong những đám mây” ra mắt bạn đọc. Thi ca trở thành số phận, thành mảnh đất phát triển tài năng của ông. Trong thi ca đã bao gồm cả những niềm say mê trước kia của ông như âm nhạc và triết học.

Trong một bài thơ tặng Pasternak, A. Akhmatova viết: “Ông được trời cho tuổi thơ vĩnh hằng”.

“Tuổi thơ vĩnh hằng” chính là bản chất của nhân cách Pasternak trong thi ca. Ông nhìn cuộc sống bằng đôi mắt mở to, và cuộc sống luôn làm ông kinh ngạc, thán phục với những biểu hiện lôi cuốn tuyệt trần. Giai đoạn đầu trong sáng tác của mình Pasternak viết những dòng thơ cầu kỳ, dành cho một số bạn đọc hạn chế có khả năng đánh giá tài năng của ông. Bước ngoặt lớn đã đến vào giữa thập kỷ 20, khi nhà thơ bắt đầu viết về các đề tài xã hội. Thực chất của sự thay đổi đề tài này đã được Gorky hiểu rất chính xác, trong một bức thư gửi nhà thơ sau khi đọc trường ca “Năm 95” Gorky viết: “Một tác phẩm xuất sắc, nằm trong số những tác phẩm sẽ tồn tại dài lâu. Tôi không dấu ông điều này: Trước cuốn này tôi luôn cảm thấy hơi căng thẳng khi đọc thơ ông, bởi thơ ông quá dày đặc những hình tượng mà đôi khi tôi không hiểu được... Trong “Năm 95” ông viết kiệm lời hơn và dễ hiểu hơn. Ông trở nên kinh điển hơn với tác phẩm này, một tác phẩm tràn đầy cảm hứng mà tôi, như một bạn đọc, có thể tiếp nhận một cách nhanh chóng và dễ dàng”.

Sự phát triển tiếp theo của Pasternak trong thi ca đúng theo con đường mà Gorky đã nhận ra: Trở nên “kiệm lời hơn, kinh điển hơn và dễ hiểu hơn”.
Sự nghiệp văn học của Pasternak vô cùng đa dạng. Ông sáng tác những tác phẩm văn xuôi lớn, đạt được sự hoàn thiện trong lĩnh vực dịch thuật, tuy nhiên, thi ca luôn là một phần rất quan trọng trong sáng tác của ông, thể hiện một tài năng lớn khi mô tả những sắc thái tình cảm sâu sắc và tinh tế nhất của con người qua những bức tranh thiên nhiên được viết với tình cảm thiết tha. Pasternak khâm phục mọi vẻ đẹp của cuộc sống và tự nhiên, ông tìm kiếm và cảm nhận vẻ đẹp đó ở khắp nơi.

[Nina]

Em thì thấy hồi này ... cũng bắt đầu thấy thơ của Pasternak hay hay

Tâm hồn

Tâm hồn ta ơi, kẻ luôn sầu muộn
Về những người đang sống quanh ta,
Ngươi trở thành nhà mồ của họ -
Những kẻ sống mà luôn bị khảo tra

Ngươi cất công ướp xác thân của họ,
Lại có công viết tặng họ bài thơ,
Như cây đàn lia luôn luôn nức nở
Ngươi khóc than cho họ tới bao giờ…

Thời thế bây giờ vô cùng ích kỷ
Nhưng ngươi vẫn luôn tận tụy kiên gan
Vì lương tâm, và vì sợ hãi
Yên ủi những gì họ để lại - tro tàn

Những nỗi đau của họ cùng góp lại
Làm ngươi còng lưng trĩu nặng héo khô.
Và bây giờ ngươi bốc mùi tử khí,
Bụi nhà xác và những nhà mồ.

Tâm hồn ta ơi, ngươi là nghĩa địa,
Tất cả những gì còn thấy nơi đây,
Ngươi nghiền nát hết, như cối xay ,
Và trộn tất cả lại thành hỗn hợp.

Thì cứ tiếp tục xay đi nhé
Tất cả những gì đã ở bên ta,
Hãy biến gần bốn mươi năm ta sống,
Thành thứ đất mùn của bãi tha ma

[tykva]

Lâu quá không có ai nhòm ngó gì đến Pasternak, thôi tớ lại post tiếp một bài thu nữa của chàng vậy. Nói thật là càng đọc càng dịch tớ càng thấy chàng hay, chứ ngày xưa tớ cứ có định kiến là chàng ...không biết làm thơ

Rừng thu

Rừng thu xù xì cây lá
Bóng râm giấc ngủ bình yên
Gõ kiến, sóc hay chim cú
Không phá được giấc ngủ êm.

Mặt trời theo vết thu lên
Từng bước như đang sợ bẫy
Thận trọng vào rừng thu ấy
Quá trưa rồi mới đến nơi.

Dương bên đầm lầy, gò đống,
Rừng trăn rậm phủ rêu phong,
Thôn nào sau đầm lầy vắng
Nghe có tiếng gà vọng sang.

Tiếng gà gáy vang một chặp,
Rồi im lặng mãi thật lâu.
Như thể gà suy tư lắm,
Tiếng gáy có nghĩa gì đâu.

Nhưng kìa vẳng từ xa lại,
Có một chú gà gáy chơi,
Như người lính trong phiên gác
Đã cất lên tiếng trả lời.

Trả lời, nghe như tiếng vọng
Để cả lũ gà trong thôn
Bốn phương nam bắc tây đông,
Tất cả cùng vui hoà giọng.

Và theo tiếng gà vang dậy
Rừng bừng tỉnh giấc mở ra
Để thêm một lần nhìn thấy
Đồng rộng, màu xanh trời xa.

Осенний лес

Осенний лес заволосател.
В нем тень, и сон, и тишина.
Ни белка, ни сова, ни дятел
Его не будят ото сна.

И солнце, по тропам осенним
В него входя на склоне дня,
Кругом косится с опасеньем,
Не скрыта ли в нем западня.

В нем топи, кочки и осины,
И мхи, и заросли ольхи,
И где-то за лесной трясиной
Поют в селенье петухи.

Петух свой окрик прогорланит,
И вот он вновь надолго смолк,
Как будто он раздумьем занят,
Какой в запевке этой толк.

Но где-то в дальнем закоулке
Прокукарекает сосед.
Как часовой из караулки,
Петух откликнется в ответ.

Он отзовется, словно эхо,
И вот, за петухом петух
Отметят глоткою, как вехой,
Восток и запад, север, юг,

По петушиной перекличке
Расступится к опушке лес
И вновь увидит с непривычки
Поля и даль и синь небес.

[Nina]

Rừng mùa thu

Boris Pasternak

Rừng mùa thu đã mọc tóc dài.
Có bóng tối, giấc mơ và yên lặng.
Cả gõ kiến lẫn cú rừng với sóc
không đánh thức rừng tỉnh giấc mộng say.
Và mặt trời đi theo bước đường thu
chỉ vào được rừng khi chiều đã trải,

Ngó nghiêng xung quanh âu lo ngần ngại
Liệu trong rừng có chiếc bẫy nào không.

Nào bãi lầy, mô đất, dương lá rung,
Nào rêu, bụi cây tổng quán sủi trong rừng,
Và phía đằng kia bãi lầy đâu đó
Gà trống trong làng đang cất giọng hát chung
Chú gà trống gáy vang hết giọng
Và rồi lại im, trong yên lặng mông lung

Như thể gà đang đắn đo suy tính
Tiếng gáy này có ích lợi ra sao.
Nhưng bỗng dưng ở góc xa đâu đó
Chú hàng xóm gà bỗng gáy lao xao.
Như người lính đang phiên canh gác,
Gà trống bèn gáy lại đáp lời.
Tiếng gáy dội lại tựa như tiếng vọng,
Và gà theo nhau cùng gáy vang trời.

Tiếng gáy của gà tựa như cột mốc,
Đo cả bắc nam, cắm cả tây đông,
Theo tiếng gáy của đàn gà trống
Bóng tối lùi xa về phía bìa rừng
Và rừng lại ngỡ ngàng nhìn thấy
Cánh đồng trải xa và trời xanh muôn trùng.

[tykva]

Hehe, lâu thế chẳng ai dịch thêm bác này nữa sao? Tớ lại góp một bài vậy.

Nói thực, tớ dịch bài này là do bị cái tít hay quá lôi cuốn, nhưng dịch mãi, dịch mãi tới tận cuối bài vẫn chưa hiểu chàng Past định nói gì, cái gì liên kết những hình ảnh chàng đưa ra, và tại sao, trên cơ sở nào liên kết những hình ảnh đó.

Tóm lại, khi dịch xong tớ tự cảm thấy phục tính kiên trì của bản thân mình quá

ЗВЕЗДЫ ЛЕТОМ

Рассказали страшное,
Дали точный адрес.
Отпирают, спрашивают,
Движутся, как в театре.

Тишина, ты - лучшее
Из всего, что слышал.
Некоторых мучает,
Что летают мыши.

Июльской ночью слободы -
Чудно белокуры.
Небо в бездне поводов,
Чтоб набедокурить.

Блещут, дышат радостью,
Обдают сияньем,
На каком-то градусе
И меридиане.

Ветер розу пробует
Приподнять по просьбе
Губ, волос и обуви,
Подолов и прозвищ.

Газовые, жаркие,
Осыпают в гравий
Все, что им нашаркали,
Все, что наиграли.

Những vì sao mùa hè

Kể những chuyện đớn đau
Cho địa chỉ chính xác,
Mở ra, và hỏi nhau
Đi như trong nhà hát.

Những gì tôi từng nghe
Tĩnh lặng êm dịu nhất.
Không hiếm người dằn vặt
Chỉ vì lũ dơi bay.

Làng mạc đêm tháng bảy
Trắng sáng đến diệu kỳ.
Để gây mất trật tự
Bầu trời đầy lý do.

Lấp lánh, vui mừng thở
Khoe ánh sáng rạng ngời
Đâu đó trên bầu trời
Kinh độ không xác định.

Bông hồng xinh nũng nịu,
Xin gió thử nhấc lên
Vạt áo cùng tên gọi,
Giày dép, tóc, môi mềm.

Nóng bỏng và luễnh loãng
Rơi trên đá rải đường.
Tất cả những trò nghịch
Tất cả những sầu vương.

Hehe, bác nào hiểu làm ơn bình giúp nhé, em xin cảm tạ bằng một chầu kem

[tykva]

Forytchia viết

Dạ, "Thấp thủ " này xin có " lùn kiến" .

Hiểu của tôi về Bí.. ý lộn… về bài thơ dịch của Bí.
Những vì sao lấp loé trên bầu trời mùa hè như những ngọn đèn trên trần nhà hát ( các bạn để ý m à xem, mỗi khi vào nhà hát cứ ngước mắt lên trần nhà xem kiểu kiến trúc là sẽ thấy muôn ngọn đèn gắn chìm trên trần ... lung linh như muôn vì sao ấy). Ánh sao xa không chiếu sáng như ánh trăng nên không thể soi rõ từng làn tóc môi mềm. Những vì sao nghịch ngợm không đứng ở vị trí nhất định ấy góp phần tạo ra thứ ánh sáng khiến cho đêm mùa hè sáng hơn, dài hơn. Cụ Pas có lẽ viết bài thơ này khi trong lòng đang lẫn lộn buồn, vui đây - nên cụ ấy ngồi ngắm sao trời rồi tả lại cho chúng ta biết về bầu trời sao nóng loãng, tĩnh lặng, tinh nghịch … vân vân và vân vân ở trong đó.
Điệu này, ứ được ăn kem của bà Tykva rồi. Nhưng Tykva ơi, phải ưu tiên giành 1 suất vị trí đẹp nhìn ra cửa vì sự nhiệt tình của tôi nhé.

Cảm ơn For, kiểu gì thì bà cũng rất xứng đáng được ăn kem. Hihi... Bác Nguyên Anh tạm ứng nhé
Hôm nay mời các bác thưởng thức tiếp một bài của Pasternak, theo tớ là hay, chứ không đến nỗi nhảm như "Những vì sao mùa hè"...

ЕДИНСТВЕННЫЕ ДНИ

На протяженье многих зим
Я помню дни солнцеворота,
И каждый был неповторим
И повторялся вновь без счета.

И целая их череда
Составилась мало-помалу -
Тех дней единственных, когда
Нам кажется, что время стало.

Я помню их наперечет:
Зима подходит к середине,
Дороги мокнут, с крыш течет
И солнце греется на льдине.

И любящие, как во сне,
Друг к другу тянутся поспешней,
И на деревьях в вышине
Потеют от тепла скворешни.

И полусонным стрелкам лень
Ворочаться на циферблате,
И дольше века длится день,
И не кончается объятье.

Chuỗi ngày duy nhất

Suốt mấy mùa đông dài đằng đẵng
Ta nhớ lắm những ngày nắng soi,
Mỗi ngày đều duy nhất trong đời
Qua rồi đến - vòng quay bất tận.

Ngày lại ngày theo nhau thành chuỗi
Những ngày duy nhất ấy - với ta,
Khi đôi ta hiểu bằng cảm nhận
Thời gian dừng lại, chẳng trôi qua.

Ta nhớ như in từng ngày tháng
Khi đất trời lạnh giá giữa đông,
Đường lầy lội, mái nhà nước rỏ,
Và vầng dương ngự trên mảnh băng.

Lửng lơ đâu đó trên vòm cây
Tổ sáo đổ mồ hôi vì nóng.
Và những cặp tình nhân mê muội,
Bên nhau tìm hơi ấm vòng tay.

Để đôi kim đồng hồ ngái ngủ
Đến quay trên mặt số cũng lười,
Và một ngày dài hơn thế kỷ,
Và vòng ôm mãi mãi không rời.

[Nina]

Còn về Pasternak thì ... sau bài Những ngôi sao mùa hè cảm tình của em với bác này có giảm kha khá . Bài Những ngày duy nhất này thì tất nhiên dễ hiểu hơn bài kia, nhưng ... em vẫn thấy ngột ngạt thế nào ấy. Thành ra bản dịch lần này của em ... hơi ẩu. Nhưng ủng hộ chị Bí một cái (và tranh gửi trước bác Geobic nhân thể)

Những ngày duy nhất

Dằng dặc qua bao mùa đông
Nhớ hoài những ngày nắng chói
Mỗi ngày đều không lặp lại
Và rồi lặp lại vô cùng

Và cả một chuỗi ngày ấy
Dần dà trở nên dần dà
Những ngày thân yêu duy nhất
Khi thời gian ở bên ta

Tôi nhớ từng ngày rành rọt:
Mùa đông đã tới giữa chừng
Đường ẩm, mái nhà nhỏ giọt
Mặt trời trên băng mông lung.

Và những người yêu say đắm
Vội vàng đến gần nhau hơn
Mồ hôi tổ sáo đọng giọt
Trên những ngọn cây ven đường

Và kim đồng hồ ngái ngủ
Lười biếng qua lại lắc lư
Và ngày dài hơn thế kỷ
Vòng ôm dài mãi ngàn thu

[Geobic]

@ Bí @ Nina
Sau những bài dịch của Bi và Nina, quả là geo không đủ can đảm post bài Chuỗi ngày duy nhất lên nwã. Quả thuc bài dịch ấy của Geo rất kém, sai nhiều nwã. Giờ Geo đền một bài khác vậy. Bài cũng khá hóc: Những ngôi sao mùa hè.

Về bài “Những vì sao mùa hè”, Geo hiểu như thế này: Đêm hè là những đêm lý tưởng để ngắm sao. Bầu trời sao dày đặc, sinh động. Nhìn lên đó như thấy được vạn vật của thế gian. Thấy được những tích truyện ly kỳ (ví như Ngưu Lang – Chức Nữ của VN) với những địa chỉ “tin cậy” là đôi bờ Sông Ngân rực sáng, với bao nhân vật hệt như hiện ra trên sân khấu vậy. Nhưng thế giới ấy lại câm lặng – điều mà Nhà thơ rất thích, chắc ông quá mệt mỏi về những ầm ào náo nhiệt cõi trần rồi…
Đêm hè, với trời sao óng vàng rực rỡ ấy có bao điều khiến Bầu Trời có nguyên cớ để “gây mất trật tự”, không thể ngồi yên được. Sao thả sức nhấp nháy, tỏa sáng, đổi ngôi, vụt tắt… ở nơi này, nơi khác...
Hàng tỉ vì sao mờ tỏ kết thánh khói sương, thành lửa cháy trên bầu trời, chúng bao quang Trái đết được ví như một viên sỏi nhỏ. Và từ Trái Đất, con người có thể cảm nhận được tất cả dấu ấn của thời gian, điệu nhạc diệu huyền của vũ trụ khi nhìn lên bầu trời sao mùa hè.
Riêng khổ thơ áp chót:

“Gió nhắc hồng gượng nhẹ
Cứ từ từ dâng lên
Giày, môi và tóc huyền
Cả tuổi tên, xiêm áo…”

Thì Geo không hiểu gì cả. Ai có ngọc ý gì thì phát ra đi… Kem của Bí sắp chẩy rồi!
Không biết có được ăn kem của Bí không đây?
---------------
P.S. Geo muốn có địa chi email của Nina để trao đổi về việc sử dụng bài dịch Thu vàng.
tahoaphuong@ỵhoo.com

NHỮNG VÌ SAO MÙA HÈ

Kể những điều khủng khiếp
Lại chỉ rõ ở đâu.
Ra vào và hỏi nhau
Y như trong rạp hát.

Cõi lặng câm - thật tuyệt
Hơn những gì ta nghe.
Có những người khó chịu
Vì tiếng dơi bay về.

Xóm làng đêm tháng bảy -
Vàng óng, đẹp diệu huyền.
Bầu trời đầy nguyên cớ
Để không làm sao yên.

Lấp lánh những niềm vui,
Tỏa hào quang rực rỡ,
Thấp thoáng trên bầu trời
Tại một nơi nào đó.

Gió nhắc hồng gượng nhẹ
Cứ từ từ dâng lên
Giày, môi và tóc huyền
Cả tuổi tên, xiêm áo…

Như khói sương, hơi nóng,
Phủ quanh viên cuội hiền
Mọi dấu ấn tích đọng,
Mọi tiếng đàn linh thiêng.

[Geobic]

Ngày mai Geo lại đi cônmg tác sớm vào Quảng Bình, hẹn tái ngộ sau chuyến đi điền dã này.
Trước khi đi gửi lại hai bài dịch của Pasternak, quả là rất khó hiểu được ý tưởng của tác giả. Tạm bằng lòng với những gì làm được, nhưng xem ra Geo thấy mình không hợp với tạng thơ này, có lẽ sẽ chọn dịch những nhà thơ mà mình đã quen "khẩu khí".

TÂM HỒN

Tâm hồn ta, chứa u sầu đau đớn,
Về những người thân thuộc quanh ta,
Ngươi đã thành mộ hầm của những kẻ
Bị đọa đầy từ thuở mới sinh ra.

Thể xác họ ngươi ướp dầu thơm phức,
Rồi ngợi ca dâng tặng những vần thơ,
Bằng tiếng đàn lia não nề thổn thức
Ngươi khóc than thương xót họ dưới mồ.

Trong thời chúng ta, thời đại dại rồ,
Ngươi bất chấp lương tâm và nỗi sợ
Vững vàng làm chiếc bình gốm nhỏ
Gìn giữ, nâng niu giùm họ nắm tro tàn.

Những đớn đau của họ góp cùng
Đè còng lưng khiến ngươi chực té.
Ngươi bốc mùi bụi tro thi thể
Của các mộ phần, nhà xác tối tăm.

Tâm hồn ta, kẻ thiếu thốn muôn phần,
Mọi mảnh vỡ nơi này còn thấy rõ
Ngươi, như chiếc cối xay, nghiền nhỏ
Rồi biến thành chất hỗn độn nát bươm.

Thì tiếp tục đi, cứ việc xay nghiền
Tất cả những gì từng cùng ta gắn bó,
Như ngót suốt bốn chục năm ròng rã
Thành đất mùn nơi bãi tha ma.



NHỮNG VÌ SAO MÙA HÈ

Kể những điều khủng khiếp
Lại chỉ rõ ở đâu.
Ra vào, chào hỏi nhau
Rộn ràng như trong rạp.

Tĩnh lặng - điều tuyệt nhất
Trong những gì ta nghe.
Một số người khốn khổ
Chỉ vì dơi bay qua.

Xóm làng đêm tháng bảy -
Óng vàng đến diệu huyền.
Bầu trời đầy nguyên cớ
Để không làm sao yên.

Lấp lánh, rạo rực vui,
Tỏa hào quang rực rỡ,
Thấp thoáng trên bầu trời
Nơi xa xăm nào đó.

Gió nâng nhẹ cánh hồng
Theo lời xin thủ thỉ
Của giày, môi, tóc xoã
Của tục danh, áo xiêm…

Sương khói và hơi nóng,
Phủ lên viên cuội tròn
Mọi dấu ấn tích đọng,
Mọi cung đàn véo von...

[Geobic]

Nina viết

Về bài Tâm hồn thì theo em cũng khá dễ hiểu đấy chứ. Chỉ xin góp ý chút xíu với bác Geobic, từ скудельница thì có nghĩa là cái nghĩa địa, hoặc nấm mộ chung chôn những người tội nghiệp...

Cảm ơn Bí và Nina đã chỉ ra một chỗ sai của Geo trong bài Tâm hồn. Geo vẫn coi
“Tâm hồn” là bài có nhiều chỗ khó hiểu. Vất vả lắm, và với sự giúp sức của mọi người, nay Geo xin trình làng phương án cuối cùng của mình về hai bài: "Hồn" và "Những vì sao mùa hè". Có thể Geo sẽ dừng việc dịch tác giả này ở đây. Nhưng "có thể" cũng có nghĩa là "chưa chắc" đấy


HỒN

Hồn ta - kẻ bảo vệ
Những người thân quanh ta,
Biến thành mộ chở che
Bao đọa đày kiếp sống.

Hồn ướp thơm xác họ,
Dâng họ những vần thơ,
Tiếng đàn lia nức nở -
Hồn khóc họ não nề.

Giữa một thời biến động,
Vì lương tâm, âu lo,
Hồn làm chiếc bình táng
Giữ giùm họ nắm tro.

Những khổ đau của họ
Đè trĩu nặng trên lưng,
Hồn bốc mùi tro bụi
Của mộ phần tối bưng.

Tâm hồn ta - nghĩa địa,
Như một chiếc cối xay,
Những gì thấy nơi đây
Nghiền vụn thành hỗn chất.

Vậy, hồn cứ nghiền tiếp
Những gì gắn cùng ta,
Ngót bốn chục năm qua
Thành đất mùn mộ địa.



NHỮNG VÌ SAO MÙA HÈ

Kể những điều khủng khiếp,
Chỉ rõ ở nơi đâu.
Ra vào, chào hỏi nhau,
Nhộn nhịp như trong rạp.

Tĩnh lặng - điều tuyệt nhất
Trong những gì ta nghe.
Một số thấy đau khổ
Chỉ vì dơi bay qua.

Xóm làng đêm tháng bảy
Óng vàng đến diệu huyền.
Bầu trời đầy nguyên cớ
Để không làm sao yên.

Lấp lánh, rạo rực vui,
Tỏa hào quang rực rỡ,
Thấp thoáng trên bầu trời
Giữa những kinh vĩ độ.

Theo thỉnh cầu kín đáo
Của giày, tóc, môi mềm
Của tục danh, xiêm áo
Gió nâng cánh hồng lên.

Sao nóng bỏng, ảo mờ,
Rắc lên tầng đá sỏi
Mọi dấu tích đọng lại,
Mọi thứ từng được trao.

[Nina]

Белая ночь

Борис Пастернак.

Мне далекое время мерещится,
Дом на Стороне Петербургской.
Дочь степной небогатой помещицы,
Ты - на курсах, ты родом из Курска.

Ты - мила, у тебя есть поклонники.
Этой белой ночью мы оба,
Примостимся на твоем подоконнике,
Смотрим вниз с твоего небоскреба.

Фонари, точно бабочки газовые,
Утро тронуло первою дрожью.
То, что тихо тебе я рассказываю,
Так на спящие дали похоже.

Мы охвачены тою же самою
Оробелою верностью тайне,
Как раскинувшийся панорамою
Петербург за Невою бескрайней.

Там, вдали, под дремучим урочищам,
Этой ночью весеннею белой,
Соловьи славословьем грохочущим
Оглашают лесные пределы.

Ошалелое щелканье катится,
Голос маленькой птички летящей
Пробуждает восторг и сумятицу
В глубине очарованной чащи.

В те места босоногою странницей
Пробирается ночь вдоль забора,
И за ней с подоконника тянется
След подслушанного разговора.

В отголосках беседы услышанной
По садам, огороженным тесом,
Ветви яблоневые и вишневые
Одеваются цветом белесым.

И деревья, как призраки, белые
Высыпают толпой на дорогу,
Точно знаки прощальные делая
Белой ночи, видавшей так много.