A. Puskin - Nhà thơ cổ điển Nga nổi tiếng thế giới - Trang 5

butgai · #81 10-05-2008, 22:09

Trích:

Geobic viết

Vần chuẩn mực, theo Geo hiểu, bắt buộc:

Hoặc: chữ cuối câu 2 và câu 4 vần nhau.
Hoặc: chữ cuối câu 2 và câu 3 vần nhau.

Còn các câu còn lại nếu vần được thì quá tốt, nhưng nếu không thì người ta cũng không lấy làm trọng. Xét như thế, nên Geo mới cho là bài của Puskin đã gieo vần chặt chẽ:

Я вас любил: любовь еще, быть может,
В душе моей угасла не совсем;
Но пусть она вас больше не тревожит;
Я не хочу печалить вас ничем.

Я вас любил безмолвно, безнадежно,
То робостью, то ревностью томим;
Я вас любил так искренно, так нежно,
Как дай вам бог любимой быть другим.

Bác nhầm 1 tí hay sao chứ: câu 1 và 3, 2 và 4 vần với nhau. Và gần như bài nào thể thơ cổ điển của Nga cũng vậy, không riêng gì bài này đâu bác ạ. Bài này thì câu 1 và 3 cuar khổ 1 lại hơi... sai vần như em đã nói là đằng khác, các bài khác của OB hay Pushkin vần chuẩn hơn

butgai · #82 10-05-2008, 22:14

Trích:

Nina viết

Em nhiệt liệt phê bình bác butgai có tư tưởng ... ăn mảnh! Bác tổ chức offline box Thi ca ở Hà Nội thì hóa ra bác ... coi thường em chắc? Bác cho rằng em không xứng đáng tham gia chắc? Em mà ra ngoài Hà Nội thì bác cứ liều liệu đấy

Còn nói chung về dịch thơ thì em chả có phương pháp luận hay tư tưởng chỉ đạo gì đâu, miễn đọc lên nghe thấy hơi hơi xuôi tai là được rồi. Chứ còn vần điệu của mấy ông tác giả thì ... sợ lắm các bác ạ, các bác cứ xem thử cái bài quái quỷ gì của cái nhà anh Zeiev mà bác USY gửi trong topic Olga Berggoltz thì biết, em thì em không dại mà dịch bài ấy đâu.

Butgai chỉ nghĩ là xa xôi về địa lý thì có mời cũng khó mà gặp được thôi chứ nếu bác Nina mà offline được cùng ở HN thì tốt quá, nghe danh và đọc bài của bác đủ thấy bút lực cũng khá là phi phàm, được diện kiến chắc cũng học hỏi nhiều điều. Riêng bác Geo thì Butgai sẽ phải mời riêng

.

Từ ngày vào NNN thường xuyên gặp các Bác USY, Tikva, Nina, Geo... Butgai học được rất nhiều, hôm offline SN NNN 3 tuổi, chỉ được gặp bác USY và bác Geo, mà cũng không nói chuyện được nhiều

butgai · #83 10-05-2008, 22:39

Trích:

Geobic viết

Mấy cặp chữ "người" - "đời", "em" - "xen" nói chung cũng được chấp nhận là có vần (tương đối).

Nhưng cả bài "Đợi anh về" do Butgai dịch, Geo tìm không ra một cặp chữ nào vần được như thế, nên mới xin "lưu ý một chút".

Em hàn toàn không hiểu ý bác ở đoạn này nữa rồi bác Geo ơi, bác làm sao thế???

Đợi anh, anh sẽ về
Chỉ có điều rất đợi
Đợi anh, khi buồn tủi (chưa thật vần)
Lá vàng cơn mưa bay
Đợi, qua tuyết rơi dày
Đợi, cả hè nắng cháy
Khi không ai đợi nổi (chưa thật vần)
Họ đã quên hôm qua
Đợi anh, khi phương xa
Thư anh không về được
Khi mọi người bỏ cuộc
Chẳng ai cùng đợi anh

Em ơi, em hãy đợi
Em đừng nên nghe lời
Của tất cả những người,
Cho rằng không nên đợi.
Dẫu mẹ già con dại
Đã tin rằng mất anh,
Hết kiên nhẫn bạn thân,
Ngồi buồn bên đống lửa,
Rượu nồng cùng nhau uống, (chưa vần)
Tưởng nhớ linh hồn xanh…
Riêng em, hãy đợi anh,
Đừng vội vàng rượu viếng.

Đợi anh về em nhé,
Thần chết sẽ bỏ qua.
Mặc ai không chờ ta,
Sẽ cho rằng may mắn.
Không hiểu sự thần thánh
Của lòng em đợi chờ
Giữa lửa đạn kẻ thù
Đã cho anh sự sống
Chỉ hai ta hiểu thấu
Sao anh sống trở về:
Đơn giản vì đợi chờ
Vì riêng em đã đợi

Tuy còn 1 số chỗ chưa thật vần, nhưng em luôn cố gắng để bài thơ có được nhịp điệu và vần điệu. Nhịp vần của em là 2-3, 4-1 (câu 4 vần với câu 1 ở khổ sau để kết nối các khổ) Và em luôn sử dụng nhịp vần này trong tất cả các bản dịch thơ 7 chữ, 8 chữ...

Nhịp thơ 1-3, 2-4 cũng hay được dùng trong thơ Việt, nhưng khi bài thơ có tách từng khổ 4 câu thì em thích dùng nhịp 2-3, 4-1 hơn

Geobic · #84 11-05-2008, 04:13

Trích:

butgai viết

Em hàn toàn không hiểu ý bác ở đoạn này nữa rồi bác Geo ơi, bác làm sao thế???

Đúng là "làm sao" thật. Mấy hôm nay Geo làm việc gần như hết đêm, đầu nó cứ ong ong thế nào ấy

. Giờ cũng hơn 4h00 sáng rồi, Geo vẫn thức ngồi gõ mấy lời này đây.

Quả là Geo có nhầm, đang nói về bài "Tôi yêu em..." của Puskin, trong topic về Puskin, Geo lại viết nhầm sang bài thơ của Simonov, xin lỗi nhé. Geo vẫn nói tiếp về cái bài mà Geo bảo là "xin lưu ý nột chút" đó thôi. Trong bài đó hoàn toàn không thấy như Butgai viết: "Nhịp vần của em là 2-3, 4-1 (câu 4 vần với câu 1 ở khổ sau để kết nối các khổ). Và em luôn sử dụng nhịp vần này trong tất cả các bản dịch thơ 7 chữ, 8 chữ..."

Còn về vần thơ tứ tuyệt, Geo không nhầm đâu. Người ta có thể gieo vần vào câu 2 và 4, hoặc vào câu 2 và 3. Ví như Bútgai từng làm sau đây:

Ở trên đầu ánh mặt trời vàng cháy
Dưới cánh buồm dòng nước ngọc xanh trong (2)
Mà cánh buồm sôi sục đòi bão giông (3)
Dường như có bình yên trong bão tố

Như vậy là OK! Trong trường hợp đầu câu 1 và 3, còn trong trường hợp sau câu 1 và 4 mà vần được thì tuyệt, còn nếu không "người ta cũng không xem là trọng". Ý của Geo là thế thôi. Trong khổ tứ tuyệt trên đây Butgai cũng cho qua vần câu 1 và 4 đấy. Nhưng không sao, vần được 2 câu 2 và 3 là ổn rồi.

butgai · #85 11-05-2008, 09:06

Trích:

Geobic viết

Đúng là "làm sao" thật. Mấy hôm nay Geo làm việc gần như hết đêm, đầu nó cứ ong ong thế nào ấy

. Giờ cũng hơn 4h00 sáng rồi, Geo vẫn thức ngồi gõ mấy lời này đây.

Quả là Geo có nhầm, đang nói về bài "Tôi yêu em..." của Puskin, trong topic về Puskin, Geo lại viết nhầm sang bài thơ của Simonov, xin lỗi nhé. Geo vẫn nói tiếp về cái bài mà Geo bảo là "xin lưu ý nột chút" đó thôi. Trong bài đó hoàn toàn không thấy như Butgai viết: "Nhịp vần của em là 2-3, 4-1 (câu 4 vần với câu 1 ở khổ sau để kết nối các khổ). Và em luôn sử dụng nhịp vần này trong tất cả các bản dịch thơ 7 chữ, 8 chữ..."

Còn về vần thơ tứ tuyệt, Geo không nhầm đâu. Người ta có thể gieo vần vào câu 2 và 4, hoặc vào câu 2 và 3. Ví như Bútgai từng làm sau đây:

Ở trên đầu ánh mặt trời vàng cháy
Dưới cánh buồm dòng nước ngọc xanh trong (2)
Mà cánh buồm sôi sục đòi bão giông (3)
Dường như có bình yên trong bão tố

Như vậy là OK! Trong trường hợp đầu câu 1 và 3, còn trong trường hợp sau câu 1 và 4 mà vần được thì tuyệt, còn nếu không "người ta cũng không xem là trọng". Ý của Geo là thế thôi. Trong khổ tứ tuyệt trên đây Butgai cũng cho qua vần câu 1 và 4 đấy. Nhưng không sao, vần được 2 câu 2 và 3 là ổn rồi.

Bác lại ....nhầm nữa rồi, vần là vần 4-1 chứ không phải 1-4: Câu 4 khổ trước phải vần với câu 1 khổ sau.
Nếu 1 vần với 4, rồi 4 lại vần với 1 ở khổ sau thì cả bài thơ sẽ chỉ có 1 vần!?...

Đây cũng là cái mà Butgai nhận thấy các bản dịch của NNN thường mắc, mất vần giữa các khổ (câu 1 của khổ sau bị mất vần với câu 4 của khổ trước). Nó làm cho người đọc có cảm giác các khổ trong 1 bài thơ như là những bài thơ độc lập về vần điệu.

Geobic · #86 11-05-2008, 11:30

Trích:

butgai viết

Bác lại ....nhầm nữa rồi, vần là vần 4-1 chứ không phải 1-4: Câu 4 khổ trước phải vần với câu 1 khổ sau.
Nếu 1 vần với 4, rồi 4 lại vần với 1 ở khổ sau thì cả bài thơ sẽ chỉ có 1 vần!?...

@ Butgai: Geo nghĩ là mình không nhhầm. Sự không bắt buộc câu 4 khổ trước vần với câu 1 khổ sau sẽ làm cho cả bài không "độc vận".

Thôi thì lấy 1 đoạn trong bài thơ vẫn nổi tiếng là hay của Vũ Cao để "soi" xem sao nhé:

Bảy năm về trước em mười bảy
Anh mới đôi mươi trẻ nhất làng (2)
Xuân Dục, Đoài Đông hai cánh lúa
Bữa thì anh tới, bữa em sang. (4)

Lối ta đi giữa hai sườn núi
Đôi ngọn nên làng gọi núi đôi (2)
Em vẫn đùa anh: Sao khéo thế
Núi chồng núi vợ đứng song đôi (4)

Bỗng cuối mùa chiêm quân giặc tới
Ngõ chùa cháy đỏ những thân cau (2)
Mới ngỏ lời thôi đành lỗi hẹn
Ai ngờ từ đó bặt tin nhau. (4)

Anh vào bộ đội lên Đông Bắc...

Hồ Dzếnh:

Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé (1)
Để lòng buồn anh dạo khắp trong sân (x)
Ngó lên tay thuốc lá cháy lụi dần (x)
Anh nói khẽ: "Gớm, sao mà nhớ thế!" (4)

Xem thêm 1 đoạn nữa của Trần Hòa Bình:

Thêm một lời dại dột
Tức thì em bỏ đi (2)
Thêm một chút lầm lỳ (3)
Thế nào em cũng khóc

Thêm một người thứ ba
Chuyện tình đâm dang dở (2)
Cứ thêm một lời hứa (3)
Lại một lần khả nghi

Nhận thêm một thiếp cưới
Thấy mình lẻ loi hơn (2)
Thêm một đêm trăng tròn (3)
lại thấy mình đang khuyết...

Chắc vần gieo như thế là được chứ?

Riêng trường hợp nếu câu 2 và 3 để vần, trong thơ tứ tuyệt, thì nên có thêm vần câu 1 và 4 nữa. Như thế mới hay. Cũng có nhiều người gieo vần như thế cho cả bài, khi đó câu 4 khổ trước không cần bắt vần với câu 1 khổ sau. Cũng còn nhiều cách gieo vần nữa trong thơ Việt được chấp nhận...

Gieo vần cầu kỳ nhất có lẽ là kiểu bắt các câu 1,2 và 4 vần với nhau. Kiểu này Tố Hữu hay làm. Trường hợp này càng không nên bắt câu 4 khổ trước vần câu 1 khổ sau. Vì nếu thế thì bài thơ ảm đạm quá (gần như độc vận). Xem 1 đoạn Nguyễn Nhược Pháp:

Hôm nay đi chùa hương
Hoa cỏ mờ hơi sương
Cùng thầy mẹ em dậy
Em vấn đầu soi gương

Khăn nhỏ đuôi gà cao
Em đeo dải yếm đào
Quần lĩnh, áo the mói
Tay cầm nón qiai thao.

Mẹ cười: "Thầy nó trông
Chưn đi đôi giép cong...

Sự gieo vần câu 2-3, sau 4-5, 6-7, 8-9... và cứ thế cho đến hết bài (dù bài liền tù tì hay ngắt từng khổ 4 câu một) là một là trường hợp riêng, không nhất thiết áp dụng cho mọi bài thơ... Vì trong 1 tập thơ bài nào cũng gieo vần như thế thì đơn điệu quá. Có cả trường hợp gieo vần các câu 1-2, 3-4, 5-6, 7-8 ... đến hết bài nữa!

Nghiên cứu cách gieo vần thơ thú vị lắm. Thực ra thì Geo cũng đã tìm hiểu sơ sơ trước khi viết cho Butgai đấy... Nhưng dù sao, ai cũng có lúc chủ quan mà.

(Đây dù sao cũng là ý kiến rất riêng của Geo thôi).

butgai · #87 11-05-2008, 12:59

Trích:

Geobic viết

@ Butgai: Geo nghĩ là mình không nhhầm. Sự không bắt buộc câu 4 khổ trước vần với câu 1 khổ sau sẽ làm cho cả bài không "độc vận".

Thôi thì lấy 1 đoạn trong bài thơ vẫn nổi tiếng là hay của Vũ Cao để "soi" xem sao nhé:

Bảy năm về trước em mười bảy
Anh mới đôi mươi trẻ nhất làng (2)
Xuân Dục, Đoài Đông hai cánh lúa
Bữa thì anh tới, bữa em sang. (4)

Lối ta đi giữa hai sườn núi
Đôi ngọn nên làng gọi núi đôi (2)
Em vẫn đùa anh: Sao khéo thế
Núi chồng núi vợ đứng song đôi (4)
......................
.

Bác Geo ơi, em với bac offline đi!!!

Em đang nói về nhịp 2-3, 4-1 trong thơ thất ngôn thì bác lại dẫn chứng nhip 1-3, 2-4

Nói chung là cách gieo vần thì có nhiều. Và nó còn nhiều yếu tố về bằng trắc, vần giữa, ngắt câu, ngắt ý trong câu khi đọc.... và cả mạch thơ nữa để quyết định gieo vần ở đâu.... Thôi, có lẽ phải offline thì mới nói hết ý được

Tuy nhiên, cách gieo vần thường phải thống nhất trong 1 bài thơ. (có những ngoại lệ, phá cách ... nhưng không phải lúc nào cũng áp dụng được)

Em cũng đang định góp ý bài Cánh buồm của bác: Khổ 1 thì nhịp 2-3, 4-1; sang khổ 2 thì chỉ có câu 1 vần với câu 4 của khổ trước, còn lại hoàn toàn mất vần; đến khổ 3 thì lại nhịp 1-3, 2-4; nhưng cũng bị mất vần 1-3, chỉ còn lại 2-4 là hơi vần

Nó đây ạ

CÁNH BUỒM

Thấp thoáng trắng cánh buồm đơn chiếc
Trong mờ xanh sương sớm biển khơi;
Buồm tìm chi ở chốn xa xôi?
Bỏ lại gì nơi cố hương thân thiết?… (Nhịp 2-3, 1-4)

Sóng cuồn cuộn trào dâng, gió rít, (Từ đây, bài thơ bị chuyển nhịp)
Cột buồm cót két, ngả nghiêng...
Ôi, hạnh phúc - buồm không chạy trốn, (có vẻ như vần với nhịp 1)
Cũng không tha thiết kiếm tìm! (Có vẻ như vần với với nhịp 2)

Dưới buồm luồng biếc trong như ngọc, (mất vần, và chuyển nhịp 1-3, 2-4)
Trên buồm tia nắng rực tựa vàng...
Nhưng nó sục sôi đòi bão tố, (mất vần)
Dường như trong bão có bình an.

Nó tương tự như bản dịch Gửi kornilov của bác USY mà em đã góp ý là không rõ dùng niêm luật nào

Geobic · #88 11-05-2008, 14:03

Trích:

butgai viết

Bác Geo ơi, em với bac offline đi!!!

Em đang nói về nhịp 2-3, 4-1 trong thơ thất ngôn thì bác lại dẫn chứng nhip 1-3, 2-4

Nói chung là cách gieo vần thì có nhiều. Và nó còn nhiều yếu tố về bằng trắc, vần giữa, ngắt câu, ngắt ý trong câu khi đọc.... và cả mạch thơ nữa để quyết định gieo vần ở đâu.... Thôi, có lẽ phải offline thì mới nói hết ý được

Tuy nhiên, cách gieo vần thường phải thống nhất trong 1 bài thơ. (có những ngoại lệ, phá cách ... nhưng không phải lúc nào cũng áp dụng được)

Em cũng đang định góp ý bài Cánh buồm của bác: Khổ 1 thì nhịp 2-3, 4-1; sang khổ 2 thì chỉ có câu 1 vần với câu 4 của khổ trước, còn lại hoàn toàn mất vần; đến khổ 3 thì lại nhịp 1-3, 2-4; nhưng cũng bị mất vần 1-3, chỉ còn lại 2-4 là hơi vần

Nó đây ạ

CÁNH BUỒM

Thấp thoáng trắng cánh buồm đơn chiếc
Trong mờ xanh sương sớm biển khơi;
Buồm tìm chi ở chốn xa xôi?
Bỏ lại gì nơi cố hương thân thiết?… (Nhịp 2-3, 1-4)

Sóng cuồn cuộn trào dâng, gió rít, (Từ đây, bài thơ bị chuyển nhịp)
Cột buồm cót két, ngả nghiêng...
Ôi, hạnh phúc - buồm không chạy trốn, (có vẻ như vần với nhịp 1)
Cũng không tha thiết kiếm tìm! (Có vẻ như vần với với nhịp 2)

Dưới buồm luồng biếc trong như ngọc, (mất vần, và chuyển nhịp 1-3, 2-4)
Trên buồm tia nắng rực tựa vàng...
Nhưng nó sục sôi đòi bão tố, (mất vần)
Dường như trong bão có bình an.

Nó tương tự như bản dịch Gửi kornilov của bác USY mà em đã góp ý là không rõ dùng niêm luật nào

Cản ơn Butgai đã góp ý. Bài Cánh buồm theo Geo là bài hay nhất và cũng khó dịch nhất trong thi ca của Lermontov, và Geo đã không có đủ vần để chuyển tải, đành dùng phép "vần tương đối", "vần rất tương đối".

Trong số những người dịch bài ấy, theo Geo nhận xét, nếu ai "tạo" được đủ "vần" thì lại làm mất một phần "thơ".

Bài ấy đối ý, đối lời chan chát từ trong nguyên tác, là thách thức cho mọi dịch giả. Bútgai "liếc" lại bài của bác Thúy Toàn xem, cả bài thơ bác ấy chỉ tạo được độc 1 cặp vần! Geo cũng từng bảo không phải bản dịch nào của bác ấy cũng là "đỉnh" là vì vậy.

Với bài này Geo đã cố hết sức, nhưng cũng chỉ được bằng ấy. Đọc có xuôi tai không là một nhẽ. Có phản ảnh được tinh thần của nguyên tác không, lại là một nhẽ nữa. Xin nhắc lại, ở bài này Geo đã sử dụng loại "vần rất tương đối", ví dụ Geo tam bằng lòng với cặp "vàng - an". So với cặp "không - yên" của bác TT, dù sao cũng "ổn" hơn chút xíu?

Trong bài này Geo dụng công phản ánh cái thế đối đến từng câu từng chữ của nguyên tác, nên "vần" bị loại sang hàng thứ. Ví dụ

Dưới buồm làn biếc trong như ngọc
Trên buồm tia nắng rực tựa vàng

Thôi vài lời mạo muội thế, Geo biết sức mình cũng chỉ đến thế, không làm hơn được. Còn trong 1 bài thơ (Việt), không nhất thiết phải thống nhất cách gieo vần. Sự chuyển nhịp cũng thường được sử dụng rất thành công. Nhiều nhà thơ lớn đã làm thế.

Bài này chắc bị Nina "hot" sang chỗ khác thôi. Geo chuồn trước sang bên Lermontov đây.

Geobic · #89 14-05-2008, 19:38

Dư luận đang thực sự bức xúc về một số vụ “thả” và “bắt” xảy ra trong thời gian qua. Geo xin post bài thơ của Puskin làm từ gần 200 năm trước, với hy vọng chúng ta vững tin hơn ”Ngày buồn biết dằn lòng lại - Niềm vui sẽ đến tiếp sau…”

<table><tr><td valign="top"> * * *

Если жизнь тебя обманет,
Не печалься, не сердись!
В день уныния смирись:
День веселья, верь, настанет.

Сердце в будущем живет;
Настоящее уныло:
Все мгновенно, все пройдет;
Что пройдет, то будет мило.

1825

</td><td valign="top"> * * *

Nếu bị cuộc đời lừa dối,
Bạn ơi, đừng hận, đừng sầu!
Ngày buồn biết dằn lòng lại:
Ngày vui sẽ đến tiếp sau!

Trái tim sống ở tương lai;
Hiện tại dẫu buồn, hãy nhớ:
Mọi ưu phiền sẽ thoảng qua,
Qua rồi - hết sầu hết khổ!

1825
Geo dịch
</td></tr></table>

* * *

Nếu cuộc đời đảo điên
Xin chớ buồn, chớ hận
Sống qua ngày ưu phiền
Là ngày vui lại đến.

Tim sống vì tương lai
Hiện tại dù u uất
Sự đời là thoáng chốc
Qua rồi – thành thân thương.

Huyền Anh dịch.

* * *
Nếu cuộc đời lừa anh
Xin đừng buồn, cứ đợi
Cứ gắng chịu ngày buồn
Rồi ngày vui sẽ tới.

Ta sống bằng tương lai
Hiện tại buồn ủ dột
Không có gì lâu bền
Điều gì tốt sẽ tốt.

Thái Bá Tân dịch.

* * *

Nếu như có ngày đời lừa dối
Đừng u sầu, oán trách, giận hờn!
Ngày khổ đau gắng sống tĩnh tâm
Và hãy tin: ngày vui sẽ tới.

Trái tim luôn sống trong chờ đợi
Cái hôm nay dẫu thảm trăm đường
Thời thấm thoát, qua mau mọi chuyện.
Mà chuyện qua rồi lại dễ thương.

Văn Khôi dịch

Nina · #90 14-05-2008, 22:15

Em cũng xin ... dịch bậy mấy dòng nhé
<table> <tr> <td valid ="top">
--------------------------------

Если жизнь тебя обманет,
Не печалься, не сердись!
В день уныния смирись:
День веселья, верь, настанет.

Сердце в будущем живет;
Настоящее уныло:
Все мгновенно, все пройдет;
Что пройдет, то будет мило.

1825
</td> <td valid ="top">
-------------------------------------------

Nếu cuộc đời có lừa dối bạn,
Thì chớ buồn, chớ giận dữ bạn ơi!
Hãy nhẫn nhục trong ngày không may mắn
Và hãy tin - ngày vui sẽ đến thôi!

Để trái tim sống trong tương lai nhé;
Vì hiện tại đang buồn nản, nhưng mà:
Chẳng có gì vĩnh viễn, mọi sự sẽ đi qua
Cái gì đi qua thì sẽ thành đáng mến.

1825
</td> </tr> </table>

butgai · #91 15-05-2008, 17:19

Các bác ơi, em vừa phát hiện 1 bản dịch của Cụ Tế Hanh, dịch bài Bạn ơi, đã đến lúc rồi của "cụ kỵ kỵ" Pushkin thế này có chết không chứ. Bao nhiêu người đã theo cách dịch này của Tế Hanh để hiểu đây là 1 bài thơ tình???

<table><tr><td valign="top">

Пора, мой друг, пора

Пора, мой друг, пора! Покоя сердца просит -
Летят за днями дни, и каждый час уносит
Частичку бытия, а мы с тобой вдвоём
Предполагаем жить, и глядь - как раз - умрем.

На свете счастья нет, но есть покой и воля.
Давно завидная мечтается мне доля -
Давно, усталый раб, замыслил я побег
В обитель дальную трудов и чистых нег.
</td><td valign="top"><font size="3">
Em ơi đã đến lúc rồi (Người dịch: Tế Hanh)

Em ơi đã đến lúc rồi
Tim anh mong sống một đời yên thân
Ngày ngày tiếp nối bay dần
Mỗi ngày đem mất một phần đời ta
Hai ta đang sống đây mà...
Nhưng như đã chết, thân ra bụi rồi
Có đâu hạnh phúc em ơi
Còn chăng yên tĩnh và đời tự do
Từ lâu anh chỉ trông chờ
Như người kiệt sức, mong chờ thoát thân
Kiếm nơi yên ổn làm ăn
Với bao tình cảm trong ngần chở che

</td></tr></table>

Pushkin viết bài thơ trên cho một người bạn quí tộc (lưu ý chữ мой друг: bạn nam, giống đực, chứ không phải là Em, giống cái như Tế Hanh hiểu và dịch). Người bạn này đã bị bắt trong vụ Nổi dậy Tháng Chạp, cuộc nổi dậy mà ông ta cho là đấu tranh vì Hạnh Phúc. Vì thế nên mới có câu:

На свете счастья нет, но есть покой и воля.
Hạnh phúc (trên thế gian này) có đâu, nhưng bình yên và tự do là có thực. (Ông bạn đã bị bắt và kết án, mất tự do và bình yên)

Xin dịch lại cho đúng tinh thần nguyên tác

<table><tr><td valign="top">
Пора, мой друг, пора

Пора, мой друг, пора!
Покоя сердца просит -
Летят за днями дни,
и каждый час уносит
Частичку бытия,
а мы с тобой вдвоём
Предполагаем жить,
и глядь - как раз - умрем.

На свете счастья нет,
но есть покой и воля.
Давно завидная
мечтается мне доля -
Давно, усталый раб,
замыслил я побег

В обитель дальную
трудов и чистых нег.

</td><td valign="top"><font size="3">
Bạn ơi, đã đến lúc

Bạn ơi, đến lúc,
con tim ta mong mỏi sự bình yên
Ngày nối tiếp ngày,
mỗi khắc giờ lại lấy đi thêm
Một phần cuộc sống
Cả bạn và tôi
Cùng đang sống đó
Nhưng chỉ ngoảnh lại là đã lìa trần

Hạnh phúc có đâu
nhưng bình yên và tự do là có thực
Đã từ rất lâu
Trong ta thầm ao ước
Đã lâu lắm rồi,
kẻ nô bộc mệt nhoài này,
đã thoáng nghĩ đến điều vượt ngục
Đến nơi xa xôi,
để sống yên bình, và hồn được chở che

</td></tr></table>

Em chơi thể tự do cho nó lạ kiểu 1 chút, thú thực là thể thơ này em không quen nên tự mình đọc cũng đã thấy "sao sao". Các bác hỗ trợ đi

butgai · #92 15-05-2008, 17:56

Em lại thử "lục bát" phát nữa. Cũng là thể em ít dùng khi dịch thơ Nga.

<table><tr><td valign="top">
Пора, мой друг, пора

Пора, мой друг, пора!
Покоя сердца просит -
Летят за днями дни,
и каждый час уносит
Частичку бытия,
а мы с тобой вдвоём
Предполагаем жить,
и глядь - как раз - умрем.

На свете счастья нет,
но есть покой и воля.
Давно завидная
мечтается мне доля -
Давно, усталый раб,
замыслил я побег
В обитель дальную
трудов и чистых нег.
</td><td valign="top"><font size="3">
Bạn ơi đã đến lúc

Bạn ơi, đã đến lúc rồi,
Con tim mong mỏi cuộc đời bình yên
Hết ngày qua lại đến đêm,
Mỗi giờ khắc lấy đi thêm một phần
Cuộc đời và sự an bình
Bạn, tôi cùng sống muôn phần ấm êm
Nhưng rồi thử ngoảnh lại xem
Chỉ trong chớp mắt đã lên thiên đàng

Hạnh phúc nào ở thế gian!
Tự do hiện hữu, bình an đi cùng
Đã lâu ta nghĩ mông lung
Trong đầu luôn có ước mong vô ngần
Và kẻ mệt mỏi bần hàn
Đã thoáng nghĩ đến thoát thân cho rồi
Đến nơi nào đó xa xôi
Miệt mài lao động vui đời bình yên

</td></tr></table>

Geobic · #93 15-05-2008, 21:59

Cụ Tế Hanh dịch qua bản Pháp văn và thường có những sai sót về nghĩa so với bản gốc. Với bài này, phát hiện của Butgai là rất chính xác.

<table><tr><td valign="top"> Пора, мой друг, пора

Пора, мой друг, пора!
Покоя сердца просит -
Летят за днями дни,
и каждый час уносит
Частичку бытия,
а мы с тобой вдвоём
Предполагаем жить,
и глядь - как раз - умрем.

На свете счастья нет,
но есть покой и воля.
Давно завидная
мечтается мне доля -
Давно, усталый раб,
замыслил я побег
В обитель дальную
трудов и чистых нег.

</td><td valign="top">ĐÃ ĐẾN LÚC, BẠN ƠI, ĐẾN LÚC

Đã đến lúc, bạn ơi, đến lúc
Trái tim ta đòi được bình an -
Ngày lại ngày trôi không lặp lại
Giờ mỗi giờ qua - một mảnh đời tan.
Anh và tôi dẫu đang tồn tại,
Nhưng, loáng thôi, sẽ giã biệt trần gian.

Hạnh phúc có đâu nơi trần thế,
Nhưng bình tâm, ý chí còn đây.
Đã từ lâu tôi hằng khao khát
Điều tuyệt vời sẽ đến - một vận may.
Đã từ lâu, kẻ nô lệ mỏi mòn này,
Vẫn nung nấu có ngày đào tẩu
Đến xứ sở xa xôi, nương náu
Giữa cần lao, trong sạch, ngọt ngào…

</td></tr></table>

Nina · #94 16-05-2008, 19:04

Trích:

Пора, мой друг, пора

Пора, мой друг, пора!
Покоя сердца просит -

Các bác làm em ngẩn cả người vì cái câu sau chả hiểu chủ ngữ là gì

. Tuy nhiên trước khi ... bày tỏ tình cảm thì em kịp nhớ đến Google

. Và kết quả của Google là Pushkin rất tôn trọng ngữ pháp tiếng Nga, bài thơ này của ông là

Пора, мой друг, пора! покоя сердце просит —
Летят за днями дни, и каждый час уносит
Частичку бытия, а мы с тобой вдвоем
Предполагаем жить, и глядь — как раз умрем.
На свете счастья нет, но есть покой и воля.
Давно завидная мечтается мне доля —
Давно, усталый раб, замыслил я побег
В обитель дальную трудов и чистых нег.

hungmgmi · #95 16-05-2008, 19:10

Cảm ơn Nina, hôm qua mình cũng đọc và suy luận mãi không tài nào hiểu được ý mấy câu đầu, chả biết là cái gì просит cả, nay thì đã rõ hơn rồi.

butgai · #96 16-05-2008, 21:44

Trích:

hungmgmi viết

Cảm ơn Nina, hôm qua mình cũng đọc và suy luận mãi không tài nào hiểu được ý mấy câu đầu, chả biết là cái gì просит cả, nay thì đã rõ hơn rồi.

Xin lỗi cả nhà vì đã copy cái bản tiếng Nga ấy ở chỗ ai đó post bài của cụ Tế Hanh mà không check lại chính tả, cái bản gốc mà em có là сердцe.

Bao Ngoc · #97 20-05-2008, 19:27

ЗИМНИЙ ВЕЧЕР
Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя,
То по кровле обветшалой
Вдруг соломой зашумит,
То, как путник запоздалый,
К нам в окошко застучит.

Наша ветхая лачужка
И печальна и темна.
Что же ты, моя старушка,
Приумолкла у окна?
Или бури завываньем
Ты, мой друг, утомлена,
Или дремлешь под жужжаньем
Своего веретена?

Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.
Спой мне песню, как синица
Тихо за морем жила;
Спой мне песню, как девица
За водой поутру шла.

Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя.
Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.

CHIỀU ĐÔNG

Thơ: Puskin
Dịch thơ: Bằng Việt

Đầy trời bão nổi sa mù
Sâu xoáy từng cơn lốc tuyết
Lúc như thú rừng gầm thét
Lúc oà tiếng khóc trẻ thơ
Lúc trên mái nhà cổ sơ
Lay lắt tầng tranh than thở
Lúc đập gấp vào cửa sổ
Như người khách chậm đường xa.

Nỗi buồn tăm tối bao la
Phủ kín gian nhà dột nát.
U già ơi, sao héo hắt,
Sao u chẳng nói nên lời?
Hay tiếng thở than ngoài trời
Day dứt làm u mệt lả?
Hay guồng sợi quay rời rã
Rầm rì ru u ngủ quên?

U già của tuổi thơ con
Bạn của đời con cực khổ
Uống đi u vài ngụm nhỏ
Trái tim có bớt ưu phiền?
U hát con nghe bài hát
Về con chim biển bình yên
U hát con nghe bài hát
Cô em quẩy nước dịu hiền…

Đầy trời bão nổi sa mù
Sâu xoáy từng cơn lốc tuyết
Lúc như thú rừng gầm thét
Lúc oà tiếng khóc trẻ thơ.
Rượu đâu rồi? Uống đi u,
Bạn của đời con cực khổ
Uống đi u vài ngụm nhỏ
Trái tim có bớt ưu phiền?

Geobic · #98 21-05-2008, 22:55

<table><tr><td valign="top"> ЗИМНИЙ ВЕЧЕР

Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя,
То по кровле обветшалой
Вдруг соломой зашумит,
То, как путник запоздалый,
К нам в окошко застучит.

Наша ветхая лачужка
И печальна и темна.
Что же ты, моя старушка,
Приумолкла у окна?
Или бури завываньем
Ты, мой друг, утомлена,
Или дремлешь под жужжаньем
Своего веретена?

Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.
Спой мне песню, как синица
Тихо за морем жила;
Спой мне песню, как девица
За водой поутру шла.

Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя.
Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.

1825

</td><td valign="top"> CHIỀU ĐÔNG

Trời tối sầm trong bão,
Lốc tuyết cuốn mịt mùng;
Lúc gầm như thú dữ,
Lúc như trẻ khóc ròng,
Lúc trên mái rệu rã
Tiếng cọng tranh trở mình,
Lúc như khách bộ hành
Nhỡ độ đường, gõ cửa...

Túp lều tranh xác xơ
Buồn thảm và u tối,
Sao vậy, mẹ già ơi (1),
Tựa song, Người chẳng nói?
Hay tiếng gào bão dông
Đã làm Người mệt mỏi,
Hay tiếng sa quay ròng
Ru ngủ Người, có phải?

Ta uống nào, mẹ ơi -
Bạn vàng thời thơ cực,
Đưa con, chén mẹ đâu?
Uống cho vui lên chút.
Hát con nghe bài hát
Về chim nhạn biển xanh,
Về cô em kín nước
Mỗi buổi sớm mai lành.

Trời tối sầm trong bão,
Lốc tuyết cuốn mịt mùng;
Lúc gầm như thú dữ,
Lúc như trẻ khóc ròng.
Ta uống nào, mẹ ơi -
Bạn vàng thời thơ cực,
Đưa con, chén mẹ đâu?
Uống cho vui lên chút!

1825
–––––––––––
1 Chỉ bà Ariôna Rôđiônôvna - nhũ mẫu của Puskin.
Bà đã theo Puskin tới sống tại làng Mikhailôpxkôie,
nơi nhà thơ bị đầy ải lần thứ hai (1824-1825).
</td></tr></table>

butgai · #99 22-05-2008, 10:42

Cám ơn bác Geo về bản dịch và về dòng chú thích (..chỉ bà nhũ mẫu của Pushkin...).
Theo Butgai được biết thì ở VN hồi trước người ta dùng từ Vú để gọi Nhũ mẫu. Đọc bản của bác BV mà không có chú thích, em cứ nghĩ là Pushkin nói với mẹ mình. Dùng từ U Nghe có vẻ Việt hóa, nhưng không hợp thì phải...

Cá Măng · #**100** 22-05-2008, 11:59

Trích:

butgai viết

Cám ơn bác Geo về bản dịch và về dòng chú thích (..chỉ bà nhũ mẫu của Pushkin...).
Theo Butgai được biết thì ở VN hồi trước người ta dùng từ Vú để gọi Nhũ mẫu.

Em thấy dùng từ "Vú" nghe nó hơi cổ cổ, hơi cổ tích một tẹo. Còn " U già" thì em vẫn hiểu được bác butgai ạ; đại ca Dương Tường cũng dịch thế

Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn butgai cho bài viết trên:
@@@ (15-05-2008), nttt1211 (12-08-2011)

Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Geobic cho bài viết trên:
@@@ (15-05-2008), BelayaZima (15-05-2008)

Có 4 thành viên gửi lời cảm ơn Nina cho bài viết trên:
@@@ (15-05-2008), BelayaZima (15-05-2008), butgai (15-05-2008), Geobic (14-05-2008)

Có 4 thành viên gửi lời cảm ơn butgai cho bài viết trên:
@@@ (15-05-2008), BelayaZima (16-05-2008), Geobic (15-05-2008), weekdaysman (15-05-2008)

Có 3 thành viên gửi lời cảm ơn Geobic cho bài viết trên:
@@@ (16-05-2008), BelayaZima (15-05-2008), butgai (16-05-2008)

Có 5 thành viên gửi lời cảm ơn Nina cho bài viết trên:
@@@ (16-05-2008), butgai (16-05-2008), Geobic (17-05-2008), hungmgmi (16-05-2008), USY (18-05-2008)

Có 6 thành viên gửi lời cảm ơn Geobic cho bài viết trên:
@@@ (22-05-2008), butgai (22-05-2008), Cá Măng (22-05-2008), hungmgmi (22-05-2008), Tanhia (22-05-2008), USY (21-05-2008)