С любимыми не расставайтесь

[tykva]

Alexander Kochetkov và bài thơ “Ballada về toa tầu đầy khói thuốc”.

Tykva dịch

Đôi khi người yêu thơ nhớ về các nhà thơ chỉ với một tác phẩm duy nhất, tác phẩm trở thành đỉnh cao của nhà thơ đó. Trong trường hợp Alexander Kochetkov, bài thơ “Ballada về toa tầu đầy khói thuốc” chính là tác phẩm như vậy. Trong sự nghiệp sáng tác của A.Kochetkov, bài thơ đôi khi được nhắc đến bằng một dòng bất hủ “Đừng chia tay với người mình yêu”.

Nina Grigorievna Prozriteleva, vợ goá của nhà thơ, đã kể về sự xuất hiện của bài thơ này trong các ghi chép chưa từng được công bố của mình như sau: “Mùa hè năm 1932 chúng tôi sống ở Stavropol tại nhà cha tôi. Đến mùa thu thì Alexander trở về Matxcơva trước, tôi phải đi chuyến tàu sau. Vé đã mua rồi, hành trình từ Stavropol đến ga Kavkaz, rồi chuyển tàu Sochi – Matxcơva. Chúng tôi chia tay nhau thật khó khăn, và cố kéo dài thời gian chia tay nhiều nhất có thể được. Thậm chí một ngày trước khi tàu khởi hành chúng tôi còn tìm cách bán chiếc vé đã mua để hoãn chuyến đi của Alexander chậm lại ba ngày, và ba ngày đó chúng tôi sống như những ngày hội, một thứ quà tặng của số phận. Nhưng những ngày ngắn ngủi ấy rồi cũng hết, và anh phải lên đường. Chúng tôi lại đi mua vé, và lần này thì Alexander đi thật. Tâm trạng của anh trong chuyến đi được thể hiện rõ trong lá thư anh viết cho tôi từ ga Kavkaz (các từ “nửa buồn rầu, nửa ngủ mơ màng” về sau được chữa thành “ngủ lơ mơ và nước mắt tràn mi”).

Đối với bạn bè ở Matxcơva việc anh xuất hiện trở thành sự hồi sinh kỳ diệu, bởi họ tưởng anh đã mất trong chuyến tàu ba hôm trước, chuyến tàu đã gặp tai nạn và bị đổ ngay ở ga hàng hóa Matxcơva. Trong số nạn nhân trên chuyến tàu đó có một số người quen của chúng tôi đi nghỉ ở Sochi về. Alexander may mắn thoát nạn nhờ chúng tôi đã bán chiếc vé đầu tiên và anh ở lại Stavropol thêm ba ngày.

Trong bức thư đầu tiên anh viết cho tôi từ Matxcơva có bài thơ “Ballada về toa tầu đầy khói thuốc”.

Nhờ một sự tình cờ thoát khỏi tai họa, nhà thơ không thể không suy nghĩ về bản chất của sự tình cờ trong cuộc sống của con người, về ý nghĩa của chia ly và đoàn tụ, về số phận của hai con người yêu nhau.

Nhờ các ghi chép của Nina Grigorievna chúng ta biết được thời điểm bài thơ ra đời, bởi nó chỉ được công bố chính thức sau đó những 34 năm, dù trước đó đã được truyền miệng và trở nên rất được công chúng yêu thích. Vào thời gian chiến tranh bài thơ càng nổi tiếng hơn, và đối với nhiều người đó là những dòng thơ được viết ngoài mặt trận.

Người đầu tiên có công phổ biến bài thơ là nhà văn, nhà biên kịch Leonid Soloviev, thời kỳ đó là phóng viên tờ báo “Hạm đội đỏ”. Ông được một người bạn là V.S. Vitkovich giới thiệu với A.C. Kochetkov ở Tashkent, và được nghe chính Kochetkov đọc bài thơ này. Ông thích bài thơ đến mức mang luôn một bản chép thơ theo mình, và đọc một cách hứng thú cho tất cả mọi người mà ông tình cờ gặp mặt. Bài thơ được chép lại và truyền tay một cách nhanh chóng trên khắp các mặt trận, thậm chí đến mức bị quên mất tên tác giả và trở thành một tác phẩm văn hoá dân gian truyền miệng. Đa số người đọc đều cho rằng bài thơ vừa mới được sáng tác trong thời kỳ chiến tranh.

Bài thơ được công bố chính thức lần đầu tiên trong tuyển tập “Ngày thi ca” vào năm 1966, và sau đó là tuyển tập “Thơ về tình yêu” năm 1967, được đăng lại trên báo và từ đó gần như không thể thiếu trong các tuyển tập khác nhau. Nhà biên kịch A. Volodin đã lấy một dòng trong bài thơ “Đừng chia tay với người mình yêu” làm nhan đề cho tác phẩm mới của mình. Bài thơ cũng được nhiều nghệ sĩ trình bày trong các chương trình biểu diễn khác nhau, và được đọc trọn vẹn trong phim của E. Riazanova “Số phận trớ trêu...”. Sau đây NNN xin giới thiệu bản dịch của thành viên Quỳnh Hương

[tykva]

Ballada về toa tầu đầy khói thuốc

- Lạ lùng sao, đau đớn quá, em yêu,
Ôm lấy đất và hòa vào với đất.
Lạ lùng sao, đau đớn quá, em yêu,
Phân đôi mình dưới lưỡi cưa tàn nhẫn.

Vĩnh viễn không lành vết thương lòng
Anh và em, nước mắt hòa nóng bỏng.
Vĩnh viễn không lành được vết thương
Dòng nước mắt dù tràn như nhựa lỏng.

- Còn được sống, em bên anh mãi mãi
Không chia lìa như máu với tâm hồn
Còn được sống, em bên anh mãi mãi
Như tình yêu cùng cái chết đồng hành

Anh hãy mang luôn bên mình nhé anh,
Tình em vĩnh viễn đừng quên đấy.
Anh hãy mang luôn bên mình nhé anh,
Ngôi nhà xưa nơi quê hương xa ấy.

- Nhưng nếu anh không sao tránh được
Vết thương lòng - nhát cắt mãi không lành
Nhưng nếu anh không biết trốn đâu
Khắp nơi giá băng và bóng tối?

- Xa nhau rồi mong đến ngày đoàn tụ
Đừng bao giờ quên em, nhé anh
Khi xa nhau mong đến giờ đoàn tụ
Thời khắc trở về em bên anh.

- Nhưng nếu anh phải đi xa xa mãi
Tia sáng thoáng qua rồi biến mất trong đời,-
Nếu anh đi vĩnh viễn em ơi
Hòa với giải Ngân hà và màn khói?

- Em sẽ nguyện cầu để anh yêu mãi
Nhớ những con đường trên trái đất này
Em sẽ nguyện cầu để một ngày anh lại
Về bên em vẹn nguyên, anh ơi.

Lắc lư trong toa tầu đầy khói thuốc
Cảm giác mình bất lực, không nhà
Lắc lư trong toa tầu đầy khói thuốc
Anh ngủ lơ mơ và nước mắt tràn mi

Đó là lúc trên quãng đường trơn trượt
Kinh hoàng đoàn tàu nghiêng trong vòng xoáy.
Đó là lúc trên quãng đường trơn trượt
Những bánh xe rời khỏi đường ray.

Sức mạnh siêu nhiên chỉ một giây
Giật tung khỏi đất những gì của đất.
Sức mạnh siêu nhiên chỉ một giây
Một cú xiết mà nghiền nát tất.

Niềm hy vọng về ngày gặp mặt
Trong xa xôi không cứu được ai.
Bàn tay mời gọi đến tương lai
Chìa sẵn đấy cũng không cứu được.

Đừng chia tay với người yêu dấu!
Đừng chia tay với người yêu dấu!
Đừng chia tay với người yêu dấu!
Hãy trở thành máu thịt của nhau.
Hãy nói lời chia tay như phải xa một đời!
Hãy nói lời chia tay như phải xa một đời!
Hãy nói lời chia tay như phải xa một đời!
Dù chỉ phải chia ly một phút!

Баллада о прокуренном вагоне

Александр Кочетков

- Как больно, милая, как странно,
Сроднясь в земле, сплетясь ветвями, -
Как больно, милая, как странно
Раздваиваться под пилой.

Не зарастет на сердце рана -
Прольемся чистыми слезами,
Не зарастет на сердце рана -
Прольемся пламенной смолой.

- Пока жива, с тобой я буду -
Душа и кровь нераздвоимы -
Пока жива, с тобой я буду -
Любовь и смерть всегда вдвоем.

Ты понесешь с собой повсюду -
Не забывай меня, любимый -
Ты понесешь с собой повсюду
Родную землю, милый дом.

- Но если мне укрыться нечем
От жалости неисцелимой,
Но если мне укрыться нечем
От холода и темноты?

- За расставаньем будет встреча,
Не забывай меня, любимый,
За расставаньем будет встреча,
Вернемся оба - я и ты.

- Но если я безвестно кану -
Короткий свет луча дневного, -
Но если я безвестно кану
За звездный пояс, в млечный дым?

- Я за тебя молиться стану,
Чтоб не забыл пути земного,
Я за тебя молиться стану,
Чтоб ты вернулся невредим.

Трясясь в прокуренном вагоне,
Он стал бездомным и смиренным,
Трясясь в прокуренном вагоне,
Он полуплакал, полуспал,
Когда состав на скользком склоне
Вдруг изогнулся страшным креном,
Когда состав на скользком склоне
От рельс колеса оторвал.

Нечеловеческая сила,
В одной давильне всех калеча,
Нечеловеческая сила
Земное сбросила с земли.

И никого не защитила
Вдали обещанная встреча,
И никого не защитила
Рука, зовущая вдали.

С любимыми не расставайтесь!
С любимыми не расставайтесь!
С любимыми не расставайтесь!
Всей кровью прорастайте в них -

И каждый раз навек прощайтесь!
И каждый раз навек прощайтесь!
И каждый раз навек прощайтесь!
Когда уходите на миг!

1932