Ám sát Stalin

[Vania]

Xem ra, dù ở thời đại nào và ý thức hệ nào, người Việt Nam luôn ưa sự sùng bái cá nhân. Chưa biết cách đặc trị ra sao, nhưng điều chắc chắn, lối tư duy này quá mông muội trong xu thế toàn cầu hóa. Tui gọi đó là "hội chứng nghiện lãnh tụ" - biểu hiện thường là chán ăn, nhác quan hệ cộng đồng nếu không có lãnh tụ tinh thần ; con bệnh có thể ngồi không chớp mắt ti tỉ giờ trước tấm chân dung người đỡ đầu tâm hồn mình. Theo một số khảo sát văn hóa học, tệ sùng bái cá nhân tiên khởi từ tập quán sùng tín ma quỷ, vong hồn, thiên nhiên... của người thượng cổ - khi mà tầm nhận thức chưa phát triển, các phương tiện duy trì đời sống còn thấp kém. Thời nay, một số bộ lạc Nam Mỹ vẫn còn tục chặt đầu người chết để thờ cúng. Các huyền thoại anh hùng, nhân vật linh thiêng, chuyện kể người có công trạng với cộng đồng... là chứng tích rõ nhất. Cộng đồng càng chậm phát triển thì huyền thoại anh hùng càng nhiều, rõ ràng nhất là chuyện kể anh hùng ở khu vực Tây - Trung Âu rất hiếm so với các vùng Bắc Âu, Đông Âu ; tại Bắc Âu, Đông Âu thì truyền thuyết người hùng xứ sở nhiều như sao sa, còn khu vực Nam Âu kể từ khi Đông La Mã suy sụp thì lớp huyền thoại này teo dần. Trong văn học Nga, hổ báo nhất là ba anh hùng Kievan Rus, Igor Svyatoslavich, huyền thoại Danko. Tuy nhiên, phải đến thời Soviet, các "kỹ sư tuyên truyền" mới đạt tới công lực thâm hậu ; thay vì nghiệp kiếm cung, các anh hùng cộng đồng được khoác những chiếc áo sặc sỡ hơn và cũng "người" hơn. Thí dụ, người ta nhớ đến Lenin như một giáo sư đại học cần mẫn (dù thực tế ông là người nóng nảy, lười tắm và ít cảm xúc), Stalin vừa như một chiến binh thảo nguyên vừa giống một người khổng lồ trong cổ tích (đời thường Stalin rất thô bạo, học vấn thấp và khả năng tư duy hạn hẹp), Brezhnev được nhìn thấy như một cụ già đạo mạo, hài hước và đa tài (nhưng thực tế ông này cư xử thiếu tế nhị, háo danh và ưa thích sự xa hoa)... Tất cả những kỹ năng ấy, sau cùng được lớp đàn em của Vladimir Putin tiếp thụ, nâng lên thành tuyệt kỹ - và chúng ta có một Volodia cái gì cũng giỏi, điều gì cũng hay, nhưng cho đến giờ nước Nga vẫn không có nhiều đổi thay, nếu không nói là ngày một thê thảm.